Νόμοι — ΦΕΚ A' 162/2024
NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 5144
Κώδικας Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Άρθρο πρώτο Κύρωση Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας
ΤΜΗΜΑ Ι
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1 Επιβολή του φόρου
Άρθρο 2 Αντικείμενο του φόρου
Άρθρο 3 Υποκείμενοι στον φόρο
Άρθρο 4 Οικονομική δραστηριότητα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Άρθρο 5 Παράδοση αγαθών
Άρθρο 6 Ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις
αγαθών και εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών που εισάγονται από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες
Άρθρο 7 Υποκείμενοι στον φόρο που διευκολύνουν
ορισμένες παραδόσεις αγαθών μέσω ηλεκτρονικής διεπαφής
Άρθρο 8 Παράδοση ακινήτων
Άρθρο 9 Πράξεις θεωρούμενες ως παράδοση αγαθών
Άρθρο 10 Παράδοση αποθεμάτων στη διάθεση συγκεκριμένου αποκτώντα σε άλλο κράτος μέλος
Άρθρο 11 Παροχή υπηρεσιών
Άρθρο 12 Πράξεις θεωρούμενες ως παροχή υπηρεσιών
Άρθρο 13 Εισαγωγή αγαθών
Άρθρο 14 Ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών
Άρθρο 15 Πράξεις θεωρούμενες ως ενδοκοινοτική
απόκτηση αγαθών
Άρθρο 16 Κουπόνια
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΤΟΠΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ
Άρθρο 17 Τόπος παράδοσης αγαθών
Άρθρο 18 Τόπος παροχής υπηρεσιών
Άρθρο 19 Όριο για υποκειμένους στον φόρο που
πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών και διασυνοριακές παροχές τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικά παρεχόμενων υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα
Άρθρο 20 Τόπος ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΤΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ
Άρθρο 21 Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης και απαιτητό του φόρου στην παράδοση αγαθών
και στην παροχή υπηρεσιών
Άρθρο 22 Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης στην εισαγωγή αγαθών και απαιτητό του φόρου
Άρθρο 23 Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης στην ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών και απαιτητό
του φόρου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’
ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ
Άρθρο 24 Φορολογητέα αξία στην παράδοση αγαθών,
στην ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών
Άρθρο 25 Φορολογητέα αξία στην εισαγωγή αγαθών
Άρθρο 26 Συντελεστές - Υπολογισμός του φόρου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΟ
Άρθρο 27 Απαλλαγές στο εσωτερικό της χώρας
εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, των εξομοιούμενων προς αυτές πράξεων και των διεθνών μεταφορών
Άρθρο 30 Απαλλαγές στη διεθνή διακίνηση αγαθών
Άρθρο 31 Απαλλαγές στο καθεστώς των φορολογικών
αποθηκών, άλλων από αυτές της τελωνειακής νομοθεσίας
Άρθρο 32 Ειδικές απαλλαγές
Άρθρο 33 Απαλλαγές στην παράδοση αγαθών σε άλλο
κράτος μέλος
Άρθρο 34 Απαλλαγές στην ενδοκοινοτική απόκτηση
αγαθών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’
ΕΚΠΤΩΣΗ - ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ
Άρθρο 35 Δικαίωμα έκπτωσης του φόρου
Άρθρο 36 Προσδιορισμός του εκπιπτόμενου φόρου
Άρθρο 37 Άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης του
φόρου
Άρθρο 38 Διακανονισμός εκπτώσεων
Άρθρο 39 Επιστροφή του φόρου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’
ΥΠΟΧΡΕΟΙ ΣΤΟΝ ΦΟΡΟ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΥΤΩΝ
Άρθρο 40 Υπόχρεοι στον φόρο
Άρθρο 41 Υποχρεώσεις των υποκειμένων στον φόρο
Άρθρο 42 Υποχρεώσεις άλλων προσώπων
Άρθρο 43 Δήλωση και συναφείς υποχρεώσεις
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’
ΕΙΔΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ
Άρθρο 44 Ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων
Άρθρο 45 Ειδικό καθεστώς καταβολής του φόρου από
τον λήπτη αγαθών και υπηρεσιών
Άρθρο 46 Ειδικό καθεστώς καταβολής του φόρου κατά
τον χρόνο είσπραξης της αντιπαροχής
Άρθρο 47 Ειδικό καθεστώς κατ’ αποκοπή καταβολής
του φόρου
Άρθρο 48 Ειδικό καθεστώς αγροτών
Άρθρο 49 Αγρότες, αγροτικά προϊόντα, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και υπηρεσίες
Άρθρο 50 Ειδικό καθεστώς πρακτορείων ταξιδιών
Άρθρο 51 Ειδικό καθεστώς φορολογίας βιομηχανοποιημένων καπνών
Άρθρο 52 Ειδικό καθεστώς φορολογίας των υποκειμένων στον φόρο μεταπωλητών που παραδίδουν
μεταχειρισμένα αγαθά και αντικείμενα καλλιτεχνικής, συλλεκτικής ή αρχαιολογικής αξίας
Άρθρο 53 Ειδικό καθεστώς φορολογίας για τις πωλήσεις σε δημοπρασία
Άρθρο 54 Ειδικό καθεστώς επενδυτικού χρυσού
Άρθρο 55 Γενικός ορισμός για την εφαρμογή των ειδικών καθεστώτων σύμφωνα με τα άρθρα 56, 57 και 58
Άρθρο 56 Ειδικό καθεστώς για υπηρεσίες που παρέχονται από υποκείμενους στον φόρο μη εγκατεστημένους
εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Άρθρο 57 Ειδικό καθεστώς για ενδοκοινοτικές εξ
αποστάσεως πωλήσεις αγαθών, για παραδόσεις αγαθών εντός κράτους μέλους, που πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικών διεπαφών που διευκολύνουν τις παραδόσεις αυτές και για υπηρεσίες που παρέχονται από υποκείμενους στον φόρο εγκατεστημένους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά μη εγκατεστημένους στο κράτος μέλος κατανάλωσης
Άρθρο 58 Ειδικό καθεστώς για εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών που εισάγονται από τρίτες χώρες ή τρίτα
εδάφη
Άρθρο 59 Ειδικές ρυθμίσεις για τη δήλωση και την
πληρωμή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας κατά την εισαγωγή
Άρθρο 60 Ειδικές ρυθμίσεις για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις ορισμένων αγαθών που υπάγονται σε Ειδικούς
Φόρους Κατανάλωσης και Φόρο Κατανάλωσης
ΤΜΗΜΑ ΙΙ
ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΠΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ
Άρθρο 61 Έλεγχος, πράξη προσδιορισμού φόρου επί
ειδικής δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ακινήτων και κοινοποίηση αυτής
Άρθρο 62 Αποδοχή της βάσει ελέγχου διαφοράς επί
ειδικής δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ακινήτων
Άρθρο 63 Ακύρωση ή τροποποίηση πράξης προσδιορισμού φόρου επί ειδικής δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ακινήτων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 64 Χρόνος καταβολής του φόρου
Άρθρο 65 Ευθύνη εις ολόκληρον καταβολής του φόρου
Άρθρο 66 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΒΕΒΑΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Άρθρο 67 Βεβαίωση και είσπραξη του φόρου κατά
την εισαγωγή ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΤΑ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΔΑΦΗ
Άρθρο 68 Διαδικασία για συναλλαγές με τα εδάφη του
Παραρτήματος ΙΙ
ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ
ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 69 Λοιπές ρυθμίσεις
Άρθρο 70 Μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 71 Τελικές διατάξεις
Άρθρο δεύτερο Έναρξη ισχύος Άρθρο πρώτο Κύρωση Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Κυρώνεται με τη διαδικασία της παρ. 6 του άρθρου 76 του Συντάγματος ο παρών Κώδικας νομοθεσίας που αφορά στον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1
Επιβολή του φόρου Επιβάλλεται φόρος κύκλου εργασιών με την ονομασία «φόρος προστιθέμενης αξίας» (εφεξής: ΦΠΑ) σύμφωνα με τον παρόντα Κώδικα. Ο φόρος αυτός επιρρίπτεται από τον κατά νόμο υπόχρεο σε βάρος του αντισυμβαλλομένου.
Άρθρο 2
Αντικείμενο του φόρου
Αντικείμενο του φόρου είναι:
- α) η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών, εφόσον πραγματοποιούνται από επαχθή αιτία στο εσωτερικό της χώρας από υποκείμενο στον φόρο που ενεργεί
με αυτή την ιδιότητα,
- β) η εισαγωγή αγαθών στο εσωτερικό της χώρας,
- γ) η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών που πραγματοποιείται από επαχθή αιτία στο εσωτερικό της χώρας
από υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος ενεργεί με αυτή την ιδιότητα ή από μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο, όταν ο πωλητής είναι υποκείμενος στον φόρο εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, ενεργεί με αυτή την ιδιότητα και δεν απαλλάσσεται από τον φόρο λόγω ύψους πραγματοποιηθέντος ετήσιου κύκλου εργασιών, σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας του, ούτε υπάγεται στις παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 17. Ειδικά η ενδοκοινοτική απόκτηση καινούργιων μεταφορικών μέσων υπάγεται στον φόρο, ανεξάρτητα από την ιδιότητα του εγκατεστημένου στο εσωτερικό της χώρας προσώπου,
- δ) η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών, τα οποία υπάγονται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, που πραγματοποιείται από υποκείμενο στον φόρο ή από μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο, εφόσον τα πρόσωπα
αυτά εμπίπτουν στην παρ. 2 του άρθρου 14.
Για την εφαρμογή του παρόντος Κώδικα θεωρούνται:
- α) ως «εσωτερικό της χώρας» η ελληνική επικράτεια,
εκτός της περιοχής του Αγίου Όρους,
- β) ως «έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και ως «τρίτο
έδαφος», όπως αυτά καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙ του παρόντος Κώδικα,
- γ) ως «κράτος μέλος» ή «κράτη μέλη», το κράτος μέλος
ή τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντίστοιχα,
- δ) ως «ενδοκοινοτική» απόκτηση, παράδοση, συναλλαγή, πώληση, μεταφορά ή άλλη συναφή πράξη, η αντίστοιχη «ενδοενωσιακή» και ως «ενδοκοινοτικό ταξίδι»,
το αντίστοιχο «ενδοενωσιακό».
Άρθρο 3
Υποκείμενοι στον φόρο
Στον φόρο υπόκειται:
- α) κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ημεδαπό και αλλοδαπό, ή νομική οντότητα του Κώδικα Φορολογικής
Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α’ 58), εφόσον ασκεί κατά τρόπο ανεξάρτητο οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης, τον επιδιωκόμενο σκοπό ή το αποτέλεσμα της δραστηριότητας αυτής,
- β) κάθε πρόσωπο, το οποίο πραγματοποιεί περιστασιακά παράδοση ενός καινούργιου μεταφορικού μέσου,
το οποίο αποστέλλεται ή μεταφέρεται προς άλλο κράτος μέλος,
- γ) κάθε πρόσωπο, το οποίο πραγματοποιεί ευκαιριακά
πράξεις του άρθρου 8, εφόσον με δήλωσή του ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ),
- δ) η κοινοπραξία που κατασκευάζει ακίνητο με το
σύστημα της αντιπαροχής, καθώς και η κοινωνία που κατασκευάζει ακίνητο σε οικόπεδο ή αγροτεμάχιο που ανήκει στα μέλη της, για τις παραδόσεις και αυτοπαραδόσεις που διενεργούνται από τα μέλη τους, σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 9. Δεν θεωρείται ότι ασκούν οικονομική δραστηριότητα κατά τρόπο ανεξάρτητο οι μισθωτοί και τα λοιπά φυσικά πρόσωπα, τα οποία συνδέονται με τον εργοδότη τους με σύμβαση εργασίας ή με οποιαδήποτε άλλη νομική σχέση που δημιουργεί δεσμούς εξάρτησης, όσον αφορά στους όρους εργασίας ή την αμοιβή και συνεπάγεται την ευθύνη του εργοδότη. Οι εσωτερικές πράξεις που διενεργούνται μεταξύ της εταιρείας ειδικού σκοπού διαχείρισης οικογενειακής περιουσίας του άρθρου 71Η του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167) και των προσώπων που συμμετέχουν σε αυτή, αποτελούν πράξεις που διενεργούνται εντός ενιαίας οντότητας και εκτός του πεδίου εφαρμογής του ΦΠΑ.
Το Ελληνικό Δημόσιο, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και τα άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου δεν θεωρούνται υποκείμενοι στον φόρο για τις πράξεις παράδοσης αγαθών και παροχής υπηρεσιών τις οποίες ενεργούν κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας, ακόμη και αν για τις πράξεις αυτές εισπράττουν τέλη, δικαιώματα ή εισφορές. Τα πρόσωπα του προηγούμενου εδαφίου θεωρούνται ως υποκείμενοι, εφόσον η μη υπαγωγή στον φόρο των πράξεών τους θα οδηγούσε σε στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμού. Τα πρόσωπα αυτά έχουν οπωσδήποτε την ιδιότητα του υποκειμένου στον φόρο, εφόσον ασκούν τις δραστηριότητες που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι του παρόντος Κώδικα, εκτός αν αυτές είναι ασήμαντες.
Άρθρο 4
Οικονομική δραστηριότητα
Οικονομική δραστηριότητα, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 3, θεωρείται οποιαδήποτε από τις δραστηριότητες του παραγωγού, του εμπόρου ή αυτού που παρέχει υπηρεσίες. Στις δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνονται και η εξόρυξη, οι δραστηριότητες των αγροτών και των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς και η εκμετάλλευση ενός ενσώματου ή άυλου αγαθού με σκοπό την απόκτηση από αυτό εσόδων. προς πώληση στο κοινόκτητο οικόπεδο ή αγροτεμάχιο, εφόσον:
- α) οι κοινωνοί διενεργούν κατ’ επάγγελμα κατασκευή
οικοδομών προς πώληση,
- β) κάποιος ή κάποιοι εκ των κοινωνών διενεργούν κατ’
επάγγελμα κατασκευή οικοδομών προς πώληση, ενώ κάποιος ή κάποιοι δεν διενεργούν τέτοιες πράξεις κατά συνήθη δραστηριότητα,
- γ) όλοι ή κάποιοι εκ των κοινωνών διενεργούν κατά
συνήθη δραστηριότητα κατασκευή οικοδομών προς πώληση ακόμη και αν δεν έχουν δηλώσει τη δραστηριότητα αυτή, σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α’ 58). Η κοινωνία δεν θεωρείται ότι ασκεί οικονομική δραστηριότητα στις περ. β’ και γ’, εφόσον οι κοινωνοί, οι οποίοι δεν διενεργούν κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθη δραστηριότητα κατασκευή οικοδομών προς πώληση, έχουν αποκτήσει το εμπράγματο δικαίωμά τους, γα) πριν από την 1η.1.2006 ανεξαρτήτως αιτίας κτήσης ή γβ) μετά την 1η.1.2006 λόγω κληρονομικής διαδοχής ή γονικής παροχής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Άρθρο 5
Παράδοση αγαθών
Παράδοση αγαθών, κατά την έννοια του άρθρου 2, θεωρείται κάθε πράξη με την οποία μεταβιβάζεται το δικαίωμα να διαθέτει κάποιος ως κύριος ενσώματα κινητά αγαθά, καθώς και τα ακίνητα του άρθρου 8. Εξομοιώνονται με ενσώματα αγαθά η ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, η θερμότητα ή το ψύχος και παρόμοια αγαθά.
Κατά την πώληση ή αγορά αγαθών από παραγγελιοδόχο που ενεργεί στο όνομά του, θεωρείται ότι συντελείται παράδοση αγαθών μεταξύ αυτού και του παραγγελέα. Στην περίπτωση αυτή ο παραγγελιοδόχος θεωρείται, κατά περίπτωση, αγοραστής ή πωλητής ως προς τον παραγγελέα.
Ως παράδοση λογίζεται επίσης:
- α) η πώληση αγαθών με τον όρο της παρακράτησης
της κυριότητας μέχρι την αποπληρωμή του τιμήματος,
- β) η μεταβίβαση, με καταβολή αποζημίωσης, της
κυριότητας αγαθού, που ενεργείται κατόπιν επιταγής δημόσιας αρχής ή στο όνομά της ή σε εκτέλεση νόμου.
Δεν θεωρείται ως παράδοση αγαθών η μεταβίβαση αγαθών επιχείρησης ως συνόλου, κλάδου ή μέρους της από επαχθή ή χαριστική αιτία ή με τη μορφή εισφοράς σε υφιστάμενο ή συνιστώμενο νομικό πρόσωπο. Στην περίπτωση αυτή το πρόσωπο που αποκτά τα αγαθά θεωρείται, για την εφαρμογή του νόμου αυτού, ότι υπεισέρχεται ως διάδοχος στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του προσώπου που μεταβιβάζει. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται αν το πρόσωπο που μεταβιβάζει ή το πρόσωπο που αποκτά τα αγαθά ενεργεί πράξεις για τις οποίες δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου.
Άρθρο 6
Ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών και εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών που εισάγονται από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες Για τους σκοπούς εφαρμογής του παρόντος Κώδικα ισχύουν οι εξής ορισμοί:
- α) Ως «ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις
αγαθών» νοούνται οι παραδόσεις αγαθών που αποστέλλονται ή μεταφέρονται από τον προμηθευτή ή από πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό του, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης που ο προμηθευτής παρεμβαίνει έμμεσα στην αποστολή ή τη μεταφορά των αγαθών, από κράτος μέλος άλλο από εκείνο της άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη, όταν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
- αα) η παράδοση αγαθών πραγματοποιείται για πρόσωπο υποκείμενο στον φόρο ή νομικό πρόσωπο μη
υποκείμενο στον φόρο, τα οποία δεν θεωρείται ότι πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών, σύμφωνα είτε με την παρ. 2 και το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 14 είτε με αντίστοιχες διατάξεις που ισχύουν σε άλλο κράτος μέλος, ή για οποιοδήποτε άλλο μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, και
- αβ) τα παραδιδόμενα αγαθά δεν είναι καινούργια μεταφορικά μέσα ούτε αγαθά που παραδίδονται έπειτα
από συναρμολόγηση ή εγκατάσταση, με ή χωρίς δοκιμή λειτουργίας, από τον προμηθευτή ή για λογαριασμό του.
- β) Ως «εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών, που εισάγονται από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες», νοούνται οι
παραδόσεις αγαθών που αποστέλλονται ή μεταφέρονται από τον προμηθευτή ή από πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό του, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης που ο προμηθευτής παρεμβαίνει έμμεσα στην αποστολή ή τη μεταφορά των αγαθών, από τρίτο έδαφος ή τρίτη χώρα, προς πελάτη σε κράτος μέλος, όταν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
- βα) η παράδοση αγαθών πραγματοποιείται για πρόσωπο υποκείμενο στον φόρο ή νομικό πρόσωπο μη
υποκείμενο στον φόρο, τα οποία δεν θεωρείται ότι πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών, σύμφωνα είτε με την παρ. 2 και το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 14 είτε με αντίστοιχες διατάξεις που ισχύουν σε άλλο κράτος μέλος, ή για οποιοδήποτε άλλο μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, και
- ββ) τα παραδιδόμενα αγαθά δεν είναι καινούργια μεταφορικά μέσα ούτε αγαθά που παραδίδονται έπειτα
από συναρμολόγηση ή εγκατάσταση, με ή χωρίς δοκιμή λειτουργίας, από τον προμηθευτή ή για λογαριασμό του.
Άρθρο 7
Υποκείμενοι στον φόρο που διευκολύνουν ορισμένες παραδόσεις αγαθών μέσω ηλεκτρονικής διεπαφής
Όταν υποκείμενος στον φόρο διευκολύνει, μέσω της χρήσης ηλεκτρονικής διεπαφής, όπως αγοράς, πλατφόρμας, διαδικτυακής πύλης ή παρόμοιων μέσων, τις εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών εισαγόμενων από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες σε δέματα με εσωτερική αξία που δεν υπερβαίνει τα εκατόν πενήντα (150) ευρώ, τότε
Όταν υποκείμενος στον φόρο διευκολύνει, μέσω της χρήσης ηλεκτρονικής διεπαφής, όπως αγοράς, πλατφόρμας, διαδικτυακής πύλης ή παρόμοιων μέσων, την παράδοση αγαθών, προς άλλο κράτος μέλος, ή εντός της χώρας, από υποκείμενο στον φόρο μη εγκατεστημένο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς μη υποκείμενο στον φόρο, τότε θεωρείται ότι ο εν λόγω υποκείμενος στον φόρο έχει παραλάβει και παραδώσει αυτά τα αγαθά.
Άρθρο 8
Παράδοση ακινήτων
Παράδοση ακινήτων είναι η μεταβίβαση αποπερατωμένων ή ημιτελών κτιρίων ή τμημάτων τους και του οικοπέδου που μεταβιβάζεται μαζί με αυτά ως ενιαία ιδιοκτησία ή ιδανικών μεριδίων οικοπέδου επί των οποίων εφαρμόζεται το αμάχητο τεκμήριο της παρ. 1 του άρθρου 2 του α.ν. 1521/1950 (Α’ 245) που κυρώθηκε με τον ν. 1587/1950 (Α’ 294), εφόσον πραγματοποιείται από επαχθή αιτία πριν από την πρώτη εγκατάσταση σε αυτά. Για την εφαρμογή του παρόντος Κώδικα θεωρούνται:
- α) ως κτίρια, τα κτίσματα γενικά και οι κάθε είδους κατασκευές που συνδέονται με τα κτίσματα ή με το έδαφος
κατά τρόπο σταθερό και μόνιμο,
- β) ως πρώτη εγκατάσταση, η πρώτη χρησιμοποίηση
με οποιονδήποτε τρόπο των κτιρίων ύστερα από την ανέγερσή τους, όπως είναι η ιδιοκατοίκηση, η ιδιόχρηση, η μίσθωση ή άλλη χρήση.
Παράδοση ακινήτων θεωρείται επίσης:
- α) η μεταβίβαση της ψιλής κυριότητας, η σύσταση,
η μεταβίβαση ή η παραίτηση από το δικαίωμα προσωπικής ή πραγματικής δουλείας, η παραχώρηση του δικαιώματος αποκλειστικής χρήσης επί κοινόκτητων κυρίων, βοηθητικών ή ειδικών χώρων κτισμάτων ή επί κοινόκτητου τμήματος οικοπέδου, καθώς και η μεταβίβαση του δικαιώματος άσκησης της επικαρπίας των ακινήτων της παρ. 1,
- β) η εκτέλεση εργασιών στα ακίνητα, με μίσθωση έργου, ανεξάρτητα από το αν διαθέτει τα υλικά ο εργοδότης ή ο εργολάβος. Εργασίες κατά την πιο πάνω έννοια
είναι και οι εκσκαφές, οι κατεδαφίσεις, η κατασκευή οικοδομών, οδών, γεφυρών, υδραγωγείων, υδραυλικών και αποχετευτικών έργων, ηλεκτρολογικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων και τεχνικών γενικά έργων, καθώς και οι συμπληρώσεις, επεκτάσεις, διαρρυθμίσεις και επισκευές, εκτός από τις εργασίες συνήθους συντήρησης των έργων αυτών.
Στις περιπτώσεις της παρ. 1 και στην περ. α) της παρ. 2, στις οποίες επιβάλλεται ο ΦΠΑ, δεν επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης ακινήτων.
Η παρ. 1 και η περ. α) της παρ. 2 εφαρμόζονται για ακίνητα, των οποίων η άδεια κατασκευής εκδίδεται ή αναθεωρείται από 1ης Ιανουαρίου 2006, εφόσον μέχρι την ημερομηνία αναθεώρησης δεν έχουν αρχίσει οι εργασίες κατασκευής. Εφόσον έχει κατατεθεί πλήρης φάκελος στην πολεοδομία και έχουν υπογραφεί προσύμφωνο και εργολαβικό συμβόλαιο κατασκευής μέχρι την 25η.11.2005, μπορεί να χορηγηθεί εξαίρεση από την εφαρμογή της παραγράφου αυτής, με αίτηση των ενδιαφερομένων.
Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, μπορεί να ορίζεται κάθε διαδικαστικό θέμα και λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 9
Πράξεις θεωρούμενες ως παράδοση αγαθών
Ως παράδοση αγαθών, κατά την έννοια του άρθρου 2, θεωρείται η διάθεση από υποκείμενο στον φόρο αγαθών της επιχείρησής του για τις ανάγκες της, εφόσον πρόκειται για αγαθά της παρ. 4 του άρθρου 35, για τα οποία δεν δημιουργείται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου σε περίπτωση απόκτησής τους από άλλον υποκείμενο στον φόρο.
Επίσης, ως παράδοση αγαθών θεωρούνται οι ακόλουθες πράξεις, εφόσον η απόκτηση των αγαθών ή κατά περίπτωση των υλικών ή των υπηρεσιών από τα οποία έχουν παραχθεί αυτά, δημιούργησε δικαίωμα έκπτωσης του φόρου:
- α) Η διάθεση αγαθών από υπαγόμενη στον φόρο
δραστηριότητα σε άλλη μη υπαγόμενη του ίδιου υποκειμένου.
- β) Η ανάληψη από υποκείμενο στον φόρο αγαθών
της επιχείρησής του για την ικανοποίηση αναγκών του ή του προσωπικού της επιχείρησης και γενικά η δωρεάν διάθεση αγαθών για σκοπούς ξένους προς την άσκηση της επιχείρησης. Εξαιρούνται τα δώρα αξίας μέχρι δέκα (10) ευρώ και τα δείγματα που διαθέτει ο υποκείμενος στον φόρο για την εκπλήρωση των σκοπών της επιχείρησής του. Στο πλαίσιο της πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων, της περιβαλλοντικής προστασίας, υπό την έννοια της αποτροπής της διάθεσης των προϊόντων προς υγειονομική ταφή πριν αυτά καταστούν απόβλητα, καθώς και της ανακούφισης των κοινωνικά ευπαθών και ευάλωτων ομάδων, ως δώρα, που επίσης εξαιρούνται, θεωρούνται:
- βα) τα τρόφιμα, φάρμακα, ρούχα ή άλλα αγαθά, πλην
εκείνων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης που διατίθενται δωρεάν σε υπηρεσίες του δημόσιου τομέα, σε Οργανισμούς Τοπικούς Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), σε νομικά πρόσωπα δημόσιου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), καθώς και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που έχουν συσταθεί νόμιμα στην Ελλάδα και έχουν φιλανθρωπικό ή κοινωφελή σκοπό, στα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα των κλιμάτων της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Ελλάδα ή στα θρησκευτικά και εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα του άρθρου 13 του ν. 4301/2014 (Α’ 223) ή στο νομικό πρόσωπο του άρθρου 1 του ν. 3512/2006 (Α’ 264) ή στα Βακούφια Ρόδου και Κω, καθώς και στα Ν.Π.Ι.Δ. ή στις οντότητες που εποπτεύονται από τους παραπάνω φορείς, προκειμένου να διανεμηθούν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση ή την ανακούφιση ευπαθών κοινωνικών ομάδων χωρίς αντάλλαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. επισήμανση ή το βάρος, ή λόγω απόσυρσης από την αγορά ή λόγω εγγύτητας προς την ημερομηνία λήξης ή λόγω αστοχιών σε σχέση με τις προδιαγραφές του παρασκευαστή ή του πελάτη, ιδίως διαφοροποίησης ως προς το χρώμα, το μέγεθος, το σχήμα και τη σύσταση. Ο περιορισμός της παρούσας δεν ισχύει για την αντιμετώπιση καταστάσεων που κηρύσσονται ως έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας λόγω φυσικών καταστροφών.
- ββ) Τα αγαθά που παραδίδονται στις υπηρεσίες του
δημόσιου τομέα, στους ΟΤΑ, στα Ν.Π.Δ.Δ., όπως προσδιορίζονται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), στα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα των κλιμάτων της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Ελλάδα ή στα θρησκευτικά και εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα του άρθρου 13 του ν. 4301/2014 ή στο νομικό πρόσωπο του άρθρου 1 του ν. 3512/2006 ή στα Βακούφια Ρόδου και Κω, καθώς και στα Ν.Π.Ι.Δ. ή τις οντότητες, που εποπτεύονται από τους παραπάνω φορείς, προκειμένου να διατεθούν για την κάλυψη των αναγκών των προσφύγων, ανεξαρτήτως της αξίας και των προδιαγραφών κατασκευής αυτών.
- βγ) Τα είδη σίτισης που παραδίδονται στο Υπουργείο
Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, προκειμένου να διανεμηθούν άνευ ανταλλάγματος για την κάλυψη των αναγκών σίτισης των μαθητών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης.
- βδ) Τα αγαθά που παραδίδονται στις υπηρεσίες του
δημόσιου τομέα, στους ΟΤΑ και στα Ν.Π.Δ.Δ., όπως προσδιορίζονται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014, προκειμένου να διατεθούν για την κάλυψη των αναγκών των πληγέντων από ακραία φυσικά φαινόμενα, ανεξαρτήτως της αξίας και των προδιαγραφών κατασκευής αυτών.
- γ) Η ιδιοκατοίκηση, η παράδοση σε μη φορολογητέα
δραστηριότητα του ιδίου υποκειμένου, η μίσθωση, η δωρεάν παραχώρηση της χρήσης ή η χρησιμοποίηση για οποιονδήποτε σκοπό ξένο προς την επιχείρηση, των ακινήτων που προβλέπει το άρθρο 8.
- δ) Η ανάληψη μερίδας σε αγαθά από εταίρο, μέτοχο
ή κληρονόμο, σε περίπτωση διακοπής των εργασιών, λύσης της εταιρείας, αποχώρησης ή θανάτου εταίρου. Η περίπτωση αυτή εφαρμόζεται και για τις νομικές οντότητες του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α’ 58) υπό τις ίδιες προϋποθέσεις.
- ε) Η περιέλευση στον υποκείμενο στον φόρο ή στους
κληρονόμους του αγαθών της επιχείρησής του, κατά την παύση των εργασιών της ή κατά τον θάνατο του υποκειμένου.
Προκειμένου για πάγια περιουσιακά στοιχεία του υποκειμένου, όπως ορίζονται από το άρθρο 38, η παρ. 2 του παρόντος δεν εφαρμόζεται, εφόσον δεν έχει παρέλθει η πενταετής περίοδος διακανονισμού του φόρου αυτών.
Θεωρείται, επίσης, ως παράδοση αγαθών η μεταφορά από έναν υποκείμενο στον φόρο αγαθών της επιχείρησής του προς ένα άλλο κράτος μέλος. Θεωρείται ως μεταφερόμενο προς ένα άλλο κράτος μέλος, κάθε ενσώματο αγαθό που αποστέλλεται ή μεταφέρεται εκτός του εσωτερικού της χώρας, αλλά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τον υποκείμενο στον φόρο στο εσωτερικό της χώρας ή από άλλον που ενεργεί για λογαριασμό του, για τις ανάγκες της επιχείρησής του. Δεν θεωρείται παράδοση αγαθών η μεταφορά από έναν υποκείμενο στον φόρο αγαθών της επιχείρησής του προς ένα άλλο κράτος μέλος, εφόσον προορίζονται για την πραγματοποίηση μιας από τις ακόλουθες πράξεις:
- α) παράδοση αγαθού που πραγματοποιείται από τον
υποκείμενο στον φόρο εντός του κράτους μέλους άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς, σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1 και τις παρ. 2 και 5 του άρθρου 17,
- β) παράδοση αγαθού που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας από τον υποκείμενο στον φόρο, σύμφωνα με τα άρθρα 29, 32 και 33,
- γ) παροχή υπηρεσιών στον υποκείμενο στον φόρο,
που έχουν ως αντικείμενο πραγματογνωμοσύνες ή εργασίες, οι οποίες αφορούν σε αυτό το αγαθό και πραγματοποιούνται υλικώς στο κράτος μέλος άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς του αγαθού, εφόσον μετά την εκτέλεση των εργασιών τα αγαθά επαναποστέλλονται στον ίδιο υποκείμενο στον φόρο στο εσωτερικό της χώρας,
- δ) προσωρινή χρησιμοποίηση του αγαθού στο έδαφος
του κράτους μέλους άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς για τις ανάγκες παροχής υπηρεσιών, οι οποίες πραγματοποιούνται από τον υποκείμενο στον φόρο που είναι εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας,
- ε) προσωρινή χρησιμοποίηση του αγαθού, για περίοδο μέχρι είκοσι τέσσερις (24) μήνες στο έδαφος άλλου
κράτους μέλους, εντός του οποίου η εισαγωγή του ίδιου αυτού αγαθού από τρίτη χώρα, με σκοπό την προσωρινή χρησιμοποίησή του, θα υπαγόταν στο καθεστώς προσωρινής εισαγωγής με πλήρη απαλλαγή από εισαγωγικούς δασμούς,
- στ) παράδοση αερίου μέσω συστήματος φυσικού αερίου ευρισκόμενου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ή μέσω οποιουδήποτε δικτύου συνδεδεμένου με τέτοιο σύστημα, την παράδοση ηλεκτρικής ενέργειας ή θερμότητας ή ψύχους μέσω των δικτύων θέρμανσης ή ψύξης, σύμφωνα με τις περ. α) ή β) της παρ. 3 του άρθρου 17. Σε περίπτωση που μια από τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στις ανωτέρω περιπτώσεις παύει να υφίσταται, θεωρείται ότι πραγματοποιείται παράδοση αγαθού κατά τον χρόνο που παύει να υφίσταται η εν λόγω προϋπόθεση.
Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζονται κατά περίπτωση η διαδικασία και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 10
Παράδοση αποθεμάτων στη διάθεση συγκεκριμένου αποκτώντα σε άλλο κράτος μέλος
Η μεταφορά από υποκείμενο στον φόρο αγαθών της επιχείρησής του σε άλλο κράτος μέλος, δεν θεωρείται
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, οι ρυθμίσεις για τα αποθέματα στη διάθεση συγκεκριμένου αποκτώντος υφίστανται, όταν πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
- α) τα αγαθά αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε άλλο
κράτος μέλος από υποκείμενο στον φόρο ή από τρίτο που ενεργεί για λογαριασμό του, ώστε τα εν λόγω αγαθά να παραδοθούν στο κράτος αυτό σε μεταγενέστερο στάδιο και μετά την άφιξή τους σε άλλον υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος δικαιούται να αποκτήσει την κυριότητα των εν λόγω αγαθών βάσει ισχύουσας συμφωνίας μεταξύ των δύο υποκειμένων στον φόρο,
- β) ο υποκείμενος στον φόρο που αποστέλλει ή μεταφέρει τα αγαθά δεν έχει την έδρα της οικονομικής του
δραστηριότητας ούτε μόνιμη εγκατάσταση στο κράτος μέλος στο οποίο αποστέλλονται ή μεταφέρονται τα αγαθά,
- γ) ο υποκείμενος στον φόρο στον οποίο πρόκειται να
παραδοθούν τα αγαθά διαθέτει Αριθμό Φορολογικού Μητρώου Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΑΦΜ/ΦΠΑ) στο κράτος μέλος στο οποίο αποστέλλονται ή μεταφέρονται τα αγαθά και τα στοιχεία του, συμπεριλαμβανομένου του ΑΦΜ/ΦΠΑ που του έχει αποδοθεί στο εν λόγω κράτος μέλος, είναι γνωστά στον υποκείμενο στον φόρο που αποστέλλει ή μεταφέρει τα αγαθά, κατά τον χρόνο της αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς,
- δ) ο υποκείμενος στον φόρο που αποστέλλει ή μεταφέρει τα αγαθά καταγράφει τη μεταφορά τους, διακριτά στα λογιστικά του αρχεία (βιβλία) κατά τρόπο που
να είναι ευχερής για τις φορολογικές αρχές το ακριβές ποσό του ΦΠΑ σύμφωνα με την περ. ζ) της παρ. 3 του άρθρου 41 και περιλαμβάνει στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα της περ. α) της παρ. 4 του ιδίου άρθρου, τον ΑΦΜ/ ΦΠΑ του υποκειμένου στον φόρο που αποκτά τα αγαθά και ο οποίος του έχει αποδοθεί από το κράτος μέλος στο οποίο αυτά αποστέλλονται ή μεταφέρονται.
Όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρ. 2, εφαρμόζονται οι ακόλουθοι κανόνες, κατά τον χρόνο της μεταβίβασης του δικαιώματος διάθεσης των αγαθών με την ιδιότητα του κυρίου στον υποκείμενο στον φόρο της περ. γ’ της παρ. 2, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταβίβαση εκτελείται εντός της προθεσμίας δώδεκα (12) μηνών από την άφιξη των αγαθών στο κράτος μέλος στο οποίο έχουν αποσταλεί ή μεταφερθεί:
- α) θεωρείται ότι πραγματοποιείται παράδοση αγαθών,
σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 33, από τον υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος απέστειλε ή μετέφερε τα αγαθά είτε ο ίδιος είτε μέσω τρίτου, ο οποίος ενήργησε για λογαριασμό του στο κράτος μέλος από το οποίο αυτά απεστάλησαν ή μεταφέρθηκαν,
- β) θεωρείται ότι πραγματοποιείται ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών από τον υποκείμενο στον φόρο, στον
οποίο παραδίδονται τα εν λόγω αγαθά στο κράτος μέλος, στο οποίο αποστέλλονται ή μεταφέρονται.
Η μεταφορά από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. β) της παρ. 2 αγαθών της επιχείρησής του προς το άλλο κράτος μέλος, δεν θεωρείται ως παράδοση αγαθών κατά την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 9, αν μέσα στο διάστημα των δώδεκα (12) μηνών από την άφιξη των αγαθών στο κράτος μέλος στο οποίο έχουν αποσταλεί ή μεταφερθεί, ο υποκείμενος στον φόρο της περ. γ) της παρ. 2 αντικατασταθεί από άλλον υποκείμενο στον φόρο, εφόσον:
- α) πληρούνται και οι άλλες προϋποθέσεις της παρ. 2,
και
- β) ο υποκείμενος στον φόρο της περ. β) της παρ. 2
καταχωρίζει την αντικατάσταση στα λογιστικά του αρχεία σύμφωνα με την περ. ζ) της παρ. 3 του άρθρου 41. Κατ’ αναλογία δεν θεωρείται ότι πραγματοποιείται ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών, σύμφωνα με την περ. γ) του άρθρου 15.
Η μεταφορά από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. β) της παρ. 2 αγαθών της επιχείρησής του προς το άλλο κράτος μέλος θεωρείται ως παράδοση αγαθών κατά την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 9, από την επομένη ημέρα της λήξης της περιόδου των δώδεκα (12) μηνών, αν:
- α) τα αγαθά δεν έχουν παραδοθεί ούτε στον υποκείμενο στον φόρο της περ. γ’ της παρ. 2, για τον οποίο
προορίζονται, ούτε σε άλλον υποκείμενο στον φόρο, από τον οποίο αυτός έχει αντικατασταθεί, σύμφωνα με την παρ. 4, μέσα στο διάστημα των δώδεκα (12) μηνών από την άφιξή τους στο κράτος μέλος, στο οποίο έχουν αποσταλεί ή μεταφερθεί, και β) δεν συντρέχει καμία από τις περ. α) έως και γ) της παρ. 7. Αν εντός του χρονικού διαστήματος των δώδεκα (12) μηνών παύσει να πληρούται οποιαδήποτε από τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις παρ. 2 και 4, η μεταφορά από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. β) της παρ. 2 αγαθών της επιχείρησής του προς το άλλο κράτος μέλος, θεωρείται ως παράδοση αγαθών, κατά την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 9, κατά τον χρόνο παύσης της σχετικής προϋπόθεσης.
Η μεταφορά από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. β’ της παρ. 2 αγαθών της επιχείρησής του προς το άλλο κράτος μέλος, δεν θεωρείται ως παράδοση αγαθών κατά την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 9, αν:
- α) το δικαίωμα διάθεσης των αγαθών δεν έχει μεταβιβασθεί και τα εν λόγω αγαθά επιστρέφονται στο κράτος
μέλος από το οποίο έχουν αποσταλεί ή μεταφερθεί εντός του διαστήματος των δώδεκα (12) μηνών, και
- β) ο υποκείμενος στον φόρο, ο οποίος απέστειλε ή
μετέφερε τα αγαθά, καταχωρίζει την επιστροφή τους στα λογιστικά του αρχεία, σύμφωνα με την περ. ζ) της παρ. 3 του άρθρου 41.
Οι προϋποθέσεις που ορίζονται στις παρ. 2 και 4 παύουν να πληρούνται, όταν:
- α) τα αγαθά παραδοθούν σε άλλο πρόσωπο, εκτός
από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. γ της παρ. 2 ή τον υποκείμενο στον φόρο της παρ. 4, αμέσως πριν από την εν λόγω παράδοση,
- β) τα αγαθά αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε χώρα
διαφορετική από το κράτος μέλος από το οποίο μετακινήθηκαν αρχικά, αμέσως πριν από την έναρξη της εν λόγω αποστολής ή μεταφοράς, στην οποία τα αγαθά πράγματι αφαιρέθηκαν ή καταστράφηκαν ή, αν είναι αδύνατο να καθοριστεί η ημερομηνία αυτή, την ημερομηνία στην οποία διαπιστώθηκε η καταστροφή ή η απώλειά τους.
Οι παρ. 1 έως 7 έχουν ανάλογη εφαρμογή στη μεταφορά αγαθών στο εσωτερικό της χώρας από άλλο κράτος μέλος, στο πλαίσιο ρύθμισης αποθεμάτων στη διάθεση συγκεκριμένου αποκτώντος.
Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 11
Παροχή υπηρεσιών
Παροχή υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου 2, θεωρείται κάθε πράξη που δεν συνιστά παράδοση αγαθών, σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 10. Η πράξη αυτή μπορεί να συνίσταται ιδίως σε:
- α) μεταβίβαση ή παραχώρηση της χρήσης ενός άυλου
αγαθού,
- β) υποχρέωση για παράλειψη ή ανοχή μιας πράξης ή
κατάστασης.
Ως παροχή υπηρεσιών λογίζονται επίσης:
- α) η εκμετάλλευση ξενοδοχείων, επιπλωμένων δωματίων και οικιών, κατασκηνώσεων και παρόμοιων εγκαταστάσεων, ακινήτων για βραχυχρόνια διαμονή, αν ο εκμισθωτής είναι νομικό πρόσωπο ή φυσικό πρόσωπο που
διαθέτει τουλάχιστον τρία (3) ακίνητα για βραχυχρόνια διαμονή, χώρων στάθμευσης κάθε είδους μεταφορικών μέσων και τροχόσπιτων,
- β) η διάθεση τροφής και ποτών από εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, κέντρα διασκέδασης και παρόμοιες επιχειρήσεις για επιτόπια κατανάλωση,
- γ) η εκτέλεση υπηρεσίας με καταβολή αποζημίωσης
ύστερα από επιταγή δημόσιας αρχής ή στο όνομά της ή σε εκτέλεση νόμου,
- δ) δα) η εκμίσθωση βιομηχανοστασίων και χρηματοθυρίδων,
- δβ) η εκμίσθωση χώρων για άσκηση επαγγελματικής
δραστηριότητας σε μισθωτή υποκείμενο στον φόρο, αυτοτελώς ή στο πλαίσιο μικτών συμβάσεων, εφόσον ο εκμισθωτής το επιλέγει. Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας υποπερίπτωσης, ο εκμισθωτής υποβάλλει αίτηση επιλογής φορολόγησης στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) είτε πριν από την έναρξη χρησιμοποίησης του ακινήτου είτε και μετά την έναρξη, οποτεδήποτε. Αν η αίτηση υποβληθεί μετά την έναρξη χρησιμοποίησης του ακινήτου, η επιλογή φορολόγησης ισχύει από την επόμενη φορολογική περίοδο. Η επιλογή φορολόγησης μπορεί να αφορά στο σύνολο ή μέρος του οικοδομικού συγκροτήματος. Με την αίτηση προσδιορίζονται οι χώροι για τους οποίους γίνεται επιλογή φορολόγησης. Η επιλογή φορολόγησης μπορεί να ανακληθεί με υποβολή σχετικής αίτησης στην ΑΑΔΕ και η ανάκληση ισχύει από την επόμενη φορολογική περίοδο,
- ε) οι εργασίες φασόν επί ενσώματων κινητών αγαθών.
Ως εργασία φασόν νοείται η εκτέλεση εργασιών παραγωγής, κατασκευής ή συναρμολόγησης ενσώματων κινητών αγαθών, με σύμβαση μίσθωσης έργου, από υλικά και αντικείμενα που παραδίδονται από τον εργοδότη στον εργολάβο για τον σκοπό αυτόν, ανεξάρτητα αν ο εργολάβος χρησιμοποιεί και δικά του υλικά. Η παρούσα περίπτωση εφαρμόζεται και όταν ο εργοδότης είναι υποκείμενος στον φόρο εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, εφόσον τα υλικά και αντικείμενα αποστέλλονται από το κράτος του εργοδότη και τα αγαθά που παράγονται ή κατασκευάζονται ή συναρμολογούνται από τον εργολάβο μεταφέρονται ή αποστέλλονται στον εργοδότη στο κράτος μέλος, στο οποίο αυτός είναι εγκατεστημένος.
Αν ο υποκείμενος στον φόρο μεσολαβεί σε παροχή υπηρεσιών, ενεργώντας στο όνομά του, αλλά για λογαριασμό άλλων προσώπων, θεωρείται ότι λαμβάνει και παρέχει τις υπηρεσίες αυτές.
Η παρ. 4 του άρθρου 5 εφαρμόζεται αναλόγως και στις περιπτώσεις παροχής υπηρεσιών.
Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται οι προϋποθέσεις, η διαδικασία και οι λεπτομέρειες άσκησης της επιλογής της υποπερ. δβ) της περ. δ) της παρ. 2, καθώς και οποιαδήποτε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 12
Πράξεις θεωρούμενες ως παροχή υπηρεσιών
Θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου 2, η από υποκείμενο στον φόρο:
- α) χρησιμοποίηση αγαθών της επιχείρησής του, για
την ικανοποίηση αναγκών του ή του προσωπικού της επιχείρησης ή για σκοπούς ξένους προς αυτή, εφόσον κατά την απόκτηση των αγαθών αυτών δημιουργήθηκε δικαίωμα έκπτωσης του φόρου,
- β) παροχή υπηρεσιών για τις ανάγκες του ή για τις ανάγκες του προσωπικού του ή για σκοπούς ξένους προς
την επιχείρησή του,
- γ) χρησιμοποίηση δικών του υπηρεσιών για δραστηριότητα του ίδιου του υποκειμένου που απαλλάσσεται
από τον φόρο, καθώς επίσης η χρησιμοποίηση δικών του υπηρεσιών για τις ανάγκες της επιχείρησής του, εφόσον πρόκειται για υπηρεσίες της παρ. 4 του άρθρου 35, για τις οποίες η απόκτησή τους δεν δημιουργεί δικαίωμα έκπτωσης του φόρου.
Δεν θεωρείται παροχή υπηρεσιών εξ επαχθούς αιτίας η χωρίς αντάλλαγμα παροχή υπηρεσιών από υποκείμενο στον φόρο για ανθρωπιστικούς λόγους. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξειδικεύονται οι κατά περίπτωση όροι και οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προηγούμενου εδαφίου.
Άρθρο 13
Εισαγωγή αγαθών
Ως εισαγωγή αγαθών, κατά την έννοια του άρθρου 2, θεωρείται:
- α) η είσοδος στο εσωτερικό της χώρας αγαθών που δεν
πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 24 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, Ένωσης σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙ του παρόντος Κώδικα και προέρχονται από τα εδάφη αυτά.
Η εισαγωγή αγαθών πραγματοποιείται στην Ελλάδα, εφόσον τα αγαθά βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας κατά τον χρόνο της εισόδου τους στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά παρέκκλιση από την παρ. 2, αν τα αγαθά που εμπίπτουν στην περ. α) της παρ. 1 έχουν υπαχθεί από τη στιγμή της εισόδου τους στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα από τα καθεστώτα των υποπερ. βα), ββ), βγ) και βδ) της περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 30, σε καθεστώς προσωρινής εισαγωγής με πλήρη απαλλαγή από εισαγωγικούς δασμούς ή σε καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης, η εισαγωγή των αγαθών αυτών πραγματοποιείται στην Ελλάδα, εφόσον τα αγαθά αυτά εξέρχονται από τα καθεστώτα αυτά στο εσωτερικό της χώρας. Επίσης, αν αγαθά που εμπίπτουν στην περ. β’ της παρ. 1 έχουν τεθεί από τον χρόνο της εισόδου τους στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα καθεστώτα προσωρινής εισαγωγής ή εσωτερικής ενωσιακής διαμετακόμισης, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 68, η εισαγωγή των αγαθών αυτών πραγματοποιείται στην Ελλάδα, εφόσον τα αγαθά εξέρχονται από τα καθεστώτα αυτά στο εσωτερικό της χώρας.
Άρθρο 14
Ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών
Ενδοκοινοτική απόκτηση, κατά την έννοια του άρθρου 2, θεωρείται η απόκτηση της εξουσίας να διαθέτει κάποιος ως κύριος ενσώματα κινητά αγαθά, που αποστέλλονται ή μεταφέρονται στον αποκτώντα από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό τους, στο εσωτερικό της χώρας από άλλο κράτος μέλος, από το οποίο αναχώρησε η αποστολή ή η μεταφορά του αγαθού.
Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, δεν θεωρείται ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών η απόκτηση αγαθών κατά το άρθρο 2 εφόσον:
- α) πραγματοποιείται από υποκείμενο στον φόρο
που υπάγεται στο ειδικό καθεστώς των αγροτών του άρθρου 48, ή από υποκείμενο στον φόρο που πραγματοποιεί μόνο παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών που δεν του παρέχουν κανένα δικαίωμα έκπτωσης, ή από μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο, και
- β) το ύψος των συναλλαγών αυτών, χωρίς τον ΦΠΑ,
που οφείλεται στο κράτος μέλος της αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς, δεν έχει υπερβεί κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ και δεν υπερβαίνει το ποσό αυτό και κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος. Η παρέκκλιση της παρούσας παραγράφου δεν εφαρμόζεται για καινούρια μεταφορικά μέσα και προϊόντα που υπάγονται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Τα πρόσωπα που εμπίπτουν στο πρώτο εδάφιο μπορούν να επιλέγουν τη φορολόγησή τους, σύμφωνα με την παρ. 1. Η επιλογή αυτή γίνεται με την υποβολή δήλωσης, η οποία ισχύει τουλάχιστον για δύο (2) πλήρη φορολογικά έτη, μετά την πάροδο των οποίων μπορεί να ανακληθεί. Η ανάκληση ισχύει από το επόμενο φορολογικό έτος.
Κατά παρέκκλιση, επίσης, της παρ. 1, δεν θεωρείται ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών η απόκτηση αγαθών κατά το άρθρο 2 των οποίων η παράδοση απαλλάσσεται στο εσωτερικό της χώρας από τον φόρο, σύμφωνα με τις περ. α), β), γ), στ), ζ), ιζ), ιη) και ιθ) της παρ. 1 του άρθρου 32. Ομοίως, δεν θεωρείται ενδοκοινοτική απόκτηση η απόκτηση μεταχειρισμένων αγαθών και αντικειμένων καλλιτεχνικής, συλλεκτικής ή αρχαιολογικής αξίας, εφόσον ο πωλητής είναι υποκείμενος στον φόρο μεταπωλητής ή διοργανωτής δημοπρασίας, που ενεργεί με την ιδιότητά του αυτή και το αποκτηθέν αγαθό φορολογήθηκε στο κράτος μέλος αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς, σύμφωνα με τις διατάξεις του κράτους αυτού για τη φορολόγηση των μεταχειρισμένων αγαθών και των αντικειμένων καλλιτεχνικής, συλλεκτικής ή αρχαιολογικής αξίας.
Για την εφαρμογή του παρόντος Κώδικα:
- α) νοούνται ως «προϊόντα υποκείμενα σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης» τα ενεργειακά προϊόντα, η αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά και τα βιομηχανοποιημένα
καπνά, όπως ορίζονται από τις ισχύουσες ενωσιακές διατάξεις, εκτός από το αέριο που παραδίδεται μέσω συστήματος φυσικού αερίου ευρισκόμενου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μέσω οποιουδήποτε δικτύου συνδεδεμένου με τέτοιο σύστημα,
- β) θεωρούνται ως «μεταφορικά μέσα», τα σκάφη μήκους άνω των επτά και ήμισυ (7,5) μέτρων, τα αεροσκάφη των οποίων το συνολικό βάρος κατά την απογείωση
υπερβαίνει τα χίλια πεντακόσια πενήντα (1.550) χιλιόγραμμα και τα χερσαία οχήματα με κινητήρα κυβισμού άνω των σαράντα οκτώ (48) κυβικών εκατοστών ή ισχύος άνω των επτά κόμμα δύο (7,2) kW, τα οποία προορίζονται για τη μεταφορά προσώπων ή εμπορευμάτων, με εξαίρεση τα σκάφη και τα αεροσκάφη του άρθρου 32,
- γ) θεωρούνται ως «καινούρια», τα μεταφορικά μέσα
της περ. β) στις εξής περιπτώσεις:
- γα) για τα χερσαία οχήματα με κινητήρα, εφόσον παραδίδονται εντός έξι (6) μηνών από την πρώτη τους θέση
σε κυκλοφορία ή προτού το όχημα διανύσει έξι χιλιάδες (6.000) χιλιόμετρα,
- γβ) για τα πλοία, εφόσον παραδίδονται εντός τριών
(3) μηνών από την πρώτη τους θέση σε κυκλοφορία ή προτού το πλοίο πραγματοποιήσει εκατό (100) ώρες πλεύσης,
- γγ) για τα αεροσκάφη, εφόσον παραδίδονται εντός
τριών (3) μηνών από την πρώτη τους θέση σε κυκλοφορία ή προτού το αεροσκάφος πραγματοποιήσει σαράντα (40) ώρες πτήσης.
Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου. απόκτηση αγαθών Θεωρείται ως ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών, κατά την έννοια του άρθρου 2:
- α) η παραλαβή αγαθού στο εσωτερικό της χώρας από
υποκείμενο στον φόρο για τις ανάγκες της επιχείρησής του, το οποίο αποστέλλεται ή μεταφέρεται από τον ίδιον ή από άλλο πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό του, από ένα άλλο κράτος μέλος εντός του οποίου έχει παραχθεί, εξορυχθεί, μεταποιηθεί, αγορασθεί, αποκτηθεί ή έχει εισαχθεί σε αυτό το κράτος μέλος από τον ίδιον, στο πλαίσιο της επιχείρησής του,
- β) η παραλαβή αγαθών στο εσωτερικό της χώρας από
νομικό πρόσωπο μη υποκείμενο στον φόρο, τα οποία αποστέλλονται ή μεταφέρονται από το ίδιο πρόσωπο από άλλο κράτος μέλος, στο οποίο είχαν εισαχθεί από το πρόσωπο αυτό,
- γ) η μετακίνηση αγαθών από άλλο κράτος μέλος στο
εσωτερικό της χώρας, κατά ανάλογη εφαρμογή του δεύτερου και τρίτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 9,
- δ) η χρησιμοποίηση από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις που συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για την
υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας ή από το πολιτικό προσωπικό που τις συνοδεύει, αγαθών τα οποία δεν αγόρασαν με τους γενικούς όρους φορολόγησης, που ισχύουν στην εσωτερική αγορά άλλου κράτους μέλους, εφόσον η εισαγωγή των αγαθών αυτών δεν τυγχάνει της απαλλαγής που προβλέπεται στην περ. ιη) της παρ. 1 του άρθρου 32.
Άρθρο 16
Κουπόνια
Ορισμοί Για τον σκοπό εφαρμογής του παρόντος Κώδικα:
- α) ως «κουπόνι» νοείται ένα μέσο, για το οποίο υπάρχει
υποχρέωση αποδοχής του ως ανταλλάγματος ή μέρους ανταλλάγματος για μία παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών και όπου τα αγαθά που θα παραδοθούν ή οι υπηρεσίες που θα παρασχεθούν ή οι ταυτότητες των ενδεχόμενων προμηθευτών αναγράφονται είτε στο ίδιο το μέσο είτε στη σχετική τεκμηρίωση, συμπεριλαμβανομένων των όρων και των προϋποθέσεων χρήσης αυτού του μέσου,
- β) ως «κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού» νοείται ένα
κουπόνι, όταν ο τόπος παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών που αφορά στο κουπόνι και ο ΦΠΑ που οφείλεται για τα εν λόγω αγαθά ή υπηρεσίες, είναι γνωστά κατά τον χρόνο έκδοσης του κουπονιού,
- γ) ως «κουπόνι πολλαπλών σκοπών» νοείται ένα κουπόνι διαφορετικό από το κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού.
Κάθε μεταβίβαση κουπονιού συγκεκριμένου σκοπού που πραγματοποιείται από υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος ενεργεί εξ ιδίου ονόματος, θεωρείται ως παράδοση των αγαθών ή παροχή των υπηρεσιών που αφορά στο κουπόνι. Η πραγματική παράδοση των αγαθών ή η πραγματική παροχή των υπηρεσιών έναντι κουπονιού συγκεκριμένου σκοπού, το οποίο γίνεται αποδεκτό από τον προμηθευτή ως αντάλλαγμα ή μέρος ανταλλάγματος, δεν θεωρείται ως ανεξάρτητη συναλλαγή. Όταν μια μεταβίβαση κουπονιού συγκεκριμένου σκοπού διενεργείται από υποκείμενο στον φόρο που ενεργεί εξ ονόματος άλλου υποκειμένου στον φόρο, η μεταβίβαση αυτή θεωρείται ως παράδοση των αγαθών ή παροχή των υπηρεσιών με τα οποία σχετίζεται το κουπόνι, πραγματοποιούμενη από τον άλλο υποκείμενο στον φόρο, εξ ονόματος του οποίου ενεργεί ο υποκείμενος στον φόρο. Αν ο προμηθευτής αγαθών ή υπηρεσιών δεν είναι ο υποκείμενος στον φόρο που, ενεργώντας εξ ιδίου ονόματος, εξέδωσε το κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού, ο εν λόγω προμηθευτής θεωρείται, παρ’ όλα αυτά, ότι έχει προμηθεύσει τα αγαθά ή έχει παράσχει τις υπηρεσίες που αφορούν στο κουπόνι στον εν λόγω υποκείμενο στον φόρο.
Η πραγματική παράδοση των αγαθών ή η πραγματική παροχή των υπηρεσιών, έναντι κουπονιού πολλαπλών σκοπών που γίνεται αποδεκτό ως αντάλλαγμα ή μέρος ανταλλάγματος από τον προμηθευτή υπόκειται σε ΦΠΑ, σύμφωνα με το άρθρο 2, ενώ κάθε προηγούμενη μεταβίβαση του εν λόγω κουπονιού πολλαπλών σκοπών δεν υπόκειται σε ΦΠΑ. Όταν ένα κουπόνι πολλαπλών σκοπών μεταβιβάζεται από έναν υποκείμενο στον φόρο διαφορετικό από τον υποκείμενο στον φόρο που διενεργεί τη συναλλαγή που υπόκειται στον ΦΠΑ, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, οποιαδήποτε παροχή υπηρεσιών που μπορεί να προσδιορισθεί, όπως υπηρεσίες διανομής ή υπηρεσίες προώθησης, υπόκειται σε ΦΠΑ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΤΟΠΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ
Άρθρο 17
Τόπος παράδοσης αγαθών
Η παράδοση αγαθών θεωρείται ότι πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον κατά τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης τα αγαθά βρίσκονται:
- α) στο εσωτερικό της χώρας,
- β) πάνω σε πλοίο, αεροπλάνο ή τραίνο και παραδίδονται προς επιβάτες κατά τη διάρκεια τμήματος μεταφοράς που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον η αναχώρηση πραγματοποιείται
από το εσωτερικό της χώρας. Για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου θεωρούνται: - «τμήμα της μεταφοράς επιβατών το οποίο λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης», το τμήμα που πραγματοποιείται, χωρίς σταθμό εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ του τόπου αναχώρησης και του τόπου άφιξης της μεταφοράς επιβατών, - «τόπος αναχώρησης μεταφοράς επιβατών», το πρώτο σημείο επιβίβασης των επιβατών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδεχομένως μετά από προσέγγιση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν από προσέγγιση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν πρόκειται για μεταφορά μετ’ επιστροφής, η διαδρομή της επιστροφής θεωρείται αυτοτελής μεταφορά.
Σε περίπτωση παράδοσης αγαθών μετά από εγκατάσταση ή συναρμολόγηση, με ή χωρίς δοκιμή λειτουργίας, ως τόπος παράδοσης θεωρείται ο τόπος όπου γίνεται η εγκατάσταση ή η συναρμολόγηση.
Στην περίπτωση παράδοσης αερίου μέσω συστήματος διανομής φυσικού αερίου, ευρισκόμενου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή οποιουδήποτε άλλου δικτύου συνδεδεμένου με τέτοιο σύστημα, ηλεκτρικής ενέργειας ή θερμότητας ή ψύχους μέσω δικτύων θέρμανσης ή ψύξης:
- α) Σε μεταπωλητή υποκείμενο στον φόρο, ως τόπος
παράδοσης θεωρείται ο τόπος όπου ο υποκείμενος στον φόρο μεταπωλητής έχει την έδρα της οικονομικής δραστηριότητάς του ή τη μόνιμη εγκατάστασή του για την οποία παραδίδονται τα αγαθά ή, σε περίπτωση έλλειψης έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, ο τόπος όπου έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του. Για τους σκοπούς της παρούσας περίπτωσης, ως «μεταπωλητής υποκείμενος στον φόρο» νοείται ο υποκείμενος στον φόρο του οποίου η κύρια δραστηριότητα όσον αφορά στις αγορές αερίου, ηλεκτρικής ενέργειας, θερμότητας ή ψύχους, είναι η μεταπώληση των ανωτέρω προϊόντων και του οποίου η ίδια κατανάλωση των προϊόντων αυτών είναι αμελητέα.
- β) Εφόσον η παράδοση δεν καλύπτεται από την
περ. α), ως τόπος παράδοσης θεωρείται ο τόπος πραγματικής χρησιμοποίησης και κατανάλωσης των αγαθών από τον πελάτη. Όταν το σύνολο ή μέρος των αγαθών δεν καταναλώνεται πραγματικά από τον εν λόγω πελάτη, τεκμαίρεται ότι αυτά τα μη καταναλωθέντα αγαθά έχουν χρησιμοποιηθεί και καταναλωθεί στον τόπο όπου έχει την έδρα της οικονομικής δραστηριότητάς του ή τη μόνιμη εγκατάστασή του για την οποία παραδίδονται τα αγαθά. Σε περίπτωση έλλειψης της εν λόγω έδρας οικονομικής δραστηριότητας ή μόνιμης εγκατάστασης, τεκμαίρεται ότι χρησιμοποίησε και κατανάλωσε τα αγαθά στον τόπο όπου έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του.
Ο τόπος παράδοσης στις ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον κατά τον
χρόνο άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη, τα αγαθά βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον κατά τον
χρόνο άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη, τα αγαθά δεν βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας.
Ο τόπος παράδοσης στις εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών που εισάγονται από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, στην περίπτωση κατά
την οποία τα αγαθά εισάγονται σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη, εφόσον κατά τον χρόνο άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη τα αγαθά βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, στην περίπτωση κατά την οποία τα αγαθά εισάγονται στη χώρα και
ο τόπος άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη είναι σε διαφορετικό κράτος μέλος,
- γ) είναι το εσωτερικό της χώρας, στην περίπτωση κατά
την οποία ο τόπος εισαγωγής και ο τόπος άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς στον αποκτώντα πελάτη βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας και ο ΦΠΑ επί των εν λόγω αγαθών δηλώνεται δυνάμει του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 58 ή αντίστοιχου καθεστώτος που εφαρμόζεται σε άλλο κράτος μέλος.
Σε περίπτωση διαδοχικής παράδοσης των ίδιων αγαθών, τα οποία αποστέλλονται ή μεταφέρονται από ένα κράτος μέλος σε άλλο κράτος μέλος, απευθείας από τον πρώτο προμηθευτή στον τελευταίο παραλήπτη της αλυσίδας, η αποστολή ή μεταφορά αποδίδεται μόνο στην παράδοση προς τον ενδιάμεσο φορέα εκμετάλλευσης. Κατά παρέκκλιση του προηγούμενου εδαφίου, αν ο ενδιάμεσος φορέας εκμετάλλευσης κοινοποιήσει στον προμηθευτή του τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου Φόρου Προστιθέμενης Αξίας που έχει λάβει από το κράτος μέλος από το οποίο αποστέλλονται ή μεταφέρονται τα αγαθά, η αποστολή ή μεταφορά αποδίδεται μόνο στην παράδοση αγαθών από τον ενδιάμεσο φορέα εκμετάλλευσης. Για τους σκοπούς της παρούσας, ως «ενδιάμεσος φορέας εκμετάλλευσης» νοείται ένας προμηθευτής διαφορετικός από τον πρώτο προμηθευτή στην αλυσίδα, ο οποίος αποστέλλει ή μεταφέρει τα αγαθά είτε ο ίδιος είτε μέσω τρίτου που ενεργεί για λογαριασμό του. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που καλύπτονται από το άρθρο 7.
Όταν υποκείμενος στον φόρο θεωρείται ότι έχει παραλάβει και παραδώσει αγαθά σύμφωνα με το άρθρο 7, η αποστολή ή η μεταφορά των αγαθών αποδίδεται στην παράδοση που πραγματοποιείται από τον εν λόγω υποκείμενο στον φόρο.
Το άρθρο αυτό δεν εφαρμόζεται στις παραδόσεις αγαθών που υπάγονται σε φόρο, σύμφωνα με τα άρθρα 52 και 53. Για τις παραδόσεις αγαθών των άρθρων 52 και 53 ως τόπος παράδοσής τους θεωρείται ο τόπος εγκατάστασης του υποκείμενου στον φόρο μεταπωλητή και του διοργανωτή της δημοπρασίας, αντίστοιχα.
Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 18
Τόπος παροχής υπηρεσιών
Ορισμοί Για τον σκοπό της εφαρμογής του παρόντος άρθρου:
- α) Υποκείμενος στον φόρο ο οποίος ασκεί, επίσης,
δραστηριότητες ή πραγματοποιεί συναλλαγές που δεν θεωρούνται φορολογητέες παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 2 οποίο διαθέτει Αριθμό Φορολογικού Μητρώου Φόρου Προστιθέμενης Αξίας θεωρείται ως υποκείμενος στον φόρο.
- γ) Για την εφαρμογή της παρ. 6:
- γα) Ως «ενδοκοινοτική μεταφορά αγαθών» νοείται
κάθε μεταφορά αγαθών της οποίας ο τόπος αναχώρησης και ο τόπος άφιξης βρίσκονται στα εδάφη δύο διαφορετικών κρατών μελών.
- γβ) Ως «τόπος αναχώρησης ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών» νοείται ο τόπος όπου αρχίζει πραγματικά
η μεταφορά των αγαθών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι διαδρομές που πραγματοποιούνται προς τον τόπο όπου βρίσκονται τα αγαθά, και ως «τόπος άφιξης ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών» νοείται ο τόπος όπου περατώνεται πραγματικά η μεταφορά των αγαθών.
- δ) Για την εφαρμογή των παρ. 11 και 12:
- δα) Ως «τμήμα μεταφοράς επιβατών που διενεργείται
εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης» νοείται το τμήμα της μεταφοράς που πραγματοποιείται, χωρίς ενδιάμεση στάση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ του σημείου αναχώρησης και του σημείου άφιξης της μεταφοράς επιβατών.
- δβ) Ως «σημείο αναχώρησης της μεταφοράς επιβατών» νοείται το πρώτο προγραμματισμένο σημείο
επιβίβασης επιβατών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδεχομένως μετά από ενδιάμεση στάση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως «σημείο άφιξης της μεταφοράς επιβατών» νοείται το τελευταίο προγραμματισμένο σημείο αποβίβασης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβατών που έχουν επιβιβασθεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδεχομένως πριν από ενδιάμεση στάση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν πρόκειται για μεταφορά με επιστροφή, η διαδρομή της επιστροφής θεωρείται ως αυτοτελής μεταφορά.
- ε) Για την εφαρμογή της παρ. 13, ως «βραχυχρόνια μίσθωση» νοείται η συνεχής κατοχή ή χρήση μεταφορικού
μέσου για διάστημα που δεν υπερβαίνει τις τριάντα (30) ημέρες, ενώ, όσον αφορά στα πλωτά μέσα, η συνεχής κατοχή ή χρήση για διάστημα που δεν υπερβαίνει τις ενενήντα (90) ημέρες.
Γενικοί κανόνες Με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων:
- α) Ο τόπος παροχής υπηρεσιών προς υποκείμενο στον
φόρο πρόσωπο, που ενεργεί με την ιδιότητα αυτή, είναι ο τόπος όπου το εν λόγω πρόσωπο έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας. Ωστόσο, αν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε μόνιμη εγκατάσταση του υποκείμενου στον φόρο προσώπου που βρίσκεται σε τόπο διαφορετικό από τον τόπο όπου έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας, ως τόπος παροχής των υπηρεσιών αυτών θεωρείται ο τόπος όπου βρίσκεται η μόνιμη εγκατάστασή του. Ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, ως τόπος παροχής υπηρεσιών θεωρείται ο τόπος της μόνιμης κατοικίας ή της συνήθους διαμονής του υποκείμενου στον φόρο στον οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες.
- β) Ο τόπος παροχής υπηρεσιών προς μη υποκείμενο
στον φόρο πρόσωπο είναι ο τόπος της έδρας της οικονομικής δραστηριότητας του παρέχοντος τις υπηρεσίες. Ωστόσο, αν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από μόνιμη εγκατάσταση του παρέχοντος που βρίσκεται σε τόπο διαφορετικό από τον τόπο της έδρας της οικονομικής του δραστηριότητας, ως τόπος παροχής των υπηρεσιών αυτών θεωρείται ο τόπος όπου βρίσκεται η μόνιμη αυτή εγκατάσταση. Ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, ως τόπος παροχής υπηρεσιών θεωρείται ο τόπος της μόνιμης κατοικίας ή της συνήθους διαμονής του παρέχοντος.
Παροχή υπηρεσιών από μεσάζοντες προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα Ο τόπος παροχής υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από πρόσωπα που μεσολαβούν, ενεργώντας στο όνομα και για λογαριασμό άλλων προσώπων, σε περίπτωση που ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών είναι μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος
πραγματοποίησης της πράξης στην οποία αφορά η μεσολάβηση είναι το εσωτερικό της χώρας, σύμφωνα με τον παρόντα Κώδικα,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος
πραγματοποίησης της πράξης στην οποία αφορά η μεσολάβηση δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, σύμφωνα με τον παρόντα Κώδικα.
Παροχή υπηρεσιών σχετικών με ακίνητα Ο τόπος παροχής υπηρεσιών σχετικών με ακίνητα, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών εμπειρογνωμόνων και κτηματομεσιτών, της παροχής καταλύματος στον ξενοδοχειακό τομέα ή σε τομείς παρεμφερούς χαρακτήρα, όπως σε κατασκηνώσεις διακοπών ή σε τοποθεσίες που έχουν διαμορφωθεί, για να χρησιμοποιηθούν ως κατασκήνωση, της παροχής του δικαιώματος χρήσης ακινήτου και της παροχής υπηρεσιών για την προετοιμασία και τον συντονισμό κατασκευαστικών εργασιών, όπως οι υπηρεσίες αρχιτεκτόνων ή επιχειρήσεων επίβλεψης:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον αφορούν σε
ακίνητο το οποίο βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον αφορούν
σε ακίνητο το οποίο δεν βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών Ο τόπος παροχής υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της
διαδρομής που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της
διαδρομής που πραγματοποιείται εκτός του εσωτερικού της χώρας.
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα
- α) Ο τόπος παροχής υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών
προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, εκτός της ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών:
- αα) είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της
διαδρομής που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) Ο τόπος παροχής υπηρεσιών ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο:
- βα) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος
αναχώρησης βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας,
- ββ) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος
αναχώρησης βρίσκεται εκτός του εσωτερικού της χώρας.
Υπηρεσίες παρεπόμενες της μεταφοράς προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα Ο τόπος παροχής παρεπόμενων της μεταφοράς υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα, όπως η φόρτωση, εκφόρτωση και διευθέτηση των μεταφερόμενων ειδών και παρόμοιες δραστηριότητες:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες
αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Δικαίωμα πρόσβασης σε πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές, εκπαιδευτικές, ψυχαγωγικές και παρόμοιες εκδηλώσεις προς υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα Ο τόπος παροχής υπηρεσιών που αφορούν στο δικαίωμα πρόσβασης σε πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές, εκπαιδευτικές, ψυχαγωγικές ή παρόμοιες εκδηλώσεις, όπως οι εμπορικές και άλλες εκθέσεις, καθώς και παρεπόμενων υπηρεσιών σχετικά με την πρόσβαση, που παρέχονται σε υποκείμενους στον φόρο:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις
αυτές πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Παροχή πολιτιστικών, καλλιτεχνικών, αθλητικών, επιστημονικών, εκπαιδευτικών, ψυχαγωγικών και παρόμοιων υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα Ο τόπος παροχής υπηρεσιών οι οποίες αφορούν σε πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές, εκπαιδευτικές, ψυχαγωγικές ή παρόμοιες δραστηριότητες, όπως εμπορικές και άλλες εκθέσεις, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών των διοργανωτών τέτοιων δραστηριοτήτων, καθώς και της παροχής παρεπόμενων προς τις υπηρεσίες αυτές υπηρεσιών που παρέχονται σε μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις
αυτές πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Πραγματογνωμοσύνες ή εργασίες που αφορούν σε κινητά ενσώματα αγαθά προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα Ο τόπος παροχής υπηρεσιών με αντικείμενο πραγματογνωμοσύνες ή εργασίες που αφορούν σε κινητά ενσώματα αγαθά και παρέχονται προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της
χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης Ο τόπος παροχής υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης (catering), εκτός από αυτές που πράγματι εκτελούνται επί πλοίων, αεροπλάνων ή τρένων κατά τη διάρκεια τμήματος μεταφοράς επιβατών που διενεργείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες
αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης επί μεταφορικού μέσου κατά τη διάρκεια ενδοκοινοτικού ταξιδιού Ο τόπος παροχής υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης (catering), που πράγματι εκτελούνται επί πλοίων, αεροπλάνων ή τρένων κατά τη διάρκεια τμήματος μεταφοράς επιβατών που διενεργείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το σημείο
αναχώρησης της μεταφοράς βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το σημείο αναχώρησης της μεταφοράς βρίσκεται εκτός του
εσωτερικού της χώρας.
Μίσθωση μεταφορικών μέσων
- α) Ο τόπος βραχυχρόνιας μίσθωσης μεταφορικού
μέσου:
- αα) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται πράγματι στη διάθεση του πελάτη στο
εσωτερικό της χώρας,
- αβ) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται πράγματι στη διάθεση του πελάτη
εκτός του εσωτερικού της χώρας.
- β) Ο τόπος μίσθωσης, εκτός από τη βραχυχρόνια
μίσθωση, μεταφορικού μέσου σε μη υποκείμενο στον φόρο:
- βα) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη υποκείμενος στον φόρο λήπτης είναι εγκατεστημένος ή έχει τη
μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας,
- ββ) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη
υποκείμενος στον φόρο λήπτης δεν είναι εγκατεστημένος ή δεν έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας. Ειδικά σε περίπτωση σκάφους αναψυχής που μισθώνεται σε μη υποκείμενο στον φόρο, εκτός από τη βραχυχρόνια μίσθωση, ο τόπος μίσθωσης:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας σε περίπτωση που
το σκάφος τίθεται πράγματι στη διάθεση του λήπτη στο εσωτερικό της χώρας και η υπηρεσία παρέχεται πράγματι από την έδρα ή μια μόνιμη εγκατάσταση του παρέχοντος στο εσωτερικό της χώρας, παρέχεται πράγματι από την έδρα ή μια μόνιμη εγκατάσταση του παρέχοντος στον ίδιον τόπο της διάθεσης του σκάφους.
Παροχή τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικά παρεχόμενων υπηρεσιών προς μη υποκείμενους στον φόρο Ο τόπος παροχής τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικά παρεχόμενων υπηρεσιών, ιδίως εκείνων που προβλέπονται στο Παράρτημα VII, προς μη υποκείμενο στον φόρο:
- α) είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη υποκείμενος στον φόρο λήπτης είναι εγκατεστημένος ή έχει τη
μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας,
- β) δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη υποκείμενος στον φόρο λήπτης είναι εγκατεστημένος ή έχει
τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός του εσωτερικού της χώρας. Το γεγονός ότι ο παρέχων την υπηρεσία και ο λήπτης επικοινωνούν μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά ότι πρόκειται για υπηρεσία παρεχόμενη ηλεκτρονικά.
Τόπος παροχής ορισμένων υπηρεσιών που παρέχονται προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα εγκατεστημένα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο τόπος παροχής των κατωτέρω υπηρεσιών δεν είναι το εσωτερικό της χώρας σε περίπτωση που παρέχονται από υποκείμενο στον φόρο που έχει την έδρα της επιχείρησής του στο εσωτερικό της χώρας ή διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας από την οποία παρέχεται η υπηρεσία ή, ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας και ο λήπτης είναι μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο ο οποίος είναι εγκατεστημένος ή έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης:
- α) μεταβίβαση και παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, δικαιωμάτων εκ διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, αδειών εκμετάλλευσης, βιομηχανικών και εμπορικών σημάτων και άλλων παρόμοιων δικαιωμάτων,
- β) διαφημιστικές υπηρεσίες,
- γ) παροχή υπηρεσιών από συμβούλους, μηχανικούς,
γραφεία μελετών, δικηγόρους, λογιστές και άλλες παρόμοιες υπηρεσίες, καθώς και επεξεργασία δεδομένων και παροχή πληροφοριών,
- δ) ανάληψη υποχρέωσης για μη άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, εν όλω ή εν μέρει, ή δικαιώματος
προβλεπόμενου στο παρόν άρθρο,
- ε) τραπεζικές, χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές
εργασίες, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών αντασφάλισης, με εξαίρεση τη μίσθωση χρηματοθυρίδων,
- στ) διάθεση προσωπικού,
- ζ) μίσθωση ενσώματων κινητών αγαθών, με εξαίρεση
όλα τα μεταφορικά μέσα,
- η) παροχή πρόσβασης σε σύστημα φυσικού αερίου
ευρισκόμενου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε δίκτυο συνδεδεμένο με αυτό το σύστημα, στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας ή στα δίκτυα θέρμανσης ή ψύξης, καθώς και μεταφοράς ή διανομής μέσω των συστημάτων ή των δικτύων αυτών και παροχή άλλων υπηρεσιών που συνδέονται άμεσα με αυτές.
Τόπος παροχής ορισμένων υπηρεσιών για την αποφυγή διπλής φορολόγησης, μη φορολόγησης ή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού Με σκοπό την αποφυγή διπλής φορολόγησης, μη φορολόγησης ή την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού:
- α) Για τις υπηρεσίες για τις οποίες ο τόπος παροχής
είναι εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με τις παρ. 13, 14 και την περ. ζ) της παρ. 15, ο τόπος παροχής είναι το εσωτερικό της χώρας, σε περίπτωση που η χρήση και εκμετάλλευση των υπηρεσιών αυτών πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας. Ειδικά για τις υπηρεσίες μίσθωσης μεταφορικών μέσων και ενσώματων κινητών αγαθών, η χρήση και εκμετάλλευση θεωρείται ότι πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας κατά το μέρος που τα μισθωμένα αγαθά χρησιμοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας. Για τις υπηρεσίες της παρ. 14, η χρήση και εκμετάλλευση θεωρείται ότι πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον κατά τον χρόνο παροχής ο λήπτης της υπηρεσίας βρίσκεται στην Ελλάδα.
- β) Ο τόπος παροχής θεωρείται ότι είναι εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
- βα) για τις υπηρεσίες μεταφοράς αγαθών σε υποκειμένους στον φόρο, για τις οποίες ο τόπος παροχής είναι,
σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 2, το εσωτερικό της χώρας, αν οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται υλικά εξ ολοκλήρου εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- ββ) για τις υπηρεσίες βραχυχρόνιας μίσθωσης επαγγελματικών πλοίων αναψυχής, για τις οποίες ο τόπος
παροχής είναι, σύμφωνα με την υποπερ. αα) της περ. α) της παρ. 13, το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος που τα μισθωμένα πλοία χρησιμοποιούνται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και του τυχόν συναρμόδιου κατά περίπτωση Υπουργού, μετά από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), εξειδικεύονται περαιτέρω τα κριτήρια χρήσης και εκμετάλλευσης, που προβλέπονται στην παρούσα παράγραφο και ορίζεται ο τρόπος απόδειξης της πλήρωσης των κριτηρίων αυτών.
Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ ρυθμίζεται η διαδικασία και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 19
Όριο για υποκειμένους στον φόρο που πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών και διασυνοριακές παροχές τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικά παρεχόμενων υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα
Κατά παρέκκλιση της περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 17 και της περ. β) της παρ. 14 του άρθρου 18, ο τόπος έχει την εγκατάστασή του ή, ελλείψει εγκατάστασης, τη μόνιμη κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας και όχι και εντός άλλου κράτους μέλους,
- β) οι υπηρεσίες παρέχονται σε μη υποκείμενους στον
φόρο που είναι εγκατεστημένοι ή έχουν τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος ή τα αγαθά αποστέλλονται ή μεταφέρονται από το εσωτερικό της χώρας προς οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος,
- γ) το συνολικό ποσό, χωρίς ΦΠΑ, των πράξεων που
αναφέρονται στην περ. β) δεν υπερβαίνει κατά τη διάρκεια του εκάστοτε τρέχοντος ημερολογιακού έτους το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, ούτε υπερέβη το ποσό αυτό κατά τη διάρκεια του προηγούμενου ημερολογιακού έτους. Αν οι πράξεις έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλα νομίσματα, για τον υπολογισμό του ποσού σε ευρώ, λαμβάνεται υπόψη η συναλλαγματική ισοτιμία που έχει δημοσιευθεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις 5 Δεκεμβρίου 2017. Αν κατά τη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους, το συνολικό ποσό, χωρίς ΦΠΑ των ανωτέρω πράξεων υπερβεί το όριο των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, από το εν λόγω χρονικό σημείο εφαρμόζονται η περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 17 και η περ. β) της παρ. 14 του άρθρου 18.
Οι υποκείμενοι στον φόρο που καλύπτονται από την παρ. 1, οι οποίοι διενεργούν ενδοκοινοτικές εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών, τα οποία κατά τον χρόνο αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας, ή οι οποίοι παρέχουν τηλεπικοινωνιακές, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές και ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες, έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν τον τόπο παράδοσης των αγαθών και παροχής των υπηρεσιών τους σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 17 και την περ. β) της παρ. 14 του άρθρου 18, αντίστοιχα. Η επιλογή γίνεται με υποβολή δήλωσης, η οποία ισχύει τουλάχιστον για δύο (2) ημερολογιακά έτη, μετά την πάροδο των οποίων μπορεί να ανακληθεί. Η ανάκληση ισχύει από το επόμενο ημερολογιακό έτος.
Κατά παρέκκλιση της περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 17 και της περ. α) της παρ. 14 του άρθρου 18, ο τόπος παράδοσης των ενδοκοινοτικών εξ αποστάσεως πωλήσεων αγαθών και ο τόπος παροχής των τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικά παρεχόμενων υπηρεσιών, δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο υποκείμενος στον φόρο παρέχων τις υπηρεσίες ή παραδίδων τα αγαθά που είναι εγκατεστημένος ή, ελλείψει εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του σε άλλο κράτος μέλος πληροί στο κράτος μέλος αυτό προϋποθέσεις ανάλογες αυτών που ορίζονται στην παρ. 1, εκτός αν ο εν λόγω υποκείμενος στον φόρο επιλέξει τον καθορισμό του τόπου παράδοσης των αγαθών και παροχής των υπηρεσιών του σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 17 και την περ. α) της παρ. 14 του άρθρου 18, αντίστοιχα.
Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζονται η διαδικασία και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 20
Τόπος ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών
Η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών θεωρείται ότι πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον τα αγαθά κατά τον χρόνο της άφιξης της αποστολής ή της μεταφοράς προς τον αποκτώντα βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας.
Επίσης, θεωρείται ότι πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών, από υποκείμενο στον φόρο στον οποίο χορηγήθηκε Αριθμός Φορολογικού Μητρώου Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΑΦΜ/ΦΠΑ) στο εσωτερικό της χώρας με τον οποίο πραγματοποίησε την απόκτηση, εφόσον το εν λόγω πρόσωπο δεν αποδεικνύει ότι τα αγαθά αυτά φορολογήθηκαν σε άλλο κράτος μέλος. Για την εφαρμογή της παρούσας θεωρείται ότι η ενδοκοινοτική απόκτηση φορολογήθηκε στο άλλο κράτος μέλος, όπου πραγματοποιήθηκε η άφιξη των αγαθών, εφόσον:
- α) ο αποκτών αποδεικνύει ότι πραγματοποίησε την
απόκτηση αυτή με σκοπό την πραγματοποίηση μεταγενέστερης παράδοσης αγαθών εντός του άλλου κράτους μέλους και για την οποία παράδοση υπόχρεος για την καταβολή του φόρου έχει οριστεί ο παραλήπτης των αγαθών, ο οποίος διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ εντός του άλλου κράτους μέλους, και
- β) ο αποκτών έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που
προβλέπονται από την περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 41.
Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, δεν θεωρείται ότι πραγματοποιείται ενδοκοινοτική απόκτηση στο εσωτερικό της χώρας, όταν συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
- α) η ενδοκοινοτική απόκτηση πραγματοποιείται από
υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος δεν είναι εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας και διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ εντός άλλου κράτους μέλους,
- β) τα αγαθά αποστέλλονται ή μεταφέρονται στο εσωτερικό της χώρας από κράτος μέλος διαφορετικό από
αυτό εντός του οποίου ο υποκείμενος στον φόρο της περ. α) διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ,
- γ) η ενδοκοινοτική απόκτηση πραγματοποιείται
με σκοπό τη διενέργεια μεταγενέστερης παράδοσης αγαθών στο εσωτερικό της χώρας από τον υποκείμενο στον φόρο της περ. α), για την οποία παράδοση υπόχρεος για την καταβολή του φόρου είναι ο παραλήπτης των αγαθών, σύμφωνα με την περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 40,
- δ) ο παραλήπτης των αγαθών της περ. γ) είναι υποκείμενος στον φόρο ή μη υποκείμενο στον φόρο νομικό
πρόσωπο, που διαθέτουν ΑΦΜ/ΦΠΑ στο εσωτερικό της χώρας. ΑΠΑΙΤΗΤΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ
Άρθρο 21
Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης και απαιτητό του φόρου στην παράδοση αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών
Η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος γίνεται απαιτητός από το Ελληνικό Δημόσιο κατά τον χρόνο που πραγματοποιείται η παράδοση των αγαθών και η παροχή των υπηρεσιών. Η παράδοση των αγαθών συντελείται κατά τον χρόνο κατά τον οποίο τα αγαθά τίθενται στη διάθεση του προσώπου που τα αποκτά. Όταν ο προμηθευτής των αγαθών αναλαμβάνει την υποχρέωση αποστολής τους, η παράδοση συντελείται κατά τον χρόνο κατά τον οποίο αρχίζει η αποστολή, εκτός αν ο προμηθευτής αναλαμβάνει και την υποχρέωση συναρμολόγησης ή εγκατάστασης των αγαθών, οπότε η παράδοση συντελείται κατά τον χρόνο αποπεράτωσης των εργασιών αυτών. Σε περίπτωση παροχής υπηρεσιών που συνεπάγονται τμηματικές καταβολές έναντι λογαριασμού ή διαδοχικές πληρωμές, η παροχή των υπηρεσιών θεωρείται ότι πραγματοποιείται κατά τη λήξη των χρονικών περιόδων, στις οποίες αναφέρονται οι τμηματικές καταβολές ή διαδοχικές πληρωμές.
Κατ’ εξαίρεση, ο φόρος γίνεται απαιτητός:
- α) Κατά τον χρόνο έκδοσης του τιμολογίου ή άλλου
στοιχείου που επέχει θέση τιμολογίου, σύμφωνα με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα, με εξαίρεση τις παροχές υπηρεσιών, οι οποίες φορολογούνται στον τόπο εγκατάστασης του λήπτη σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 18 και παρέχονται από μη εγκατεστημένο στον τόπο φορολογίας υποκείμενο στον φόρο.
- β) Κατά τον χρόνο έκδοσης του τιμολογίου ή άλλου
στοιχείου που επέχει θέση τιμολογίου και το αργότερο τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα εκείνου κατά τον οποίο γεννήθηκε η φορολογική υποχρέωση, προκειμένου για παραδόσεις αγαθών που απαλλάσσονται από τον φόρο σύμφωνα με το άρθρο 33.
- γ) Κατά τον χρόνο είσπραξης της προκαταβολής που
πραγματοποιείται πριν από την ολοκλήρωση της παροχής των υπηρεσιών, οι οποίες φορολογούνται στον τόπο εγκατάστασης του λήπτη σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 18 και παρέχονται από μη εγκατεστημένο στον τόπο φορολογίας υποκείμενο στον φόρο.
- δ) Κατά τη λήξη κάθε ημερολογιακού έτους, προκειμένου για υπηρεσίες, οι οποίες φορολογούνται
στον τόπο εγκατάστασης του λήπτη σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 18 και παρέχονται από μη εγκατεστημένο στον τόπο φορολογίας υποκείμενο στον φόρο, εφόσον πρόκειται για υπηρεσίες που παρέχονται συνεχώς και η παροχή τους συνεχίζεται και μετά τη λήξη του ημερολογιακού έτους και δεν έχουν οριστεί ή πραγματοποιηθεί τμηματικές καταβολές έναντι λογαριασμού ή πληρωμές στη διάρκεια της περιόδου παροχής τους.
- ε) Κατά τον χρόνο είσπραξης της αντιπαροχής, στην
περίπτωση παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών που πραγματοποιούνται ύστερα από επιταγή δημόσιας αρχής ή στο όνομά της ή σε εκτέλεση νόμου.
Ειδικά για τις πράξεις της παρ. 1 και της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 8, καθώς και της περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 9, η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά τον χρόνο:
- α) υπογραφής του οριστικού συμβολαίου,
- β) σύνταξης της έκθεσης κατακύρωσης στην περίπτωση εκούσιου ή αναγκαστικού πλειστηριασμού και μέχρι
τη σύνταξη της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης,
- γ) μεταγραφής στις λοιπές περιπτώσεις που δεν απαιτείται η κατάρτιση συμβολαιογραφικού εγγράφου,
- δ) πραγματοποίησης των πράξεων της περ. γ) της
παρ. 2 του άρθρου 9,
- ε) υπογραφής προσυμφώνου, με τον όρο της αυτοσύμβασης του άρθρου 235 του Αστικού Κώδικα εφόσον
καταβλήθηκε ολόκληρο το τίμημα και παραδόθηκε η νομή του ακινήτου.
Κατά παρέκκλιση των παρ. 1 και 2, σε περίπτωση που υποκείμενος στον φόρο θεωρείται ότι έχει λάβει και παραδώσει αγαθά σύμφωνα με το άρθρο 7, η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος γίνεται απαιτητός, τόσο για την παράδοση των αγαθών στον εν λόγω υποκείμενο στον φόρο, όσο και για την παράδοση των αγαθών από τον εν λόγω υποκείμενο στον φόρο, κατά τον χρόνο αποδοχής της πληρωμής. Ως χρόνος αποδοχής της πληρωμής νοείται ο χρόνος κατά τον οποίο η επιβεβαίωση πληρωμής, το μήνυμα για έγκριση πληρωμής ή η ανάληψη υποχρέωσης πληρωμής από τον λήπτη λαμβάνεται από τον προμηθευτή που παραδίδει αγαθά μέσω της ηλεκτρονικής διεπαφής ή για λογαριασμό του, ανεξαρτήτως του χρόνου που πραγματοποιήθηκε η πραγματική καταβολή των χρημάτων, ανάλογα με το ποιο είναι προγενέστερο.
Με αποφάσεις του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων ορίζεται κάθε διαδικαστικό θέμα και λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.
Άρθρο 22
Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης στην εισαγωγή αγαθών και απαιτητό του φόρου
Η ανάγνωση του παρόντος εγγράφου δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του αντίστοιχου τεύχους της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για τυχόν ανακρίβειες που οφείλονται στη μετατροπή του πρωτοτύπου σε αυτή τη μορφή.
Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται υπό τους όρους επαναχρησιμοποίησης που ορίζει η ίδια η πηγή ΦΕΚ, όχι υπό άδεια της Legalize ούτε υπό άδεια δημόσιου τομέα.
ΦΕΚ
Δημόσιος τομέας (επίσημα κρατικά κείμενα)