Νόμοι — ΦΕΚ A' 203/2022

Οι κανόνες που ακολουθούν ρυθμίζουν τους όρους και τις συνθήκες εκτέλεσης ποινών και μέτρων ασφαλείας κατά της ελευθερίας, σύμφωνα με το Σύνταγμα, τις διεθνείς συμβάσεις, τους νόμους και τις κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότησή τους.

Κρατούμενοι θεωρούνται άτομα που εκτίουν ποινές κατά της ελευθερίας, καθώς και οι υπόδικοι και όσοι κρατούνται κατά τα άρθρα 16 και 17 του παρόντος.

Όπου γίνεται λόγος για «μεταχείριση των κρατουμένων» νοείται η υπαγωγή τους στους κανόνες του παρόντος.

«Σωφρονιστικά Καταστήματα» χαρακτηρίζονται όσα ορίζονται στο Τρίτο Κεφάλαιο του παρόντος.»

Κατά τη μεταχείριση των κρατουμένων διασφαλίζεται ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενισχύ

Ο έλεγχος της νομιμότητας στη μεταχείριση των κρατουμένων ασκείται από τον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό και από το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών.

Με κοινή απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού καθορίζονται οι προϋποθέσεις οργάνωσης και εφαρμογής συγκεκριμένων προγραμμάτων, που αποσκοπούν στον έλεγχο της λειτουργίας υφιστάμενων θεσμών ή συστημάτων μεταχείρισης των κρατουμένων, καθώς και στην πειραματική δοκιμή της αποτελεσματικότητας νέων θεσμών, υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 29 του παρόντος. Αν προς υλοποίηση παρόμοιων προγραμμάτων απαιτείται συμμετοχή κρατουμένων, η συμμετοχή αυτή συνεκτιμάται θετικά για τη χορήγηση ευεργετικών μέτρων.»

Απαγορεύεται κάθε δυσμενής διακριτική μεταχείριση των κρατουμένων, ιδίως εκείνη που βασίζεται στη φυλή, το χρώμα, την εθνική, εθνοτική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσιακή κατάσταση, την αναπηρία, τις θρησκευτικές ή ιδεολογικές πεποιθήσεις, το φύλο ή την ταυτότητα φύλου ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

Ειδική μεταχείριση των κρατουμένων επιφυλάσσεται, όταν δικαιολογείται από τη νομική ή πραγματική κατάστασή τους, όπως υποδίκων και καταδίκων, εγγάμων ή εχόντων συνάψει σύμφωνο συμβίωσης και αγάμων, ανηλίκων και ενηλίκων, ατόμων με ειδικές ανάγκες ή για τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις ή για λόγους ταυτότητας φύλου, εφόσον γίνεται υπέρ του κρατουμένου και προς εξυπηρέτηση των εξατομικευμένων αναγκών που απορρέουν από την κατάσταση στην οποία ευρίσκεται.»

Κατά τις βουλευτικές εκλογές και τις εκλογές για την ανάδειξη των Ελλήνων ευρωβουλευτών οργανώνονται εκλογικά τμήματα σε κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα. Οι κρατούμενοι που έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους, ψηφίζουν με βάση ειδικούς εκλογικούς καταλόγους, με ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 27 του π.δ. 26/2012 (Α’ 57) που ισχύουν για τους δημόσιους υπαλλήλους, κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας εκλογικής νομοθεσίας.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Προστασίας του Πολίτη ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.»

Στην περίπτωση παράνομης ενέργειας σε βάρος τους ή παράνομης εντολής οι κρατούμενοι έχουν το δικαίωμα να αναφέρονται γραπτώς και μέσα σε εύλογο χρόνο στο Συμβούλιο Φυλακής, εφόσον, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντα Κώδικα δεν τους παρέχεται άλλο ένδικο βοήθημα. Μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης με την οποία απορρίπτεται το αίτημά τους ή μέσα σε έναν (1) μήνα από την υποβολή της αναφοράς, αν δεν εκδόθηκε απόφαση, οι κρατούμενοι έχουν δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο Εκτέλεσης των Ποινών. Το Δικαστήριο αυτό, εφόσον δεχθεί κατ’ ουσίαν την προσφυγή, αίρει τα αποτελέσματα που απορρέουν από την παράνομη ενέργεια ή εντολή.

Η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, η οποία ασκεί την εποπτεία επί της λειτουργίας του καταστήματος, μεριμνά για την άμεση συμμόρφωση προς την απόφαση του Συμβουλίου Φυλακής, ανακαλεί την παράνομη ενέργεια, ικανοποιεί το αίτημα του κρατουμένου και ελέγχει τους υπευθύνους.

Η διεύθυνση του καταστήματος υποχρεούται να διαβιβάζει το αργότερο μέσα σε τρεις ημέρες κάθε αναφορά ή επιστολή κρατουμένου απευθυνόμενη προς δημόσια αρχή ή διεθνή οργανισμό, χωρίς να λαμβάνει γνώση του περιεχομένου της. Για τον σκοπό αυτόν τηρείται ιδιαίτερο βιβλίο πρωτοκόλλου.»

Αν η μη τήρηση κανόνων διαβίωσης των κρατουμένων, υποδίκων ή μη, σε Σωφρονιστικά Καταστήματα ή αστυνομικά κρατητήρια, όπως αυτοί καθορίζονται, ιδίως, στα άρθρα 21, 25, 27, 32 και στην παρ. 1 του άρθρου 36, στο άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σε άλλους κανόνες του διεθνούς δικαίου για τη μεταχείριση των κρατουμένων, προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ο κρατούμενος μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών του άρθρου 86.

Η προσφυγή ασκείται εγγράφως στη γραμματεία του Δικαστηρίου Εκτέλεσης Ποινών ή στον Διευθυντή του οικείου Σωφρονιστικού Καταστήματος, και αν πρόκειται για κρατητήριο της αστυνομίας, στον διοικητή της υπηρεσίας, όπου κρατείται, ο οποίος υποχρεούται να την υποβάλει άμεσα στον Διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Αστυνομίας ή άλλης υπηρεσίας που εξομοιώνεται με αυτή. Αν η προσφυγή ασκηθεί ενώπιον του Διευθυντή του Σωφρονιστικού Καταστήματος ή της Διεύθυνσης Αστυνομίας ή άλλης υπηρεσίας που εξομοιώνεται με αυτή, ο τελευταίος υποχρεούται, εντός επτά (7) ημερών, να υποβάλει στο Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών την ασκηθείσα προσφυγή μαζί με τις έγγραφες απόψεις του και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο. Αν η προσφυγή κατατεθεί στη γραμματεία του Δικαστηρίου Εκτέλεσης Ποινών, ο γραμματέας υποχρεούται να τη διαβιβάσει ηλεκτρονικά ή με οποιονδήποτε άλλον πρόσφορο τρόπο στον Διευθυντή του Σωφρονιστικού Καταστήματος, και αν πρόκειται για κρατητήριο της Αστυνομίας, στον Διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Αστυνομίας ή άλλης υπηρεσίας που εξομοιώνεται με αυτή προκειμένου ο τελευταίος να διαβιβάσει τις έγγραφες απόψεις του και να παράσχει κάθε σχετικό στοιχείο εντός επτά (7) ημερών από την ημερομηνία που έλαβε γνώση της προσφυγής. Το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών δύναται, μετά από αίτημα του προσφεύγοντος, εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι που μνημονεύονται στην απόφαση, να ζητήσει τη μεταγωγή και αυτοπρόσωπη εμφάνισή του για να εκθέσει τις απόψεις του. Το Δικαστήριο αποφασίζει σχετικά με την προσφυγή το αργότερο μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την άσκησή της και η απόφασή του εκτελείται αμέσως.

