Νόμοι — ΦΕΚ A' 189/2005

Το διδακτικό, ερευνητικό και κάθε άλλο έργο των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης υπόκειται σε διαρκή αξιολόγηση με σκοπό τη διασφάλιση και βελτίωση της ποιότητας της έρευνας και διδασκαλίας, των σπουδών και των λοιπών υπηρεσιών που παρέχονται από αυτά στο πλαίσιο της αποστολής τους.

Η αξιολόγηση συνίσταται στη συστηματική, τεκμη?ριωμένη και λεπτομερή αποτίμηση, ανάδειξη και κατα?γραφή του έργου των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευ?σης, με τη χρήση αντικειμενικών κριτηρίων, και στην κρι?τική ανάλυση και διαπίστωση τυχόν υφιστάμενων αδυναμιών και αποκλίσεων σε σχέση με την ακαδημαϊκή φυσιογνωμία, τους στόχους και την αποστολή τους, όπως περιγράφονται ειδικότερα στις διατάξεις της ισχύ?ουσας νομοθεσίας. Με βάση τα αποτελέσματα της αξιο?λόγησης λαμβάνονται από τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και την Πολιτεία τα αναγκαία μέτρα διασφάλισης και βελτίω?σης της ποιότητας του έργου που επιτελούν τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της αποστολής τους να παρέχουν ανώτατη παιδεία υψηλού ποιοτικού επιπέ?δου. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και τα μέτρα που λαμβάνονται για τη διασφάλιση και βελτίωση της ποιότητας του επιτελούμενου έργου δημοσιοποιούνται με τον πλέον πρόσφορο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή διαφάνεια του εθνικού συστήματος ανώτατης παιδείας.

Σε αξιολόγηση υπόκεινται οι ακαδημαϊκές μονάδες (Σχολές ή Τμήματα), από τις οποίες αποτελούνται τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης και διαμέσου αυτών κάθε ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης συνολικά. Η αξιο?λόγηση είναι δυνατόν επίσης να έχει ως αυτοτελές αντι?κείμενο τα προγράμματα προπτυχιακών ή μεταπτυχια?κών σπουδών ή και τις λοιπές υπηρεσίες που παρέχονται από τις επί μέρους ακαδημαϊκές μονάδες ή τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης συνολικά στο πλαίσιο της απο?στολής τους. Η αξιολόγηση κάθε ιδρύματος ανώτατης εκπαίδευσης γίνεται με βάση την αξιολόγηση των επί μέ?ρους ακαδημαϊκών μονάδων, από τις οποίες αποτελεί?ται, και την αξιολόγηση της λειτουργίας του ιδρύματος συνολικά.

Οι διαδικασίες αξιολόγησης που πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού δεν μπορούν να υποκατασταθούν από άλλες μορφές διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας που δεν προβλέπονται από τις διατάξεις του.

Η αξιολόγηση των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης πραγματοποιείται σε δύο στάδια: Το πρώτο στάδιο αφο?ρά στην αξιολόγηση του επιτελούμενου έργου από τις ίδιες τις ακαδημαϊκές μονάδες των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης σε σχέση με τη φυσιογνωμία, τους στόχους και την αποστολή τους (εσωτερική αξιολόγηση). Ύστερα από την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου ακολουθεί σε δεύτερο στάδιο η αξιολόγηση του επιτελούμενου έργου από επιτροπή που αποτελείται από ανεξάρτητους εμπει?ρογνώμονες, η οποία λαμβάνει υπόψη και τα αποτελέ?σματα της έκθεσης εσωτερικής αξιολόγησης της ακαδη?μαϊκής μονάδας (εξωτερική αξιολόγηση).

Η διαδικασία της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολό?γησης επαναλαμβάνεται το αργότερο κάθε τέταρτο έτος από την έναρξη της προηγούμενης αξιολόγησης. Κατά την επανάληψη της διαδικασίας αξιολόγησης εξετάζεται και η υλοποίηση των πορισμάτων της προηγούμενης αξιολόγησης, ιδίως των προτάσεων, υποδείξεων και συ?στάσεων της επιτροπής εξωτερικής αξιολόγησης. Ειδι?κότερα, εξετάζεται κατά πόσον αντιμετωπίστηκαν οι αδυναμίες και αποκλίσεις που επισημάνθηκαν κατά την προηγούμενη αξιολόγηση και η πορεία εφαρμογής των μέτρων που λήφθηκαν για τη διασφάλιση και βελτίωση της ποιότητας της έρευνας και διδασκαλίας, των σπου?δών και των λοιπών υπηρεσιών που παρέχονται από τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. 3057

Τις διαδικασίες αξιολόγησης των ιδρυμάτων ανώτα?της εκπαίδευσης συντονίζει και υποστηρίζει σε εθνικό επί?πεδο η ανεξάρτητη διοικητική αρχή με την επωνυμία «Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευ?ση» (Α.ΔΙ.Π.), η οποία συνιστάται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10. Σε κάθε ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης συγκροτείται με απόφαση του οικείου ανώτατου συλλογικού οργάνου «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας» (ΜΟ.ΔΙ.Π.) για το συ?ντονισμό και την υποστήριξη των διαδικασιών αξιολόγη?σης του ιδρύματος. Η ΜΟ.ΔΙ.Π. συνεδριάζει υπό την προ?εδρία του Αντιπρύτανη ή Αντιπροέδρου Ακαδημαϊκών Υποθέσεων του οικείου ιδρύματος και στη σύνθεσή της μετέχουν τρία μέλη του Διδακτικού-Ερευνητικού Προσω?πικού (Δ.Ε.Π.) ή του Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Π.), ένας κοινός εκπρόσωπος του λοιπού επιστημονικού και διοικητικού προσωπικού, ένας εκπρόσωπος των προπτυχιακών φοιτητών ή σπουδαστών και ένας εκπρόσωπος των μεταπτυχιακών φοιτητών, που ορίζονται από τους αντίστοιχους φορείς. Η οργάνωση, η λειτουργία και οι αρ?μοδιότητες της ΜΟ.ΔΙ.Π. καθορίζονται με την απόφαση του οικείου ανώτατου συλλογικού οργάνου κάθε ιδρύμα?τος.

Οι ακαδημαϊκές μονάδες κάθε ιδρύματος ανώτατης εκπαίδευσης υποβάλλουν κατ' έτος στη ΜΟ.ΔΙ.Π. του ιδρύματος μια εσωτερική έκθεση που περιλαμβάνει συ?γκεντρωτικά στοιχεία με ποσοτικά δεδομένα για τους φοιτητές ή σπουδαστές, τα μέλη Δ.Ε.Π. ή Ε.Π., το λοιπό επιστημονικό προσωπικό, το διοικητικό προσωπικό, το πρόγραμμα σπουδών, τη φοιτητική μέριμνα, τις διοικη?τικές υπηρεσίες, την υλικοτεχνική υποδομή και κάθε άλ?λο θέμα που αφορά τη λειτουργία της ακαδημαϊκής μο?νάδας. Με βάση τις εσωτερικές εκθέσεις των επί μέρους ακαδημαϊκών μονάδων, από τις οποίες αποτελείται κάθε ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης, η ΜΟ.ΔΙ.Π. συντάσσει κάθε διετία την αντίστοιχη εσωτερική έκθεση του οικεί?ου ιδρύματος. Το περιεχόμενο των εσωτερικών εκθέσε?ων που υποβάλλουν οι ακαδημαϊκές μονάδες ή συντάσ?σουν οι ΜΟ.ΔΙ.Π. των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης μπορεί να εξειδικεύεται περαιτέρω και να τυποποιείται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρη?σκευμάτων που εκδίδεται ύστερα από πρόταση της Α.ΔΙ.Π.

Για την αξιολόγηση της ποιότητας και αποτελεσματι?κότητας της έρευνας και διδασκαλίας, των σπουδών και των λοιπών υπηρεσιών που παρέχονται από τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης, τη διαπίστωση τυχόν αδυναμιών και αποκλίσεων σε σχέση με την ακαδημαϊκή φυσιογνω?μία, τους στόχους και την αποστολή τους και τη συγκρι?σιμότητα των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης σε σχέση με τους στόχους του εθνικού συστήματος ανώτατης παι?δείας και τις διεθνείς προδιαγραφές, εμπειρίες και πρα?κτικές χρησιμοποιούνται γενικώς αναγνωρισμένα και αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία εκφράζονται με αντί?στοιχους ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες. Τα κριτήρια και οι δείκτες αξιολόγησης είναι ιδίως:

Κατά την αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη η συ?μπληρωματική λειτουργία και οι διακριτές φυσιογνω?μίες, ρόλοι, σκοπός και αποστολή των δύο παράλλη?λων τομέων της ανώτατης εκπαίδευσης, όπως διαφο?ροποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για τον πανεπιστημιακό τομέα και για τον τεχνολογικό τομέα.

Τα κριτήρια και οι δείκτες της αξιολόγησης τυποποι?ούνται, συμπληρώνονται και εξειδικεύονται περαιτέρω με βάση τις κατευθύνσεις και τα πρότυπα που εκδίδει η Α.ΔΙ.Π., το αργότερο μέσα σε ένα έτος από τη συγκρότη?σή της, ανάλογα με το γνωστικό αντικείμενο κάθε ακαδη?μαϊκής μονάδας. Τα κριτήρια και οι δείκτες αξιολόγησης αναθεωρούνται κάθε φορά με την ίδια διαδικασία, εφό?σον αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Η εσωτερική αξιολόγηση αποτελεί το πρώτο στάδιο της αξιολόγησης και συνίσταται στη συστηματική αποτί?μηση και καταγραφή του διδακτικού, ερευνητικού ή άλ?λου έργου από τις ίδιες τις ακαδημαϊκές μονάδες των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης σε σχέση με τη φυσιο?γνωμία, τους στόχους και την αποστολή τους.

Η εσωτερική αξιολόγηση είναι μια περιοδικά επα?ναλαμβανόμενη διαδικασία, στην οποία συμμετέχουν 3058 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) έκθεσης εσωτερικής αξιολόγησης της ακαδημαϊκής μονάδας.

Η εσωτερική αξιολόγηση στηρίζεται στην ανάλυση των συγκεντρωτικών στοιχείων, τα οποία περιλαμβάνο?νται στην τελευταία ετήσια εσωτερική έκθεση κάθε ακαδημαϊκής μονάδας που αναφέρεται στην παράγρα?φο 5 του άρθρου 2 και στα αποτελέσματα των διαδικα?σιών της προηγούμενης παραγράφου. Η εσωτερική αξιολόγηση λαμβάνεται υπόψη για την εξωτερική αξιο?λόγηση του διδακτικού, ερευνητικού ή άλλου έργου της ακαδημαϊκής μονάδας από ανεξάρτητους εμπειρο?γνώμονες.

Η εσωτερική αξιολόγηση πραγματοποιείται με ευθύ?νη κάθε ακαδημαϊκής μονάδας που υπόκειται σε αξιολό?γηση, σε συνεργασία με τη ΜΟ.ΔΙ.Π. του ιδρύματος ανώ?τατης εκπαίδευσης στο οποίο ανήκει, και πρέπει να αντα?ποκρίνεται στα κριτήρια και τους δείκτες αξιολόγησης της παραγράφου 1 του άρθρου 3, όπως αυτά συμπληρώ?νονται και εξειδικεύονται με βάση τις κατευθύνσεις και τα πρότυπα που εκδίδει εκάστοτε η Α.ΔΙ.Π.

Οι ακαδημαϊκές μονάδες που υποβάλλονται σε αξιο?λόγηση (Σχολές ή Τμήματα) ορίζουν με αποφάσεις των Γενικών Συνελεύσεών τους Ομάδες Εσωτερικής Αξιολό?γησης (ΟΜ.Ε.Α.), οι οποίες συγκροτούνται από μέλη Δ.Ε.Π. ή Ε.Π. των βαθμίδων του Καθηγητή και του Ανα?πληρωτή Καθηγητή με διεθνώς αναγνωρισμένο επιστη?μονικό έργο και, κατά προτίμηση, με εμπειρία σε διαδι?κασίες διασφάλισης της ποιότητας. Στην ΟΜ.Ε.Α. συμ?μετέχει επίσης ένας εκπρόσωπος των φοιτητών ή σπουδαστών, που υποδεικνύει ο αρμόδιος φορέας εκ?προσώπησής τους. Η ΟΜ.Ε.Α. έχει την ευθύνη διεξαγω?γής της διαδικασίας αξιολόγησης στην οικεία ακαδημαϊ?κή μονάδα, παρακολουθεί τη συμπλήρωση των ερωτη?ματολογίων, ενημερώνει τα όργανα και τα μέλη της ακαδημαϊκής μονάδας για τις απαντήσεις και τα αποτε?λέσματα του διαλόγου με τους διδάσκοντες και τους φοιτητές ή σπουδαστές, συγκεντρώνει όλα τα απαραί?τητα σχετικά στοιχεία και, με βάση αυτά, συντάσσει την έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης της ακαδημαϊκής μο?νάδας, την οποία διαβιβάζει στη ΜΟ.ΔΙ.Π. του ιδρύμα?τος και μέσω αυτής στην Α.ΔΙ.Π.

Αν αξιολογούνται αυτοτελώς τα προγράμματα προ?πτυχιακών ή μεταπτυχιακών σπουδών ή οι λοιπές υπηρε?σίες που παρέχονται από τις ακαδημαϊκές μονάδες ή τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της απο?στολής τους, συγκροτούνται Ειδικές Ομάδες Αξιολόγη?σης (Ε.Ο.Α.), στις οποίες συμμετέχουν, εκτός από τα μέ?λη Δ.Ε.Π. ή Ε.Π. και τον εκπρόσωπο των φοιτητών ή σπου?δαστών, και ένας κοινός εκπρόσωπος του λοιπού επιστημονικού και διοικητικού προσωπικού της μονάδας ή του ιδρύματος.

Την ευθύνη και τις αρμοδιότητες αξιολόγησης της λειτουργίας κάθε ιδρύματος ανώτατης εκπαίδευσης συ?νολικά έχει η ΜΟ.ΔΙ.Π. του οικείου ιδρύματος, η οποία λει?τουργεί ως Ομάδα Εσωτερικής Αξιολόγησης (ΟΜ.Ε.Α.) του ιδρύματος.

Τα ερωτηματολόγια, στα οποία απαντούν γραπτώς οι διδάσκοντες και οι φοιτητές ή σπουδαστές, αφορούν κυ?ρίως την ποιότητα και τα μέσα της έρευνας και διδασκα?λίας, τη δομή και το περιεχόμενο των σπουδών, τη φοιτη?τική μέριμνα, τις διοικητικές υπηρεσίες και την υλικοτεχνική υποδομή της μονάδας ή του ιδρύματος και μπορούν να είναι τυποποιημένα με διαφοροποιήσεις σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες κάθε ακαδημαϊκής μονάδας. Οι απα?ντήσεις που δίνονται στα ερωτηματολόγια από τους φοι?τητές ή σπουδαστές εκφράζουν τις απόψεις των ερωτω?μένων για την ποιότητα της διδασκαλίας, την καλύτερη οργάνωση των μαθημάτων, τη συνεργασία με τους διδά?σκοντες και τις προσδοκίες τους από τις σπουδές. Τα ερωτηματολόγια συμπληρώνονται από τους φοιτητές ή σπουδαστές εθελοντικά, ανώνυμα και χωρίς προειδοποί?ηση στο πλαίσιο των υποχρεωτικών μαθημάτων που πα?ρέχονται κατά τη διάρκεια του εξαμήνου και υπό την πα?ρακολούθηση της ΟΜ.Ε.Α., με τη συνεργασία των διδα?σκόντων.

Η διαδικασία της εσωτερικής αξιολόγησης διαρκεί δύο συνεχόμενα διδακτικά εξάμηνα.

Η έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης της ακαδημαϊκής μονάδας συνθέτει όλα τα παραπάνω στοιχεία, σε συνάρ?τηση με τη φυσιογνωμία, τους στόχους και την αποστολή της μονάδας.

Η έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης περιέχει ειδικότε?ρα μια κριτική-αξιολογική ανάλυση της πορείας εφαρμο?γής των στόχων του υπό αξιολόγηση έργου της ακαδη?μαϊκής μονάδας, τα θετικά και αρνητικά σημεία που ανα?δείχθηκαν κατά τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχει θέσει η ίδια η μονάδα, να οργανωθούν καλύτερα οι υπό αξιολόγηση δραστηριότητες, να αναβαθμιστούν οι χορηγούμενοι τίτλοι σπουδών και η επιστημονική δρα?στηριότητα, καθώς και κάθε άλλο μέτρο διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας του διδακτικού, ερευνητικού ή άλλου έργου που παρέχεται από την ακαδημαϊκή μονάδα.

Η έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης συντάσσεται από την ΟΜ.Ε.Α. της οικείας ακαδημαϊκής μονάδας σύμφωνα με τα κριτήρια και τους δείκτες αξιολόγησης της παρα?γράφου 1 του άρθρου 3, όπως αυτά συμπληρώνονται και εξειδικεύονται με βάση τις κατευθύνσεις και τα πρότυπα που εκδίδει εκάστοτε η Α.ΔΙ.Π. Στις περιπτώσεις των πα?ραγράφων 3 και 4 του προηγούμενου άρθρου η έκθεση συντάσσεται από την αντίστοιχη Ε.Ο.Α. ή τη ΜΟ.ΔΙ.Π. του ιδρύματος.

Η έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης συνεκτιμάται κα?τά τη λήψη αποφάσεων από τα αρμόδια όργανα σε όλα τα επίπεδα λειτουργίας της ακαδημαϊκής μονάδας ή του ιδρύματος.

Η εξωτερική αξιολόγηση αποτελεί το δεύτερο στάδιο της αξιολόγησης και συνίσταται στην κριτική - αναλυτική εξέταση των αποτελεσμάτων της εσωτερικής αξιολόγη?σης από επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (Επι?τροπή Εξωτερικής Αξιολόγησης). ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3059 από επιτόπια επίσκεψη στην υπό αξιολόγηση ακαδημαϊκή μονάδα και συζητήσεις και επαφές με μέλη του διδακτι?κού - ερευνητικού, εκπαιδευτικού και του λοιπού επιστη?μονικού προσωπικού, του διοικητικού προσωπικού και τους φοιτητές ή σπουδαστές.

Η εξωτερική αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη την ανάλυ?ση των στοιχείων που περιλαμβάνονται στην τελευταία έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης κάθε ακαδημαϊκής μο?νάδας και τα συμπληρωματικά στοιχεία που προέκυψαν από τις συζητήσεις και επαφές με τα μέλη της οικείας μο?νάδας. Η εξωτερική αξιολόγηση ολοκληρώνεται με τη σύ?νταξη της έκθεσης εξωτερικής αξιολόγησης της ακαδη?μαϊκής μονάδας, η οποία περιλαμβάνει αναλύσεις, διαπι?στώσεις, συστάσεις και υποδείξεις των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν προκειμένου να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η ποιότη?τα του διδακτικού, ερευνητικού ή άλλου έργου ή να αντι?μετωπιστούν τυχόν αδυναμίες και αποκλίσεις που εντοπί?στηκαν σε σχέση με τη φυσιογνωμία, τους στόχους και την αποστολή κάθε ακαδημαϊκής μονάδας.

Η Επιτροπή Εξωτερικής Αξιολόγησης (Ε.Ε.Α.) συ?γκροτείται μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή της έκθε?σης εσωτερικής αξιολόγησης της ακαδημαϊκής μονάδας και ενημερώνεται για το περιεχόμενό της το αργότερο μέσα σε ένα μήνα ύστερα από τη συγκρότησή της. Η Ε.Ε.Α. λαμβάνει υπόψη την έκθεση εσωτερικής αξιολόγη?σης και επισκέπτεται επιτοπίως την υπό αξιολόγηση ακα?δημαϊκή μονάδα, η οποία οφείλει να παρέχει κάθε δυνατή διευκόλυνση στο έργο της Επιτροπής για συμπληρωματι?κή ενημέρωση, συζήτηση και επαφή με τα μέλη της ακα?δημαϊκής μονάδας.