Protocol Accountantsonderzoek CAK Bestuurlijke verantwoording 2017

Bestuurlijke verantwoording 2017

Maart 2018

1. Inleiding

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) hebben in het Model Jaarverslaggeving CAK 2017 Bestuurlijke verantwoording voorschriften opgenomen voor de inrichting van de bestuurlijke verantwoording 2017 van het CAK. Het model bevat modellen waarmee het CAK zijn bestuurlijke verantwoording moet inrichten.

De regels voor het accountantsonderzoek en voor de inhoud en inrichting van het accountantsverslag hebben VWS en de NZa vastgelegd in dit Protocol Accountantsonderzoek CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 (protocol).1Op basis van artikel 31 Wmg kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de verklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 Wlz. Artikel 6.2.6 (lid 1) Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK.

Dit protocol geeft richtlijnen voor het door de externe accountant uit te voeren onderzoek naar de:

Het doel van dit protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om de kaders te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden. De accountant is zelfstandig verantwoordelijk voor het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van voldoende en geschikte controle-informatie als basis voor zijn oordeel.

De accountant hanteert het protocol als kader voor zijn werkzaamheden. Daarnaast laat hij zich leiden door de geldende beroepsvoorschriften, in het bijzonder de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), de Verordening inzake onafhankelijkheid van de accountant bij assurance opdrachten (VIO) en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS).

De externe accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in:

Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de accountantsproducten vóór 1 juli2De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2017. Deze datum wijkt af van de aanleverdatum zoals genoemd in de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (voor 15 maart). van het jaar volgende op het verslagjaar toezenden aan VWS en de NZa.

VWS en de NZa maken bij hun toezicht zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van het CAK en van de controleverklaringen, het accountantsrapport, het rapport van feitelijke bevindingen en indien aanwezig de Third Party Mededeling3De Third Party Mededeling is een rapportage van een externe accountant aan de gemeenten en het CAK. De externe accountant van het CAK gebruikt de uitkomsten van de Third Party Mededeling in zijn oordeelsvorming over de jaarrekening en de bestuurlijke verantwoording.. Daarbij beoordelen VWS en de NZa de toereikendheid van de door de externe accountant uitgevoerde werkzaamheden en stellen op basis van hun bevindingen hun eigen onderzoekswerkzaamheden vast.

Op grond van de verzamelde informatie vormen VWS en de NZa zich een oordeel over de rechtmatige en doelmatige uitvoering door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende ontvangsten en uitgaven, van de:

De Auditdienst Rijk (ADR) die in opdracht van VWS de werkzaamheden van de externe accountant van het CAK beoordeelt, brengt daarvan verslag uit aan VWS.

Jaarlijks brengt de ADR een verslag uit aan VWS van de bevindingen over de:

VWS neemt het oordeel van de ADR mee bij de vaststelling van de financiële stroom Wtcg en de beheerskosten van het CAK over het boekjaar. De bevindingen van de ADR over de ouderbijdragen op basis van de Jeugdwet en de afgifte van Schengen- en Engelstalige verklaringen worden aan VWS ter beschikking gesteld ten behoeve van de invulling van de systeemverantwoordelijkheid van het departement voor deze taken.

De NZa rapporteert aan het CAK haar bevindingen over de uitvoering van de AWBZ, Wlz, Wmo en de CER door het CAK. Ook brengt de NZa jaarlijks samenvattende rapporten uit over:

1.1. Mededeling in Staatscourant

De raad van bestuur van de NZa heeft op 13 maart 2018 dit ‘Protocol Accountantsonderzoek CAK Bestuurlijke verantwoording 2017’ vastgesteld. Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin deze mededeling is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2017. U kunt dit protocol en alle andere in dit protocol genoemde documenten raadplegen via www.nza.nl.

2. Doel van het accountantsonderzoek

Het accountantsonderzoek bij het CAK bestaat uit een onderzoek naar de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen financiële stromen in de matrices en de juistheid en volledigheid van de overzichten van de activa en passiva van de wettelijke taken van het CAK (op kasbasis en op basis van het toerekeningsbeginsel) en de hierbij horende verloopoverzichten en toelichtingen5Het onderzoek naar de ordelijkheid en controleerbaarheid van het gevoerde financiële beheer zoals bedoeld in artikel 6.2.6. lid 1 jo. artikel 4.3.1 lid 2 van de Wlz is geïntegreerd in de toetsingscriteria (paragraaf 4.2). Vanaf het verantwoordingsjaar 2016 is voor het gevoerde financiële beheer geen apart onderzoek met rapportage verplicht.. Dit is inclusief een onderzoek naar de naleving van de voorschriften van de bestuurlijke verantwoording. Dit onderzoek maakt deel uit van een ‘assurance-opdracht’.

