Νόμοι — ΦΕΚ A' 52/2020

Οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί (ΑΣ) είναι αυτόνομες εθελοντικές ενώσεις προσώπων, οι οποίες συγκροτούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και επιδιώκουν την οικονομική ανάπτυξη και προαγωγή των μελών τους, μέσω μιας συνιδιόκτητης και δημοκρατικά διοικούμενης αγροτικής συνεταιριστικής επιχείρησης. Ως ΑΣ θεωρούνται συνεταιρισμοί, οποιουδήποτε κλάδου ή δραστηριότητας στον τομέα της αγροτικής οικονομίας, μεταξύ άλλων και οι αλιευτικοί, κτηνοτροφικοί, πτηνοτροφικοί, μελισσοκομικοί, σηροτροφικοί, αγροτουριστικοί, αγροτοβιοτεχνικοί, οικοτεχνικοί και γυναικείοι. Οι δασικοί συνεταιρισμοί και οι ενώσεις τους δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος νόμου.

Οι ΑΣ είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και έχουν εμπορική ιδιότητα. Αναπτύσσουν κάθε είδους δραστηριότητα για την επίτευξη των σκοπών τους στο πλαίσιο του νόμου και του καταστατικού τους.

Για την εκπλήρωση των σκοπών τους, οι ΑΣ μπορούν ενδεικτικά να ιδρύουν υποκαταστήματα, παραρτήματα ή γραφεία στο εσωτερικό και το εξωτερικό, να συνιστούν νομικά πρόσωπα, να συμπράττουν σε κοινές επιχειρήσεις με καταναλωτικούς ή άλλους συνεταιρισμούς, νομικά πρόσωπα του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα, με κοινωφελείς οργανισμούς, με επιχειρήσεις Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με συνεταιριστικές οργανώσεις άλλων χωρών και με φυσικά ή νομικά πρόσωπα, μέσα στο πλαίσιο της διακρατικής ή/και της διεπαγγελματικής συνεργασίας.

Σύμφωνα με το καταστατικό τους και για την εκπλήρωση των σκοπών τους, οι ΑΣ μπορούν να παρέχουν, οι ίδιοι ή μέσω τρίτων νομικών προσώπων, στα μέλη – συνεταιριστές του άρθρου 6, χρηματοδοτήσεις με τη μορφή πιστώσεων μέχρι του ποσού των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ συνολικά για κάθε μέλος – συνεταιριστή.

Για θέματα που δεν ρυθμίζονται από τον παρόντα νόμο, εφαρμόζονται όσον αφορά τους ΑΣ συμπληρωματικά και αναλογικά οι διατάξεις του ν. 4548/2018 (Α΄ 104) για τις Ανώνυμες Εταιρείες και του Αστικού Κώδικα.

Για τη σύσταση γυναικείων ΑΣ μέλη των οποίων, σύμφωνα με το οικείο καταστατικό μπορούν να γίνουν αποκλειστικά γυναίκες, απαιτείται ελάχιστος αριθμός πέντε (5) ιδρυτικών μελών.

Αν τα μέλη του γυναικείου ΑΣ είναι έως και δέκα (10), δεν απαιτείται η εκλογή Διοικητικού Συμβουλίου, εκτός αν προβλέπεται από το καταστατικό του. Εφόσον δεν προβλέπεται η εκλογή Διοικητικού Συμβουλίου, η διοίκηση του γυναικείου ΑΣ ασκείται από όλα τα μέλη του ή από ένα μέλος που εκλέγεται από αυτά ως διαχειρίστρια, σύμφωνα με τους όρους του καταστατικού.

Με κοινή απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού εξειδικεύονται συγκεκριμένα μέτρα ανάπτυξης και εφαρμογής θετικών δράσεων για τους γυναικείους ΑΣ, όπως δράσεων πληροφόρησης, δικτύωσης, προβολής και ανταλλαγής τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών, με σκοπό τη στήριξη της συμμετοχής και της απασχόλησης των γυναικών και την ενίσχυση της οικονομικής τους αυτοτέλειας στην αγροτική παραγωγή.

Έδρα του ΑΣ είναι ο δήμος, όπου είναι εγκατεστημένη η διοίκησή του και ορίζεται από το καταστατικό του.

Η επωνυμία του ΑΣ εκφράζει τον κύριο σκοπό ή τα αντικείμενα δραστηριότητάς του και περιλαμβάνει την ιδιότητά του ως αγροτικού, καθώς και την έδρα του. Ο ΑΣ μπορεί να χρησιμοποιεί στις συναλλαγές του, εκτός της επωνυμίας του, και διακριτικό τίτλο, όπως αυτός ορίζεται στο καταστατικό του. Η επωνυμία του ΑΣ διακρίνεται από την επωνυμία άλλου ΑΣ που έχει την ίδια έδρα και τον ίδιο σκοπό. Η επωνυμία χρησιμοποιείται υποχρεωτικά στις συναλλαγές και τις νομικές πράξεις του ΑΣ. τον αριθμό Εθνικού Μητρώου Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών φορέων του άρθρου 22 και την ονομασία της ιστοσελίδας του.

Για τη σύσταση ΑΣ απαιτείται η σύνταξη καταστατικού και, με την επιφύλαξη της παραγράφου 2, η υπογραφή του από δέκα (10) τουλάχιστον πρόσωπα που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις του άρθρου 6, καθώς και η υποβολή του με την αίτηση του άρθρου 23 στην εποπτεύουσα Αρχή του άρθρου 21 για την έγκρισή του και την εγγραφή του ΑΣ στο Εθνικό Μητρώο Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών φορέων του άρθρου 22 (ΕΜΑΣ). Το ιδρυτικό καταστατικό ορίζει προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο αποτελείται από τουλάχιστον τρία (3) πρόσωπα από αυτά που το υπογράφουν, μεταξύ των οποίων ορίζει και τον Πρόεδρό του. Ο αριθμός των μελών του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου είναι πάντοτε περιττός.

Με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της εποπτεύουσας Αρχής του άρθρου 21, εγκρίνονται καταστατικά ΑΣ που υπογράφονται από λιγότερα από δέκα (10) πρόσωπα, εφόσον ειδικές συνθήκες το επιβάλλουν, ιδίως, όταν η έδρα του ΑΣ βρίσκεται σε ορεινές περιοχές ή νησιά με λιγότερους από 3.500 κατοίκους ή η δραστηριότητα του ΑΣ αφορά ειδικά προϊόντα.

Εντός τριάντα (30) ημερών από την κατάθεση της αίτησης της παραγράφου 1:

Αν η προθεσμία της παρούσας παραγράφου παρέλθει χωρίς ενέργεια της εποπτεύουσας Αρχής, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, η υποβληθείσα αίτηση θεωρείται ως γενομένη δεκτή, το καταστατικό θεωρείται σύννομο και εγκεκριμένο και η εποπτεύουσα Αρχή εγγράφει υποχρεωτικά τον ΑΣ στο ΕΜΑΣ.

Η εποπτεύουσα Αρχή μπορεί, σύμφωνα με την υποπερίπτωση ββ΄ της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 3, να καλέσει εγγράφως το προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο να προβεί στις απαραίτητες διορθώσεις ή να συμπληρώσει τις ελλείψεις, μέσα σε προθεσμία που δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τριάντα (30) ημερών από την επίδοση του εγγράφου στον Πρόεδρο του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου. Εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την άπρακτη λήξη της προθεσμίας του προηγουμένου εδαφίου ή την εμπρόθεσμη υποβολή διορθώσεων ή τη συμπλήρωση ελλείψεων από τον ΑΣ, εκδίδεται απόφαση της εποπτεύουσας Αρχής για την έγκριση του καταστατικού, σε συνέχεια της οποία η ίδια εγγράφει τον ΑΣ στο ΕΜΑΣ ή εκδίδεται απόφαση για την απόρριψη του καταστατικού.

Κατά της απορριπτικής απόφασης και εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή της στον Πρόεδρο του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου, όποιος έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Ο ΑΣ αποκτά νομική προσωπικότητα από την εγγραφή του στο ΕΜΑΣ.

Το καταστατικό του ΑΣ καταρτίζεται με ιδιωτικό έγγραφο, που χρονολογείται και υπογράφεται από τα απαιτούμενα από το άρθρο 4 ιδρυτικά μέλη και για να είναι έγκυρο πρέπει να περιέχει κατ’ ελάχιστον τα ακόλουθα στοιχεία:

Το καταστατικό μπορεί επίσης να περιλαμβάνει θέματα που δεν ρυθμίζονται με τον νόμο αυτόν, εφόσον δεν προσκρούουν στις διατάξεις του.

Μέλη του ΑΣ μπορεί να γίνουν φυσικά πρόσωπα, που έχουν πλήρη ικανότητα για δικαιοπραξία, απασχολούνται σε οποιονδήποτε κλάδο ή δραστηριότητα της αγροτικής οικονομίας (ιδίως, τη γεωργική, την κτηνοτροφική και την αλιευτική παραγωγή) που εξυπηρετείται από τις δραστηριότητες του ΑΣ, πληρούν τους όρους του καταστατικού του και αποδέχονται να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του (μέλη – συνεταιριστές).

Εφόσον προβλέπεται στο καταστατικό, μπορεί να γίνει μέλος - συνεταιριστής του ΑΣ και άλλος ΑΣ ή αναγνωρισμένη Οργάνωση ή Ομάδα Παραγωγών ή Ένωση Οργάνωσης Παραγωγών ή Αγροτική Εταιρική Σύμπραξη (ΑΕΣ), καθώς και κάθε άλλο νομικό πρόσωπο, που έχουν ως καταστατικό σκοπό τους την άσκηση επιχείρησης γεωργικής, κτηνοτροφικής ή αλιευτικής παραγωγής, η οποία εξυπηρετείται από τους σκοπούς και τις δραστηριότητες του ΑΣ. Οι ειδικότεροι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής τους, καθώς και η εκπροσώπησή τους καθορίζονται από το καταστατικό.

Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει την εγγραφή στον ΑΣ μελών - επενδυτών. Τα μέλη - επενδυτές είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τα οποία συμμετέχουν στο συνεταιριστικό κεφάλαιο, σύμφωνα με το άρθρο 9, αλλά δεν υποχρεούνται να συναλλάσσονται με τον ΑΣ. Οι όροι και οι προϋποθέσεις εισόδου και εξόδου, τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις, η δυνατότητα και οι προϋποθέσεις συμμετοχής των μελών - επενδυτών στο Διοικητικό Συμβούλιο ή στο Εποπτικό Συμβούλιο του ΑΣ, καθορίζονται από το καταστατικό, με την επιφύλαξη των διατάξεων του παρόντος νόμου. Αν το καταστατικό προβλέπει την εγγραφή στον ΑΣ μελών – επενδυτών, τότε τα μέλη - επενδυτές συμμετέχουν στη Γενική Συνέλευση του ΑΣ με δικαίωμα ψήφου και ο συνολικός αριθμός των ψήφων τους δεν μπορεί να υπερβαίνει το τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) του συνολικού αριθμού των ψήφων που διαθέτουν τα μέλη του ΑΣ.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΑΣ αποφασίζει αιτιολογημένα για την αποδοχή ή όχι της αίτησης εγγραφής προσώπου ως μέλους του ΑΣ, εντός προθεσμίας που ορίζεται από το καταστατικό.

Αν η αίτηση απορριφθεί ή αν το Διοικητικό Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός της παραπάνω προθεσμίας, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει εγγράφως στην πρώτη τακτική ή έκτακτη Γενική Συνέλευση, η οποία επιλαμβάνεται του αιτήματος και αποφασίζει οριστικά και αιτιολογημένα. Η συνεταιριστική ιδιότητα αποκτάται από την ημερομηνία που λαμβάνεται η απόφαση για την αποδοχή της αίτησης εγγραφής και με την προϋπόθεση ότι, ο ενδιαφερόμενος έχει καταβάλει την αξία της συνεταιρικής μερίδας ή το ποσό που αντιστοιχεί στην πρώτη δόση, αν το καταστατικό προβλέπει την καταβολή της αξίας της συνεταιρικής μερίδας και σε δόσεις. Τα ιδρυτικά μέλη αποκτούν τη συνεταιριστική ιδιότητα από την καταχώριση του καταστατικού στο ΕΜΑΣ, εφόσον καταβάλλουν την αξία της συνεταιρικής μερίδας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο προηγούμενο εδάφιο.

Το καταστατικό ορίζει τα κωλύματα για την εγγραφή μέλους, καθώς και τους όρους και τις προϋποθέσεις αποχώρησης και διαγραφής του, την ελάχιστη χρονική διάρκεια της παραμονής του και τους όρους και τον χρόνο απόδοσης των συνεταιρικών μερίδων. Απαγορεύονται και είναι ανίσχυρες οι εγγραφές μελών που γίνονται κατά την περίοδο τριών (3) μηνών που προηγούνται από την ημερομηνία αρχαιρεσιών για την ανάδειξη οργάνων του ΑΣ.

Το μέλος – συνεταιριστής διαγράφεται υποχρεωτικά αν δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, όπως αυτές ορίζονται στην περίπτωση στ΄ της παραγράφου 1 και στην παράγραφο 2 του άρθρου 8 και σύμφωνα με το καταστατικό και τυχόν εκδοθείσες αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης, για χρονική περίοδο η οποία ορίζεται από το καταστατικό και η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη των δύο (2) συνεχομένων διαχειριστικών χρήσεων. Η παρούσα παράγραφος δεν ισχύει για τα μέλη – επενδυτές.

Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των μελών προς τον ΑΣ ορίζονται από το καταστατικό, το οποίο πρέπει να περιέχει υποχρεωτικά διατάξεις που ρυθμίζουν:

Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, που λαμβάνεται με την αυξημένη απαρτία της παραγράφου 3 του άρθρου 13 και με την πλειοψηφία της παραγράφου 1 του άρθρου 14, το μέλος - συνεταιριστής μπορεί να απαλλάσσεται εν όλω ή εν μέρει από την υποχρέωση της περίπτωσης στ΄ της παραγράφου 1, εφόσον:

Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει κυρώσεις κατά των μελών για τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους προς τον ΑΣ, περιλαμβανομένης και της κύρωσης της διαγραφής του μέλους από τον ΑΣ.

Η προσωπική εργασία που παρέχει το μέλος του ΑΣ προς αυτόν, ανάλογα με τις ανάγκες του, συνιστά άσκηση δικαιώματος της περίπτωσης δ΄ της παραγράφου 1 και δεν θεωρείται, ότι παρέχεται στο πλαίσιο σχέσης εξαρτημένης εργασίας. Ο ΑΣ εκδίδει παραστατικό, σύμφωνα με την παράγραφο 10 του άρθρου 8 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251) για την παρασχεθείσα προσωπική εργασία. Η αξία της προσωπικής εργασίας μεταφέρεται στο πλεόνασμα του ΑΣ της οικείας διαχειριστικής χρήσης και διανέμεται στα δικαιούχα μέλη, σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 26.

Το καταστατικό δύναται να απαγορεύει στα μέλη του ΑΣ να προβαίνουν σε ανταγωνιστικές προς τους σκοπούς του ΑΣ πράξεις, με την εξαίρεση της διάθεσης του ποσοστού της παραγωγής τους που δεν υποχρεούνται να παραδίδουν στον ΑΣ.

Το συνεταιριστικό κεφάλαιο των ΑΣ ανέρχεται κατ’ ελάχιστο στο ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ. Στις περιπτώσεις του άρθρου 2 και της παραγράφου 2 του άρθρου 4, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της εποπτεύουσας Αρχής και εφόσον το επιβάλουν ειδικές συνθήκες, εγκρίνονται καταστατικά με ύψος συνεταιριστικού κεφαλαίου κατώτερο των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ αλλά όχι κατώτερο των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ.