Νόμοι — ΦΕΚ A' 185/2013

«Κοινωφελής περιουσία»: το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων που διατίθενται με κληρονομία, κληροδοσία ή δωρεά υπέρ του Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή για κοινωφελή σκοπό. Ως «κοινωφελής περιουσία» νοείται επίσης και το νομικό πρόσωπο που τα διαχειρίζεται και εκπροσωπεί, εφόσον υπάρχει. Οι όροι «κοινωφελής περιουσία», «περιουσία» και «εθνικό κληροδότημα» ταυτίζονται.

«Συστατική πράξη»: η διαθήκη ή η πράξη δωρεάς, με την οποία καταλείπεται νόμιμα περιουσία κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου.

«Κοινωφελής σκοπός»: κάθε εθνικός, θρησκευτικός, φιλανθρωπικός, εκπαιδευτικός, πολιτιστικός και γενικά επωφελής για την κοινωνία, εν όλω ή εν μέρει, σκοπός.

«Αρμόδια αρχή»: είναι ο Υπουργός Οικονομικών και ο Γενικός Γραμματέας της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2, οι οποίοι ασκούν τις σχετικές αρμοδιότητες δια των οικείων Διευθύνσεων.

«Συμβούλιο»: το συλλογικό όργανο με την ονομασία Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών που γνωμοδοτεί προς την αρμόδια αρχή, συγκροτείται κατά τα άρθρα 6 και 8 και έχει τις αρμοδιότητες του άρθρου 7.

«Σχολάζουσα κληρονομία»: Κληρονομία της οποίας ο κληρονόμος είναι άγνωστος ή δεν έχει ακόμα βρεθεί ή δεν είναι βέβαιο ότι την έχει αποδεχθεί.

Το Δημόσιο έχει την υποχρέωση να διασφαλίζει την πιστή και επακριβή εκτέλεση της βούλησης των διαθετών και δωρητών.

Οι διατάξεις του παρόντος κώδικα εφαρμόζονται συμπληρωματικά, εφόσον τα σχετικά θέματα δεν ρυθμίζονται καθόλου ή ρυθμίζονται ελλιπώς στη συστατική πράξη. Οι κανόνες δημόσιας τάξης του κώδικα υπερισχύουν σε κάθε περίπτωση.

Αρμοδιότητα του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης υφίσταται, με την επιφύλαξη της παραγράφου 4 και τυχόν ειδικών διατάξεων, στις ακόλουθες περιπτώσεις:

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις αρμόδιος είναι ο Υπουργός Οικονομικών. Αρμοδιότητα του Υπουργού Οικονομικών υφίσταται επίσης, κατ’ εξαίρεση:

Αν υπάρχουν αμφιβολίες μεταξύ των υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών και των υπηρεσιών της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την ύπαρξη και το εύρος των αρμοδιοτήτων αυτών αποφαίνονται επ’ αυτών, με κοινή απόφαση, οι Υπουργοί Οικονομικών και Εσωτερικών, μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Κοινωφελών Περιουσιών του άρθρου 6.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εσωτερικών μπορεί να μεταβιβάζονται αρμοδιότητες που προβλέπονται στον παρόντα κώδικα στον Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

Τις περιουσίες υπέρ του Δημοσίου αποδέχεται ή αποποιείται ο Υπουργός Οικονομικών. Όταν έχει προηγηθεί εκκαθάριση, η σχετική απόφαση εκδίδεται μετά την υποβολή της έκθεσης του εκκαθαριστή ή του προϊσταμένου Δ.Ο.Υ. ή του προξένου, στις περιπτώσεις που η εκκαθάριση ενεργείται από τα όργανα αυτά. Περίληψη της πράξης αποδοχής ή αποποίησης, που περιλαμβάνει κατά το δυνατόν λεπτομερή και ακριβή περιγραφή των περιουσιακών στοιχείων, δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Το Δημόσιο δεν μπορεί να αποποιηθεί κληρονομία η οποία έχει επαχθεί σε αυτό εξ αδιαθέτου. Το Δημόσιο θεωρείται ότι αποδέχεται πάντα την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής. Η πράξη αποδοχής επέχει, μετά τη δημοσίευσή της, θέση κληρονομητηρίου υπέρ του Δημοσίου κατά τις διατάξεις 1956, 1962 και 1963 ΑΚ. Η μεταβίβαση των κινητών περιουσιακών στοιχείων επέρχεται αυτοδικαίως με την έκδοση της πράξης αποδοχής και των ακινήτων με τη μεταγραφή της κατ’ άρθρο 1192 του Αστικού Κώδικα.

