Νόμοι — ΦΕΚ A' 243/2003

Ο τίτλος του όγδοου κεφαλαίου του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Ειδικές διατάξεις για ανηλίκους".

Το άρθρο 121 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 121 - Ορισμοί

Στο κεφάλαιο αυτό με τον όρο ανήλικοι νοούνται αυ?τοί που, κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, έχουν ηλικία μεταξύ του όγδοου και του δέκατου όγδοου έτους της ηλικίας τους συμπληρωμένων.

Οι ανήλικοι υποβάλλονται σε αναμορφωτικά ή θερα?πευτικά μέτρα ή σε ποινικό σωφρονισμό σύμφωνα με τις διατάξεις των επόμενων άρθρων."

Το άρθρο 122 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 122 - Αναμορφωτικά μέτρα

Αναμορφωτικά μέτρα είναι: α) η επίπληξη του ανη?λίκου, β) η ανάθεση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανη?λίκου στους γονείς ή στους επιτρόπους του, γ) η ανάθε?ση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου σε ανάδοχη οικογένεια, δ) η ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου σε προστατευτικές εταιρείες ή σε ιδρύματα ανηλίκων ή σε επιμελητές ανηλίκων, ε) η συνδιαλλαγή μεταξύ ανή?λικου δράστη και θύματος για έκφραση συγγνώμης και εν γένει για εξώδικη διευθέτηση των συνεπειών της πρά?ξης, στ) η αποζημίωση του θύματος ή η κατ΄ άλλον τρό?πο άρση ή μείωση των συνεπειών της πράξης από τον ανήλικο, ζ) η παροχή κοινωφελούς εργασίας από τον ανήλικο, η) η παρακολούθηση από τον ανήλικο κοινωνι?κών και ψυχολογικών προγραμμάτων σε κρατικούς, δη?μοτικούς, κοινοτικούς ή ιδιωτικούς φορείς, θ) η φοίτηση του ανηλίκου σε σχολές επαγγελματικής ή άλλης εκπαί?δευσης ή κατάρτισης, ι) η παρακολούθηση από τον ανή?λικο ειδικών προγραμμάτων κυκλοφοριακής αγωγής,

Σε κάθε περίπτωση ως πρόσθετο αναμορφωτικό μέ?τρο μπορεί να επιβληθούν επιπλέον υποχρεώσεις που αφορούν τον τρόπο ζωής του ανηλίκου ή τη διαπαιδαγώ?γησή του. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να επιβλη?θούν δύο ή περισσότερα από τα μέτρα που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄ έως και ια΄ της προηγούμενης παρα?γράφου.

Στην απόφαση του δικαστηρίου ορίζεται η μέγιστη διάρκεια του αναμορφωτικού μέτρου."

Το άρθρο 123 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 123 - Θεραπευτικά μέτρα

Αν η κατάσταση του ανηλίκου απαιτεί ιδιαίτερη μεταχείριση, ιδίως αν πάσχει από ψυχική ασθένεια ή τελεί σε νοσηρή διατάραξη των πνευματικών του λειτουργιών ή από οργανική νόσο ή κατάσταση που του δημιουργεί σο?βαρή σωματική δυσλειτουργία ή του έχει γίνει έξη η χρή?ση οινοπνευματωδών ποτών ή ναρκωτικών ουσιών και δεν μπορεί να την αποβάλει με τις δικές του δυνάμεις ή εμφα?νίζει ανώμαλη καθυστέρηση στην πνευματική και την ηθι?κή του ανάπτυξη, το δικαστήριο διατάσσει: α) την ανάθε?ση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου στους γονείς, στους επιτρόπους του ή στην ανάδοχη οικογένεια, β) την ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου σε προστατευτικές εταιρίες ή σε επιμελητές ανηλίκων, γ) την παρακολούθη?ση συμβουλευτικού θεραπευτικού προγράμματος από τον ανήλικο και δ) την παραπομπή του ανηλίκου σε θερα?πευτικό ή άλλο κατάλληλο κατάστημα. Σε εξαιρετικές πε?ριπτώσεις μπορεί να επιβληθούν τα μέτρα που προβλέ?πονται στις περιπτώσεις α΄ ή β΄ σε συνδυασμό με το μέτρο που προβλέπεται στην περίπτωση γ΄.