Σε περίπτωση αποδοχής της προσφυγής, το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών διατάσσει κάθε πρόσφορο κατά την κρίση του μέτρο, για τη διασφάλιση της τήρησης των κανόνων διαβίωσης του προσφεύγοντος εντός του ίδιου Σωφρονιστικού Καταστήματος ή του κρατητηρίου της Αστυνομίας, σύμφωνα με την παρ. 1, όπως την αλλαγή χώρου κράτησης και αν η εφαρμογή τέτοιων μέτρων δεν είναι εφικτή, διατάσσει τη μεταφορά του στο νοσοκομείο των φυλακών ή άλλο δημόσιο νοσοκομείο ή την κατά προτεραιότητα μεταγωγή του προσφεύγοντος σε άλλο κατάστημα κράτησης σύμφωνα με την περ. ε) του άρθρου 72. Οι Διευθυντές των Σωφρονιστικών ή άλλων καταστημάτων και των δημόσιων νοσοκομείων συμμορφώνονται αμελλητί στις αποφάσεις του Δικαστηρίου Εκτέλεσης Ποινών.

Σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών μπορεί να επιδικάσει, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα από τον προσφεύγοντα, χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη, το χρηματικό ποσό της οποίας ορίζεται από πέντε (5) έως τριάντα (30) ευρώ ανά ημέρα παραβίασης ανάλογα με τη βαρύτητα της προσβολής και ευεργετικό υπολογισμό της ποινής, ο οποίος υπολογίζεται σε μία (1) επιπλέον ημέρα έκτισης ανά δέκα (10) ημέρες κράτησης υπό δυσμενείς συνθήκες. Το ίδιο δικαστήριο είναι αρμόδιο και για την εκδίκαση των προσφυγών πρώην κρατουμένων, οι οποίες ασκούνται σε αποκλειστική προθεσμία τεσσάρων (4) μηνών από την απόλυσή τους. Η απόφαση που εκδίδεται επί της προσφυγής δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα και εκτελείται αμέσως.

Για την κάλυψη της δαπάνης για χρηματική ικανοποίηση σύμφωνα με το παρόν, εγγράφεται κάθε έτος ειδική πίστωση στον κρατικό προϋπολογισμό. Αν δεν έχει εγγραφεί η πίστωση αυτή στον προϋπολογισμό ή η εγγεγραμμένη πίστωση είναι ανεπαρκής ή έχει εξαντληθεί, τηρείται κατά τις οικείες διατάξεις, η διαδικασία εγγραφής ή μεταφοράς πίστωσης.

Οι αποφάσεις για τις προσφυγές του παρόντος άρθρου κοινοποιούνται, με επιμέλεια του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, στον Συνήγορο του Πολίτη.»

Στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη συστήνεται επταμελές Κεντρικό Επιστημονικό Συμβούλιο Φυλακών (Κ.Ε.Σ.Φ.) που συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, ο οποίος ορίζει τον πρόεδρο, τον αναπληρωτή του, τα τακτικά και τα ισάριθμα αναπληρωματικά μέλη του και αποτελείται από προσωπικότητες αναγνωρισμένου κύρους στον τομέα τους.

Το Κ.Ε.Σ.Φ. απαρτίζεται από δύο (2) μέλη Δ.Ε.Π. ελληνικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), κατά προτίμηση νομικούς με ενασχόληση σε θέματα ποινικού ή σωφρονιστικού ή συνταγματικού ή ευρωπαϊκού δικαίου, έναν (1) ανώτατο εισαγγελικό λειτουργό επί τιμή, έναν (1) επιστήμονα εξειδικευμένο στη σωφρονιστική ή την ψυχολογία των εγκλείστων ή τη μεταχείριση των τοξικομανών ή την εγκληματολογία ή άλλο συναφές αντικείμενο, έναν (1) Διευθυντή Σωφρονιστικού Καταστήματος, τον πρόεδρο του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) «ΕΠΑΝΟΔΟΣ» και έναν (1) κοινωνικό λειτουργό που υπηρετεί στην κοινωνική υπηρεσία του Σωφρονιστικού Καταστήματος. Η θητεία των μελών του Κ.Ε.Σ.Φ. είναι τριετής. Το Κ.Ε.Σ.Φ. συνεδριάζει, ύστερα από πρόσκληση του Προέδρου, τουλάχιστον μία (1) φορά τον μήνα, βρίσκεται σε απαρτία εφόσον παρίστανται τέσσερα (4) τουλάχιστον μέλη του και αποφασίζει με πλειοψηφία των παρόντων. Σε περίπτωση ισοψηφίας υπερισχύει η γνώμη με την οποία συντάσσεται ο Πρόεδρος. Χρέη γραμματείας του Κ.Ε.Σ.Φ. επιτελούν υπάλληλοι της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, οι οποίοι ορίζονται με την απόφαση που εκδίδεται κατά την παρ. 1.

Οι αρμοδιότητες του Κ.Ε.Σ.Φ. είναι οι εξής: α. Εισηγείται στον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη τη συνολική σωφρονιστική πολιτική και διατυπώνει προτάσεις για την αντεγκληματική πολιτική, καθώς και τη λήψη μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας των Σωφρονιστικών Καταστημάτων και την ακώλυτη άσκηση των δικαιωμάτων των κρατουμένων. Επίσης, εισηγείται τη δημιουργία νέων κατηγοριών Σωφρονιστικών Καταστημάτων και κρατουμένων. β. Καταρτίζει και υποβάλλει για έγκριση στον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη σχέδια κανονισμών λειτουργίας όλων των Σωφρονιστικών Καταστημάτων, ύστερα από σχετικές εισηγήσεις των οικείων Συμβουλίων Φυλακής, τα οποία υποχρεούνται να τις υποβάλλουν εγγράφως στο Κ.Ε.Σ.Φ.. Επίσης, εισηγείται στον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη την έκδοση αποφάσεων, εγκυκλίων, οδηγιών και συστάσεων για εφαρμογή της σωφρονιστικής νομοθεσίας. Αναθέτει σε ένα (1) εκ των μελών Δ.Ε.Π. την παρακολούθηση εκθέσεων και οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής Πρόληψης Βασανιστηρίων και Κακομεταχείρισης (CPT), του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), του Συνηγόρου του Πολίτη, και άλλων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών και εισηγείται σχετικά στη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής. γ. Υποβάλλει στις αρμόδιες υπηρεσίες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης β’ βαθμού εισηγήσεις εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας των Επιτροπών Κοινωνικής Υποστήριξης του άρθρου 81 του παρόντος. δ. Επισκέπτεται τα Σωφρονιστικά Καταστήματα και συντάσσει εκθέσεις, τις οποίες υποβάλλει στον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη. Το έργο αυτό μπορεί να ανατίθεται σε ένα ή περισσότερα από τα μέλη του Κ.Ε.Σ.Φ. και γίνεται όποτε το Συμβούλιο το αποφασίσει. Η διεύθυνση κάθε Σωφρονιστικού Καταστήματος υποχρεούται να παρέχει στο Συμβούλιο ή στα εξουσιοδοτημένα μέλη του κάθε διευκόλυνση και πληροφορία για την επιτέλεση του έργου του. ε. Προτείνει μέτρα για την εκπαίδευση και επιμόρφωση του προσωπικού των Σωφρονιστικών Καταστημάτων. στ. Παρακολουθεί την εκτέλεση προγραμμάτων απασχόλησης, επιμόρφωσης και κατάρτισης κρατουμένων και προβαίνει σε προτάσεις και υποδείξεις σε κάθε αρμόδιο όργανο των Σωφρονιστικών Καταστημάτων, με κοινοποίηση στη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής.

