Νόμοι — ΦΕΚ A' 17/2001

Η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, καθώς και η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος σε βάρος αυτού, εφό?σον επιτρέπεται από το νόμο, για δημόσια ωφέλεια, κηρύσ?σεται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας στην οποία βρίσκεται το απαλλοτριωτέο ακίνητο ή το μεγα?λύτερο τμήμα αυτού. Η απόφαση εκδίδεται μετά από εισή?γηση της Κτηματικής Υπηρεσίας του νομού. Η κατά τα ανωτέρω αρμοδιότητα του Γενικού Γραμματέα για κήρυξη της απαλλοτρίωσης καταλαμβάνει: α. Όλα τα έργα που έχουν ενταχθεί στο Περιφερειακό Ε?πιχειρησιακό Πρόγραμμα (Π.Ε.Π.) και έχουν χρηματοδοτη?θεί από την αντίστοιχη ΣΑΕΠ, ανεξαρτήτως εμβαδού της καταλαμβανόμενης έκτασης, πλην των έργων που αφορούν το Εθνικό Οδικό Δίκτυο που έχει χαρακτηριστεί Διευρωπαϊ?κό ή ανήκουν σε προστατευόμενες από το νόμο, από διε?θνείς ή από άλλες διακρατικές συμφωνίες περιοχές. β. Τα έργα που δεν έχουν ενταχθεί στο Π.Ε.Π., εφόσον η προς απαλλοτρίωση έκταση είναι μικρότερη των 100.000 τετραγωνικών μέτρων. Εάν η έκταση είναι μεγαλύτερη από 100.000 τετραγωνικά μέτρα, η απαλλοτρίωση κηρύσσεται με κοινή απόφαση του αρμόδιου εκ του σκοπού της απαλλοτρίωσης Υπουργού και του Υπουργού Οικονομικών, οι οποίοι είναι αρμόδιοι και για τυχόν συμπληρωματικές απαλλοτριώσεις ανεξαρτήτως εμ?βαδού. Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρό?ταση του Υπουργού Οικονομικών, δύναται να αυξάνεται το όριο της εδαφικής έκτασης του εδαφίου αυτού. Η διαδικασία του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να εφαρ?μόζεται και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, λόγω των ιδιαι?τεροτήτων του έργου, ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρει?ας, με αιτιολογημένη εισήγησή του, παραπέμπει το ζήτημα κήρυξης της απαλλοτρίωσης στον Υπουργό Οικονομικών. Σε περιπτώσεις απαλλοτριώσεων μεγάλης σημασίας, κα?τά την κρίση του αρμόδιου εκ του σκοπού της απαλλοτρίω?σης Υπουργού και του Υπουργού Οικονομικών, η απαλλο?τρίωση δύναται να κηρύσσεται με απόφαση του Υπουργι?κού Συμβουλίου.

H απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η απαλλο?τρίωση θεωρείται ότι κηρύχθηκε από τη δημοσίευση αυτή.

Ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας αποστέλλει στο Υπουργείο Οικονομικών και στο αρμόδιο εκ του σκοπού της απαλλοτρίωσης Υπουργείο αντίγραφο της απαλλο?τριωτικής πράξης και δύο αντίτυπα του οικείου κτηματολο?γικού διαγράμματος και πίνακα.

Αντίγραφο της απόφασης κήρυξης της απαλλοτρίωσης διαβιβάζεται από την αρχή που την εξέδωσε στον αρμόδιο φύ?λακα μεταγραφών για να ενεργήσει την οικεία καταχώριση.

Ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας ή, κατά περί?πτωση, ο αρμόδιος εκ του σκοπού της απαλλοτρίωσης Υ?πουργός δύναται, αντί της κατά το άρθρο 1 αναγκαστικής απαλλοτρίωσης υπέρ του Δημοσίου, να προβαίνει στην α?πευθείας εξαγορά του ακινήτου. Η εξαγορά αυτή δύναται να γίνει και μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, πάντως ό?μως μέχρι να εκδοθεί η δικαστική απόφαση καθορισμού της αποζημίωσης. Η εξαγορά γίνεται με τίμημα που καθορίζει η εκτιμητική επιτροπή του άρθρου 15. Κατά τη σύναψη της σχετικής σύμβασης το Δημόσιο εκ?προσωπείται από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας ή, κατά περίπτωση, από τον αρμόδιο Υπουργό, οι οποίοι δύνα?νται να εξουσιοδοτήσουν εγγράφως για την υπογραφή αυ?239 στο Δημόσιο, αποστέλλεται στην αρμόδια αρχή για να κα?ταγραφεί ως δημόσιο κτήμα.

Αντί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δύναται επίσης να γίνει ανταλλαγή του απαλλοτριωτέου ακινήτου με ακίνητο του Δημοσίου, εφόσον συμφωνεί η αρχή που έχει, κατά τις κείμενες διατάξεις, τη διαχείρισή του. Εάν η αξία του ενός ακινήτου υπολείπεται της αξίας του άλλου, η διαφορά κα?ταβάλλεται σε χρήμα. Τα οριζόμενα στην προηγούμενη παράγραφο για την ε?ξαγορά εφαρμόζονται αναλόγως και για την ανταλλαγή του ακινήτου.

Για την έκδοση απόφασης κήρυξης αναγκαστικής α?παλλοτρίωσης απαιτούνται: α) κτηματολογικό διάγραμμα το οποίο να εικονίζει την απαλλοτριούμενη έκταση και τις ι?διοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτήν, β) κτηματολογι?κός πίνακας ο οποίος να εμφανίζει τους εικαζόμενους ιδιο?κτήτες των απαλλοτριούμενων ακινήτων, το εμβαδόν κάθε ιδιοκτησίας, καθώς και όλα τα κύρια προσδιοριστικά στοιχεία των κατασκευών και λοιπών συστατικών που τυχόν υ?πάρχουν σε κάθε ιδιοκτησία και γ) τήρηση των διαδικασιών για τη χωροθέτηση του έργου, που προβλέπονται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση από το ν.1650/1986 και την κ.υ.α. 69269/5387/25.10.1990 (ΦΕΚ 67 Β΄), όπως ισχύουν κάθε φο?ρά, εφόσον το έργο για το οποίο θα κηρυχθεί απαλλοτρίω?ση περιλαμβάνεται μεταξύ των αναφερομένων στις διατά?ξεις αυτές. Η τήρηση των διαδικασιών αυτών μπορεί να πα?ραλείπεται όταν η συγκεκριμένη θέση του έργου έχει ήδη ει?δικά προβλεφθεί σε κείμενο ευρύτερου χωροταξικού ή πο?λεοδομικού σχεδιασμού.

Το κτηματολογικό διάγραμμα και πίνακας συντάσσο?νται υποχρεωτικά με βάση τις τελευταίες αποτυπώσεις των ιδιοκτησιών από δημόσια αρχή. Επιφυλάσσεται, σε κάθε περίπτωση, η εφαρμογή των διατάξεων για το Εθνικό Κτη?ματολόγιο. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να συνταχθούν και με?τά προηγούμενη έγκαιρη πρόσκληση των ιδιοκτητών να πα?ραδώσουν τους τίτλους ιδιοκτησίας τους, οπότε εφαρμό?ζεται η διάταξη του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 5 του άρθρου 16 του παρόντος. Αν η αρχή που είναι αρμόδια για την κήρυξη της απαλλο?τρίωσης κρίνει ότι τα στοιχεία των περιπτώσεων α΄ και β΄ της προηγούμενης παραγράφου είναι ατελή ή έχουν ανάγκη διόρθωσης, τα αναπέμπει στην υπηρεσία που τα συνέταξε ή ενέκρινε προς συμπλήρωση ή διόρθωση.

