Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK

februari 2016

1. Inleiding

Op 1 januari 2015 is de Wet langdurige zorg (Wlz) in werking getreden. Tot 1 januari 2015 was de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) van toepassing. In hoofdstuk 11 van de Wlz zijn de invoeringsbepalingen en het overgangsrecht opgenomen. Indien van toepassing zijn de overgangsbepalingen over de afwikkeling van de AWBZ in dit document opgenomen bij de betreffende onderdelen.

De activiteiten van het CAK worden met ingang van 1 januari 2013 uitgevoerd door een zelfstandig bestuursorgaan (zbo). De Kaderwet zelfstandige bestuursorganen is hierop van toepassing.

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) hebben in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK voorschriften opgenomen voor de inrichting van de verantwoordingsdocumenten 2015 van het CAK. Het model bevat modellen waarmee het CAK zijn verantwoordingsdocumenten moet inrichten.

Ook heeft dit protocol betrekking op de uitwerking van de Wet tegemoetkomingsregeling chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg), de Jeugdwet (ouderbijdragen), de afgifte van Schengen- en Engelstalige verklaringen en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (beheerskosten) op grond waarvan VWS regels kan stellen voor het accountantsonderzoek en voor de inhoud en inrichting van het accountantsverslag.

De regels voor het accountantsonderzoek en voor de inhoud en inrichting van het accountantsverslag hebben VWS en de NZa vastgelegd in dit Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK.1Op basis van artikel 31 Wmg kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de verklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 Wlz. Artikel 6.2.6 (lid 1) Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK.

Dit Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK geeft richtlijnen voor het door de externe accountant uit te voeren onderzoek naar de getrouwheid2Met getrouwheid wordt in het protocol bedoeld het voldoen aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK. en rechtmatigheid van de financiële verantwoording en de rechtmatige uitvoering van de:

Het doel van dit protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om de kaders te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden.

De externe accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in:

Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de accountantsproducten vóór 15 maart3De aanleverdatum van het afgesloten ‘Governance arrangement tussen het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het CAK’ en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2015. Deze datum wijkt af van de aanleverdatum van 1 juli zoals genoemd in de Wet langdurige zorg. van het jaar volgende op het verslagjaar toezenden aan VWS en de NZa.

VWS en de NZa maken bij hun toezicht zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van het CAK en van de controleverklaringen, het accountantsrapport, het rapport van feitelijke bevindingen en de Third Party Mededeling.4De Third Party Mededeling is een rapportage van een externe accountant aan de gemeenten en het CAK. De externe accountant van het CAK gebruikt de uitkomsten van de Third Party Mededeling in zijn oordeelsvorming over de jaarrekening en de bestuurlijke rechtmatigheidsverantwoording. Daarbij beoordelen VWS en de NZa de toereikendheid van de door de externe accountant uitgevoerde werkzaamheden en stellen op basis van hun bevindingen hun eigen onderzoekswerkzaamheden vast.

Op grond van de verzamelde informatie vormen VWS en de NZa zich een oordeel over de rechtmatige en doelmatige uitvoering door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende ontvangsten en uitgaven, van de:

De Auditdienst Rijk (ADR) die in opdracht van VWS de werkzaamheden van de externe accountant van het CAK beoordeelt, brengt daarvan verslag uit aan VWS.

Jaarlijks brengt de ADR een verslag uit aan VWS van de bevindingen over de:

VWS neemt het oordeel van de ADR mee bij de vaststelling van de Wtcg geldstromen en de beheerskosten van het CAK over het boekjaar.

De bevindingen van de ADR over de ouderbijdragen op basis van de Jeugdwet en de afgifte van Schengen- en Engelstalige verklaringen worden aan VWS ter beschikking gesteld ten behoeve van de invulling van de systeemverantwoordelijkheid van het departement voor deze taken.

De NZa rapporteert haar bevindingen over de doelmatige en rechtmatige uitvoering van de Wlz door het CAK aan het CAK. Ook brengt de NZa jaarlijks samenvattende rapporten uit over:

1.1. Mededeling in Staatscourant

De raad van bestuur van de NZa heeft op 9 februari 2016 dit ‘Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK’ vastgesteld. Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin deze mededeling is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2015. U kunt dit protocol en alle andere in dit protocol genoemde documenten raadplegen op www.nza.nl.

2. Doel van het accountantsonderzoek

Het accountantsonderzoek bij het CAK bestaat uit de volgende zes deelonderzoeken:

De externe accountant rapporteert over de bevindingen en conclusies van zijn onderzoek in:

Het onderzoek naar het financieel verslag leidt tot twee controleverklaringen van de externe accountant.

In de getrouwheidsverklaring geeft de externe accountant aan of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van het vermogen per 31 december van het verslagjaar en van het resultaat over het verslagjaar.

In de rechtmatigheidsverklaring voor VWS, de NZa en het Zorginstituut, geeft de externe accountant aan of de geldstromen in de bestuurlijke verantwoording voldoen aan de eisen van financiële rechtmatigheid. Deze rechtmatigheidsverklaring is alleen bestemd voor VWS, de NZa en het Zorginstituut.

Voor de tekst van de controleverklaring bij de jaarrekening (over de getrouwheid) maakt de externe accountant in de basis gebruik van de standaardteksten van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). Voor de tekst van de controleverklaring over de rechtmatigheid maakt de externe accountant gebruik van het model dat in hoofdstuk 5 van dit protocol is opgenomen.

De samenvattende rapportage bevat de uitkomsten van het onderzoek van de externe accountant naar de hiervoor genoemde zes deelonderzoeken.

De samenvattende rapportage bestaat uit twee separate onderdelen:

Het verdient de voorkeur dat de externe accountant beide delen van de samenvattende rapportage separaat uitbrengt, dit om verwarring tussen het assurance en non-assurance deel te voorkomen.

In hoofdstuk 6 wordt de inhoud van de samenvattende rapportage verder uitgewerkt.

In de oordeelsvorming op basis van de Third Party Mededeling legt de externe accountant zijn oordeel vast of binnen het uitvoeringsproces voor de eigen bijdragen Wmo adequate waarborgen aanwezig zijn om de volledigheid, juistheid en tijdigheid van de beheersdoelstellingen voor de uitvoering van de eigen bijdrageregeling Wmo te kunnen waarborgen in het verslagjaar. De beheersdoelstellingen zijn door het management van het CAK vastgesteld. De Third Party Mededeling is uitsluitend bestemd voor het CAK, de gemeenten en haar externe accountants. Het is van belang dat ook VWS (ADR) en de NZa voor hun onderzoek gebruik kunnen maken van de Third Party Mededeling. De Third Party Mededeling maakt onderdeel uit van de oordeelsvorming van de externe accountant.

3. Procedure onderzoek

De procedure van het onderzoek in het verslagjaar kan als volgt worden weergegeven.

Het CAK geeft de externe accountant opdracht om een onderzoek uit te voeren naar:

Bij deze opdracht vormen het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK en het Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK het uitgangspunt. VWS en de NZa voorzien het CAK en de externe accountant van een exemplaar van het model en het protocol.

4. Inhoud van het accountantsonderzoek

4.1. Object van het onderzoek

Het object van onderzoek zijn het door het CAK opgestelde:

In de hierna opgenomen paragrafen zijn deze onderdelen nader uitgewerkt.

Het normenkader voor deze verantwoordingen wordt gevormd door de brief ‘Verslaglegging Wlz door CAK’ van het ministerie van VWS van 15 juli 2015 met het kenmerk 794520 – 139125-Z.

4.1.1. Financieel verslag

Het financieel verslag van het CAK bevat een financiële verantwoording over de uitvoering van de wet, volgens het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK. Het CAK verantwoord zich hierover middels:

De jaarrekening wordt zoveel mogelijk ingericht met overeenkomstige toepassing van Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De jaarrekening wordt vergezeld van een verklaring over de getrouwheid, afgegeven door een externe accountant.7Artikel 35 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.

In de bestuurlijke verantwoording legt het CAK verantwoording af over:

De bestuurlijke verantwoording wordt opgesteld met inachtneming van hoofdstuk 2 van het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK. In de bestuurlijke verantwoording wordt ook een overzicht opgenomen van de balans en de staat van baten en lasten over het verantwoordingsjaar inclusief vergelijkende cijfers.

Over de volgende geldstromen wordt verantwoording afgelegd in de bestuurlijke verantwoording:

Ook wordt in de bestuurlijke verantwoording vermeld hoeveel Schengen- en Engelstalige verklaringen zijn afgegeven in het verslagjaar en wordt er een prognose opgenomen door het CAK van het verwachte aantal aanvragen voor het volgende jaar.

De bestuurlijke verantwoording wordt vergezeld van een rechtmatigheidsverklaring, afgegeven door een externe accountant.

4.1.2. Uitvoeringsverslag

In het uitvoeringsverslag legt het CAK verantwoording af over:

4.2. Toetsingscriteria voor de getrouwheid en rechtmatigheid van het financieel verslag

4.2.1. Het begrippenkader

Het onderzoek naar de getrouwheid van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen geldstromen is gericht op het vaststellen of:

Met getrouwheid wordt in het protocol bedoeld het voldoen aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK. Voor het onderzoek naar de getrouwheid van de jaarrekening zijn in dit protocol geen nadere voorschriften opgenomen. Deze werkzaamheden moeten plaatsvinden in overeenstemming met de Verordening gedragscode (VGC), de geldende beroepsvoorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS). Voor de tekst van de controleverklaring bij de jaarrekening (betreffende de getrouwheid) maakt de externe accountant in de basis gebruik van de standaardteksten van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).

Voor het onderzoek naar de rechtmatigheid is de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van belang. Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving. Een proces, of de uitkomsten daarvan, voldoet wel of niet aan de interne of externe regels die van kracht zijn. In die zin is rechtmatigheid een absoluut begrip. De concrete invulling van het begrip is echter afhankelijk van de gekozen normstelling, de aard en reikwijdte van de regelgeving, het soort organisatie en het karakter van het betreffende proces of de uitkomst daarvan. Rechtmatigheid vormt dus een begrip dat gekoppeld is aan het object van onderzoek.

In het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK is het rechtmatigheidsbegrip in detail uitgewerkt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen financiële en procedurele rechtmatigheid en tussen directe en gebruikersverantwoordelijkheid. Het model geeft ook aan welke randvoorwaarden bij de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van toepassing zijn. De externe accountant hanteert de begripsomschrijvingen uit het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK als uitgangspunt voor het rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert.

Het rechtmatigheidsbegrip bij het CAK is gekoppeld aan de specifieke taken en verantwoordelijkheden van het CAK. Het CAK verantwoordt zich uitsluitend over taken waarvoor het CAK verantwoordelijk is en waarbij het CAK de mogelijkheid heeft om zaken te beïnvloeden of bij te sturen. Als het CAK deze taken in overeenstemming met de voorschriften van de geldende wet- en regelgeving uitvoert, dan zijn de processen die daaraan zijn gekoppeld en de geldstromen die daaruit voortvloeien rechtmatig.

In het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK zijn de taken van het CAK beschreven.

De volgende taken en bijbehorende geldstromen kunnen worden onderscheiden:

In de volgende paragrafen zijn de accountantswerkzaamheden met betrekking tot elk van de taken en geldstromen opgenomen.

4.2.2. Wet- en regelgeving

Specifiek moet de externe accountant aandacht besteden aan (gewijzigde) wet- en regelgeving en de implementatie hiervan binnen het CAK. Voor het verantwoordingsjaar 2015 moet onder andere aandacht besteed worden aan de uitvoering van de nieuwe taken (onder andere afdracht ouderbijdragen op basis van de Jeugdwet, afgifte Schengen- en Engelstalige verklaringen en de invoering van de Wlz).

4.2.3. Uitbetaalde tegemoetkomingen Wtcg

De externe accountant hanteert voor zijn onderzoek naar de vaststelling en betaling van aanspraken tegemoetkomingen Wtcg het normenkader zoals uiteengezet in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK.

In artikel 3, eerste en tweede lid, van de Wtcg (niet meer in werking vanaf 1 januari 2016) is vastgelegd dat het CAK de tegemoetkoming aan rechthebbenden moet vaststellen en voor het einde van het kalenderjaar, volgend op het jaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft, moet uitbetalen. Het CAK is verantwoordelijk voor het bepalen van dit recht aan de hand van de per uitkeringsjaar namens de zorgverzekeraars, indicatieorganen, colleges van burgemeester en wethouders en de Belastingdienst aangeleverde gegevens.

De concrete invulling van het begrip rechtmatigheid voor deze taak is weergegeven in hoofdstuk 2 van het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK.

De externe accountant stelt vast dat het CAK de aanspraken op de tegemoetkoming Wtcg volledig, juist en tijdig heeft vastgesteld en uitbetaald, gegeven haar verantwoordelijkheid zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK.

De externe accountant stelt vast of geconstateerde onrechtmatigheden en onzekerheden invloed hebben op de strekking van zijn controleverklaring. Hij stelt vast of de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen informatie een juist beeld geeft van de vaststelling en uitbetaling van de aanspraken tegemoetkomingen Wtcg. De externe accountant neemt zijn bevindingen op in het onderdeel accountantsrapport van de samenvattende accountantsrapportage.

Voor de goedkeuringstolerantie gaat de externe accountant uit van de mutatiestroom. Als grens geldt hierbij 1% van het totaal aan mutaties (Wtcg-betalingen) in de rekening-courant in het verslagjaar.

Ten aanzien van de rechtmatigheid van de Wtcg uitgaven wordt in opdracht van VWS door een externe accountant een steekproefonderzoek uitgevoerd. Hierover wordt gerapporteerd door middel van een rapport van feitelijke bevindingen aan VWS. Op basis van dit rapport vormt VWS zich een oordeel over de rechtmatigheid van de Wtcg uitgaven.

Dit oordeel wordt door de ADR beoordeeld in het kader van de wettelijke taak betreffende de jaarrekening van VWS. Hiertoe wordt door de ADR een review uitgevoerd op de werkzaamheden van de externe accountant die het steekproefonderzoek uitvoert. De bevindingen uit de review worden door de ADR gerapporteerd aan VWS en de externe accountant. Indien de ADR het niet eens is met het oordeel van VWS over de rechtmatigheid van de Wtcg uitgaven, dan komt dit tot uitdrukking in de verantwoording van VWS, vooral in de bedrijfsvoeringsparagraaf. Indien de ADR het eens is met het oordeel, wordt er niets opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf. Dit is een impliciete akkoordbevinding.

VWS deelt het oordeel over de rechtmatigheid van de Wtcg uitgaven mee aan het CAK door middel van een brief, waarin ook de bevindingen van de review van de ADR tot uitdrukking komen. Het CAK neemt dit oordeel onverkort over door de brief onderdeel te maken van de bestuurlijke rechtmatigheidsverantwoording.

Het CAK verantwoordt zich in haar bestuurlijke rechtmatigheidsverantwoording door aan te geven welke maatregelen zij heeft getroffen en wat de uitkomsten zijn uit de processen, zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK. Het CAK beschrijft uitsluitend datgene wat valt binnen haar verantwoordelijkheidsgebied, zoals uiteengezet in dit model. Daarnaast schrijft het CAK onverkort het oordeel van de minister uit in de bestuurlijke verantwoording, inclusief alle bevindingen, zoals opgenomen in de brief van VWS. De directie van het CAK draagt behoudens voornoemde overname van gegevens geen inhoudelijke verantwoordelijkheid voor dit gedeelte van de verantwoording.

De externe accountant van het CAK voert zijn controle uit ten aanzien van de bestuurlijke verantwoording en voorziet deze van een verklaring, zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving 2015 CAK en het Protocol Accountantsonderzoek 2015 CAK. Dit protocol beschrijft de werkzaamheden die de externe accountant moet uitvoeren. De externe accountant stelt in aanvulling hierop alleen vast dat het CAK zich over het totaaloordeel van de Wtcg heeft verantwoord volgens bovenstaande werkwijze, maar de inhoudelijke toets wordt hiervan uitgesloten.