De externe accountant rapporteert over de bevindingen en conclusies van zijn onderzoek in:

In de controleverklaring geeft de externe accountant aan of:

Voor de tekst van de controleverklaring maakt de externe accountant gebruik van het model dat in hoofdstuk 5 van dit protocol is opgenomen.

In het accountantsrapport, brengt de externe accountant verslag uit over zijn onderzoek naar:

Dit deel valt aan te merken als de uitkomst van een assurance opdracht.

In hoofdstuk 6 wordt de inhoud van het accountantsrapport verder uitgewerkt.

In de oordeelsvorming op basis van de Third Party Mededeling legt de externe accountant zijn oordeel vast of binnen het uitvoeringsproces voor de eigen bijdragen Wmo adequate waarborgen aanwezig zijn om de volledigheid, juistheid en tijdigheid van de beheersdoelstellingen voor de uitvoering van de eigen bijdrageregeling Wmo te kunnen waarborgen in het verslagjaar. De beheersdoelstellingen zijn door het management van het CAK vastgesteld. De Third Party Mededeling is uitsluitend bestemd voor het CAK, de gemeenten en zijn externe accountants. Het is van belang dat ook VWS (ADR) en de NZa, indien deze mededeling wordt opgesteld, voor hun onderzoek gebruik kunnen maken van de Third Party Mededeling. De Third Party Mededeling maakt onderdeel uit van de oordeelsvorming van de externe accountant.

3. Procedure onderzoek

De procedure van het onderzoek in het verslagjaar kan als volgt worden weergegeven.

Het CAK geeft de externe accountant opdracht om een onderzoek uit te voeren naar:

Bij deze opdracht vormen het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 en dit protocol het uitgangspunt. VWS en de NZa voorzien het CAK en de externe accountant van een exemplaar van het model en het protocol.

4. Inhoud van het accountantsonderzoek

4.1. Object van het onderzoek

Het object van onderzoek zijn het door het CAK opgestelde:

In de hierna opgenomen paragrafen zijn deze onderdelen nader uitgewerkt.

4.1.1. Financieel verslag

Het financieel verslag van het CAK bevat de financiële verantwoording over de uitvoering van de wet volgens het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

Het financieel verslag bestaat uit:

Hierna wordt uitsluitend ingegaan op de bestuurlijke verantwoording (exclusief de verantwoording over de burgerregelingen). De nadere eisen die worden gesteld aan de jaarrekening zijn opgenomen in het Model Jaarverslaggeving 2017 – CAK Jaarrekening 2017. De nadere eisen voor de financiële verantwoording over de uitvoering van de subsidieregeling ‘medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden’ zijn opgesteld door VWS. Het model voor de verantwoording over de burgerregelingen moet nog opgesteld worden.

De bestuurlijke verantwoording wordt vergezeld van een controleverklaring over de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen financiële stromen in de matrices en de juistheid en volledigheid van de overzichten van de activa en passiva van de wettelijke taken van het CAK en de hierbij horende verloopoverzichten en toelichtingen.

In de bestuurlijke verantwoording legt het CAK, volgens het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017, verantwoording af over:

In de bestuurlijke verantwoording worden ook overzichten opgenomen inclusief toelichtingen van de activa en passiva van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken in het verantwoordingsjaar (inclusief vergelijkende cijfers) zowel op kasbasis als op basis van het toerekeningsbeginsel. Van deze activa en passiva worden ook verloopoverzichten en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden (minimaal verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen inclusief een uitsplitsing van deze openstaande vorderingen naar ouderdom voor de posten die betrekking hebben op de Wlz, AWBZ en Wmo).

Het CAK neemt in de bestuurlijke verantwoording in het hoofdstuk waarin de verantwoording plaatsvindt over het financiële overzicht van activa en passiva van de wettelijke taken op basis van het toerekeningsbeginsel (in de bestuurlijke verantwoording 2016 was dit hoofdstuk 8) een cijfermatige en tekstuele toelichting op over de opvolging van het foutherstel zoals vermeld in hoofdstuk 8 ‘Financieel overzicht activa en passiva wettelijke taken op basis van toerekeningsbeginsel’ van de ‘Bestuurlijke verantwoording 2016’ van het CAK.

De te hanteren sjablonen en modellen die gebruikt worden in de bestuurlijke verantwoording worden vooraf met partijen afgestemd. De te hanteren uitgangspunten en waarderingsgrondslagen zijn opgenomen in bijlage 1 ‘Waarderingsgrondslagen’ van het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

In de bestuurlijke verantwoording wordt gebruik gemaakt van de matrix bestuurlijke verantwoording VWS en NZa (zie paragraaf 4.2.3 van het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017). In deze matrix legt het CAK verantwoording af over de financiële stromen:

Aan de bestuurlijke verantwoording wordt een bestuursverklaring toegevoegd waarin het bestuur aangeeft dat de gevraagde en aangeleverde gegevens in de bestuurlijke verantwoording een getrouw beeld geven.