Στον πρόεδρο, τα μέλη και τους γραμματείς του Συμβουλίου καταβάλλεται για κάθε συνεδρίαση ή επίσκεψη στα Σωφρονιστικά Καταστήματα, αποζημίωση, που καθορίζεται κατ’ ανώτατο όριο για τέσσερις (4) συνεδριάσεις ή και επισκέψεις το μήνα, με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη και Οικονομικών, σύμφωνα με την περ. στ’ της παρ. 4 του άρθρου 7 του ν. 2298/1995 (Α’ 62), σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του ν. 4354/2015 (Α’ 176).»

Στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη συστήνεται Κεντρική Επιτροπή Μεταγωγών (Κ.Ε.Μ.). Η Επιτροπή αυτή συγκροτείται με κοινή απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη και του Υπουργού Δικαιοσύνης, είναι τριμελής και αποτελείται από τον Γενικό Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ως Πρόεδρο, τον επόπτη του συγκροτήματος Φυλακών Κορυδαλλού Αντεισαγγελέα Εφετών ή τον αναπληρωτή του και τον πρόεδρο του Κεντρικού Επιστημονικού Συμβουλίου Φυλακών (Κ.Ε.Σ.Φ.) ή τον νόμιμο αναπληρωτή του ή άλλο μέλος του, που ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, ως μέλη. Τον Γενικό Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής, αν κωλύεται ή απουσιάζει, αναπληρώνει ο προϊστάμενος

Η Κ.Ε.Μ. παραγγέλλει τις μεταγωγές κρατουμένων και ρυθμίζει κάθε θέμα σχετικό με αυτές, εκτός από τις μεταγωγές που γίνονται προς διευκόλυνση του έργου της ανάκρισης ή προκειμένου να εμφανιστεί ο μεταγόμενος σε δικαστήριο ή σε δημόσια αρχή. Ο διευθυντής του καταστήματος μπορεί να προτείνει τη μεταγωγή, εκθέτοντας τους λόγους που τη δικαιολογούν. Όταν η μεταγωγή προτείνεται από το διευθυντή του καταστήματος, απαιτείται γνώμη του Συμβουλίου της Φυλακής, υπό την προεδρία του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού, χωρίς τη συμμετοχή σε αυτό του διευθυντή. 2Α. Η Κ.Ε.Μ. δύναται να εξετάζει κατά προτεραιότητα αιτήματα μεταγωγής κρατουμένων, ιδίως όταν συντρέχουν σοβαροί οικογενειακοί λόγοι, σοβαροί λόγοι υγείας κρατουμένων, λόγοι εύρυθμης λειτουργίας των Σωφρονιστικών Kαταστημάτων ή λόγοι σχετικοί με εκτέλεση ευρωπαϊκών ή άλλων ενταλμάτων σύλληψης, τα οποία ανάγονται στον υπερπληθυσμό των Σωφρονιστικών Καταστημάτων. Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος κρατουμένου από την Κ.Ε.Μ., δεν δύναται να υποβληθεί νέο αίτημα μεταγωγής πριν την παρέλευση τριμήνου, εκτός αιτήματος μεταγωγής για τα Αγροτικά Σωφρονιστικά Καταστήματα και την Κεντρική Αποθήκη Υλικών Φυλακών (Κ.Α.Υ.Φ.) του άρθρου 19, εφόσον συντρέχουν, εντός του τριμήνου, οι προϋποθέσεις, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. 2Β. Η Κ.Ε.Μ., κατά τη διάρκεια της συνεδρίασής της και σε ειδικές περιπτώσεις, δύναται να επικοινωνήσει με τον κρατούμενο, με χρήση μέσων τηλεματικής ώστε να δοθούν από τον ίδιο, εφόσον το επιθυμεί, σχετικές διευκρινίσεις ή για να εκφράσει τις απόψεις του.

Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη μπορεί να παραγγέλλει ή να απαγορεύει τη μεταγωγή κρατουμένου για λόγους που συνδέονται με την ασφάλεια της χώρας ή τη δημόσια τάξη. Σε περίπτωση κατεπείγοντος ή όταν απειλείται διασάλευση της τάξης και της ασφάλειας του Καταστήματος, η μεταγωγή ή η μη μεταγωγή διατάσσεται από τον Γενικό Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, το ζήτημα εισάγεται το ταχύτερο δυνατόν στην Κεντρική Επιτροπή Μεταγωγών που αποφασίζει σχετικά.

Σε περίπτωση απόρριψης αιτήματος μεταγωγής κρατουμένου για ουσιαστικούς λόγους για δεύτερη συνεχόμενη φορά, μπορεί αυτός να προσφύγει κατά της απόφασης της Κ.Ε.Μ. στο Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών, το οποίο συνεδριάζει ως Συμβούλιο, εντός δέκα(10) ημερών από την κοινοποίηση σε αυτόν της απορριπτικής απόφασης.»

Σε κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα λειτουργεί Συμβούλιο Φυλακής. Το Συμβούλιο Φυλακής είναι τριμελές και απαρτίζεται από το διευθυντή του καταστήματος, ως πρόεδρο, τον αρχαιότερο κοινωνικό λειτουργό και τον αρχαιότερο ειδικό επιστήμονα (νομικό, ψυχολόγο, γεωπόνο, κοινωνιολόγο ή εκπαιδευτικό) του οικείου καταστήματος, ως μέλη. Ο διευθυντής αναπληρώνεται από τον νόμιμο αναπληρωτή του. Ο κοινωνικός λειτουργός αναπληρώνεται από τον επόμενο σε αρχαιότητα κοινωνικό λειτουργό ή ειδικό επιστήμονα ή από υπάλληλο των κλάδων ΠΕ Σωφρονιστικού, ΤΕ και ΔΕ Διοικητικού - Λογιστικού. Ο Ειδικός Επιστήμονας, μέχρις ότου διορισθεί, αναπληρώνεται από υπάλληλο των παραπάνω κλάδων, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 84 του παρόντος. Κατά τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου χρέη εισηγητή εκτελεί ο κοινωνικός λειτουργός και τηρούνται πρακτικά.

Το Συμβούλιο Φυλακής συνέρχεται τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα και εκτάκτως όταν συντρέχει, ειδικός λόγος. Το Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία όταν παρευρίσκονται όλα τα μέλη που το συγκροτούν και οι αποφάσεις του λαμβάνονται κατά πλειοψηφία. Σε περιπτώσεις ισοψηφίας επικρατεί η άποψη του Προέδρου.

Στις συνεδριάσεις συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου ο αρχιφύλακας του Σωφρονιστικού Καταστήματος. Επίσης, συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου, εφόσον απαιτείται, ύστερα από πρόσκληση του αρμοδίου οργάνου, ο ιατρός του Σωφρονιστικού Καταστήματος, καθώς και οποιοδήποτε μέλος της θεραπευτικής ομάδας του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών.

Στις συνεδριάσεις μπορεί να παρίσταται, ύστερα από πρόσκληση του οργάνου ή και αυτεπαγγέλτως, και ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός, καθώς και ο ενδιαφερόμενος κρατούμενος, εφόσον το ζητήσει και κριθεί αναγκαίο.

Το Συμβούλιο Φυλακής υποβάλλει στο Κ.Ε.Σ.Φ. προτάσεις για κατάρτιση σχεδίου εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας του καταστήματος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 8 παρ. 3 περ. β’ του παρόντος. Οι αρμοδιότητες του Συμβουλίου Φυλακής καθορίζονται ιδίως στα άρθρα 9 παρ. 2 εδάφιο γ’, 11 παρ. 5, 12 παρ. 6, 24 παρ. 5, 32 παρ. 1, 34 παρ. 1, 35 παρ. 2 εδάφιο β, 37, 38 παρ. 3, 39 παρ. 5, 41 παρ. 5, 52, 53 και 65 παρ. 2 του παρόντος.

Κατά τη διάρκεια της κράτησης ο διευθυντής του καταστήματος υποχρεούται να λαμβάνει τα αναγκαία κατά περίπτωση μέτρα προς ελαχιστοποίηση των δυσμενών ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ

Οι κρατούμενοι διακρίνονται σε κατηγορίες με σκοπό την εξειδίκευση της μεταχείρισής τους κατά τις ανάγκες που επιβάλλει η πραγματική ή η νομική κατάστασή τους.

Οι κρατούμενοι κάθε κατηγορίας διαβιώνουν σε ιδιαίτερα καταστήματα ή αυτοτελή τμήματα καταστημάτων, κατά τις διατάξεις του Τρίτου Κεφαλαίου του παρόντος.

Κρατούμενοι υπόδικοι, κρατούμενοι κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας σε εκτέλεση απόφασης πολιτικού δικαστηρίου ή αυτοί που εκτίουν ποινή φυλακίσεως διαμένουν σε Σωφρονιστικά Καταστήματα Τύπου Α ή σε χωριστά τμήματα Σωφρονιστικών Καταστημάτων, χωρίς επικοινωνία με κρατουμένους άλλων κατηγοριών.

Κρατούμενοι που εκτίουν ποινή καθείρξεως διαμένουν σε καταστήματα τύπου Β ή σε χωριστά τμήματα Σωφρονιστικών Καταστημάτων, χωρίς επικοινωνία με κρατουμένους άλλων κατηγοριών. Οι κρατούμενοι που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία δεν υποβάλλονται γι’ αυτόν και μόνο τον λόγο σε αυστηρότερο καθεστώς μεταχείρισης. Τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας των Σωφρονιστικών Καταστημάτων αυτής της κατηγορίας τελούν υπό τον έλεγχο του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού και δεν αποκλείεται να επηρεάζουν επί το αυστηρότερο τον τρόπο διαβίωσης μέσα σε αυτό, μη θιγομένης πάντως της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά το εθνικό, ενωσιακό και διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων και των ειδικότερων κατευθύνσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Κρατούμενοι που δημιουργούν σοβαρό προβλήματα στην κοινή διαβίωση στο κατάστημα, επιτρέπεται, εφόσον μεν αυτοί υπάγονται στην παρ. 3, να εισάγονται στα Σωφρονιστικά Καταστήματα τύπου Β, εφόσον δε αυτοί υπάγονται στην παρ. 4, να εισάγονται σε ειδικά τμήματα των καταστημάτων τύπου Β, με απόφαση της Κ.Ε.Μ., ύστερα από εισήγηση του Συμβουλίου Φυλακής.

Ενήλικοι κρατούμενοι: α) που έχουν τελέσει τα πειθαρχικά παραπτώματα της βίαιης απόδρασης περισσότερων κρατουμένων με ενωμένες δυνάμεις, της άσκησης βίας κατά μελών του προσωπικού ή κατά συγκρατουμένου, της καταστροφής περιουσιακών ειδών του καταστήματος ιδιαίτερα μεγάλης αξίας ή ειδικής χρήσης, της απόδρασης κρατουμένου, της κατοχής και χρήσης αιχμηρών και επικίνδυνων αντικειμένων ως όπλων, τα οποία δεν έχουν διαγραφεί από το δελτίο πειθαρχικού μητρώου του κρατουμένου σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 69 και β) κρίνονται από το Συμβούλιο της Φυλακής αιτιολογημένα ως ιδιαίτερα επικίνδυνοι για την τάξη και ασφάλεια στα Σωφρονιστικά Καταστήματα Α, Β ή άλλου τύπου, δύνανται να εισάγονται σε Σωφρονιστικά Καταστήματα Αυξημένης Ασφαλείας με απόφαση της Κ.Ε.Μ. ύστερα από εισήγηση του Συμβουλίου Φυλακής. Τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας των Σωφρονιστικών Καταστημάτων αυτής της κατηγορίας τελούν υπό τον έλεγχο του δικαστικού λειτουργού του άρθρου 85 και δεν αποκλείεται να επηρεάζουν επί το αυστηρότερο τον τρόπο διαβίωσης μέσα σε αυτά, μη θιγομένης πάντως της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά το εθνικό, ενωσιακό και διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων και των ειδικότερων κατευθύνσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης.»

Νεαροί κρατούμενοι κατά την έννοια του παρόντος Κώδικα είναι οι κρατούμενοι και των δύο φύλων, οι οποίοι διατρέχουν το 15ο έτος και δεν έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας τους (εφηβικής και μετεφηβικής ηλικίας).

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη και Παιδείας και Θρησκευμάτων καθορίζονται οι προϋποθέσεις δημιουργίας και οι ειδικοί όροι λειτουργίας των αυτοτελών Σωφρονιστικών Καταστημάτων Νεαρών Κρατουμένων ή αυτοτελών Τμημάτων Κράτησης μορφωτικού και επαγγελματικού χαρακτήρα. Τα ανωτέρω καταστήματα λειτουργούν στη βάση ειδικού εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας για Σωφρονιστικά Καταστήματα Νέων που εκδίδεται με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, ύστερα από γνώμη του Κ.Ε.Σ.Φ..

Κρατούμενοι μετεφηβικής ηλικίας μπορεί να μετάγονται και να κρατούνται σε Σωφρονιστικά Καταστήματα Ενηλίκων, αν συντρέχουν σπουδαίοι λόγοι και κυρίως πειθαρχικοί ή τάξεως.

Νεαροί κρατούμενοι με ειδικές ανάγκες ή προβλήματα ψυχικής υγείας υποβάλλονται στα αναγκαία θεραπευτικά προγράμματα, όπως προβλέπεται ειδικότερα στο άρθρο 30 του παρόντος.

Όταν παρουσιάζεται ανάγκη μεταγωγής νεαρών κρατουμένων για λόγους δικονομικούς, σύμφωνα με το άρθρο 75 του παρόντος και πρόσκαιρης παραμονής τους μακράν του καταστήματος στο οποίο κρατούνται, αν μεν υπάρχει στον τόπο της μεταγωγής αντίστοιχο κατάστημα, εισάγονται σε αυτό, αλλιώς διαμένουν σε ειδικό διαμορφωμένο χώρο τοπικού καταστήματος κράτησης ή τοπικού αστυνομικού τμήματος. Στις περιπτώσεις αυτές απαγορεύεται κάθε επικοινωνία τους με κρατουμένους άλλων κατηγοριών.

Οι νεαροί κρατούμενοι επιτρέπεται να παραμένουν στα ειδικά γι’ αυτούς καταστήματα ή τμήματα μέχρι τη συμπλήρωση του 25ου έτους της ηλικίας, αν αυτό κρίνεται αναγκαίο από την Κ.Ε.Μ., μετά από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής, προς ολοκλήρωση των μορφωτικών ή επαγγελματικών προγραμμάτων, τα οποία παρακολουθούν, εφόσον οι ίδιοι δείχνουν ενδιαφέρον και η παραμονή τους στο κατάστημα δεν προκαλεί προβλήματα στην κοινή διαβίωση και την ομαλή λειτουργία του καταστήματος. Σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης προγράμματος εκπαίδευσης λόγω απουσιών ή έλλειψης ενδιαφέροντος, όπως βεβαιώνεται με εισήγηση της κοινωνικής υπηρεσίας και πρόταση του Συμβουλίου της Φυλακής, οι κρατούμενοι μετάγονται σε Σωφρονιστικό Κατάστημα Ενηλίκων άλλου τύπου, κατά προτίμηση όπου λειτουργεί Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ).»

Οι γυναίκες διαβιούν σε Σωφρονιστικά Καταστήματα γυναικών ή σε ιδιαίτερα τμήματα άλλων καταστημάτων. Στην περίπτωση αυτή απαγορεύεται η επικοινωνία τους με κρατουμένους άλλων κατηγοριών. Οι διεμφυλικές γυναίκες μετάγονται στα Σωφρονιστικά Καταστήματα του πρώτου εδαφίου με απόφαση της Κ.Ε.Μ. κατόπιν αιτήματός τους, το οποίο εξετάζεται κατά προτεραιότητα.

Στα καταστήματα ή στα ιδιαίτερα τμήματα κράτησης γυναικών οι κανόνες διαβίωσης και τα προγράμματα που εφαρμόζονται σε αυτό προσαρμόζονται στις ανάγκες του φύλου τους.

Μητέρες κρατούμενες που έχουν μαζί τα παιδιά τους μέχρι τριών (3) ετών, διαβιούν σε χωριστό ειδικό χώρο του καταστήματος ή τμήματος αυτού, χωρίς πρόσβαση των λοιπών γυναικών κρατουμένων στους χώρους αυτούς. Στους ανωτέρω χώρους κράτησης με μέριμνα του Καταστήματος και σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, ιδρύεται και λειτουργεί Βρεφονηπιακός Σταθμός, με ειδικό κανονισμό λειτουργίας, διαφορετικό από τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της φυλακής, που εκδίδεται με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, μετά από γνώμη του Κ.Ε.Σ.Φ.. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται το πρόγραμμα και ο τρόπος στελέχωσης του σταθμού, λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες προδιαγραφές των Βρεφονηπιακών Σταθμών, προσαρμοσμένες στις δυνατότητες του καταστήματος. Παιδιά άνω των τριών (3) ετών εισάγονται σε Ιδρύματα Παιδικής Μέριμνας που λειτουργούν υπό την εποπτεία των Υπουργείων Υγείας και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, εφόσον στερούνται του κατάλληλου συγγενικού περιβάλλοντος, κατά την κρίση των αρμοδίων δικαστικών λειτουργών και έπειτα από ακρόαση των γονέων και εισήγηση της κοινωνικής υπηρεσίας.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη και Υγείας ιδρύεται στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Γυναικών Ελεώνα Θηβών:

Άτομα που εισέρχονται στα Σωφρονιστικά Καταστήματα, είτε δυνάμει αιτιολογημένου δικαστικού εντάλματος σύλληψης ή προσωρινής κράτησης είτε δυνάμει βουλεύματος δικαστικού συμβουλίου, διαμένουν σε χωριστά τμήματα των αντίστοιχων για την κατηγορία τους καταστημάτων (γυναικών, ανδρών) ή σε ιδιαίτερους χώρους, δίχως επικοινωνία με τους λοιπούς κρατουμένους. Υπόδικοι κρατούμενοι θεωρούνται και οι παραμένοντες στο σπίτι τους υπό φρούρηση, κατά το άρθρο 281 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Οι συνθήκες διαβίωσης υποδίκων στο κατάστημα προσεγγίζουν κατά το δυνατόν τις συνθήκες της ελεύθερης διαβίωσης. Δεν υπόκεινται σε άλλους περιορισμούς της ελευθερίας εκτός από εκείνους που είναι απαραίτητοι για την ομαλή διεξαγωγή της ανάκρισης, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 4 του παρόντος.

Σε περίπτωση μεταγωγής τους για δικονομικούς λόγους, σύμφωνα με το άρθρο 75 του παρόντος, σε τόπο μακρόν του καταστήματος στο οποίο κρατούνται και πρόσκαιρης παραμονής σε αυτόν, αν μεν υπάρχει στον τόπο της μεταγωγής αντίστοιχο κατάστημα ή τμήμα καταστήματος, εισάγονται σε αυτό, αλλιώς διαμένουν σε ειδικό διαμορφωμένο χώρο τοπικού Σωφρονιστικού Καταστήματος ή τοπικού αστυνομικού καταστήματος. Στις περιπτώσεις αυτές απαγορεύεται κάθε επικοινωνία τους με κρατουμένους άλλων κατηγοριών. Αν λόγοι που συνδέονται με την ασφάλεια της χώρας ή τη δημόσια τάξη ή την τάξη και την ασφάλεια στα Σωφρονιστικά Καταστήματα απαιτούν πρόσθετα μέτρα ασφαλείας για τη φύλαξη κρατουμένου που μετάγεται για δικονομικούς λόγους, η φύλαξη και παραμονή αυτού, αντί του Σωφρονιστικού Καταστήματος, μπορεί να γίνεται με αιτιολογημένη διάταξη του οικείου Εισαγγελέα Εκτέλεσης Ποινών, ύστερα από πρόταση της αρμόδιας αστυνομικής αρχής ή του Συμβουλίου της Φυλακής του Σωφρονιστικού Καταστήματος, σε κατάλληλο χώρο αστυνομικού καταστήματος, χωρίς περιορισμό των δικαιωμάτων επισκέψεων και επικοινωνίας.

Αν η πραγματική ή η νομική τους κατάσταση επιβάλλει θεραπευτική αγωγή ή άλλη αντιμετώπιση, αυτή η τελευταία προσδιορίζεται με απόφαση του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού, μετά από σχετική ιατρική γνωμάτευση.»

Οι κρατούμενοι σε εκτέλεση απόφασης πολιτικού δικαστηρίου αποτελούν ειδική κατηγορία κρατουμένων και διαβιούν σε χωριστά τμήματα των αντίστοιχων για την κατηγορία τους καταστημάτων (νεαρών, γυναικών, ανδρών). Σε κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα, εξαιρουμένων των Καταστημάτων Αυξημένης Ασφάλειας, διατίθενται για την ανωτέρω κατηγορία κρατουμένων, ειδικοί χώροι κράτησης, περιορισμένης δυναμικότητας, χωρίς επαφή με τα λοιπά τμήματα κράτησης. Επιτρέπεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις η διαβίωσή τους στα ίδια τμήματα με υποδίκους κρατουμένους.

Στους κρατουμένους των κατηγοριών αυτών εφαρμόζονται ανάλογα όσα προβλέπονται στις παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 15 για τους υπόδικους κρατουμένους.»

Η ίδρυση, κατάργηση ή συγχώνευση όλων των κατηγοριών και τύπων Σωφρονιστικών Καταστημάτων πραγματοποιείται με προεδρικό διάταγμα, με πρόταση των Υπουργών Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Οικονομικών και Προστασίας του Πολίτη, η δε μετατροπή, μετεγκατάσταση, μετονομασία και μεταβολή της έδρας τους γίνεται με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη. Για τη σύσταση θεραπευτικού καταστήματος του άρθρου 19 παρ. 4 του παρόντος, συναρμόδιος για την έκδοση του παραπάνω προεδρικού διατάγματος, εκτός από τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη είναι και ο Υπουργός Υγείας, επιφυλασσομένης της διατάξεως του άρθρου 3 παρ. 2 του ν. 1729/1987 (Α’ 144), όπως αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο 6 του ν. 2161/1993 (Α’ 119). Σε περίπτωση σύστασης, μέσα ή έξω από το Σωφρονιστικό Κατάστημα, ειδικού, κατά το άρθρο 6 του ν. 2345/1995 (Α’ 213), κέντρου υγείας ή ειδικού περιφερειακού ιατρείου, αυτό διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος ως προς τη διοίκηση και φύλαξη των κρατουμένων και στελεχώνεται, ως προς μόνο το φυλακτικό και διοικητικό προσωπικό, με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη.

Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Προστασίας του Πολίτη και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, ύστερα από γνώμη του Κ.Ε.Σ.Φ., μπορεί να δημιουργούνται και άλλες κατηγορίες καταστημάτων, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα διέπεται από εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας, ο οποίος καταρτίζεται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 3β του παρόντος.»

Τα Σωφρονιστικά Καταστήματα διακρίνονται σε:

Τα γενικά Σωφρονιστικά Καταστήματα διακρίνονται σε Α και Β τύπου. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των παρ. 4 και 5 του άρθρου 11, στα καταστήματα Α τύπου κρατούνται οι υπόδικοι, οι κρατούμενοι κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας σε εκτέλεση απόφασης πολιτικού δικαστηρίου και οι κατάδικοι σε ποινή φυλάκισης και στα Β τύπου κρατούνται όλοι οι υπόλοιποι κρατούμενοι.

Ειδικά Σωφρονιστικά Καταστήματα είναι τα αγροτικά, η Κεντρική Αποθήκη Υλικού Σωφρονιστικών Καταστημάτων (Κ.Α.Υ.Σ.Κ.), τα καταστήματα νέων, τα κέντρα ημιελεύθερης διαβίωσης καταδίκων, τα Σωφρονιστικά Καταστήματα για Εγκλήματα κατά της Γενετήσιας Ελευθερίας, τα Σωφρονιστικά Καταστήματα Αυξημένης Ασφαλείας, τα Καταστήματα Εργασίας και τα Σωφρονιστικά Καταστήματα Οικονομικών Εγκλημάτων.

Τα θεραπευτικά καταστήματα διακρίνονται σε γενικά νοσοκομεία, σε θεραπευτήρια για ψυχασθενείς και σε καταστήματα για τοξικομανείς. Ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας των θεραπευτικών καταστημάτων για τοξικομανείς κρατουμένους ή τμημάτων των Σωφρονιστικών Καταστημάτων και κάθε άλλο σχετικό θέμα ρυθμίζεται με κοινή απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού.

Τα μέτρα ασφαλείας των καταστημάτων κράτησης είναι ανάλογα προς το είδος των καταστημάτων, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 65 παρ. 5 του παρόντος. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να καθιστούν ανέφικτη την εφαρμογή θεσμών και προγραμμάτων που προβλέπονται στον Κώδικα αυτόν.»

Στα αγροτικά Σωφρονιστικά Καταστήματα και την Κεντρική Αποθήκη Υλικού Φυλακών (Κ.Α.Υ.Φ.) δύνανται να μετάγονται κατάδικοι κρατούμενοι, ικανοί για εργασία, με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής Μεταγωγών (Κ.Ε.Μ.), μετά από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής, εφόσον: α) εκτίουν ποινή φυλάκισης ή β) εκτίουν ποινή πρόσκαιρης ή ισόβιας κάθειρξης (μίας ή περισσοτέρων) και τους έχει χορηγηθεί τακτική άδεια τουλάχιστον μία (1) φορά, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 55 και έχουν τηρήσει τους όρους της άδειας. Κρατούμενος ο οποίος από τον χρόνο μετάβασής του σε αγροτικές φυλακές ή στην Κ.Α.Υ.Φ. απωλέσει τις προϋποθέσεις χορήγησης άδειας ή εκλείψει ο λόγος χορήγησής της ή κρατούμενος που υποπέσει σε πειθαρχικό παράπτωμα ή ασκηθεί σε βάρος του ποινική δίωξη για αξιόποινη πράξη σε βαθμό πλημμελήματος που ενέχει πράξεις βίας ή απειλής βίας κατά προσώπων και πραγμάτων ή κακουργήματος ή εκκρεμεί σε βάρος του διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης ή έκδοσης σε τρίτη χώρα, επαναμετάγεται στο κατάστημα κράτησης από το οποίο αρχικά είχε μεταταγεί. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις η μεταγωγή δύναται να παραγγέλλεται από τον Γενικό Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής, ύστερα από εισήγηση του Συμβουλίου της Φυλακής.

Απαγορεύεται η μεταγωγή ή η παραμονή σε αγροτικές φυλακές και στην Κ.Α.Υ.Φ. σε όσους κρατούμενους έχουν καταδικασθεί για εγκλήματα τρομοκρατίας ή εσχάτης προδοσίας ή κακουργήματα που συμπεριλαμβάνονται στο 19ο Κεφάλαιο του Ειδικού Μέρους του Ποινικού Κώδικα, σε όσους κρατούμενους εκτίουν ποινή ισόβιας κάθειρξης για ανθρωποκτονία που τελέστηκε στο πλαίσιο ένταξής τους σε εγκληματική οργάνωση, καθώς και σε κρατούμενους που έχουν υποπέσει σε πειθαρχικό παράπτωμα που δεν έχει διαγραφεί από το ατομικό δελτίο πειθαρχικού μητρώου του κρατουμένου σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 69 ή σε βάρος των οποίων εκκρεμεί ποινική διαδικασία για αξιόποινη πράξη σε βαθμό πλημμελήματος που ενέχει πράξεις βίας ή απειλής βίας κατά προσώπων και πραγμάτων ή κακουργήματος ή σε βάρος των οποίων εκκρεμεί διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης ή έκδοσης σε τρίτη χώρα, όπως επίσης σε κρατούμενους που έχει εκλείψει ο λόγος χορήγησης της άδειας.

Κρατούμενοι στους οποίους έχει επιβληθεί ποινή κάθειρξης για τα αδικήματα των άρθρων 22 και 23 του ν. 4139/2013 (Α’ 74), 134, 187, 187Α, των περ. γ’ και δ’ της παρ. 1 του άρθρου 265, της παρ. 1 του άρθρου 299, 323Α, 324, 380, 385 του Ποινικού Κώδικα ή συντρέχουν στο πρόσωπό τους οι προϋποθέσεις της παρ. 6 του άρθρου 11 του παρόντος, δύναται να κρατούνται ή να μετάγονται σε Σωφρονιστικά Καταστήματα Αυξημένης Ασφαλείας, με παραγγελία του Εισαγγελέα ή με απόφαση της Κ.Ε.Μ., ύστερα από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις η μεταγωγή δύναται να παραγγέλλεται από τον Γενικό Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής, ύστερα από εισήγηση του Συμβουλίου της Φυλακής.

Στα Καταστήματα Εργασίας δύνανται να κρατούνται ή να μετάγονται κρατούμενοι, ικανοί για εργασία, ανεξαρτήτως αδικήματος, με παραγγελία του Εισαγγελέα Εκτέλεσης Ποινών ή κατόπιν απόφασης της Κ.Ε.Μ., μετά από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής, αντίστοιχα, εφόσον εκτίουν ποινή φυλάκισης και δηλώσουν ότι επιθυμούν να εργαστούν. Επίσης, ο Εισαγγελέας Εκτέλεσης Ποινών δύναται να παραγγείλει την κράτηση καταδίκων σε ποινή φυλάκισης, σε Αγροτικό Σωφρονιστικό Κατάστημα, εφόσον είναι ικανοί για εργασία και το επιθυμούν. Για την κράτηση, μεταγωγή ή την παραμονή σε Κατάστημα Εργασίας ισχύουν αναλογικά το δεύτερο και το τρίτο εδάφιο της παρ. 1.

Στα Σωφρονιστικά Καταστήματα Οικονομικών Εγκλημάτων δύνανται να κρατούνται ή να μετάγονται κατάδικοι κρατούμενοι για φορολογικά, οικονομικά και οποιαδήποτε άλλα συναφή εγκλήματα, με παραγγελία του Εισαγγελέα Εκτέλεσης Ποινών ή κατόπιν απόφασης της Κ.Ε.Μ., μετά από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής, αντίστοιχα.

Στα Σωφρονιστικά Καταστήματα για Εγκλήματα κατά της Γενετήσιας Ελευθερίας δύνανται να κρατούνται ή να μετάγονται υπόδικοι και κατάδικοι κρατούμενοι για τα αδικήματα του 19ου Κεφαλαίου του Ποινικού Κώδικα, με παραγγελία του Εισαγγελέα Εκτέλεσης Ποινών ή κατόπιν απόφασης της Κ.Ε.Μ., μετά από πρόταση του Συμβουλίου Φυλακής, αντίστοιχα.»

Τα Σωφρονιστικά Καταστήματα λειτουργούν σε αστικές περιοχές ή σε απόσταση από αυτές ανάλογα προς τον ειδικότερο σκοπό για τον οποίο προορίζονται. Τα κτίρια των Σωφρονιστικών Καταστημάτων που προορίζονται για ημιελεύθερη διαβίωση, σύμφωνα με το άρθρο 59 του παρόντος, δεν πρέπει να διακρίνονται κατά το δυνατόν από τα λοιπά κτίρια της περιοχής. Για όσα καταστήματα λειτουργούν μακριά από αστικές περιοχές λαμβάνεται μέριμνα, ώστε να μη δυσχεραίνεται η επικοινωνία των κρατουμένων με το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Τα κτίρια και η διαμόρφωση των χώρων κράτησης ανταποκρίνονται στους όρους υγιεινής, εξασφαλίζουν τις κατάλληλες συνθήκες ομαλής διαβίωσης των κρα εξασφαλίζουν σε ικανοποιητικό βαθμό ηλιακό φως και ατμοσφαιρικό αέρα, με χρήση παραθύρων, θέρμανση, άνετη κυκλοφορία και χώρους κίνησης, σύμφωνα με τις κλιματολογικές συνθήκες του τόπου κράτησης.

Η δυναμικότητα των αυτοτελών Σωφρονιστικών Καταστημάτων δεν πρέπει να υπερβαίνει τους τριακόσιους κρατουμένους. Στα συγκροτήματα κτιρίων, τα οποία έχουν δυνατότητα στέγασης μεγάλου αριθμού κρατουμένων, είναι δυνατόν να δημιουργούνται αυτοτελή καταστήματα ή τμήματα κράτησης, με ανεξάρτητη διεύθυνση, ιδιαίτερο προσωπικό και επαρκείς εγκαταστάσεις κατά τους όρους του επόμενου άρθρου.

Οι διοικητικές, οικονομικές και υγειονομικές υπηρεσίες, καθώς και το προσωπικό φύλαξης, αν δεν στεγάζονται σε αυτοτελή κτίρια, βρίσκονται σε κάθε περίπτωση έξω από τους χώρους κράτησης.

Η αρχιτεκτονική και κτιριολογική διαρρύθμιση των νέων Σωφρονιστικών Καταστημάτων είναι σύμφωνη με τις προδιαγραφές για κάθε είδος καταστήματος, οι οποίες συντάσσονται με ευθύνη του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής και της «ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ (ΚΤ. ΥΠ) Α.Ε.».»

Κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα ή τμήμα μπορεί να διαθέτει πτέρυγες, χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας ανάμεσα στους κρατουμένους σε αυτές. Οι πτέρυγες περιλαμβάνουν κελιά και κατ’ εξαίρεση θαλάμους δυναμικότητας κατά προτίμηση μέχρι έξι (6) ατόμων.

Τα ατομικά κελιά έχουν χωρητικότητα τουλάχιστον τριάντα πέντε (35) κυβικών μέτρων και διαθέτουν κρεβάτι, τραπέζι, κάθισμα και ντουλάπα. Η τοποθέτηση σε αυτό και δεύτερου κρατουμένου επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση για συγκεκριμένο περιορισμένο χρονικό διάστημα ή και μόνιμα, εφόσον η χωρητικότητά τους είναι τουλάχιστον σαράντα (40) κυβικά μέτρα. Η διαβίωση του κρατουμένου σε ατομικό κελί αποτελεί δικαίωμα που ικανοποιείται, εφόσον το επιβάλλουν οι ανάγκες του και το επιτρέπουν οι κτιριακές συνθήκες του καταστήματος. Οι μητέρες που έχουν μαζί τα βρέφη τους κρατούνται πάντοτε σε ατομικά κελιά, χωρητικότητας τουλάχιστον σαράντα (40) κυβικών μέτρων, κατάλληλα διαρρυθμισμένα.

Τα κελιά που προορίζονται για τον πειθαρχικό περιορισμό του άρθρου 69 του παρόντος, κτιριολογικά δεν διαφέρουν από τα λοιπά κελιά και βρίσκονται σε ιδιαίτερο χώρο του καταστήματος, ώστε να μην παρεμποδίζεται η εύρυθμη λειτουργία του.

Οι θάλαμοι πρέπει να διαθέτουν εμβαδόν τουλάχιστον έξι (6) τετραγωνικών μέτρων για κάθε κρατούμενο και να είναι εξοπλισμένοι με αντίστοιχα κρεβάτια, ντουλάπες, καθώς και ανάλογης επιφάνειας τραπέζι ή τραπέζια με ισάριθμα καθίσματα.

Τα ατομικά κελιά και οι θάλαμοι έχουν δικές τους εγκαταστάσεις θέρμανσης και υγιεινής (νιπτήρα, αποχωρητήριο). Κάθε εγκατάσταση υγιεινής των θαλάμων δεν πρέπει να εξυπηρετεί περισσότερους από τρεις κρατουμένους. Η ύπαρξη λουτρού στα κελιά και τους θαλάμους δεν είναι αναγκαία, αν υπάρχει ικανός αριθμός ιδιαίτερων κοινών εγκαταστάσεων λουτρών, με θερμό και κρύο νερό, για την ατομική υγιεινή και καθαριότητα κάθε κρατουμένου.

Κάθε Σωφρονιστικό Κατάστημα πρέπει να διαθέτει, εκτός των χώρων διοίκησης, επαρκείς χώρους και εγκαταστάσεις για ιατρικές εξετάσεις, αναρρωτήριο, εργαστήριο, βιβλιοθήκη, εκκλησιασμό, αίθουσα εκδηλώσεων και διαλέξεων και επαρκείς ανοικτούς χώρους αυλισμού και αθλοπαιδιών των κρατουμένων.

Η διακόσμηση των ατομικών κελιών ή του ανάλογου ατομικού χώρου στους θαλάμους γίνεται ελεύθερα από τους κρατουμένους, εφόσον κατά την κρίση της διεύθυνσης του καταστήματος δεν διαταράσσεται η συμβίωση και δεν παρακωλύεται ο έλεγχος προς τήρηση των όρων της ασφάλειας του καταστήματος. Στον εσωτερικό κανονισμό του καταστήματος καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της διάταξης αυτής.»

Δεν επιτρέπεται εισαγωγή σε Σωφρονιστικό Κατάστημα χωρίς έγγραφη παραγγελία του οργάνου που είναι αρμόδιο για την εκτέλεση της απόφασης, κατά το άρθρο 549 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, και χωρίς τις προϋποθέσεις που θέτουν το Σύνταγμα και οι δικονομικοί νόμοι. Το αρμόδιο όργανο προσδιορίζει στην με προτεραιότητα το πλησιέστερο προς τον τόπο της κατοικίας των μελών της οικογένειάς του.

Η παραγγελία προς εκτέλεση και εισαγωγή στο κατάστημα συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά έγγραφα: α. Απόφαση δικαστηρίου ή απόσπασμα αυτής για καταδικασθέντες σε οποιοδήποτε ποινή. β. Αιτιολογημένο δικαστικό ένταλμα σύλληψης ή προσωρινής κράτησης ή βούλευμα δικαστικού συμβουλίου για υποδίκους. γ. Απόφαση αλλοδαπής δικαστικής αρχής, στο πλαίσιο διεθνών συμβάσεων που εφαρμόζονται στην Ελλάδα. δ. Εκτελεστό απόγραφο απόφασης πολιτικού δικαστηρίου, συνοδευόμενο από την έκθεση σύλληψης του δικαστικού επιμελητή, όπως προβλέπει σχετικά ο νόμος, και από γραμμάτιο καταβολής τροφείων για έναν (1) τουλάχιστον μήνα για οφειλέτες ιδιωτικών απαιτήσεων.

Αν ο καταδικασμένος σε ποινή κατά της ελευθερίας δεν κρατείται για οποιονδήποτε λόγο, είναι, όμως, παρών κατά την απαγγελία της καταδικαστικής απόφασης, η έγγραφη παραγγελία του αρμόδιου οργάνου συνοδεύεται από απόσπασμα της δικαστικής απόφασης, το οποίο συντάσσει αμέσως η γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση. Μέσα σε έναν (1) μήνα από την καθαρογραφή της σχετικής απόφασης ο γραμματέας του δικαστηρίου αποστέλλει υποχρεωτικά στο κατάστημα πλήρες αντίγραφο, συνοδευόμενο από τα πρακτικό και τις τυχόν εκθέσεις των πραγματογνωμόνων και των τεχνικών συμβούλων που αφορούν τον κρατούμενο.

Αν μετά παρέλευση ενός (1) μηνός από την εισαγωγή του κρατουμένου στο κατάστημα δεν έχουν τεθεί στο δελτίο του τα δικαιολογητικά έγγραφα της κράτησης, σύμφωνα με την παρ. 2 του παρόντος άρθρου, ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός αποστέλλει εντολή για άμεση προσκόμισή τους. Τα εν λόγω έγγραφα προσκομίζονται εντός του απολύτως αναγκαίου προς τούτο χρόνου και αιτιολογείται ειδικώς η εκπρόθεσμη προσκόμισή τους.»

Ο κρατούμενος οδηγείται στη γραμματεία του καταστήματος, όπου γίνεται έλεγχος των δικαιολογητικών εγγράφων εισαγωγής και εγγραφή του στο τηρούμενο μηχανογραφημένο σύστημα ή στα μητρώα του καταστήματος.

Στο μηχανογραφημένο σύστημα ή στα μητρώα του καταστήματος καταχωρίζονται: α) Τα στοιχεία ταυτότητας του κρατουμένου, ο τόπος τελευταίας διαμονής του, η οικογενειακή του κατάσταση, το θρήσκευμα ή το δόγμα στο οποίο ανήκει, εφόσον το επιθυμεί, τα πρόσωπα ή η αρχή που πρέπει να ειδοποιηθούν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, τα δικαιολογητικά έγγραφα της κράτησης, στοιχεία ταυτότητας του παθόντος ή θύματος, καθώς και η ημερομηνία και ώρα της εισαγωγής,

Τα δικαιολογητικά έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 22 παρ. 2 του παρόντος, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο σχετικό με τον κρατούμενο τίθενται στο ατομικό του δελτίο. Σε κατάλληλη θέση επικολλάται πρόσφατη φωτογραφία του.

Αν στο κατάστημα λειτουργούν τμήματα, στα οποία κρατούνται άτομα διαφόρων κατηγοριών, η γραμματεία του καταστήματος τηρεί μητρώα και ατομικά δελτία για κάθε κατηγορία.

Γνώση των παραπάνω μητρώων και ατομικών δελτίων λαμβάνουν, εκτός από τα αρμόδια όργανα της σωφρονιστικής υπηρεσίας, ο κρατούμενος ή ο νόμιμος εκπρόσωπός του ή τρίτος που αποδεδειγμένα έχει έννομο συμφέρον. Στην τελευταία αυτή περίπτωση απαιτείται άδεια του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού.