Νόμοι — ΦΕΚ A' 201/2018

Υποχρεώσεις αερομεταφορέων σχετικά με τα αρχεία επιβατών - προσαρμογή της νομοθεσίας στην Οδηγία (ΕΕ) 2016/681 και άλλες διατάξεις.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ A΄

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1

Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η προσαρμογή της νομοθεσίας στην Οδηγία (EE) 2016/681 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 σχετικά με τη χρήση των δεδομένων που περιέχονται στα ονομαστικά αρχεία επιβατών (PNR) για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων (EE L 119).

Άρθρο 2

Πεδίο εφαρμογής (Άρθρα 1 και 2 παράγραφοι 1 και 2 της Οδηγίας) Οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στη διαβίβαση από τους αερομεταφορείς των δεδομένων που περιέχονται στα ονομαστικά αρχεία επιβατών (PNRpassenger name record) πτήσεων εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), οι οποίες προσγειώνονται σε, ή απογειώνονται από, ελληνικό έδαφος, καθώς και στην επεξεργασία, στη συλλογή, στη χρήση και διατήρηση, αλλά και στην ανταλλαγή των δεδομένων αυτών, με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Η επεξεργασία των δεδομένων PNR που συλλέγονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, γίνεται μόνο για το σκοπό της πρόληψης, διερεύνησης και δίωξης τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις περιπτώσεις α΄, β΄ και γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 8.

Άρθρο 3

Ορισμοί (Άρθρο 3 της Οδηγίας) Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου ισχύουν οι εξής ορισμοί:

• α) «αερομεταφορέας»: επιχείρηση αερομεταφορών

με ισχύουσα άδεια εκμετάλλευσης ή ισοδύναμο της τελευταίας που επιτρέπει την αεροπορική μεταφορά επιβατών,

• β) «Αεροπορική Αρχή»: η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας

του άρθρου 1 του ν. 4427/2016,

• γ) «αποπροσωποποίηση μέσω κάλυψης των δεδομένων»: η διαδικασία με την οποία ορισμένα στοιχεία των

δεδομένων, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην άμεση ταυτοποίηση του υποκειμένου, καθίστανται μη ορατά στους χρήστες,

• δ) «επιβάτης»: κάθε πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένων των μετεπιβιβαζομένων (transfer) και διερχομένων

(transit) προσώπων μιας πτήσης, που μεταφέρεται ή έννοια του επιβάτη δεν περιλαμβάνονται τα μέλη του πληρώματος της πτήσης που εκτελεί το αεροσκάφος,

• ε) «Oνομαστικό Αρχείο Επιβάτη» ή «Passenger Name

Record» (PNR): ταξιδιωτικός φάκελος κάθε επιβάτη, ο οποίος περιλαμβάνει τις απαραίτητες για την επεξεργασία και τον έλεγχο των κρατήσεων πληροφορίες από τους αερομεταφορείς που πραγματοποιούν την κράτηση ή συμμετέχουν στη μεταφορά για κάθε ταξίδι για το οποίο γίνεται κράτηση από το ίδιο το άτομο ή για λογαριασμό του, ανεξάρτητα από το αν ο φάκελος περιλαμβάνεται σε συστήματα κράτησης ή συστήματα ελέγχου αναχωρήσεων που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο επιβατών, πριν επιβιβασθούν στο αεροπλάνο ή ισοδύναμα συστήματα με τις ίδιες λειτουργίες,

• στ) «μέθοδος προώθησης» («push method»): η μέθοδος με την οποία οι αερομεταφορείς διαβιβάζουν

δεδομένα PNR του άρθρου 5 στη βάση δεδομένων της Μονάδας Στοιχείων Επιβατών,

• ζ) «πτήση εκτός της ΕΕ»: κάθε τακτική ή μη τακτική

πτήση εκτελούμενη από αερομεταφορέα που αναχωρεί από τρίτη χώρα και προβλέπεται να προσγειωθεί στο έδαφος κράτους-μέλους ή αναχωρεί από το έδαφος κράτους-μέλους και προβλέπεται να προσγειωθεί σε τρίτη χώρα, συμπεριλαμβανομένων, σε αμφότερες τις περιπτώσεις πτήσεων με τυχόν ενδιάμεσες στάσεις στο έδαφος κρατών-μελών ή τρίτων χωρών,