Τα θεραπευτικά μέτρα διατάσσονται ύστερα από προηγούμενη διάγνωση και γνωμοδότηση από εξειδικευ?μένη ομάδα ιατρών, ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουρ?γών, οι οποίοι κατά περίπτωση υπάγονται σε Μονάδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης ή σε ιατρικά κέντρα υγείας ή κρατικά νοσηλευτικά ιδρύματα. 4315

Το άρθρο 124 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 124 - Μεταβολή ή άρση μέτρων

Το δικαστήριο που δίκασε μπορεί οποτεδήποτε να αντικαταστήσει τα αναμορφωτικά μέτρα που επέβαλε με άλλα, αν το κρίνει αναγκαίο. Αν τα μέτρα εκπλήρωσαν το σκοπό τους, τα αίρει.

Το ίδιο μπορεί να πράξει και για τα θεραπευτικά μέ?τρα, ύστερα από γνωμοδότηση σύμφωνα με το άρθρο 123 παρ. 2.

Το δικαστήριο αντικαθιστά τα αναμορφωτικά μέτρα με θεραπευτικά, ύστερα από γνωμοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 2.

Η συνδρομή των προϋποθέσεων αντικατάστασης ή άρσης των αναμορφωτικών ή θεραπευτικών μέτρων ελέγχεται από το δικαστήριο το αργότερο μετά την πάροδο ενός έτους από την επιβολή τους."

Το άρθρο 125 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 125 - Διάρκεια μέτρων

Τα αναμορφωτικά μέτρα που επέβαλε το δικαστήριο παύουν αυτοδικαίως, όταν ο ανήλικος συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας. Το δικαστήριο μπορεί, με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή του, να παρατείνει τα μέ?τρα, το πολύ μέχρι τη συμπλήρωση του εικοστού πρώτου έτους της ηλικίας του ανηλίκου.

Τα θεραπευτικά μέτρα επιτρέπεται να παραταθούν και μετά το δέκατο όγδοο έτος, ύστερα από γνωμοδότη?ση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 2, το πολύ μέχρι τη συμπλήρωση του εικοστού πρώτου έτους της ηλι?κίας του ανηλίκου."

Το άρθρο 126 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 126 - Ανήλικοι ποινικώς ανεύθυνοι

Η αξιόποινη πράξη που τελέστηκε από ανήλικο οκτώ έως δεκατριών ετών δεν καταλογίζεται σε αυτόν.

Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη χωρίς να έχει συμπληρώσει το δέκατο τρίτο έτος της ηλικίας του επι?βάλλονται μόνο αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα.

Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη και έχει συ?μπληρώσει το δέκατο τρίτο έτος της ηλικίας του επιβάλ?λονται αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, αν δεν υπάρχει περίπτωση να υποβληθεί ο ανήλικος σε ποινικό σω?φρονισμό κατά το επόμενο άρθρο."

Το άρθρο 127 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 127 - Ανήλικοι ποινικώς υπεύθυνοι

Αν το δικαστήριο ερευνώντας τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη και την όλη προσωπικότητα του ανηλίκου που έχει συμπληρώσει το δέκατο τρίτο έτος της ηλικίας του κρίνει ότι είναι αναγκαίος ο ποινικός σω?φρονισμός του για να συγκρατηθεί από την τέλεση νέων αξιόποινων πράξεων, τον καταδικάζει σε περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων.

Στην απόφαση του δικαστηρίου ορίζεται επακριβώς ο χρόνος παραμονής του ανηλίκου στο κατάστημα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 54."

Το άρθρο 128 του Ποινικού Κώδικα τροποποιείται ως εξής: "Άρθρο 128 - Πταίσματα ανηλίκων Αν η πράξη που τέλεσε ο ανήλικος συνιστά πταίσμα, εφαρμόζονται μόνο τα αναμορφωτικά μέτρα υπό στοιχεία α΄, β΄ και ι΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 122."

Το άρθρο 129 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 129 - Απόλυση υπό όρο

Με τη λήξη του ημίσεος της ποινής του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, η οποία έχει επιβλη?θεί, το δικαστήριο απολύει τον ανήλικο, κατά τα οριζόμε?να παρακάτω. Στην απόφαση για την απόλυση υπό όρο ορίζεται ο χρόνος της δοκιμασίας, που δεν μπορεί να υπερβαίνει το υπόλοιπο της ποινής.

