Διατάξεις - Κανονισμοί - Πράξεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου — ΦΕΚ A' 153/2018

Τις διατάξεις των άρθρων 36 παρ. 6, 37 παρ. 2 και 38 παρ. 2 του ν. 590/1977 «Περί Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος» (ΦΕΚ Α΄ 146/31.5.1977).

Τις από 7.12.2016 και 6.6.2017 αποφάσεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου.

Την από 8.2.2018 απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας.

Το γεγονός ότι εκ του παρόντος Κανονισμού δεν προκαλείται δαπάνη, ψηφίζει τον 305/2018 Κανονισμό έχοντα ούτω: ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 305/2018 Περί Εφημερίων και Διακόνων.

Η Ενορία, ως βασική μονάδα κανονικής οργανώσεως του εκκλησιαστικού βίου, αποτελεί, ως προς τις νομικές σχέσεις της, Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ιδρύεται δε όπως ορίζει το άρθρο 36 παρ. 2 του ν. 590/1977 (Α΄ 146). Η Ενορία διοικείται από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο, που συγκροτείται κατά το άρθρο 7 του Κανονισμού 8/1979 (Α΄1/5.1.1980), όπως ισχύει.

Κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής της Ενορίας αποτελεί ο ενοριακός Ιερός Ναός, οριζόμενος με απόφαση του οικείου Μητροπολιτικού Συμβουλίου (άρθρο 36 παρ. 4 του ν. 590/1977).

Η Ενορία έχει σαφώς καθορισμένη εδαφική περιφέρεια, τα όρια της οποίας καθορίζονται από το οικείο Μητροπολιτικό Συμβούλιο (άρθρο 36 παρ. 3 του ν. 590/1977) τηρουμένων, ως προς τον αριθμό των ενοριτών, για την ίδρυση νέας Ενορίας ή τη συγχώνευση υφισταμένων όμορων Ενοριών, των διατάξεων του άρθρου 3 του Κανονισμού 8/1979 (Α΄ 1/5.1.1980).

Σε κάθε Ενορία τηρείται με μέριμνα του Εφημερίου ή των Εφημερίων κατάλογος των ενοριτών.

Οι Εφημέριοι είναι πνευματικοί - θρησκευτικοί λειτουργοί και, ακόμα και όταν ασκούν καθήκοντα διοικήσεως των Ενοριών (Ν.Π.Δ.Δ.), δεν είναι διοικητικοί υπάλληλοι του Δημοσίου ή Ν.Π.Δ.Δ. κατά την έννοια του άρθρου 103 του Συντάγματος.

Οι Εφημέριοι των ενοριακών Ιερών Ναών μεριμνούν για τη λατρευτική και την πνευματική ζωή των ενοριτών και για όλα τα ζητήματα, τα οποία αφορούν στην πνευματική, την προνοιακή και την υλική ζωή της Ενορίας.

α΄. Τα του βαθμολογίου, της μισθοδοσίας και της συνταξιοδοτήσεως των Εφημερίων διέπονται από τις εκάστοτε ισχύουσες σχετικές διατάξεις (άρθρο 38 παρ. 1 του ν. 590/1977) και τον παρόντα Κανονισμό. β΄. Η αναγνώριση και λήψη σύνταξης από τους Εφημερίους δεν αναιρεί την κανονική τους υπαγωγή ως κληρικών στην Ιερά Μητρόπολη, από την οποία συνταξιοδοτήθηκαν.

Οι κενές οργανικές εφημεριακές θέσεις πληρούνται με εγγάμους και με αγάμους Πρεσβυτέρους, κατά τα ειδικότερον οριζόμενα στον παρόντα Κανονισμό. Η ανάκληση του διορισμού των αγάμων κληρικών από θέση Εφημερίου ή Διακόνου και, σε περίπτωση που έχουν και την μοναχική ιδιότητα (ιερομόναχοι ή ιεροδιάκονοι), η έκδοση εντολής επιστροφής τους στην Ιερά Μονή της μετανοίας τους, απόκειται στη διακριτική ευχέρεια και πνευματική κρίση του οικείου Μητροπολίτου. Εφημερίου» ή, εάν στην Ενορία δεν υφίσταται Εφημέριος με τα νόμιμα προσόντα, ώστε να ασκήσει την προεδρία Εκκλησιαστικού Συμβουλίου (π.χ. είναι αλλοδαπός) ή ο υπάρχων Εφημέριος κωλύεται, έχει παραιτηθεί ή παυθεί από την προεδρία, ο διορισμός «προεδρεύοντος Εφημερίου» με καθήκοντα προεδρίας του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, ο οποίος σε αμφότερες τις ανωτέρω περιπτώσεις υπηρετεί παράλληλα σε άλλη Ενορία με πλήρη εφημεριακά καθήκοντα.