• η) «πτήση εντός της ΕΕ»: κάθε τακτική ή μη τακτική

πτήση εκτελούμενη από αερομεταφορέα, η οποία αναχωρεί από το έδαφος κράτους-μέλους και προβλέπεται να προσγειωθεί στο έδαφος ενός ή περισσοτέρων από τα λοιπά κράτη-μέλη, χωρίς ενδιάμεσες στάσεις στο έδαφος τρίτης χώρας,

• θ) «σοβαρά εγκλήματα»: οι αξιόποινες πράξεις που

αναφέρονται στο άρθρο 4, οι οποίες τιμωρούνται, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο ή το δίκαιο κράτους-μέλους, με στερητική της ελευθερίας ποινή ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας διάρκειας τουλάχιστον τριών (3) ετών,

• ι) «συστήματα κράτησης»: το εσωτερικό σύστημα του

αερομεταφορέα, στο οποίο συγκεντρώνονται δεδομένα PNR για τη διεκπεραίωση των κρατήσεων,

• ια) «τρομοκρατικά εγκλήματα»: οι αξιόποινες πράξεις,

όπως αυτές ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 187Α ΠΚ (άρθρα 1 έως 4 της απόφασης-πλαισίου 2002/475/ ΔΕΥ),

• ιβ) «δεδομένα API» (Advance Passenger Information):

τα στοιχεία επιβατών που συλλέγονται από τους αερομεταφορείς και διαβιβάζονται στις αρμόδιες εθνικές αρχές, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο π.δ. 53/2008 (Α΄ 84),

• ιγ) «περίοδος»: το χρονικό διάστημα είτε μεταξύ της

τελευταίας Κυριακής του Μαρτίου και του τελευταίου Σαββάτου του Οκτωβρίου (θερινή περίοδος) είτε μεταξύ της τελευταίας Κυριακής του Οκτωβρίου και του τελευταίου Σαββάτου του Μαρτίου (χειμερινή περίοδος) κάθε έτους,

• ιδ) «Μονάδα Στοιχείων Επιβατών»: η Υπηρεσία του

άρθρου 6.

Άρθρο 4

Σοβαρά εγκλήματα (Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας) Ως σοβαρά εγκλήματα κατά την έννοια της περίπτωσης θ΄ του άρθρου 3, νοούνται οι εξής αξιόποινες πράξεις, οι οποίες τιμωρούνται, σύμφωνα είτε με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους, όταν τη χορήγηση δεδομένων αιτείται η ελληνική Μονάδα Στοιχείων Επιβατών ή οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 9, είτε με το δίκαιο του κράτους-μέλους που αιτείται τη χορήγηση δεδομένων PNR, με στερητική της ελευθερίας ποινή ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας, διάρκειας τουλάχιστον τριών (3) ετών:

• α) συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση,

• β) εμπορία ανθρώπων και σωματεμπορία,

• γ) προσβολές κατά της γενετήσιας ελευθερίας και εκμετάλλευση της γενετήσιας ζωής ανηλίκων, πορνογραφία ή πορνογραφικές παραστάσεις ανηλίκων,

• δ) παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και ψυχοτρόπων

ουσιών,

• ε) παράνομη εμπορία και διακίνηση όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών,

• στ) δωροληψία ή δωροδοκία πολιτικών αξιωματούχων, υπαλλήλων και δικαστικών λειτουργών,

• ζ) απάτη σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου και των

οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

• η) νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και χρηματοδότηση της τρομοκρατίας,

• θ) εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα, συμπεριλαμβανομένου του ευρώ,

• ι) ηλεκτρονικό έγκλημα και έγκλημα στον κυβερνοχώρο,

• ια) εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένου του παράνομου εμπορίου απειλούμενων ζωικών ειδών και του παράνομου εμπορίου απειλούμενων

φυτικών ειδών και φυτικών ποικιλιών,

• ιβ) διευκόλυνση της παράνομης εισόδου και διαμονής στην ελληνική επικράτεια υπηκόων τρίτων χωρών

ή εξόδου από αυτή ή της παράνομης μεταφοράς τους,

• ιγ) ανθρωποκτονία με πρόθεση και βαριά σωματική

βλάβη,

• ιδ) παράνομο εμπόριο ανθρώπινων οργάνων και

ιστών,

• ιε) απαγωγή, παράνομη κατακράτηση και περιαγωγή

σε ομηρία,

• ιστ) οργανωμένη και ένοπλη ληστεία,

• ιζ) παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, περιλαμβανομένων αρχαιοτήτων και έργων τέχνης,