Για την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης αγροτι?κής έκτασης απαιτείται επιπλέον και γνώμη της αρμόδιας Υ?πηρεσίας Γεωργίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης στην περιοχή της οποίας βρίσκεται η έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτής. Η αρνητική γνώμη δεν παρακωλύει την κήρυ?ξη της απαλλοτρίωσης.

Για την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δασικής έκτασης απαιτείται επιπλέον και γνώμη της αρμόδιας δασι?κής υπηρεσίας. Σε περίπτωση αρνητικής γνώμης η κήρυξη της απαλλο?τρίωσης γίνεται κατά τα οριζόμενα στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του παρόντος.

Για την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης απαιτεί?ται επίσης, σε κάθε περίπτωση, ανακοίνωση της υπηρεσίας που προτείνει την απαλλοτρίωση, στην οποία να αναφέρε?ται ο σκοπός της απαλλοτρίωσης και να προσδιορίζεται η α?παλλοτριωτέα έκταση ή η ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκεται αυτή. Με την ανακοίνωση κα-λούνται οι ενδιαφε?ρόμενοι να προβούν σε προσφορά ή υπόδειξη κατάλληλων για το σκοπό της απαλλοτρίωσης ακινήτων. Η ανακοίνωση δημοσιεύεται σε μια ημερήσια εφημερίδα που εκδίδεται στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη, εάν η απαλ?λοτριωτέα έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτής βρίσκεται στα όρια αρμοδιότητας του Υπουργείου Μακεδονίας - Θρά?κης, ή σε μια εφημερίδα που εκδίδεται στην πρωτεύουσα του νομού στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλ?λοτριωτέα έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτής. Παραλ?λήλως, γίνεται τοιχοκόλληση της ανακοίνωσης στο κατά?στημα του δήμου ή της κοινότητας στην περιφέρεια των ο?ποίων βρίσκονται τα απαλλοτριωτέα ακίνητα. Για την τοιχο?κόλληση συντάσσεται πρακτικό από όργανο του δήμου ή της κοινότητας, το οποίο υποβάλλεται στην υπηρεσία που εξέδωσε την ανακοίνωση. Η δημοσίευση της ανακοίνωσης και η τοιχοκόλληση γίνονται έναν τουλάχιστον μήνα πριν τη δημοσίευση της απόφασης κήρυξης της απαλλοτρίωσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και η σχετική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο για την καταβολή της αποζημίωσης. Ανακοίνωση δεν απαιτείται προκειμένου περί απαλλο?τριώσεων που κηρύσσονται για την κάλυψη στρατιωτικών και έκτακτων κοινωνικών αναγκών.

Σε όσες περιπτώσεις προβλέπεται από τον παρόντα Κώδικα ή την κείμενη νομοθεσία ως προϋπόθεση κήρυξης της απαλλοτρίωσης η διατύπωση γνώμης από οποιαδήπο?τε αρχή ή υπηρεσία και δεν τάσσεται προθεσμία για τη δια?τύπωση αυτής, η προθεσμία αυτή είναι δύο μήνες από την περιέλευση σε αυτήν της σχετικής πρόσκλησης. Εάν εκ?πνεύσει άπρακτη η προθεσμία αυτή η κήρυξη της απαλλο?τρίωσης χωρεί νομίμως. Η τήρηση των διατυπώσεων των παραγράφων 3 και 4 του παρόντος άρθρου παραλείπεται, αν τα σχετικά ζητήματα έχουν ήδη αρμοδίως εξετασθεί στο πλαίσιο τήρησης των διαδικασιών της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 1 του πα?ρόντος άρθρου.

Η αναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται με την κατα?βολή στον δικαστικώς αναγνωρισθέντα ή στον αληθινό δι?καιούχο της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά ή οριστικά κατά τον παρόντα νόμο ή με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως γνωστοποίησης ότι η αποζη?μίωση κατατέθηκε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων κατά το επόμενο άρθρο 8. Εάν υπόχρεο για την καταβολή της αποζημίωσης είναι το Δημόσιο, η αναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται και με την έκδοση χρηματικού εντάλματος πληρωμής υπέρ του δι?καστικώς αναγνωρισθέντος ή του αληθινού δικαιούχου. Στην περίπτωση της παραγράφου 3 του άρθρου 23 η α?ναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται κατά τον οριζόμενο σε αυτήν τρόπο. Εάν υπόχρεος για την καταβολή της αποζημίωσης είναι οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης Α΄ ή Β΄ βαθμού, η ανα?γκαστική απαλλοτρίωση συντελείται και με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως γνωστοποίησης του Τα?μείου Παρακαταθηκών και Δανείων ότι, κατ' εντολή και για λογαριασμό του υπόχρεου, παρακατέθεσε το ίδιο την απο?ζημίωση, κατά τους όρους και τα αποτελέσματα που ορίζο?νται στο επόμενο άρθρο 8.

Όπου κατά τις κείμενες διατάξεις προβλέπεται αυτοα?ποζημίωση του καθ' ου η απαλλοτρίωση, εάν μετά τον ε?περχόμενο συμψηφισμό παραμένει υπόλοιπο προς κατα?βολή στον δικαιούχο της αποζημίωσης, η απαλλοτρίωση συντελείται με την καταβολή του υπολοίπου τούτου ή τη δη?μοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως γνωστοποίη?σης για την παρακατάθεση αυτού ή την έκδοση χρηματικού εντάλματος πληρωμής του. Εάν μετά τον επερχόμενο συμψηφισμό δεν παραμένει υ?πόλοιπο προς καταβολή στον δικαιούχο της αποζημίωσης, η απαλλοτρίωση συντελείται με τη δημοσίευση στην Εφημερί?δα της Κυβερνήσεως γνωστοποίησης για την αυτοαποζη?μίωση, όπως αυτή προσδιορίζεται, κατά οποιονδήποτε τρό?πο, με τη σχετική διοικητική πράξη που συντάσσεται τελικά.

Από την κατά τις προηγούμενες παραγράφους συντέ?λεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ο υπέρ ού η απαλ?λοτρίωση αποκτά την κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαί?ωμα επί του ακινήτου.

Ο υπόχρεος για την πληρωμή της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε δικαστικώς δύναται, σε κάθε περίπτωση, να την καταθέτει υπέρ του δικαιούχου στο Ταμείο Παρακα?ταθηκών και Δανείων. Εάν το απαλλοτριωμένο ακίνητο βαρύνεται με υποθήκη, κατάσχεση ή διεκδίκηση, η κατάθεση της αποζημίωσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων είναι υποχρεωτική.

Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων αποδίδει στο δικαιούχο το ποσό που κατατέθηκε αφού προσκομισθεί σε αυτό τελεσίδικη αναγνωριστική απόφαση. Εάν για μέρος του ποσού αυτού ορίστηκε εγγυοδοσία κα?τά το άρθρο 24 του παρόντος νόμου, τούτο αποδίδεται α?φού προσκομισθούν τα δικαιολογητικά παροχής της εγ?γυοδοσίας αυτής ή απόφαση με την οποία η οριστική απο?ζημίωση προσδιορίζεται ίση με την προσωρινή ή μεγαλύτε?ρη από αυτήν.

Κάθε διαφορά σχετική με την απόδοση από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στο δικαιούχο του ποσού που κατατέθηκε λύεται οριστικά από το αρμόδιο δικαστήριο της παραγράφου 1 του άρθρου 19 του παρόντος νόμου με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων των άρθρων 686 και επόμενων του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Με την καταβολή της αποζημίωσης στο δικαιούχο που αναγνωρίστηκε δικαστικώς, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση και ευθύνη α?πέναντι σε οποιονδήποτε τρίτο διεκδικητή ή δικαιούχο. Ευ?θύνη απέναντι σε αυτούς έχει εκείνος που εισέπραξε την α?ποζημίωση.

Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων δύναται, με δι?κή του ευθύνη, να καταβάλει την αποζημίωση στο δικαιούχο και πριν από τη δικαστική αναγνώρισή του.

Μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ο υπέρ ου αυτή υποχρεούται να ενεργήσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, για τη μεταγραφή της απόφασης κήρυξης αυτής, προσκομίζοντας τα στοιχεία που αποδεικνύουν τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, καθώς και αντίγραφο της απόφασης αναγνώρισης δικαιούχων, εφόσον η αναγνώρι?ση έχει γίνει με την ίδια απόφαση με την οποία καθορίστηκε η αποζημίωση. Η μεταγραφή μπορεί να γίνει με την επιμέλεια και κάθε άλ?λου ενδιαφερομένου.

Μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης κάθε νομέας ή κάτοχος του ακινήτου που απαλλοτριώθηκε υποχρεούται να παραδώσει τούτο ελεύθερο στον υπέρ ου η απαλλοτρίωση μέσα σε δέκα ημέρες από έγγραφη πρό?σκληση αυτού, στην οποία αναφέρεται συνοπτικά ο τρόπος της συντέλεσης.

Εάν ο νομέας ή ο κάτοχος δεν παραδώσει το ακίνητο τούτο ελεύθερο, διατάσσεται η παράδοση αυτού από το αρμόδιο δικαστήριο της παραγράφου 1 του άρθρου 19 του παρόντος νόμου με την ειδική διαδικασία που ορίζει το άρ?θρο αυτό. Το δικαστήριο μπορεί να χορηγήσει προθεσμία για την παράδοση του ακινήτου μέχρι τριάντα ημέρες από τη δη?μοσίευση της απόφασης.

Μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης κατά το άρθρο 7 του παρόντος νόμου, με βάση την τιμή που καθορίστηκε έπειτα από κλήτευση ή παράσταση των φερό?μενων ως ιδιοκτητών στα κτηματολογικά στοιχεία, κάθε ε?μπράγματο δικαίωμα επί του ακινήτου οποιουδήποτε τρί?του, είτε αυτός έλαβε μέρος είτε όχι, ακόμη και αν δεν κλη?τεύτηκε στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης, με?τατρέπεται σε ενοχική αξίωση επί της αποζημίωσης που πα?ρακατατέθηκε ή κατά εκείνου που εισέπραξε την αποζη?μίωση ή κατά του υπέρ ου εκδόθηκε το χρηματικό ένταλμα πληρωμής. ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 241 μέσα σε πέντε έτη από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και, σε περίπτωση που αποδεδειγμένα έχει λάβει γνώση, μέ?σα σε έξι μήνες από τότε που αυτός έλαβε γνώση.

Μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης η αξίωση για την είσπραξη της αποζημίωσης, που προσδιο?ρίστηκε προσωρινώς ή οριστικώς, παραγράφεται μετά δε?καετία από την κατάληψη του ακινήτου που απαλλοτριώθη?κε. Εάν ο προσδιορισμός της οριστικής αποζημίωσης γίνει μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και την κατάληψη του ακινήτου, η αξίωση για την είσπραξη της τυχόν διαφοράς μεταξύ οριστικής και προσωρινής αποζη?μίωσης παραγράφεται μετά δεκαετία από τη δημοσίευση της απόφασης που καθορίζει την οριστική τιμή.

Η παραγραφή διακόπτεται και με την ενέργεια πράξε?ων του δικαιούχου της αποζημίωσης που αποβλέπουν: α) στη δικαστική ή διοικητική αναγνώριση, β) στην είσπραξη μέρους ή του συνόλου της αποζημίωσης και γ) στον οριστι?κό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Το δικαίωμα για δικαστικό προσδιορισμό της αποζη?μίωσης δεν υπόκειται στην παραγραφή του παρόντος άρ?θρου.