Η απόλυση υπό όρο χορηγείται οπωσδήποτε, εκτός αν κριθεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του ανηλίκου κατά την έκτιση της ποινής καθιστά απολύτως αναγκαία τη συνέχιση της κράτησής του, για να αποτραπεί η τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης η διεύθυνση του καταστήματος στο οποίο κρατείται ο ανήλικος υποβάλλει αίτηση μαζί με έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας του καταστήματος μό?λις συμπληρωθεί η έκτιση του ημίσεος της επιβληθείσας ποινής.

Η απόλυση υπό όρο μπορεί να χορηγηθεί και πριν από την έκτιση του ημίσεος της ποινής που έχει επιβληθεί, μό?νο για σπουδαίους λόγους και εφόσον έχει εκτιθεί πραγ?ματικά το ένα τρίτο αυτής.

Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως ποινή που εκτίθηκε θεωρείται και αυτή που υπολογίστηκε ευερ?γετικά σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Η απόλυση υπό όρο δεν μπορεί να χορηγηθεί, αν ο ανήλικος δεν έχει παραμείνει σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων για χρο?νικό διάστημα ίσο με το ένα τρίτο της ποινής που έχει επι?βληθεί.

Στον απολυόμενο μπορεί να επιβληθούν κατά τη διάρκεια του χρόνου δοκιμασίας του υποχρεώσεις που αφορούν τον τρόπο ζωής του και ιδίως τον τόπο διαμο?νής, τη διαπαιδαγώγηση ή την παρακολούθηση εγκεκρι?μένου από το νόμο θεραπευτικού προγράμματος ψυχικής απεξάρτησης από ναρκωτικές ή άλλες οινοπνευματώδεις ουσίες. Στον αλλοδαπό απολυόμενο μπορεί να διαταχθεί και η απέλασή του στη χώρα από την οποία προέρχεται, εκτός αν η οικογένειά του διαμένει νομίμως στην Ελλάδα ή η απέλασή του είναι ανέφικτη. Αν ο απολυόμενος παρα?βιάσει τους όρους εφαρμόζεται αναλογικώς το άρθρο 107.

Αν ο απολυόμενος κατά το χρόνο δοκιμασίας του κα?ταδικασθεί για κακούργημα ή πλημμέλημα από δόλο, η απόλυση αίρεται και εφαρμόζεται το άρθρο 132.

Αν μετά την απόλυση παρέλθει ο χρόνος δοκιμασίας τον οποίο όρισε η απόφαση χωρίς να γίνει ανάκληση, η ποινή θεωρείται ότι εκτίθηκε.

Αρμόδιο για την απόλυση του ανηλίκου και την ανά?κληση της υπό όρο απόλυσης είναι το Τριμελές Δικαστή?ριο Ανηλίκων στο Πλημμελειοδικείο του τόπου όπου εκτίεται ο περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων. 4316 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) συμβουλευτικό πρόγραμμα και υπάρχει δήλωση από τον υπεύθυνο αναγνωρισμένου προγράμματος ψυχικής απε?ξάρτησης ότι γίνεται δεκτός σε αυτό, η παρακολούθηση αυτή συνιστά σπουδαίο λόγο για πρόωρη απόλυση υπό όρο με την έννοια της παραγράφου 3. Οι υπεύθυνοι του εκτός καταστήματος προγράμματος ψυχικής απεξάρτη?σης έχουν την υποχρέωση να ενημερώνουν ανά δίμηνο τη δικαστική αρχή για τη συνεπή παρακολούθηση του προ?γράμματος από τον εν λόγω ανήλικο ή για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος και χωρίς καθυστέρηση για την αδικαιολόγητη διακοπή της παρακολούθησής του. Στην περίπτωση διακοπής ανακαλείται η υπό όρο απόλυση.

Αν η αίτηση για απόλυση υπό όρο δεν γίνει δεκτή, νέα αίτηση μπορεί να υποβληθεί μετά δύο μήνες από την απόρριψη, εκτός αν υπάρξουν νέα στοιχεία."

Το άρθρο 130 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 130 - Εκδίκαση μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους

Αν ανήλικος που έχει συμπληρώσει το δέκατο τρίτο έτος της ηλικίας του τέλεσε αξιόποινη πράξη και εισάγεται σε δίκη μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους, το δικαστήριο μπορεί, αντί για περιορισμό σε ειδικό κατά?στημα κράτησης νέων, να επιβάλει την ποινή που προβλέ?πεται για την πράξη που τελέστηκε, ελαττωμένη, σύμφω?να με τις διατάξεις του άρθρου 83. Τούτο γίνεται, αν το δι?καστήριο κρίνει ότι, αν και ο ποινικός σωφρονισμός του ανηλίκου είναι αναγκαίος, δεν είναι όμως σκόπιμος ο πε?ριορισμός του σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων.

Οι στερητικές της ελευθερίας ποινές που επιβλήθη?καν σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο δεν συνε?πάγονται σε καμία περίπτωση τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων ή την παραπομπή σε κατάστημα εργασίας.

Κατά γενικό κανόνα οι κατάδικοι αυτοί κρατούνται χωριστά από άλλους ενήλικους καταδίκους."

Το άρθρο 131 του Ποινικού Κώδικα τροποποιείται ως εξής: "Άρθρο 131 - Έναρξη εκτέλεσης της απόφασης μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους

Αν ο καταδικασμένος σε περιορισμό σε ειδικό κατά?στημα κράτησης νέων συμπλήρωσε το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του, πριν αρχίσει η εκτέλεση της απόφα?σης, το δικαστήριο που δίκασε, αν κρίνει ότι ο περιορι?σμός αυτός δεν είναι σκόπιμος, μπορεί να τον αντικατα?στήσει με την ποινή που προβλέπεται στο προηγούμενο άρθρο.

Αν ο καταδικασμένος συμπλήρωσε το εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας του, η αντικατάσταση του περιορισμού κατά την παράγραφο 1 είναι υποχρεωτική.

Οι παράγραφοι 2 και 3 του προηγούμενου άρθρου ισχύουν και στις περιπτώσεις του άρθρου αυτού."

Το άρθρο 132 του Ποινικού Κώδικα τροποποιείται ως εξής: "Άρθρο 132 - Συρροή

Αν ο κρατούμενος σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέ?ων διαπράξει αξιόποινη πράξη πριν συμπληρώσει το δέ?κατο όγδοο έτος της ηλικίας του ή αν συντρέξει άλλη πε?ρίπτωση συρροής κατά το άρθρο 97, το δικαστήριο επαυ?ξάνει την ποινή που του είχε καθορίσει με την προηγού?μενη απόφασή του χωρίς να υπερβεί τα όρια του άρθρου 54.

Αν ο κρατούμενος σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέ?ων διαπράξει αξιόποινη πράξη μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους της ηλικίας του:

Το άρθρο 133 του Ποινικού Κώδικα τροποποιείται ως εξής: "Άρθρο 133 - Νεαροί ενήλικες Το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ποινή ελαττωμένη (άρθρο 83) σε όποιον, κατά το χρόνο που τέλεσε αξιόποι?νη πράξη, είχε συμπληρώσει το δέκατο όγδοο, όχι όμως και το εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας του. Στην περίπτω?ση αυτή εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 130."

To δεύτερο εδάφιο του άρθρου 18 του Ποινικού Κώ?δικα αντικαθίσταται ως εξής: "Κάθε πράξη που τιμωρείται με φυλάκιση ή με χρηματι?κή ποινή ή με περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων είναι πλημμέλημα."

Η πρώτη παράγραφος του άρθρου 51 του Ποινικού "1. Ποινές στερητικές της ελευθερίας είναι η κάθειρξη, η φυλάκιση, ο περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτη?σης νέων, ο περιορισμός σε ψυχιατρικό κατάστημα και η κράτηση."

Το άρθρο 54 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται ως εξής: "Άρθρο 54 - Περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων Η διάρκεια του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κρά?τησης νέων δεν υπερβαίνει τα είκοσι ούτε είναι μικρότερη από πέντε έτη, αν για την πράξη που τελέστηκε ο νόμος απειλεί ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη από δέ?κα έτη. Σε κάθε άλλη περίπτωση το ελάχιστο όριο διάρ?κειας του περιορισμού είναι έξι μήνες και το ανώτερο δέ?κα έτη."

Το πέμπτο εδάφιο της παραγράφου 6 του άρθρου 105 του Ποινικού Κώδικα καταργείται.