• ιη) παράνομη απομίμηση και πειρατεία προϊόντων,

• ιθ) πλαστογραφία δημόσιων εγγράφων και διακίνηση

πλαστών δημόσιων εγγράφων,

• κ) λαθρεμπόριο ορμονικών ουσιών και άλλων αυξητικών παραγόντων,

• κα) λαθρεμπόριο πυρηνικών και ραδιενεργών ουσιών,

• κβ) βιασμός,

• κγ) εγκλήματα που υπάγονται στη δικαιοδοσία του

Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου,

• κδ) αεροπειρατεία και πειρατεία,

• κε) δολιοφθορά,

• κστ) εμπορία κλεμμένων οχημάτων,

• κζ) βιομηχανική κατασκοπεία.

(Παράρτημα Ι της Οδηγίας) Τα ονομαστικά αρχεία επιβατών (PNR), στο μέτρο που έχουν συλλεχθεί από τους αερομεταφορείς, περιλαμβάνουν τα εξής δεδομένα:

• α) κωδικό ανεύρεσης φακέλου PNR,

• β) ημερομηνία κράτησης/έκδοσης εισιτηρίου,

• γ) προβλεπόμενη/ες ημερομηνία/ες ταξιδιού,

• δ) ονόματα,

• ε) διεύθυνση και στοιχεία επικοινωνίας (αριθμός τηλεφώνου, διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου),

• στ) όλα τα στοιχεία πληρωμής, στα οποία περιλαμβάνεται και η διεύθυνση χρέωσης,

• ζ) πλήρες δρομολόγιο για το συγκεκριμένο φάκελο

PNR,

• η) πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα τακτικού

επιβάτη,

• θ) ταξιδιωτικό πρακτορείο/ταξιδιωτικός πράκτορας,

• ι) ταξιδιωτικό ιστορικό του επιβάτη, συμπεριλαμβανομένων των επιβεβαιώσεων κράτησης, του ελέγχου

εισιτηρίων, πληροφοριών σχετικά με τη μη εμφάνιση του επιβάτη ή με την αγορά εισιτηρίου την τελευταία στιγμή, χωρίς κράτηση,

• ια) διαχωρισμένες/κατανεμημένες πληροφορίες PNR,

• ιβ) γενικές πληροφορίες που περιλαμβάνουν όλες τις

διαθέσιμες πληροφορίες για ασυνόδευτους ανηλίκους κάτω των δεκαοχτώ (18) ετών, όπως όνομα και φύλο του ανηλίκου, ηλικία, γλώσσα ή γλώσσες που ομιλεί, ονοματεπώνυμο και στοιχεία επικοινωνίας κηδεμόνα κατά την αναχώρηση και σχέση με τον ανήλικο, ονοματεπώνυμο και στοιχεία επικοινωνίας κηδεμόνα κατά την άφιξη και σχέση με τον ανήλικο, καθώς και τις διαθέσιμες πληροφορίες για τον πράκτορα αναχώρησης και άφιξης,

• ιγ) πληροφορίες σχετικά με την έκδοση των εισιτηρίων,

που περιλαμβάνουν τον αριθμό εισιτηρίου, την ημερομηνία έκδοσης, τα εισιτήρια απλής μετάβασης και τα πεδία αυτόματης αναγραφής ναύλου (Automated Ticket Fare Quote),

• ιδ) αριθμό θέσης και άλλες πληροφορίες για τη θέση,

• ιε) πληροφορίες για τη χρήση κοινού κωδικού,

• ιστ) όλες τις πληροφορίες για τις αποσκευές,

• ιζ) αριθμό και άλλα ονόματα ταξιδιωτών του φακέλου

PNR,

• ιη) τυχόν εκ των προτέρων συλλεχθέντα δεδομένα

για τους επιβάτες (δεδομένα API), μεταξύ άλλων, είδος εγγράφου, αριθμός εγγράφου, χώρα έκδοσης, ημερομηνία λήξεως ισχύος του εγγράφου ταυτότητας, ιθαγένεια, επώνυμο, όνομα, φύλο, ημερομηνία γέννησης, αεροπορική εταιρεία, αριθμός πτήσης, ημερομηνία αναχώρησης, ημερομηνία άφιξης, αερολιμένας αναχώρησης, αερολιμένας άφιξης, ώρα αναχώρησης και ώρα άφιξης,

• ιθ) ιστορικό όλων των μεταβολών των δεδομένων PNR,

που απαριθμούνται στις περιπτώσεις α΄ έως ιη΄.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΠΙΒΑΤΩΝ

Άρθρο 6

Μονάδα Στοιχείων Επιβατών (Άρθρα 4 και 20 της Οδηγίας)

• α) τη συλλογή δεδομένων PNR από τους αερομεταφορείς, την αποθήκευση, την επεξεργασία και τη διαβίβασή

τους ή του αποτελέσματος της επεξεργασίας τους στις αρμόδιες αρχές του άρθρου 9, καθώς και για τη διαβίβαση σε αυτές, σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παράγραφο 6 του άρθρου 8, των πληροφοριών που λαμβάνονται από τις αντίστοιχες ΜΣΕ των άλλων κρατών-μελών,

• β) την ανταλλαγή τόσο των δεδομένων PNR όσο και

του αποτελέσματος της επεξεργασίας τους με τις ΜΣΕ άλλων κρατών-μελών και με την Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία (Europol), σύμφωνα με τα άρθρα 11 και 12 αντίστοιχα.

• α) το συνολικό αριθμό επιβατών για τους οποίους συλλέχθηκαν και ανταλλάχθηκαν δεδομένα PNR,

• β) τον αριθμό των επιβατών που ταυτοποιήθηκαν για

περαιτέρω έλεγχο.

Άρθρο 7

Υπεύθυνος προστασίας δεδομένων στη ΜΣΕ (Άρθρα 5 και 6 παρ. 7 της Οδηγίας)

Άρθρο 8

Επεξεργασία των δεδομένων PNR (Άρθρο 6 της Οδηγίας)

• α) αξιολόγηση των επιβατών, πριν από την προγραμματιζόμενη άφιξή τους στη Χώρα ή την αναχώρηση από

αυτήν, προκειμένου να ταυτοποιηθούν τα πρόσωπα που πρέπει να εξεταστούν λεπτομερέστερα από τις αρμόδιες αρχές του άρθρου 9 και, εφόσον απαιτείται, από την Ευρωπόλ, σύμφωνα με το άρθρο 12, επειδή ενδέχεται να εμπλέκονται σε τρομοκρατικό ή σοβαρό έγκλημα,

• β) απάντηση, κατά περίπτωση, σε μία δεόντως αιτιολογημένη αίτηση που βασίζεται σε επαρκείς λόγους και

απευθύνεται στη ΜΣΕ από τις αρμόδιες αρχές, για τη χορήγηση και την επεξεργασία δεδομένων PNR, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προς το σκοπό της πρόληψης, ανίχνευσης, διερεύνησης και δίωξης τρομοκρατικών πράξεων ή σοβαρών εγκλημάτων και γνωστοποίηση στις αρμόδιες αρχές ή, κατά περίπτωση, στην Ευρωπόλ των αποτελεσμάτων αυτής της επεξεργασίας,

• γ) ανάλυση των δεδομένων PNR με σκοπό την επικαιροποίηση ή τη δημιουργία νέων κριτηρίων που θα

χρησιμοποιούνται στις αξιολογήσεις που διενεργούνται, σύμφωνα με την περίπτωση β΄ της παραγράφου 3, με σκοπό την ταυτοποίηση κάθε προσώπου, δυνάμενου να εμπλέκεται σε τρομοκρατικό ή σοβαρό έγκλημα.

• α) να αντιπαραβάλει τα δεδομένα PNR με βάσεις δεδομένων, σχετικές με τους σκοπούς της πρόληψης, ανίχνευσης, διερεύνησης και δίωξης τρομοκρατικών πράξεων

και σοβαρών εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένων των βάσεων δεδομένων για πρόσωπα ή αντικείμενα που αναζητούνται ή για τα οποία υπάρχει σχετική καταχώριση, σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις, το ενωσιακό δίκαιο και την ελληνική νομοθεσία που ισχύει για τέτοιες βάσεις δεδομένων, ή

• β) να επεξεργαστεί τα δεδομένα PNR, σύμφωνα με

προκαθορισμένα κριτήρια.