Δωρεές εν ζωή περιουσιών που αποτελούνται αποκλειστικά από κινητά πράγματα συνιστώνται και με ιδιωτικό έγγραφο ή και χωρίς έγγραφο, αν τα κινητά αυτά παραδόθηκαν στο Δημόσιο.

Το Δημόσιο δεν υποχρεώνεται σε παροχή ασφαλείας για εκτέλεση τασσόμενου σε περιουσία όρου, καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση που απαιτείται κατά τις κείμενες διατάξεις η παροχή ασφαλείας.

Κληροδοσίες υπέρ κοινωφελών σκοπών που εκτελούνται από τον κληρονόμο ή κληροδόχο ή πρόσωπα άλλα εκτός από το Δημόσιο ή καταλείπονται σε κοινωφελή ιδρύματα, ανακοινώνονται από τον βεβαρημένο στο Υπουργείο Οικονομικών εντός τριών (3) μηνών από την αποδοχή της κληρονομίας και εκκαθαρίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα.

Όταν δημοσιεύεται διαθήκη ή κατατίθεται δημοσιευθείσα στο εξωτερικό διαθήκη που περιέχει διάταξη υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή υπέρ του Δημοσίου ή υπέρ Ν.Π.Δ.Δ., ο Γραμματέας του δικαστηρίου και η προξενική αρχή της δημοσίευσης ή κατάθεσης και ο Γραμματέας του Πρωτοδικείου Αθηνών, στον οποίο περιέρχεται τέτοια διαθήκη, έχουν υποχρέωση να διαβιβάζουν αντίγραφο των πρακτικών δημοσιεύσεως της διαθήκης στην αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Οικονομικών, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα.

Ο Γραμματέας του δικαστηρίου της κληρονομίας υποχρεούται να γνωστοποιεί στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση της έδρας του δικαστηρίου, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα, δηλώσεις που κατατίθενται στο δικαστήριο και έχουν αντικείμενο την αποδοχή ή αποποίηση του λειτουργήματος ή την παραίτηση εκτελεστή διαθήκης ή εκκαθαριστή κληρονομίας με το περιεχόμενο της παραγράφου 1 ή για την αποποίηση κληρονομιών στις οποίες περιέχεται διάταξη υπέρ κοινωφελούς σκοπού.

Οι συμβολαιογράφοι υποχρεούνται να διαβιβάζουν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση της έδρας τους αντίγραφα των πράξεων απογραφής κληρονομίας και αντίγραφα των δωρεών που συντάσσουν, όταν αυτά περιέχουν διατάξεις υπέρ κοινωφελών σκοπών, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα.

Ο Γραμματέας του αρμόδιου δικαστηρίου υποχρεούται να διαβιβάζει στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση της έδρας του δικαστηρίου αντίγραφο αποφάσεως για διάλυση σωματείου, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα της θεώρησής της. Όταν το σωματείο διαλύεται χωρίς δικαστική απόφαση, την υποχρέωση ενημέρωσης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης της έδρας του σωματείου για τη διάλυση αυτού υπέχουν τα όργανα διοίκησης σωματείου, καθώς και οι εκκαθαριστές διαλυθέντος σωματείου.

Πιστωτικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρίες και κάθε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο με τα οποία συμφώνησε πρόσωπο που αποβίωσε να καταβάλουν χρηματικό ποσό ή να παραδώσουν άλλο περιουσιακό στοιχείο υπέρ κοινωφελούς σκοπού στον κληρονόμο του, το Δημόσιο ή άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, υποχρεούνται, αμέσως μόλις λάβουν γνώση του επελθόντος θανάτου, να ενημερώσουν σχετικά την αρμόδια Δ.Ο.Υ.

Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την καταβολή αμοιβής σε πρόσωπα που καταδεικνύουν περιουσιακά στοιχεία του παρόντος κώδικα, η οποία καταβάλλεται μετά την εκκαθάριση και την περιέλευση των περουσιακών αυτών στοιχείων στο Δημόσιο ή το φορέα εκτέλεσης κοινωφελούς σκοπού. Δεν δικαιούνται αμοιβή οι δημόσιοι υπάλληλοι, πολιτικοί και στρατιωτικοί, που υποχρεούνται από τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα να συμβάλλουν στην εξακρίβωση περιουσιακών στοιχείων υπέρ του Δημοσίου. Μέχρι τον ορισμό εκκαθαριστή, η αρμόδια κατά περίπτωση αρχή διαχειρίζεται και διοικεί προσωρινά την κοινωφελή περιουσία. Στην προσωρινή διοίκηση περιλαμβάνονται η λήψη μέτρων κατεπείγοντος χαρακτήρα για τη διασφάλιση της περιουσίας και την εκποίηση κινητών πραγμάτων μικρής αξίας ή υποκείμενων σε φθορά, κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 24.

Συνιστάται στο Υπουργείο Οικονομικών Κεντρικό Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών, το οποίο αποτελείται από τα εξής μέλη:

Τα μέλη του Συμβουλίου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους προτείνονται από τον Πρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Τα υπό στοιχεία δ΄και ε΄μέλη προτείνονται με τους αναπληρωτές τους από τον Πρόεδρο του οικείου Επιμελητηρίου. Αν δεν προταθούν τα πρόσωπα μέσα σε ένα (1) μήνα από την πρόσκληση επιλέγονται από τον Υπουργό Οικονομικών. Το Κεντρικό Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών με την οποία ορίζονται ως γραμματέας και αναπληρωτής αυτού υπάλληλοι της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών.

Η θητεία των μελών είναι τριετής και μπορεί να ανανεώνεται για μία μόνο φορά, με εξαίρεση τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών, ο οποίος μπορεί να υπηρετεί για παραπάνω από δύο θητείες. Ειδικά η θητεία των υπό στοιχεία δ΄και ε΄μελών δεν ανανεώνεται. Μετά τη λήξη της θητείας τους τα μέλη του Συμβουλίου εξακολουθούν νομίμως την άσκηση των καθηκόντων τους μέχρι την αντικατάστασή τους. Το Συμβούλιο μπορεί έγκυρα να λειτουργήσει μέχρι την αντικατάσταση μελών του τα οποία εξέλιπαν ή αποχώρησαν για οποιονδήποτε λόγο ή απώλεσαν την ιδιότητα βάσει της οποίας ορίστηκαν, εφόσον τα λοιπά μέλη επαρκούν ώστε να υπάρχει απαρτία.

Στο Συμβούλιο εισηγούνται υπάλληλοι της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών. Για τεχνικά ζητήματα εισηγείται ο Προϊστάμενος ή υπάλληλος του Τεχνικού Τμήματος Κληροδοτημάτων της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και Στέγασης του Υπουργείου Οικονομικών.

Συμπληρωματικά προς τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 13, 14 και 15 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 (Α΄ 45).

Σε κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση συνιστάται Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών Αποκεντρωμένης Διοίκησης (Σ.Κ.Π.Α. Διοίκησης) το οποίο αποτελείται από τα εξής μέλη:

Τα μέλη του Συμβουλίου προτείνονται, με τους αναπληρωματικούς τους, από τον Πρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, όσον αφορά το μέλος του Ν.Σ.Κ. και από τον Υπουργό Οικονομικών όσον αφορά το υπό στοιχείο γ΄ μέλος. Τα υπό στοιχεία δ΄και ε΄προτείνονται με τους αναπληρωτές τους από τον Πρόεδρο του Περιφερειακού Τμήματος του οικείου Επιμελητηρίου. Αν Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Το Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών Αποκεντρωμένης Διοίκησης συγκροτείται με απόφαση του οικείου Γενικού Γραμματέα με την οποία ορίζονται, ως γραμματέας και αναπληρωτής αυτού, υπάλληλοι της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών.

Οι παράγραφοι 3 και 5 του άρθρου 6 έχουν εφαρμογή και στα Συμβούλια του παρόντος άρθρου.

Στο Συμβούλιο εισηγούνται υπάλληλοι της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών. Για τα τεχνικής φύσεως θέματα μπορούν να εισηγούνται υπάλληλοι από το Τμήμα Τεχνικής Υποστήριξης της Διεύθυνσης Τεχνικού Ελέγχου, σύμφωνα με τον Οργανισμό των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο έχει αρμοδιότητες αντίστοιχες με εκείνες του Κεντρικού Συμβουλίου για τις περιουσίες που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ο οποίος μπορεί να παραπέμπει σε αυτό οποιοδήποτε άλλο θέμα.

Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Εσωτερικών, μπορούν να συνιστώνται στις έδρες των Περιφερειών Συμβούλια Κοινωφελών Περιουσιών Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της προηγούμενης παραγράφου εντός των ορίων της Περιφέρειας, καθώς και Τμήματα υπαγόμενα στη Διεύθυνση Κοινωφελών Περιουσιών της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης εντός των ορίων της Περιφέρειας. Με όμοιο διάταγμα καθορίζεται κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου.