Νόμοι — ΦΕΚ A' 24/2004

Δικαιούχοι νομικής βοήθειας είναι οι χαμηλού εισο?δήματος πολίτες κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δικαιούχοι είναι, επίσης, οι χαμηλού εισοδήμα?τος πολίτες τρίτου κράτους και ανιθαγενείς, εφόσον έχουν, νομίμως, κατοικία ή συνήθη διαμονή στην Ευρω?παϊκή Ένωση.

Πολίτες χαμηλού εισοδήματος, δικαιούχοι νομικής βοήθειας, είναι εκείνοι των οποίων το ετήσιο οικογενεια?κό εισόδημα δεν υπερβαίνει τα δύο τρίτα των κατώτατων ετήσιων ατομικών αποδοχών που προβλέπει η Εθνική Γε?νική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Σε περίπτωση ενδο?οικογενειακής διαφοράς ή διένεξης, δεν λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα εκείνου με τον οποίο υπάρχει η δια?φορά ή διένεξη.

Η νομική βοήθεια παρέχεται ύστερα από αίτηση του δικαιούχου. Η αίτηση αναφέρει συνοπτικά το αντικείμενο της δίκης ή της πράξης και τα στοιχεία που βεβαιώνουν τη συνδρομή των προϋποθέσεων για την παροχή της βοήθειας.

Στην αίτηση επισυνάπτονται τα αναγκαία δικαιολο?γητικά αποδεικτικά της οικονομικής καταστάσεως (ιδίως αντίγραφο φορολογικής δήλωσης ή βεβαίωση του εφό?ρου ότι δεν υποχρεούται σε υποβολή δήλωσης, αντίγρα?φο δήλωσης περιουσιακής καταστάσεως, εκκαθαριστι?κού σημειώματος, Α.Φ.Μ., βεβαιώσεις υπηρεσιών κοινω?νικής πρόνοιας, ένορκες βεβαιώσεις) και αποδεικτικά της κατά την πρώτη παράγραφο του άρθρου 1 κατοικίας ή διαμονής, εάν πρόκειται για πολίτη τρίτου κράτους.

Η αίτηση και τα δικαιολογητικά υποβάλλονται δεκα?πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δίκη ή την πράξη για την οποία ζητείται η παροχή νομικής βοήθειας. Η προ?θεσμία μπορεί να συντμηθεί σε περίπτωση μεταγενέστε?ρης κλήτευσης. Η διαδικασία διεξάγεται ατελώς και δεν είναι υποχρεωτική η παράσταση με δικηγόρο.

Για την παραδοχή της αίτησης αρκεί πιθανολόγηση. Ο αρμόδιος για την εξέτασή της δικαστής μπορεί να εξε?τάσει μάρτυρες, καθώς και τον αιτούντα, με όρκο ή χωρίς όρκο, να συγκεντρώσει κάθε αναγκαία πληροφορία και στοιχείο και να διατάξει την κλήτευση του αντιδίκου.

Η αποδοχή ή απόρριψη της αίτησης πρέπει να είναι αιτιολογημένη. Νέα αίτηση μπορεί να υποβληθεί σε περί?πτωση μεταβολής των πραγματικών περιστατικών. Συ?μπληρωματική αίτηση επιτρέπεται σε κάθε περίπτωση.

Σε περίπτωση διορισμού δικηγόρου, η επιλογή γίνε?ται βάσει καταστάσεως που καταρτίζει ο οικείος Δικηγο?ρικός Σύλλογος. Κάθε Δικηγορικός Σύλλογος συντάσσει μηνιαία κατάσταση των δικηγόρων υπηρεσίας του επό?μενου μήνα, ξεχωριστά για ποινικές υποθέσεις και για υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα, και την αποστέλλει στο οικείο Δικαστήριο. Παράλληλα, συντάσ?σει και αποστέλλει ημερήσια κατάσταση με ικανό αριθμό δικηγόρων για την παροχή νομικής βοήθειας στην ανά?κριση και στην εκδίκαση κακουργημάτων και αυτόφωρων πλημμελημάτων. Διαγράφεται από τον πίνακα και δεν μπορεί να γραφεί στο μέλλον δικηγόρος που αρνήθηκε να αναλάβει ή εγκατέλειψε το έργο της υπεράσπισης χω?ρίς σπουδαίο λόγο, κατά την κρίση του δικαστή ή του προέδρου που διευθύνει το δικαστήριο. Οι τελευταίοι συ?ντάσσουν έκθεση που αποστέλλεται στο Δικηγορικό Σύλ?λογο.

Οι συνήγοροι υπηρεσίας ορίζονται κατ' αλφαβητική σειρά από την αντίστοιχη κατάσταση του Δικηγορικού Συλλόγου. Σε περίπτωση παράλειψης αποστολής της ημερήσιας κατάστασης, η επιλογή γίνεται από τη μηνιαία κατάσταση. Σε περίπτωση παράλειψης αποστολής της μηνιαίας κατάστασης, η επιλογή γίνεται από όλους τους δικηγόρους του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου. Κατ' εξαίρεση, εάν ζητηθεί, μπορεί να οριστεί ο δικηγόρος που έχει χειριστεί, στο πλαίσιο του συστήματος νομικής βοήθειας, την ίδια υπόθεση σε προηγούμενο στάδιο. 593

Η νομική βοήθεια παύει με το θάνατο του δικαιούχου. Πράξεις που δεν επιδέχονται αναβολή μπορούν να ενερ?γηθούν και αργότερα με βάση τη βοήθεια που δόθηκε.

Η νομική βοήθεια μπορεί να ανακληθεί ή να περιορι?σθεί με απόφαση του αρμόδιου δικαστή, αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα, εφόσον αποδει?κνύεται ότι οι προϋποθέσεις της παροχής είτε δεν υπήρχαν είτε εξέλιπαν είτε μεταβλήθηκαν ουσιωδώς.

Μαζί με την ανάκληση μπορεί να επιβληθεί στον αι?τούντα που πέτυχε την παροχή της βοήθειας με αναληθή αίτηση ή στοιχεία χρηματική ποινή από δεκαπέντε έως εκατόν πενήντα ευρώ. Η χρηματική ποινή δεν θίγει την υποχρέωση καταβολής των ποσών από τα οποία απαλ?λάχθηκε.

Αρμόδια αρχή για την εξέταση της αίτησης παροχής νομικής βοήθειας σε ποινικές υποθέσεις είναι ο πρόε?δρος του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί προς εκδίκα?ση η υπόθεση του αιτούντος ή ενώπιον της οποίας πρέ?πει να ασκηθεί το σχετικό ένδικο μέσο ή βοήθημα.

Στις περιπτώσεις των άρθρων 100 παρ. 3, 200 παρ. 1 εδ. β΄, 340, 376, 423 παρ. 1 Κ.Π.Δ. ο διορισμός του συνη?γόρου γίνεται όπως ορίζεται με τις διατάξεις των άρθρων αυτών και δεν απαιτείται να συντρέχουν οι όροι του άρ?θρου 1, ούτε να ακολουθηθεί η διαδικασία του άρθρου 2. Σε περίπτωση αίτησης αναίρεσης ή επανάληψης διαδι?κασίας που αφορά κακούργημα, δεν απαιτείται να συ?ντρέχουν οι όροι της πρώτης παραγράφου του άρθρου 1 για νόμιμη κατοικία ή διαμονή.

Η παροχή νομικής βοήθειας σε ποινικές υποθέσεις συνίσταται στο διορισμό συνηγόρου.

Συνήγοροι ορίζονται υπέρ κατηγορουμένου:

Συνήγοροι ορίζονται και για σύνταξη και υποβολή έγκλησης και για παράσταση πολιτικής αγωγής σε κάθε βαθμό σε θύματα βασανιστηρίων και άλλων προσβολών της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (Π.Κ. 137 Α και Β), διακρί?σεων και παραβιάσεων της ίσης μεταχείρισης, εγκλημά?των κατά της ζωής, κατά της προσωπικής ελευθερίας και της γενετήσιας ελευθερίας, οικονομικής εκμετάλ?λευσης της γενετήσιας ζωής, κατά της ιδιοκτησίας και των περιουσιακών δικαιωμάτων, σωματικών βλαβών και εγκλημάτων σχετικών με το γάμο και την οικογένεια, και εφόσον πρόκειται για κακουργήματα ή για πλημμελήμα?τα αρμοδιότητας τριμελούς πλημμελειοδικείου για τα οποία απειλείται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Προϋπόθεση για την παροχή νομικής βοήθειας σε περιπτώσεις άσκησης και υποστήριξης ένδικων μέσων και βοηθημάτων είναι να είναι αυτά παραδεκτά και να μην είναι προφανώς αβάσιμα.

Ο δικαιούχος έχει υποχρέωση να αποδεχθεί το συ?νήγορο που του διορίσθηκε.

Ο διορισμός ισχύει μέχρι την οριστική περάτωση της δίκης ή της διαδικαστικής ενέργειας στον ίδιο βαθμό δι?καιοδοσίας, καθώς και για την άσκηση ένδικου μέσου.

Αρμόδια αρχή για την εξέταση της αίτησης παροχής νομικής βοήθειας σε υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα είναι ο ειρηνοδίκης, ο δικαστής του Μονομε?λούς Πρωτοδικείου ή ο πρόεδρος του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί ή πρόκειται να εισαχθεί η δίκη και, εάν πρόκειται για πράξεις που είναι άσχετες με δίκη, από τον ειρηνοδίκη της κατοικίας του αιτούντος.

Κατά της απόφασης του ειρηνοδίκη, του δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του προέδρου του Πρω?τοδικείου μπορεί να ασκηθεί προσφυγή από τον αιτούντα 594 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ)

Η παροχή νομικής βοήθειας σε υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα συνίσταται στην απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής μέρους ή του συνόλου των εξόδων της διαδικασίας και, εφόσον ειδικώς ζητηθεί, στο διορισμό δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστι?κού επιμελητή, με την εντολή να υπερασπιστούν τον δι?καιούχο, να τον εκπροσωπήσουν στο δικαστήριο και να του δώσουν τη βοήθεια που χρειάζεται για να γίνουν οι αναγκαίες πράξεις.

Η απαλλαγή περιλαμβάνει ιδίως τα τέλη χαρτοσή?μου, το τέλος δικαστικού ενσήμου, το τέλος απογράφου και τις προσαυξήσεις τους, τα δικαιώματα των μαρτύ?ρων, των πραγματογνωμόνων, τα δικαιώματα ή την αμοι?βή του διοριζόμενου δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστικού επιμελητή, καθώς και την υποχρέωση εγγυο?δοσίας για τα έξοδα αυτά.

Η νομική βοήθεια παρέχεται χωριστά για κάθε δίκη, ισχύει για κάθε βαθμό δικαιοδοσίας για κάθε δικαστήριο και αφορά και την αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης.

Προϋπόθεση για την παροχή νομικής βοήθειας σε περιπτώσεις άσκησης και υποστήριξης ένδικων μέσων και βοηθημάτων είναι να είναι αυτά παραδεκτά και να μην είναι προφανώς αβάσιμα ή ασύμφορα. Συνεκτιμάται και η σημασία της υπόθεσης για τον αιτούντα.

Ο διορισμός δικηγόρου ισχύει ως παροχή δικαστικής πληρεξουσιότητας από τον δικαιούχο, στην έκταση που ορίζει το άρθρο 97 Κ.Πολ.Δ., εκτός εάν η απόφαση, με αί?τηση του δικαιούχου, την επεκτείνει ή την περιορίζει.

Η παροχή νομικής βοήθειας δεν επηρεάζει την υποχρέωση καταβολής των εξόδων που επιδικάσθηκαν στον αντίδικο.

Η εκκαθάριση των εξόδων της δίκης γίνεται κατά τις ισχύουσες κατά περίπτωση διατάξεις και περιλαμβάνει και τα έξοδα από τα οποία απαλλάχθηκε ο δικαιούχος, καθώς και την αποζημίωση του δικηγόρου και κάθε άλ?λου προσώπου που βαρύνει, κατά το νόμο αυτόν, το Δη?μόσιο.

Εάν η απόφαση επιβάλει τα έξοδα σε βάρος του αντι?δίκου του δικαιούχου ή άλλου προσώπου, τα έξοδα από τα οποία απαλλάχθηκε ο δικαιούχος και η αποζημίωση δι?κηγόρου και κάθε άλλου προσώπου που βαρύνει το Δη?μόσιο επιδικάζονται υπέρ του Δημοσίου και εισπράττο?νται από αυτό σύμφωνα με τις διατάξεις για την είσπρα?ξη των δημοσίων εσόδων.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οι?κονομικών και Δικαιοσύνης ορίζεται η αποζημίωση των δικηγόρων υπηρεσίας, συμβολαιογράφων, δικαστικών επιμελητών και άλλων προσώπων που παρέχουν υπηρε?σίες στο πλαίσιο της παροχής νομικής βοήθειας, σύμ?φωνα με τα τυχόν προβλεπόμενα κατώτατα όρια καθορι?σμού αμοιβής. Η αμοιβή μπορεί να υπολείπεται των κα?τώτατων ορίων σε περίπτωση αναίρεσης και παράστασης ενώπιον του μικτού ορκωτού δικαστηρίου και του μικτού ορκωτού εφετείου. Με όμοια απόφαση καθορίζεται το πλαίσιο και η διαδι?κασία εκκαθάρισης και είσπραξης της αποζημίωσης.

Αρμόδιο όργανο για τη συλλογή των δικαιολογητι?κών και των αιτήσεων των δικαιούχων δικηγόρων και άλ?λων προσώπων για τη διαβίβασή τους στο Υπουργείο Δι?καιοσύνης είναι η διοίκηση του αρμόδιου Δικαστηρίου.

Για την καταβαλλόμενη σε δικηγόρο υπηρεσίας απο?ζημίωση δεν εκδίδεται γραμμάτιο προείσπραξης. Η σχε?τική απόδειξη παροχής υπηρεσιών εκδίδεται κατά την εί?σπραξη. Η παρακράτηση του προβλεπόμενου από την παράγραφο 7 του άρθρου 96 του Κώδικα περί Δικηγό?ρων (ν.δ. 3026/1954) ποσοστού γίνεται κατά την εκκαθά?ριση της αποζημίωσης και το παρακρατούμενο ποσό αποδίδεται στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο.

Δεν εκδίδεται γραμμάτιο προείσπραξης σε περίπτω?ση παροχής νομικής βοήθειας από δικηγόρους που ενεργούν στο πλαίσιο προγραμμάτων νομικής αρωγής μη κρατικών φορέων και οι οποίοι δεν λαμβάνουν αμοιβή για την παροχή των υπηρεσιών τους.

Για την παροχή νομικής βοήθειας σε υποθέσεις αστι?κού και εμπορικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, αποκλείεται η εφαρμογή του εικο?στού δεύτερου κεφαλαίου του Κώδικα Πολιτικής Δικονο?μίας (άρθρα 194 έως 204).

Το άρθρο 96Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας κα?ταργείται.