Protocol Accountantsonderzoek 2016 CAK

September 2016

1. Inleiding

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) hebben in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK voorschriften opgenomen voor de inrichting van de verantwoordingsdocumenten 2016 van het CAK. Het model bevat modellen waarmee het CAK zijn verantwoordingsdocumenten moet inrichten.

De regels voor het accountantsonderzoek en voor de inhoud en inrichting van het accountantsverslag hebben VWS en de NZa vastgelegd in dit Protocol Accountantsonderzoek 2016 CAK1Op basis van artikel 31 Wmg kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de verklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 Wlz. Artikel 6.2.6 (lid 1) Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK..

Dit Protocol Accountantsonderzoek 2016 CAK geeft richtlijnen voor het door de externe accountant uit te voeren onderzoek naar de:

Het doel van dit protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om de kaders te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden.

De externe accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in:

Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de accountantsproducten vóór 15 maart2De aanleverdatum van het afgesloten ‘Governance arrangement tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport’ en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2016. Deze datum wijkt af van de aanleverdatum van 1 juli zoals genoemd in de Wet langdurige zorg. van het jaar volgende op het verslagjaar toezenden aan VWS en de NZa.

VWS en de NZa maken bij hun toezicht zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van het CAK en van de controleverklaringen, het accountantsrapport, het rapport van feitelijke bevindingen en de Third Party Mededeling3De Third Party Mededeling is een rapportage van een externe accountant aan de gemeenten en het CAK. De externe accountant van het CAK gebruikt de uitkomsten van de Third Party Mededeling in zijn oordeelsvorming over de jaarrekening en de bestuurlijke rechtmatigheidsverantwoording.. Daarbij beoordelen VWS en de NZa de toereikendheid van de door de externe accountant uitgevoerde werkzaamheden en stellen op basis van hun bevindingen hun eigen onderzoekswerkzaamheden vast.

Op grond van de verzamelde informatie vormen VWS en de NZa zich een oordeel over de rechtmatige en doelmatige uitvoering door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende ontvangsten en uitgaven, van de:

De Auditdienst Rijk (ADR) die in opdracht van VWS de werkzaamheden van de externe accountant van het CAK beoordeelt, brengt daarvan verslag uit aan VWS.

Jaarlijks brengt de ADR een verslag uit aan VWS van de bevindingen over de:

VWS neemt het oordeel van de ADR mee bij de vaststelling van de Wtcg geldstromen en de beheerskosten van het CAK over het boekjaar.

De bevindingen van de ADR over de ouderbijdragen op basis van de Jeugdwet en de afgifte van Schengen- en Engelstalige verklaringen worden aan VWS ter beschikking gesteld ten behoeve van de invulling van de systeemverantwoordelijkheid van het departement voor deze taken.

De NZa rapporteert aan het CAK haar bevindingen over de doelmatige en rechtmatige uitvoering van de AWBZ, Wlz, Wmo en de CER door het CAK. Ook brengt de NZa jaarlijks samenvattende rapporten uit over:

1.1. Mededeling in Staatscourant

De raad van bestuur van de NZa heeft op 20 september 2016 dit ‘Protocol Accountantsonderzoek 2016 CAK’ vastgesteld. Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin deze mededeling is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2016. U kunt dit protocol en alle andere in dit protocol genoemde documenten raadplegen op www.nza.nl.

2. Doel van het accountantsonderzoek

Het accountantsonderzoek bij het CAK bestaat uit de volgende deelonderzoeken:

Een externe accountant rapporteert over de bevindingen en conclusies van zijn onderzoek in:

In de controleverklaring geeft een externe accountant aan of:

In de controleverklaring geeft een externe accountant aan of:

Deze controleverklaring is alleen bestemd voor VWS, de NZa en Zorginstituut Nederland (Zorginstituut).

Voor de teksten van de controleverklaringen maakt een externe accountant gebruik van de modellen die in hoofdstuk 5 van dit protocol zijn opgenomen.

De samenvattende rapportage bevat de uitkomsten van het onderzoek van de externe accountant naar de hiervoor genoemde deelonderzoeken.

De samenvattende rapportage bestaat uit twee separate onderdelen:

Het verdient de voorkeur dat een externe accountant beide delen van de samenvattende rapportage separaat uitbrengt, dit om verwarring tussen het assurance en non-assurance deel te voorkomen.

In hoofdstuk 6 wordt de inhoud van de samenvattende rapportage verder uitgewerkt.

In de oordeelsvorming op basis van de Third Party Mededeling legt een externe accountant zijn oordeel vast of binnen het uitvoeringsproces voor de eigen bijdragen Wmo adequate waarborgen aanwezig zijn om de volledigheid, juistheid en tijdigheid van de beheersdoelstellingen voor de uitvoering van de eigen bijdrageregeling Wmo te kunnen waarborgen in het verslagjaar. De beheersdoelstellingen zijn door het management van het CAK vastgesteld. De Third Party Mededeling is uitsluitend bestemd voor het CAK, de gemeenten en zijn externe accountants. Het is van belang dat ook VWS (ADR) en de NZa voor hun onderzoek gebruik kunnen maken van de Third Party Mededeling. De Third Party Mededeling maakt onderdeel uit van de oordeelsvorming van een externe accountant.

3. Procedure onderzoek

De procedure van het onderzoek in het verslagjaar kan als volgt worden weergegeven.

Het CAK geeft een externe accountant opdracht om een onderzoek uit te voeren naar:

Bij deze opdracht vormen het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK en het Protocol Accountantsonderzoek 2016 CAK het uitgangspunt. VWS en de NZa voorzien het CAK en een externe accountant van een exemplaar van het model en het protocol.

4. Inhoud van het accountantsonderzoek

4.1. Object van het onderzoek

Het object van onderzoek zijn het door het CAK opgestelde:

In de hierna opgenomen paragrafen zijn deze onderdelen nader uitgewerkt.

Het normenkader voor deze verantwoordingen wordt gevormd door artikel 6.1 van de Regeling langdurige zorg.

4.1.1. Financieel verslag

Het financieel verslag van het CAK bevat een financiële verantwoording over de uitvoering van de wet volgens het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK. Het CAK verantwoord zich over de uitvoering van de wet middels:

In deze bestuurlijke verantwoording wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer en de rechtmatigheid van de geldstromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken.

Bij deze verantwoordingen worden de volgende controleverklaringen verstrekt door een externe accountant:

De jaarrekening wordt ingericht conform Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

In de jaarrekening is minimaal opgenomen:

Aan de jaarrekening wordt een directieverslag (zie paragraaf 4.1.2) inclusief een rechtmatigheidsverantwoording over de beheerskosten toegevoegd.

Ook wordt aan de jaarrekening een bestuursverklaring toegevoegd waarin het bestuur aangeeft dat de gevraagde en aangeleverde gegevens in de jaarrekening betrouwbaar zijn.

Onderdeel van het directieverslag is de rechtmatigheidsverantwoording over de beheerskosten. Hierin legt het bestuur van het CAK verantwoording af over de rechtmatigheid van de verantwoorde beheerskosten in het verslagjaar.

In de bestuurlijke verantwoording legt het CAK volgens het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK verantwoording af over:

In de bestuurlijke verantwoording wordt ook een overzicht opgenomen

van de activa en passiva van de geldstromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken in het verantwoordingsjaar (inclusief vergelijkende cijfers). Van deze activa en passiva worden ook verloopoverzichten en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden (minimaal verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen inclusief een uitsplitsing van deze openstaande vorderingen naar ouderdom voor de posten die betrekking hebben op de Wlz, AWBZ en Wmo).

In de bestuurlijke verantwoording wordt gebruik gemaakt van de matrix bestuurlijke verantwoording VWS en NZa (zie paragraaf 4.2.3 van het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK). In deze matrix legt het CAK verantwoording af over de geldstromen:

Aan de bestuurlijke verantwoording wordt een bestuursverklaring toegevoegd waarin het bestuur aangeeft dat de gevraagde en aangeleverde gegevens in de bestuurlijke verantwoording betrouwbaar zijn.

4.1.2. Uitvoeringsverslag

Het uitvoeringsverslag (hierna aangeduid als: directieverslag) wordt toegevoegd aan de jaarrekening en wordt ingericht conform Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. In dit directieverslag legt het CAK verantwoording af volgens het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK. Deze bevat minimaal:

Aan het directieverslag wordt een bestuursverklaring toegevoegd waarin het bestuur aangeeft dat de gevraagde en aangeleverde gegevens in het directieverslag betrouwbaar zijn.

4.2. Toetsingscriteria

4.2.1. Het begrippenkader

Het onderzoek naar de jaarrekening, het directieverslag en de bestuurlijke verantwoording is gericht op het vaststellen of:

Met getrouw beeld wordt in dit protocol bedoeld het voldoen aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK. Voor het onderzoek naar de getrouwheid van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording zijn in dit protocol geen nadere voorschriften opgenomen. Deze werkzaamheden moeten plaatsvinden in overeenstemming met de geldende beroepsvoorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), waaronder de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS).

Voor het onderzoek naar de rechtmatigheid is de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van belang. Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving. Een proces, of de uitkomsten daarvan, voldoet wel of niet aan de interne of externe regels die van kracht zijn. In die zin is rechtmatigheid een absoluut begrip. De concrete invulling van het begrip is echter afhankelijk van de gekozen normstelling, de aard en reikwijdte van de regelgeving, het soort organisatie en het karakter van het betreffende proces of de uitkomst daarvan. Rechtmatigheid vormt dus een begrip dat gekoppeld is aan het object van onderzoek.

In het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK is het rechtmatigheidsbegrip in detail uitgewerkt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen financiële en procedurele rechtmatigheid en tussen directe en gebruikers-verantwoordelijkheid. Het model geeft ook aan welke randvoorwaarden bij de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van toepassing zijn. Een externe accountant hanteert de begripsomschrijvingen uit het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK als uitgangspunt voor het rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert.

Het rechtmatigheidsbegrip bij het CAK is gekoppeld aan de specifieke taken en verantwoordelijkheden van het CAK. Het CAK verantwoordt zich uitsluitend over taken waarvoor het CAK verantwoordelijk is en waarbij het CAK de mogelijkheid heeft om zaken te beïnvloeden of bij te sturen. Als het CAK deze taken in overeenstemming met de voorschriften van de geldende wet- en regelgeving uitvoert, dan zijn de processen die daaraan zijn gekoppeld en de geldstromen die daaruit voortvloeien rechtmatig.

In het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK zijn de taken van het CAK beschreven.

De volgende taken en bijbehorende geldstromen kunnen worden onderscheiden:

In de volgende paragrafen zijn de accountantswerkzaamheden met betrekking tot elk van de taken en geldstromen opgenomen.

4.2.2. Wet- en regelgeving

Specifiek moet een externe accountant aandacht besteden aan (gewijzigde) wet- en regelgeving en de implementatie hiervan binnen het CAK zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK. Voor het verantwoordingsjaar 2016 moet onder andere aandacht besteed worden aan de afbouw van de ouderbijdragen op basis van de Jeugdwet.

4.2.3. Taken onder toezicht van VWS

4.2.3.1. Beheerskosten van het CAK

De externe accountant hanteert voor zijn onderzoek naar de beheerskosten van het CAK en de hiermee samenhangende posten in de jaarrekening het normenkader zoals uiteengezet in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK.

De beheerskosten van het CAK bestaan uit een aantal componenten10Hieronder vallen eveneens eventuele incidentele beheerskosten voor projecten.:

Eerdergenoemde beheerskosten worden door de minister van VWS vastgesteld.

De externe accountant beoordeelt:

Een externe accountant stelt vast of geconstateerde onrechtmatigheden en onzekerheden invloed hebben op de strekking van zijn controleverklaring. Hij stelt vast of de in de jaarrekening en het directieverslag opgenomen informatie een juist beeld geeft van de beheerskosten van het CAK. De externe accountant neemt zijn bevindingen op in het onderdeel accountantsrapport van de samenvattende accountantsrapportage.

Voor de goedkeuringstolerantie gaat de externe accountant uit van de mutatiestroom. Als grens geldt hierbij 1% van het totaal van de verantwoorde beheerskosten in het verslagjaar.

Het voldoen aan de Europese Aanbestedingsrichtlijnen wordt gerekend tot de financiële rechtmatigheid. Dat wil zeggen dat geconstateerde afwijkingen van de richtlijnen gevolgen hebben voor de financiële rechtmatigheid. Een externe accountant betrekt dit in zijn rechtmatigheidsoordeel en maakt verder melding van geconstateerde afwijkingen van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen in de rapportage over het gevoerde financiële beheer (zie Model Jaarverslaggeving 2016 CAK).

Als de in de beheerskosten opgenomen beloningen per functie uitkomen boven de norm volgens de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) maakt het CAK hiervan melding in de jaarrekening. De externe accountant toetst of een en ander volgens het Controleprotocol WNT van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties11Zie Regeling nummer 2015-0000733957 van 9 december 2015. is verwerkt.

4.2.3.2. Interest geldmiddelen beheerskosten

Een externe accountant hanteert voor zijn onderzoek naar de interest geldmiddelen beheerskosten en de hiermee samenhangende posten in de jaarrekening het normenkader zoals uiteengezet in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK.

Een externe accountant beoordeelt of er sprake is van interest geldmiddelen beheerskosten. Een externe accountant beoordeelt daarbij of deze interest geldmiddelen beheerskosten volledig worden afgedragen aan het ministerie van VWS.

Een externe accountant stelt vast of geconstateerde onrechtmatigheden en onzekerheden invloed hebben op de strekking van zijn controleverklaring. Hij stelt vast of de in de jaarrekening en het directieverslag opgenomen informatie een juist beeld geeft van de interest geldmiddelen beheerskosten. Een externe accountant neemt zijn bevindingen op in het onderdeel accountantsrapport van de samenvattende accountantsrapportage.

Voor de goedkeuringstolerantie gaat een externe accountant uit van de mutatiestroom. Als grens geldt hierbij 1% van het totaal aan mutaties in de rekening-courant in het verslagjaar.

4.2.3.3. Uitbetaalde tegemoetkomingen Wtcg

Een externe accountant hanteert voor zijn onderzoek naar de vaststelling en betaling van aanspraken tegemoetkomingen Wtcg en de hiermee samenhangende posten in het overzicht van activa en passiva het normenkader zoals uiteengezet in het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK.

In artikel 3, eerste en tweede lid, van de Wtcg (niet meer in werking vanaf 1 januari 2016) is vastgelegd dat het CAK de tegemoetkoming aan rechthebbenden moet vaststellen en voor het einde van het kalenderjaar, volgend op het jaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft, moet uitbetalen.

Met ingang van 2014 is de tegemoetkoming op basis van de Wtcg afgeschaft. Gedurende het kalenderjaar 2015 is het CAK nog wettelijk bevoegd geweest om beschikkingen af te geven over 2013. Met ingang van 1 januari 2016 mag het CAK geen nieuwe beschikkingen meer afgeven. Het CAK moet nog wel betalingen op al geslagen beschikkingen uitvoeren. Ook kunnen met ingang van 2016 geen nieuwe aanvragen meer worden ingediend. De secundaire processen en bezwaar en beroep komen voort uit het algemeen bestuursrecht en lopen nog wel door in 2016 en verder.

De concrete invulling van het begrip rechtmatigheid voor deze taak is weergegeven in hoofdstuk 4 van het Model Jaarverslaggeving 2016 CAK.