Αποφάσεις - Ανακοινώσεις — ΦΕΚ A' 277/2002

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ F

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου 277 18 Νοεμβρίου 2002 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΠΡAΞΗ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΑΡΙΘΜ. 2501/31.10.2002 Ενημέρωση των συναλλασσομένων με τα πιστωτικά ιδρύ?ματα για τους όρους που διέπουν τις συναλλαγές τους. Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Αφού έλαβε υπόψη:

• α) τις διατάξεις του Καταστατικού της Τράπεζας της Ελ?λάδος και ειδικότερα το άρθρο 55Α, όπως ισχύει,

• β) το άρθρο 1 του Ν. 1266/82 «Οργανα ασκήσεως της

νομισματικής, πιστωτικής και συναλλαγματικής πολιτικής και άλλες διατάξεις», σε συνδυασμό με το άρθρο 12 του Ν. 2548/97,

• γ) τα άρθρα 13 παράγρ. 5 και 18 παράγρ. 5 εδ. πρώτο

του Ν. 2076/92 «Ανάληψη και άσκηση δραστηριότητας πι?στωτικών ιδρυμάτων και άλλες συναφείς διατάξεις», όπως ισχύουν,

• δ) το Ν. 2396/1996 «Επενδυτικές υπηρεσίες στο τομέα

των κινητών αξιών κλπ» και την Υπουργική Απόφαση 12263/Β/500/24.4.97 «Κώδικας δεοντολογίας επιχειρήσε?ων παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών», όπως ισχύούν,

• ε) την ΠΔ /ΤΕ 1969/8.8.91, όπως ισχύει,

• στ) την Εγκύκλιο Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος

21/24.10.95,

• ζ) το Π.Δ. 33/2000, «Προσαρμογή της Ελληνικής νομο?θεσίας προς την Οδηγία 97/5/ΕΚ της 27.1.97 για τις δια?συνοριακές μεταφορές πιστώσεων», σε συνδυασμό προς

τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2560/2001 του Ευρωπαϊκού Κοι?νοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διασυνορια?κές πληρωμές σε ευρώ,

• η) την παράγραφο 2 του κεφαλαίου III της ΠΔ/ΤΕ 2485/

31.1.2002 σχετικά με την ενημέρωση των συναλλασσομέ?νων από τις εταιρείες παροχής πιστώσεων που λειτουρ?γούν στην Ελλάδα,

• θ) τη σκοπιμότητα συμπλήρωσης των διατάξεων που

αφορούν τη διαφάνεια των συναλλαγών καθώς και κωδι?κοποίησης των σχετικών διατάξεων σε ενιαίο κείμενο, αποφάσισε: Να τροποποιήσει και κωδικοποιήσει τις διατάξεις που αφορούν την ενημέρωση των συναλλασσομένων με τα πι?στωτικά ιδρύματα, ως ακολούθως: Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Τα πιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν στην Ελλάδα οφείλουν: - Nα ενημερώνουν κατάλληλα τους συναλλασσόμενους για τη φύση και τα χαρακτηριστικά των προσφερομένων προϊόντων και υπηρεσιών και εν γένει για τους όρους και τις προϋποθέσεις που διέπουν τις τραπεζικές συναλλα?γές. - Να παρέχουν περιοδική έγγραφη ενημέρωση στους συναλλασσόμενους κατά τη διάρκεια ισχύος και λειτουρ?γίας των συμβάσεων για τον τρόπο εφαρμογής των όρων που έχουν συμφωνηθεί. - Να ανταποκρίνονται εντός ευλόγου χρονικού διαστή?ματος σε αιτήματα συναλλασσομένων για την παροχή πληροφοριών και διευκρινίσεων σχετικά με την εφαρμο?γή των συμβατικών όρων. - Να διαθέτουν ειδική υπηρεσιακή μονάδα για την εξέ?ταση παραπόνων ή καταγγελιών πελατών. - Να μεριμνούν για την κατάλληλη εκπαίδευση των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με την παροχή εξει?δικευμένων πληροφοριών προς το συναλλακτικό κοινό. - Να διαμορφώνουν το περιεχόμενο των διαφημίσεών τους σύμφωνα και με τους βασικούς κανόνες διαφάνειας της παρούσας Πράξης. - Να διαμορφώνουν τα επιτόκια στο πλαίσιο της αρχής της ανοικτής αγοράς και του ελεύθερου ανταγωνισμού, συνεκτιμώντας τους κατά περίπτωση αναλαμβανόμενους κινδύνους, και λαμβάνοντας υπόψη ενδεχόμενες μεταβο?λές στις χρηματοοικονομικές συνθήκες καθώς και στοιχεία και πληροφορίες, τις οποίες οι αντισυμβαλλόμενοι οφείλουν να παρέχουν με ακρίβεια για το σκοπό αυτό. Β. ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Σύμφωνα με τις ως άνω γενικές αρχές τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να παρέχουν κατ' ελάχιστον τα ακό?λουθα στοιχεία και πληροφορίες, ώστε οι συναλλασσό?μενοι με αυτά να σχηματίζουν πριν από τη σύναψη της σύμβασης σαφή εικόνα για τις παρεχόμενες υπηρεσίες και προϊόντα, όταν αυτά δεν αποτελούν αντικείμενο εξα?τομικευμένης διαπραγμάτευσης :

• α) Το ύψος του επιτοκίου ή των επιτοκίων που εφαρμό?ζονται ανάλογα με τη διάρκεια και το ποσό της κατάθε?σης.

5005

• δ) Τις ημερομηνίες λογισμού των τόκων της κατάθεσης

και την αντίστοιχη ετήσια πραγματική (effective) απόδο?ση.

• ε) Τυχόν πρόσθετους όρους και προϋποθέσεις (πχ. ελάχιστο όριο της κατάθεσης ή του μέσου υπολοίπου κατά?θεσης, όροι πρόωρης απόδοσης κλπ.).

• στ) Τους φόρους επί των τόκων, τις προμήθειες και τυχόν έξοδα με τα οποία επιβαρύνονται οι καταθέτες για την

τήρηση και κίνηση των λογαριασμών (έκδοση επιταγών, πάγιες εντολές χρέωσης των λογαριασμών, μεταφορές ποσών μεταξύ λογαριασμών του ίδιου δικαιούχου κλπ.). Σε ό,τι αφορά τα σύνθετα τραπεζικά προϊόντα, των οποίων η απόδοση προσδιορίζεται βάσει στοιχείων και δεικτών και τα οποία προσιδιάζουν στο χαρακτήρα των επενδυτικών προϊόντων, η ενημέρωση των συναλλασσο?μένων πρέπει να περιλαμβάνει ειδικές πληροφορίες, ού?τως ώστε να διευκολύνεται η συγκρισιμότητα των προϊό?ντων αυτών με ομοειδή, αμιγώς καταθετικά ή αμιγώς επενδυτικά προϊόντα, καθώς και η κατανόηση της αναμε?νόμενης απόδοσης και των πιθανών κινδύνων. Ειδικότερα, για τη διευκόλυνση της κατανόησης και συ?γκρισιμότητας των παραπάνω προϊόντων, τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να προβαίνουν σε: - αναγωγή του ποσοστού απόδοσης σε ετήσια βάση κα?τά το χρόνο της επένδυσης, ανεξάρτητα από το χρονικό ορίζοντα της τοποθέτησης - σαφή και αναλυτική περιγραφή των παραγόντων που προσδιορίζουν την απόδοση των προϊόντων με εναλλα?κτικές παραδοχές ως προς τις κύριες συνιστώσες του προϊόντος (δείκτες χρηματιστηρίων, εξέλιξη συναλλαγ?ματικής ισοτιμίας κλπ), παραθέτοντας δύο τουλάχιστον αντιπροσωπευτικά παραδείγματα.

• α) i) Το ύψος των βασικών επιτοκίων χορηγήσεων, στα

οποία συμπεριλαμβάνονται όλες οι τυχόν χρηματοοικο?νομικές επιβαρύνσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων, και το ύψος του περιθωρίου επιτοκίου (spread), όπου αυτό εφαρμόζεται. Επί πλέον αναφέρονται χωριστά οι ειδικές εισφορές, οι φόροι και τα τέλη που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία (είδος και ποσό ή ποσοστό). ii) Tην έναρξη και την περίοδο εκτοκισμού των δανείων, συμπεριλαμβανομένης και της πληροφόρησης για την τυχόν παρεχόμενη περίοδο χάριτος. iii) Τη χρονική βάση υπολογισμού των τόκων (αριθμός ημερών έτους και μήνα) iv) Σε περιπτώσεις δανειακών συμβάσεων με κυμαινό?μενο επιτόκιο, το γενικό επιτόκιο αναφοράς, σαφώς προσδιοριζόμενο με βάση τα ισχύοντα επιτόκια των χρη?ματαγορών, τις περιόδους ισχύος του, καθώς και πληρο?φόρηση σχετικά με βασικούς παράγοντες, η ενδεχόμενη μεταβολή των οποίων θα επηρεάσει το συνολικό κόστος του αντίστοιχου δανείου (όπως π.χ. παρεμβατικά επιτόκια Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας). v) Κατά τη σύναψη ιδίως στεγαστικών και καταναλωτι?κών δανείων σταθερού επιτοκίου, την ανάλυση καταβο?λής των δόσεων κατά κεφάλαιο, τόκους και λοιπές επιβα?ρύνσεις για την περίοδο ισχύος του σταθερού επιτοκίου. vi) Αναλυτικά το ύψος των αμοιβών για τυχόν παρεχό?μενες ειδικές υπηρεσίες, εφάπαξ δαπανών, καθώς και των εξόδων υπέρ τρίτων που εισπράττουν. vii) Το ύψος του επιτοκίου υπερημερίας και τον τρόπο υπολογισμού των τόκων (περιλαμβανομένης της έναρξης εφαρμογής του επιτοκίου υπερημερίας, της βάσης υπο?λογισμού του, καθώς και της περιόδου εκτοκισμού και ανατοκισμού). viii) Tους όρους και τις σχετικές επιβαρύνσεις στις πε?ριπτώσεις τυχόν υπέρβασης από τους δανειοδοτούμε?νους των συμβατικών ορίων χρηματοδότησης. ix) Τις προϋποθέσεις και τους όρους πρόωρης εξόφλη?σης ή μετατροπής των όρων του δανείου, καθώς και τις επιβαρύνσεις, όπου αυτές επιτρέπονται, και τον τρόπο υπολογισμού τους. x) Ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο από ενδεχόμενη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην περί?πτωση δανείων σε συνάλλαγμα ή με ρήτρα συναλλάγμα?τος. xi) Tη δυνατότητα και το κόστος χρησιμοποίησης τεχνι?κών κάλυψης του κινδύνου από την ενδεχόμενη μεταβο?λή της συναλλαγματικής ισοτιμίας ή και των επιτοκίων. xii) Τυχόν υποχρέωση του δανειολήπτη για άνοιγμα κα?ταθετικού τραπεζικού λογαριασμού στο πιστωτικό ίδρυ?μα που χορηγεί το δάνειο ή την πίστωση.

• β) Στις συμβάσεις καταναλωτικών δανείων ή πιστώσε?ων, οι οποίες συνδέονται με την εκτέλεση αντίστοιχων

συμβάσεων πώλησης ειδών ή παροχής υπηρεσιών από επιχειρήσεις συμβεβλημένες με πιστωτικά ιδρύματα, προσδιορίζονται με σαφήνεια οι προϋποθέσεις για την έναρξη του εκτοκισμού και των λοιπών αποτελεσμάτων των εν λόγω συμβάσεων δανείων ή πιστώσεων και αναφέ?ρονται τυχόν εμπεριεχόμενες έμμεσες επιβαρύνσεις. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας σύναψης των εν λόγω δα?νείων ή πιστώσεων πρέπει να πραγματοποιείται εντός των τραπεζών. Η έναρξη εκτοκισμού δεν θα προηγείται σε κα?μία περίπτωση της εκταμίευσης του δανείου. Όταν στάδια των τραπεζικών συναλλαγών της παρού?σας παραγράφου (2) πραγματοποιούνται εκτός τραπεζι?κών καταστημάτων, τα πιστωτικά ιδρύματα πρέπει να ενη?μερώνουν για το είδος της συμβατικής σχέσης που διέπει την τράπεζα με την συνεργαζόμενη επιχείρηση και τα εξ αυτής απορρέοντα δικαιώματα των συναλλασσομένων. Τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να επιλέγουν κατάλλη?λα πρόσωπα για τη διενέργεια της σχετικής ενημέρωσης των συναλλασσομένων.

• α) (i) Διαθέτουν στους χώρους των συναλλαγών ενημε?ρωτικά φυλλάδια τα οποία περιέχουν πληροφορίες που

αφορούν στα κύρια προϊόντα και υπηρεσίες που προσφέ?ρουν περιλαμβανομένων του βασικού ή του επιτοκίου αναφοράς προκειμένου περί χορηγήσεων, των προμηθει?ών, αμοιβών, εφάπαξ δαπανών, εξόδων υπέρ τρίτων, κα?θώς και των φόρων - τελών και (ii) αναρτούν σε εμφανή θέ?ση, με ευκρινή και ευανάγνωστα στοιχεία, πίνακα των προμηθειών που ισχύουν για τις εν λόγω υπηρεσίες, κα?θώς και πίνακα τιμών συναλλάγματος / ξένων τραπεζο?γραμματίων, με παραπομπή σε σχετικό πίνακα προμηθει?ών, εφόσον εισπράττονται προμήθειες.

• β) Ανακοινώνουν δια του τύπου τα βασικά επιτόκια χο?ρηγήσεων, για το οποία ισχύει η υποχρέωση αναγγελίας

στην Τράπεζα της Ελλάδος (ΠΔ/ΤΕ 2496/28.5.2002).

• γ) Οφείλουν να γνωστοποιούν στους συναλλασσόμε?νους, πριν από τη σύναψη της σύμβασης, όλους τους

όρους που διέπουν τη μεταξύ τους σχέση και να τους πα?ρέχουν πλήρες αντίγραφο μετά τη σύναψή της.

• δ) Χορηγούν στους πελάτες τους παραστατικά συναλ?λαγών, καθώς και ανάλυση των καταβολών που πραγμα?τοποιούν οι συναλλασσόμενοι σε εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους από τόκους, προμήθειες, εφάπαξ δαπά?νες, λοιπά έξοδα και φόρους - τέλη. Η ανάλυση αυτή

παρέχεται το αργότερο με την επόμενη της συναλλαγής περιοδική ενημέρωση.

• ε) Στην περίπτωση μονομερούς τροποποίησης των

όρων των συμβάσεων, όπου αυτή επιτρέπεται, γνωστο?ποιούν στους αντισυμβαλλόμενους τις σχετικές μεταβο?λές των αρχικών όρων είτε με γενική είτε με εξατομικευ?μένη ενημέρωση και προαναγγέλλουν και στις δύο περι?πτώσεις την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής των νέων όρων. Παρέχεται προθεσμία τουλάχιστον 30 ημερών για την αποδοχή των όρων ή την καταγγελία της σύμβασης, βάσει των σχετικών όρων της σύμβασης που θα πρέπει να έχουν διατυπωθεί με τρόπο σαφή και κατανοητό.

• α) Καταθέσεις: Παρέχεται ενημέρωση τουλάχιστον κά?θε 3μηνο για τα στοιχεία (α) και (στ) του Κεφ. Β, παράγρ.

1, καθώς και για το υπόλοιπο του λογαριασμού, εκτός εάν δεν υπάρχει κίνηση του λογαριασμού, οπότε η ενημέρω?ση παρέχεται ανά 6μηνο. Στις καταθέσεις ταμιευτηρίου για τις οποίες χορηγείται βιβλιάριο, η ενημέρωση παρέχεται με την προσκόμιση του βιβλιαρίου. Για τις πωλήσεις τίτλων με συμφωνία επα?ναγοροράς (Repos) και τις καταθέσεις προθεσμίας η ενη?μέρωση γίνεται κατά τη διενέργεια της συναλλαγής.

• β) Χορηγήσεις: Παρέχεται ενημέρωση ως προς την εξέ?λιξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών, των τόκων και λοιπών

επιβαρύνσεων, καθώς και ως προς κάθε μεταβολή του επιτοκίου, όπου αυτή επιτρέπεται. Η ενημέρωση παρέχε?ται τουλάχιστον κάθε τρίμηνο, εκτός εάν η περίοδος εξυ?πηρέτησης του δανείου είναι μεγαλύτερη ή υπάρχει εκ των προτέρων συμφωνία για συχνότερη ενημέρωση. Στις περιπτώσεις χορήγησης πιστώσεων μέσω πιστωτι?κών καρτών, η παρεχόμενη με τους μηνιαίους λογαρια?σμούς ενημέρωση περιλαμβάνει και το ποσό της ελάχι?στης καταβολής.

• α) Τα πιστωτικά ιδρύματα παρέχουν κατά τη διάρκεια

ισχύος των συμφωνιών καταθέσεων, δανείων και πιστώ?σεων, κατόπιν σχετικών αιτημάτων των συναλλασσομέ?νων πληροφορίες που ενδεχομένως δεν καλύπτονται από την περιοδική ενημέρωσή τους σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας εντός ευλόγου διαστήματος, ανάλογα με τον απαιτούμενο βαθμό έρευνας για την παροχή των πλη?ροφοριών, το οποίο σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το κατά την παράγρ. 3 του άρθρου 47 του Ν. 2873/2000 όπως ισχύει, όριο. Ακόμη προσδιορίζουν τους παράγοντες που διαμορ?φώνουν το συνολικό υπόλοιπο των καταθέσεων και των υποχρεώσεων των συναλλασσομένων με σαφή διάκριση τόσο των τόκων και λοιπών επιβαρύνσεων που συμπερι?λαμβάνονται στα προς εκτοκισμό υπόλοιπα, όσο και των λοιπών εξόδων που έχουν συμφωνηθεί.

• β) Τα πιστωτικά ιδρύματα ενημερώνουν αναλυτικά τους

συναλλασσόμενους για τα έξοδα που συνεπάγεται η εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας παραγράφου (3). Το ύψος του ποσού και ο τρόπος καταβολής του προσδιορίζονται, κατ' εύλογη κρίση, από τα πιστωτικά ιδρύματα, συνεκτιμωμένου και του είδους της συναλλα?γής.

• α) Επίσης, τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν, ανεξάρτη?τα από την υποβολή σχετικού αιτήματος, να παρέχουν

αναλυτική ενημέρωση στους δανειζόμενους ως προς το ύψος των οφειλών τους (κεφάλαιο, τόκους και πάσης φύ?σεως επιβαρύνσεις) εντός 30 ημερών από την περιέλευ?σή τους σε υπερημερία.

• β) Κατ' αναλογία με τα ισχύοντα για τους οφειλέτες, τα

πιστωτικά ιδρύματα ενημερώνουν κατά την κατάρτιση ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 5007

• γ) Τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν δυνατότητα επιλογής

του τρόπου ενημέρωσης των συναλλασσομένων που κα?τά τεκμήριο διαθέτουν επαρκή εμπειρία (πχ. κατηγορίες θεσμικών επενδυτών).

• δ) Ειδικά στις περιπτώσεις διασυνοριακών μεταφορών

πιστώσεων, όπως αυτές προσδιορίζονται στο Προεδρικό Διάταγμα 33/2000, εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις του ως άνω Π.Δ. σε συνδυασμό προς τις διατάξεις του Κανο?νισμού (ΕΚ) αριθ. 2560/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου?λίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διασυνοριακές πληρωμές σε ευρώ, τόσο ως προς τα θέματα της πληρο?φόρησης των συναλλασσομένων όσο και ως προς την επί?λυση των διαφορών που τυχόν προκύπτουν κατά την εκτέλεση των εν λόγω συναλλαγών.