Νόμοι — ΦΕΚ A' 285/2001

«Αιγιαλός» είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της.

«Παραλία» είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέ?τηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντί?στροφα.

«Παλαιός αιγιαλός» είναι η ζώνη της ξηράς, που προ?έκυψε από τη μετακίνηση της ακτογραμμής προς τη θά?λασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το ό?ριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού.

«Όχθη» των μεγάλων λιμνών και των πλευσίμων πο?ταμών είναι η χερσαία ζώνη, που περιστοιχίζει αυτούς και βρέχεται από τις μεγαλύτερες αλλά συνήθεις αναβάσεις των υδάτων τους.

«Παρόχθια ζώνη» των μεγάλων λιμνών και των πλευ?σίμων ποταμών είναι η με τη συνδρομή των προϋποθέσε?ων της παραγράφου 2 προστιθέμενη στην όχθη ζώνη ξη?ράς, που καθορίζεται σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέ?τρα από το προς την ξηρά όριο της όχθης.

«Παλαιά όχθη» των μεγάλων λιμνών και των πλευσί?μων ποταμών είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της οριογραμμής της όχθης των μεγάλων λιμνών και πλευσίμων ποταμών.

«Λιμένας» είναι ζώνη ξηράς και θάλασσας μαζί με έρ?γα και εξοπλισμό, που επιτρέπουν κυρίως την υποδοχή κάθε είδους πλωτών μέσων και σκαφών αναψυχής, τη φορτοεκφόρτωση, αποθήκευση, παραλαβή και προώθη?ση των φορτίων τους, την εξυπηρέτηση επιβατών και οχημάτων και την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριο?τήτων, που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις θαλάσσιες μεταφορές.

«Λιμενικά έργα» είναι εκείνα, που εκτελούνται ολικώς ή μερικώς στον αιγιαλό, την όχθη, την παραλία ή την πα?ρόχθια ζώνη, μέσα στη θάλασσα, στον πυθμένα της θά?λασσας και στο υπέδαφος του βυθού, καθώς και εκείνα που επιφέρουν διαμόρφωση ή αλλοίωση των χώρων αυ?τών ή που προβλέπονται από τις διατάξεις περί Λιμενικών Ταμείων.

«Φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα» είναι κάθε δημόσιος φορέας ή φορέας της Αυτοδιοίκησης ή ι?διωτικός ή μικτός φορέας που έχει, κατά νόμο, την ευθύ?νη της διοίκησης και της εκμετάλλευσης λιμένα.

Ο αιγιαλός, η παραλία, η όχθη και η παρόχθια ζώνη εί?ναι πράγματα κοινόχρηστα και ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο, το οποίο τα προστατεύει και τα διαχειρίζε?ται.

Η προστασία του οικοσυστήματος των ζωνών αυτών είναι ευθύνη του Κράτους.

Ο κύριος προορισμός των ζωνών αυτών είναι η ελεύ?θερη και ακώλυτη πρόσβαση προς αυτές. Κατ' εξαίρεση ο αιγιαλός, η παραλία, η όχθη και η παρόχθια ζώνη μπο?ρούν να χρησιμεύσουν για κοινωφελείς περιβαλλοντι?κούς και πολιτιστικούς σκοπούς και για απλή χρήση της παραγράφου 1 του άρθρου 13, καθώς επίσης και για την εξυπηρέτηση υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος.

Στον αιγιαλό, την παραλία, την όχθη και την παρόχθια ζώνη δεν επιτρέπεται η κατασκευή κτισμάτων και εν γένει κατασκευασμάτων, παρά μόνο για την επιδίωξη των σκο?πών, που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο.

Ο παλαιός αιγιαλός και η παλαιά όχθη ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου και καταγράφονται ως δημόσια κτήματα.

Ο καθορισμός των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού γίνεται από Επιτροπή, η οποία συγκροτείται σε επίπεδο νομού με απόφαση του Υπουρ?γού Οικονομικών και αποτελείται από: α) τον προϊστάμε?νο της Κτηματικής Υπηρεσίας ως πρόεδρο, β) έναν μηχα?νικό της Κτηματικής Υπηρεσίας με ειδικότητα τοπογρά?φου ή πολιτικού μηχανικού και αν δεν υπάρχει έναν τε?3985 Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.) ή άλλης υπηρεσίας του Δημοσίου, γ) τον αρμόδιο Λιμενάρχη, δ) τον διευθυντή της Διεύθυνσης Πολεοδομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ε) τον διευθυντή Χωροτα?ξίας και Περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας της Πε?ριφέρειας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μετά από εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, ο Υπουργός Οικονομικών δύ?ναται να συστήσει και δεύτερη επιτροπή.

Γραμματέας της Επιτροπής ορίζεται υπάλληλος της Κτηματικής Υπηρεσίας.

Η Επιτροπή συνεδριάζει με πρόσκληση του Προέδρου τακτικά μια φορά το μήνα και έκτακτα, προκειμένου να τη?ρείται η προθεσμία της παρ. 3 του άρθρου 5 είτε κατά τις ώρες λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών είτε σε άλλη ώρα. Το θέμα στην Επιτροπή εισηγείται ο Πρόεδρος.

Η αποζημίωση των μελών της Επιτροπής ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.

Η οριογραμμή του αιγιαλού χαράσσεται από την Επι?τροπή του άρθρου 3 ως πολυγωνική γραμμή πλησιέστερη στην πραγματική φυσική γραμμή και απεικονίζεται στο σχετικό διάγραμμα με ερυθρό χρώμα. Οι οριογραμμές της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού απεικονίζονται με κί?τρινο και κυανούν χρώμα αντίστοιχα. Οι κορυφές των πο?λυγωνικών γραμμών έχουν ορθογώνιες συντεταγμένες ε?ξαρτημένες από το τριγωνομετρικό δίκτυο της χώρας.

Η χάραξη γίνεται σε κτηματογραφικό - υψομετρικό διάγραμμα, με κλίμακα τουλάχιστον 1:1000 στο οποίο α?ποτυπώνονται και τα όρια των περιλαμβανόμενων επί μέ?ρους ιδιοκτησιών και οι εικαζόμενοι κύριοι αυτών. Το διά?γραμμα αυτό είναι εξαρτημένο από το τριγωνομετρικό δί?κτυο της χώρας, αναφέρεται σε μήκος ακτής τουλάχιστον πεντακοσίων (500) μέτρων ή περισσοτέρων, εφόσον το τμήμα που απομένει μέχρι το επόμενο καθορισμένο τμή?μα δεν υπερβαίνει τα διακόσια (200) μέτρα, και συντάσ?σεται από φορείς του δημόσιου τομέα, οργανισμούς το?πικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή ιδιώτες μηχανικούς, που έχουν από το νόμο το δικαίωμα για τη σύνταξη τέτοιων διαγραμμάτων. Στην τελευταία περίπτωση το διάγραμμα συνοδεύεται από την απόδειξη παροχής υπηρεσιών του συντάκτη του και ελέγχεται και θεωρείται για την ακρίβειά του από μηχανικό της Κτηματικής Υπηρεσίας και ελλείψει αυτού από την Τ.Υ.Δ.Κ. του νομού.

Η Επιτροπή του άρθρου 3 παράλληλα με τη χάραξη των οριογραμμών συντάσσει υποχρεωτικά έκθεση, που συνοδεύεται από το σχετικό διάγραμμα.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων καθο?ρίζονται οι τεχνικές προδιαγραφές για τη σύνταξη του διαγράμματος και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρ?μογή του άρθρου αυτού.

Εκτός της δυνατότητας της αυτεπάγγελτης κίνησης της διαδικασίας, όποιος ενδιαφέρεται για τον καθορισμό αιγιαλού και παραλίας, απευθύνεται στην αρμόδια Κτη?ματική Υπηρεσία, η οποία μέσα σε πέντε (5) ημέρες από την υποβολή σχετικής αίτησης ενημερώνει τον ενδιαφε?ρόμενο αν έχει ήδη γίνει καθορισμός. Σε περίπτωση, που δεν έχει γίνει ο καθορισμός αιγιαλού και παραλίας, ο εν?διαφερόμενος δύναται να υποβάλει στην Κτηματική Υπη?ρεσία αίτηση καθορισμού και τοπογραφικό διάγραμμα σύμφωνα με τις προδιαγραφές του άρθρου 4.

Αν το διάγραμμα έχει συνταχθεί από ιδιώτη μηχανικό, η Κτηματική Υπηρεσία μεριμνά για τον έλεγχο και τη θεώ?ρησή του εντός μηνός από την υποβολή του και στη συ?νέχεια το θέμα εισάγεται ενώπιον της Επιτροπής στην πρώτη τακτική συνεδρίασή της.

Η Επιτροπή καθορίζει τις οριογραμμές του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού εντός μηνός από την εισαγωγή της υπόθεσης σε αυτήν και συντάσσει σχε?τική έκθεση. Η Επιτροπή καθορίζει την παλαιά θέση του αιγιαλού, που υπήρχε μέχρι το έτος 1884 αν υφίστανται κατοχές ιδιωτών, αλλά και προγενέστερα εάν δεν υφί?στανται τέτοιες κατοχές, εφόσον η θέση του παλαιού αι?γιαλού προκύπτει από ενδείξεις επί του εδάφους ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία εξαιρουμένων των μαρτυρικών κα?ταθέσεων.

Δεν μπορούν να περιληφθούν οικίες ή κτίσματα εντός της ζώνης του αιγιαλού, του οποίου για πρώτη φορά χα?ράσσεται η οριογραμμή, εφόσον έχει γίνει διάβρωση της ακτής πριν από τη χάραξη και τα κτίσματα είχαν ανεγερ?θεί πριν από τη διάβρωση και εκτός του τμήματος μέχρι του οποίου έφθανε άλλοτε η θάλασσα κατά τις μεγαλύτε?ρες αλλά συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της. Τα κτί?σματα αυτά δύνανται να απαλλοτριώνονται σύμφωνα με το άρθρο 7 του νόμου αυτού.

Η έκθεση και το διάγραμμα επικυρώνονται, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (Γ.Ε.Ν.), με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και δη?μοσιεύονται μαζί με την επικυρωτική αυτή απόφαση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η παραπάνω σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν. διατυπώνεται το αργότερο εντός προ?θεσμίας τριών (3) μηνών. Η έκθεση και το διάγραμμα α?ναρτώνται στο δημοτικό ή κοινοτικό κατάστημα του αρμό?διου κατά τόπο δήμου ή κοινότητας για τρεις (3) τουλάχι?στον μήνες. Η ανάρτηση αποδεικνύεται από έκθεση του δημάρχου ή προέδρου της κοινότητας, η οποία αποστέλ?λεται εντός μηνός στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία.

Μετά την κατά την προηγούμενη παράγραφο δημο?σίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η απόφα?ση του Υπουργού Οικονομικών μεταγράφεται μαζί με την έκθεση και το διάγραμμα με φροντίδα της αρμόδιας Κτη?ματικής Υπηρεσίας στη μερίδα του Δημοσίου στα βιβλία μεταγραφών του αρμόδιου Υποθηκοφυλακείου ή Υποθη?κοφυλακείων, αν η περιοχή καθορισμού εμπίπτει στην πε?ριφέρεια περισσότερων Υποθηκοφυλακείων.

Το πρωτότυπο της έκθεσης της Επιτροπής και του διαγράμματος μαζί με την απόφαση του Υπουργού Οικο?νομικών και το Φ.Ε.Κ. δημοσίευσής της παραμένουν στο αρχείο της Κτηματικής Υπηρεσίας.

Η Κτηματική Υπηρεσία στέλνει ένα θεωρημένο αντί?γραφο του τοπογραφικού διαγράμματος με σημείωση επ' αυτού του Φ.Ε.Κ. που δημοσιεύθηκε, στις παρακάτω Υ?πηρεσίες:

Σε περίπτωση εσφαλμένου καθορισμού της οριο?γραμμής του αιγιαλού ή του παλαιού αιγιαλού ή της πα?ραλίας επιτρέπεται ο επανακαθορισμός κατά τη διαδικα?σία του παρόντος άρθρου. Η διαδικασία για τον επανακα?θορισμό κινείται είτε αυτεπαγγέλτως από την Κτηματική Υπηρεσία είτε ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου και προσκόμιση στοιχείων που να αποδεικνύουν το σφάλ?μα του πρώτου καθορισμού. Ο επανακαθορισμός της πα?ραλίας, εφόσον συνεπάγεται μείωση της ζώνης της πα?ραλίας που είχε αρχικώς καθορισθεί επιτρέπεται μόνον αν δεν έχει συντελεσθεί η σχετική αναγκαστική απαλλο?τρίωση.

Η προηγούμενη παράγραφος έχει εφαρμογή και στις περιπτώσεις, κατά τις οποίες τα όρια του αιγιαλού, παλαιού αιγιαλού ή παραλίας έχουν καθοριστεί με βάση τον α.ν. 2344/1940.

Η Επιτροπή του άρθρου 3 ταυτόχρονα με τον προσ?διορισμό και τη χάραξη του αιγιαλού προσδιορίζει και την παραλία, εφόσον κρίνεται απαραίτητο για να εξυπηρετη?θεί ο σκοπός της παραγράφου 2 του άρθρου 1. Η παραλία χαράσσεται στο ίδιο διάγραμμα για τον αιγιαλό με κίτρινη πολυγωνική γραμμή, όπως αναφέρεται στο άρθρο 4.

Εμπράγματα δικαιώματα ιδιωτών, επί ακινήτων της παραλίας, απαλλοτριώνονται λόγω δημόσιας ωφέλειας με και από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνή?σεως της απόφασης του Υπουργού Οικονομικών, που ε?πικυρώνει την έκθεση και το διάγραμμα του αιγιαλού και παραλίας κατά την παράγραφο 5 του άρθρου 5, χωρίς να απαιτείται άλλη πρόσθετη διαδικασία για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης. Τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) παραχωρούν χωρίς αντάλλαγμα στο Δημόσιο τα εμπράγματα δικαιώματά τους επί ακινήτων που βρί?σκονται στην παραλία.

Για την παραλία εφαρμόζονται οι διατάξεις περί α?παλλοτριώσεων λόγω ρυμοτομίας. Αρμόδια υπηρεσία για την περαιτέρω διαδικασία είναι το Πολεοδομικό Γραφείο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Δήμοι και κοινότητες, που ωφελούνται από τη δημιουργία της παραλίας, δύνα?νται να συνεισφέρουν στην αποζημίωση για την αναγκα?στική απαλλοτρίωση των ακινήτων, που καταλαμβάνει η παραλία, κατά τα οριζόμενα με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται κατόπιν πρότασης του Υπουργείου Περι?βάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων ειδικά για κάθε περίπτωση.

Από τη δημοσίευση της απόφασης του Υπουργού Οι?κονομικών με την οποία δημιουργείται η παραλία, οι κύρι?οι των κτημάτων που καταλαμβάνονται από αυτή, θεω?ρούνται ότι έλαβαν γνώση περί τούτου και οφείλουν για μια διετία να μην προβούν σε οποιαδήποτε γενικά κατα?σκευή, βελτίωση, δενδροφύτευση ή άλλη τυχόν προσθή?κη στα ακίνητα αυτά, ενώ αύξηση της αξίας τους που ο?φείλεται σε μία από τις πιο πάνω ενέργειες δεν αποζημιώ?νεται.

Όπου υφίσταται σχέδιο πόλεως, η οριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί την εγκεκριμένη γραμμή δόμησης. Σε παραδοσιακούς οικισμούς η οριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί τη γραμμή δόμησης, όπως αυτή νομίμως έχει διαμορφωθεί. Σε πόλεις και οικι?σμούς που δημιουργήθηκαν πριν από το έτος 1923 ή έχουν πληθυσμό κάτω από 2.000 κατοίκους και στους ο?ποίους δεν υπάρχει εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, η ο?ριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί τη δια?μορφωμένη γραμμή δόμησης, όπως αυτή νομίμως έχει διαμορφωθεί. Στα δύο προηγούμενα εδάφια η γραμμή δόμησης προσδιορίζεται από τη Διεύθυνση Περιβάλλο?ντος - Χωροταξίας (ΔΙΠΕΧΩ) της Γενικής Γραμματείας Περιφέρειας. Κατά την έγκριση ή επέκταση σχεδίων πό?λεων η γραμμή δόμησης σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει την οριογραμμή της παραλίας με την επι?φύλαξη των περιπτώσεων, που αφορούν παραδοσιακούς οικισμούς ή διατηρητέα κτίσματα και κατασκευές. Σε πε?ριοχές εκτός σχεδίου εξαιρούνται από τη ζώνη παραλίας τα χαρακτηρισμένα ως διατηρητέα κτίσματα ή κατασκευ?ές.

Όπου έχει καθορισθεί ζώνη παραλίας με το καθεστώς του Α.Ν. 2344/1940 (ΦΕΚ 154 Α΄) αντίθετα από τα οριζό?μενα στην προηγούμενη παράγραφο, μπορούν να επανα?καθορισθούν τα όριά της κατά την παράγραφο αυτή, με την προϋπόθεση ότι η απαλλοτρίωση για την παραλία δεν έχει συντελεσθεί. Οι διαδικασίες και οι λοιπές αναγκαίες λεπτομέρειες για την εφαρμογή του άρθρου αυτού καθο?ρίζονται με απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χω?ροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων και Οικονομικών.

Σε περιοχές που είναι ήδη χαρακτηρισμένες ως ιδιαί?τερου φυσικού κάλλους, η άδεια και ο έλεγχος πάσης φύ?σεως εργασίας (οικοδομή, τεχνικά έργα κ.λπ.) εντός της καθορισμένης ζώνης αιγιαλού και παραλίας γίνεται από τις κατά τόπους αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Αι?γαίου, εφόσον πρόκειται για περιοχές της αρμοδιότητάς του.

Με την επιφύλαξη του άρθρου 17, πριν από την έ?γκριση ή επέκταση του σχεδίου πόλης ή από οποιαδήπο?τε εκποίηση ή παραχώρηση δημόσιου κτήματος ή από την εκτέλεση λιμενικών, βιομηχανικών, τουριστικών και συ?ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3987 των πράξεων αυτών, ο καθορισμός του αιγιαλού και της παραλίας στην περιοχή αυτή. Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρμόζεται προκειμένου για εκμισθώσεις ή παραχωρήσεις δημόσιων λιμνών και θαλασσών με σκοπό την α?λιευτική εκμετάλλευση σύμφωνα με την αλιευτική νομο?θεσία, εφόσον δεν κατασκευάζονται μόνιμα κτίσματα.