Χειροτονίες Εφημερίων άνευ αναφοράς σε συγκεκριμένη Ενορία, απαγορεύονται απολύτως κατά τους όρους των Ιερών Κανόνων ως απολελυμένες. Διορισμός εφημερίου, που δεν πληροί τις ανωτέρω προϋποθέσεις είναι άκυρος. Απαγορεύεται η χειροτονία μοναχού για τις λειτουργικές ανάγκες Ιεράς Μονής ή Ησυχαστηρίου, εάν δεν είναι εγγεγραμμένος στο μοναχολόγιό τους.

Εάν ο προς χειροτονία υποψήφιος προέρχεται από άλλη Ιερά Μητρόπολη, τότε ο Μητροπολίτης, που πρόκειται να τον χειροτονήσει, οφείλει να ζητήσει γραπτώς πληροφορίες αναγκαίες και συναφείς προς την καταλληλότητα του υποψηφίου για τα καθήκοντα του κληρικού από τον Μητροπολίτη της περιφερείας, από την οποία ο υποψήφιος προέρχεται.

Οι υφιστάμενες και λειτουργούσες ενορίες διατηρούνται. Σε κάθε ενορία υφίσταται μία τουλάχιστον οργανική θέση Εφημερίου.

Σε πόλεις με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων, σε κάθε ενορία υφίσταται μία οργανική θέση Εφημερίου ανά δύο χιλιάδες οικογένειες και δεν υπερβαίνουν τους πέντε τακτικούς Εφημερίους ανά ενορία.

Σε πόλεις με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, σε κάθε ενορία υφίσταται μία οργανική θέση Εφημερίου ανά χίλιες οικογένειες.

Σε πόλεις με πληθυσμό έως 100.000 κατοίκους, σε κάθε ενορία υφίσταται μία οργανική θέση Εφημερίου ανά πεντακόσιες οικογένειες.

Σε πόλεις με πληθυσμό έως 100.000 κατοίκους και σε νησιά, όπου το ένα τρίτο τουλάχιστον του πληθυσμού είναι αλλοδαποί ή αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι, με απόφαση της Δ.Ι.Σ., μετά από σχετική γνωμοδότηση της Συνοδικής Επιτροπής επί των Δογματικών και Νομο-κανονικών Ζητημάτων, σε ενορία άνω των τετρακοσίων οικογενειών μπορεί να διορισθεί και δεύτερος Εφημέριος.

Σε Ο.Τ.Α. που αποτελούν κοινώς γνωστά κέντρα παραθερισμού και έχουν τουλάχιστον τετρακόσιες μόνιμες οικογένειες, με απόφαση της Δ.Ι.Σ., μετά από σχετική γνωμοδότηση της Συνοδικής Επιτροπής επί των Δογματικών και Νομοκανονικών Ζητημάτων, μπορεί να διορισθεί και δεύτερος Εφημέριος.

Για την εφαρμογή των παραγράφων 2-5 του παρόντος άρθρου ο αριθμός των οικογενειών ορίζεται, αφού διαιρεθεί διά του 4 ο αριθμός των Ορθοδόξων Χριστιανών της συγκεκριμένης κάθε φορά ενορίας.

Μία οργανική θέση εφημερίου υφίσταται και σε κάθε Ιερό Προσκυνηματικό Ναό, η οποία καλύπτεται με προκήρυξη ή απόσπαση ή μετάθεση εφημερίου κατά τη διακριτική ευχέρεια του επιχωρίου Μητροπολίτου, ο δε Κανονισμός λειτουργίας εκάστου Ιερού Προσκυνήματος δύναται να προβλέπει ή να συνιστά περισσότερες οργανικές θέσεις εφημερίων.

Οι Εφημέριοι διορίζονται με απόφαση του οικείου Μητροπολίτου κατά την διαδικασία που περιγράφεται κατωτέρω. Εξαιρούνται από τη διαδικασία αυτή οι εφημεριακές θέσεις στους Μητροπολιτικούς Ιερούς Ναούς, στις οποίες διορίζονται οι Εφημέριοι από τους οικείους Μητροπολίτες χωρίς προηγουμένη προκήρυξη.

Σε κενή οργανική θέση Ενορίας ο οικείος Μητροπολίτης δύναται, κατόπιν προκηρύξεως ή και χωρίς προκήρυξη, να διορίσει ως εφημέριο ιερομόναχο ή έγγαμο, ήδη υπηρετούντα σε άλλη Ενορία ή μη, κληρικό.

Εφόσον, κατόπιν χηρείας της εφημεριακής θέσεως, ο οικείος Μητροπολίτης αποφασίσει την κάλυψή της με προκήρυξη, αυτή αναγιγνώσκεται στον ενοριακό Ιερό Ναό, όπου υφίσταται η θέση αυτή, και δημοσιεύεται διά του Δελτίου «ΕΚΚΛΗΣΙΑ» ή και διά του τοπικού τύπου με δαπάνη της Ενορίας ή διά της επίσημης ιστοσελίδας της Ιεράς Μητροπόλεως, καλεί τους βουλόμενους και έχοντες τα απαιτούμενα κανονικά και νόμιμα προσόντα, να υποβάλουν τα δικαιολογητικά τους στοιχεία, μέσα σε ένα μήνα από τη δημοσίευση της προκηρύξεως, προκειμένου να καταλάβουν την κενή οργανική θέση Εφημερίου.

Εάν παρέλθει άπρακτη η ως άνω προθεσμία, εξακολουθεί να ισχύει η δημοσιευθείσα προκήρυξη για δύο ακόμη μήνες.

Αποκλείεται από την θέση υποψηφιότητας καθηρημένος κληρικός της Εκκλησίας της Ελλάδος ή άλλου εκκλησιαστικού κλίματος.

Τα μορφωτικά προσόντα των Εφημερίων καθορίζουν τον διορισμό τους σε ενορίες:

Με την επιφύλαξη των λοιπών διατάξεων του παρόντος, επιτρέπεται ο διορισμός Εφημερίων της αμέσως κατώτερης κατηγορίας σε εφημεριακές θέσεις της αμέσως ανώτερης, εφόσον μετά τη δημοσίευση της σχετικής προκηρύξεως και την παρέλευση απράκτων των τασσομένων προθεσμιών, δεν εμφανίσθηκαν υποψήφιοι της ανώτερης αυτής κατηγορίας.

Ο οικείος Μητροπολίτης, εντός δεκαπέντε ημερών μετά την παρέλευση της προθεσμίας, που ορίζεται με το άρθρο 4 παρ. 3 του παρόντος Κανονισμού, αφού διενεργήσει έλεγχο των υποβληθέντων δικαιολογητικών, ανακηρύσσει τους υποψηφίους Εφημέριους με πράξη του, η οποία κοινοποιείται νομίμως προς το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο. Η πράξη αναγιγνώσκεται στον ενοριακό Ιερό Ναό, αναρτάται στον πίνακα ανακοινώσεων αυτού, καθώς και στην ιστοσελίδα, εάν υπάρχει, της Ενορίας. Στον οικείο Μητροπολίτη επιστρέφεται αποδεικτικό από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο, το οποίο πιστοποιεί ότι έγιναν οι ανωτέρω ενέργειες της Ενορίας και εάν υπεβλήθησαν στην Ενορία ενστάσεις.

Εντός δεκαπέντε ημερών, μετά την πρώτη ημέρα της κατά την προηγούμενη παράγραφο αναρτήσεως, δικαιούνται τόσον οι Εκκλησιαστικοί Σύμβουλοι, όσο και οποιοσδήποτε ενορίτης να υποβάλουν στον οικείο Μητροπολίτη απ' ευθείας ή μέσω της Ενορίας εγγράφως και ενυπoγράφως αιτιολογημένη ένσταση για κάποιον από τους υποψηφίους. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, ο οικείος Μητροπολίτης αποφαίνεται επί των υποψηφίων, επιλέγει τον κατάλληλο και κοινοποιεί την απόφασή του στο οικείο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο, το οποίο υποχρεούται να προβεί παραχρήμα στην ανάρτηση της αποφάσεως επί δεκαπέντε ημέρες στον πίνακα ανακοινώσεων του ενοριακού Ιερού Ναού, καθώς, εάν υπάρχει, στην ιστοσελίδα της Ενορίας.

Κατά της αποφάσεως του οικείου Μητροπολίτου μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου (Δ.Ι.Σ.) εντός δεκαημέρου από της τελευταίας ημέρας της αναρτήσεως της αποφάσεως σύμφωνα με τη διάταξη της προηγουμένης παραγράφου. Η πρoσφυγή ασκείται από οποιονδήποτε από τους συνυποψηφίoυς ή τους ενορίτες, με έγγραφο απευθυνόμενο προς τον οικείο Μητροπολίτη, ο οποίος υποχρεούται εντός μιας εβδομάδος να το διαβιβάσει με όλον τον σχηματισθέντα από την αρχή της διαδικασίας φάκελο στη Δ.Ι.Σ., προκειμένου να κρίνει την προσφυγή, κατόπιν σχετικής γνωμοδοτήσεως της Συνοδικής Επιτροπής επί των Δογματικών και Νομοκανονικών Ζητημάτων.

Πριν από την ολοκλήρωση της ανωτέρω διαδικασίας και την εκπνοή των συναφών προθεσμιών απαγορεύεται η χειροτονία του υποψηφίου.

Εάν ο επιλεγείς ως Εφημέριος από τον οικείο Μητροπολίτη, δεν προσέλθει αδικαιολογήτως κατά την ορισθείσα ημέρα για να χειροτονηθεί, θεωρείται ότι δεν αποδέχεται την εκλογή. Αν δε δεν παράσχει ικανοποιητικές εξηγήσεις, είναι απαράδεκτη η υποψηφιότητά του και για οποιαδήποτε άλλη προκήρυξη εφημεριακής θέσεως.

Ο μετά την ολοκλήρωση της κατά τα ανωτέρω διαδικασίας χειροτονούμενος, διορίζεται υπό του οικείου Μητροπολίτου στην προκηρυχθείσα οργανική θέση.

Ο Εφημέριος καθίσταται στην Ενορία του και ενεργεί πάντοτε κατ’ αναφορά προς τον οικείο Μητροπολίτη στην άσκηση της λειτουργικής, της πνευματικής και της γενικότερης ποιμαντικής διακονίας σε όλους τους τομείς του εφημεριακού έργου, συμφώνως προς τους Ιερούς Κανόνες και τις οδηγίες του Μητροπολίτου.

Ο Εφημέριος λειτουργεί μέσα στα όρια της ενορίας του, κατά τους Ιερούς Κανόνες, ως εξαίρετο υπόδειγμα για την πνευματική ζωή των πιστών και οφείλει να αποφεύγει ενέργεια ή παράλειψη, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει τον σκανδαλισμό των πιστών και διδάσκει με το λόγο και τα έργα όλους τους πιστούς. Ειδικότερα: α. Τελεί απαρεγκλίτως και κατά την καθιερωμένη εκκλησιαστική τάξη τη Θεία Λειτουργία και όλα τα άλλα Ιερά Μυστήρια, τις παραδεδομένες ή άλλες τεταγμένες Ακολουθίες του εορταστικού κύκλου της Εκκλησίας και κάθε άλλη ιεροπραξία για τον αγιασμό των πιστών, ασκεί β. Μεριμνά για τις γενικότερες πνευματικές ή υλικές ανάγκες της ενορίας, για την υποστήριξη των αναξιοπαθούντων μελών της με οργανωμένες πρωτοβουλίες φιλανθρωπίας και κοινωνικής πρόνοιας και συνεργάζεται με τα άλλα ευαγή Ιδρύματα της Ιεράς Μητροπόλεως. γ. Οργανώνει το γραφείο της ενορίας, φροντίζει για τις ποικίλες υποθέσεις της, συντάσσει και συμπληρώνει τον κατάλογο των ενοριτών, τηρεί με συνέπεια τα Βιβλία Πρωτοκόλλου, Πράξεων του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, Βαπτίσεων, Γάμων, Πιστοποιητικών αγαμίας και Κτηματολογίου, ενημερώνει όλους τους φακέλους του αρχείου και μεριμνά για τα ιερά κειμήλια και για τα άλλα κινητά και ακίνητα πράγματα της ενορίας.