4.1.2. Uitvoeringsverslag

De eisen die gesteld worden aan het uitvoeringsverslag zijn nader uitgewerkt in het Model Jaarverslaggeving 2017 – CAK Jaarrekening 2017.

4.2. Toetsingscriteria

4.2.1. Het begrippenkader

Het onderzoek naar de bestuurlijke verantwoording is gericht op het vaststellen of:

Voor het onderzoek naar de rechtmatigheid is de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van belang. In het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 is het rechtmatigheidsbegrip in detail uitgewerkt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen financiële en procedurele rechtmatigheid en tussen directe en gebruikersverantwoordelijkheid. Het model geeft ook aan welke randvoorwaarden bij de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van toepassing zijn. De externe accountant hanteert de begripsomschrijvingen uit het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 als uitgangspunt voor het rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert.

Het rechtmatigheidsbegrip bij het CAK is gekoppeld aan de specifieke taken en verantwoordelijkheden van het CAK. Het CAK verantwoordt zich uitsluitend over taken waarvoor het CAK verantwoordelijk is en waarbij het CAK de mogelijkheid heeft om zaken te beïnvloeden of bij te sturen. Als het CAK deze taken in overeenstemming met de voorschriften van de geldende wet- en regelgeving uitvoert, dan zijn de processen die daaraan zijn gekoppeld en de financiële stromen die daaruit voortvloeien rechtmatig.

In het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 zijn de taken van het CAK beschreven.

De volgende taken en bijbehorende financiële stromen kunnen worden onderscheiden:

De in hoofdstuk 4 opgenomen goedkeuringstoleranties betreffen de goedkeuringstoleranties die zijn opgenomen in het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017 in het kader van het oordeel over de rechtmatigheid van de financiële stromen. De genoemde toleranties betreffen die voor fouten. Indien sprake is van onzekerheden gelden de percentages zoals genoemd in tabel 2. ‘Materialiteitstabel’.

Ten aanzien van de goedkeuringstolerantie voor het oordeel over de juistheid en volledigheid van de overzichten van activa en passiva wordt verwacht dat de externe accountant deze bepaalt rekening houdend met de voor hem geldende beroepsvoorschriften (in het bijzonder de NV COS), zijn eigen professional judgement en het doel van de opdracht.

In de volgende paragrafen zijn de accountantswerkzaamheden met betrekking tot elk van de taken en financiële stromen opgenomen.

4.2.2. Wet- en regelgeving

Specifiek moet de externe accountant aandacht besteden aan (gewijzigde) wet- en regelgeving en de implementatie hiervan binnen het CAK zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

4.2.3. Taken onder toezicht van VWS

4.2.3.1. Uitbetaalde tegemoetkomingen Wtcg

De externe accountant hanteert voor zijn onderzoek naar de vaststelling en betaling van aanspraken tegemoetkomingen Wtcg en de hiermee samenhangende posten in de overzichten van activa en passiva het normenkader zoals uiteengezet in het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

In artikel 3, eerste en tweede lid, van de Wtcg (niet meer in werking vanaf 1 januari 2016) is vastgelegd dat het CAK de tegemoetkoming aan rechthebbenden moet vaststellen en voor het einde van het kalenderjaar, volgend op het jaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft, moet uitbetalen.

Met ingang van 2014 is de tegemoetkoming op basis van de Wtcg afgeschaft. Gedurende het kalenderjaar 2015 is het CAK nog wettelijk bevoegd geweest om beschikkingen af te geven over 2013. Met ingang van 1 januari 2016 mag het CAK geen nieuwe beschikkingen meer afgeven. Het CAK moet nog wel betalingen op al geslagen beschikkingen uitvoeren. Ook kunnen met ingang van 2016 geen nieuwe aanvragen meer worden ingediend. De secundaire processen en bezwaar en beroep komen voort uit het algemeen bestuursrecht en lopen nog wel door in 2016 en verder.

De concrete invulling van het begrip rechtmatigheid voor deze taak is weergegeven in hoofdstuk 4 van het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

De externe accountant stelt vast dat het CAK de aanspraken op de tegemoetkoming Wtcg volledig, juist en tijdig heeft vastgesteld en uitbetaald, gegeven zijn verantwoordelijkheid zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving CAK Bestuurlijke verantwoording 2017.

De externe accountant stelt vast of geconstateerde onrechtmatigheden en onzekerheden invloed hebben op de strekking van zijn controleverklaring. Hij stelt vast of de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen informatie een juist beeld geeft van de vaststelling en uitbetaling van de aanspraken tegemoetkomingen Wtcg. De externe accountant neemt zijn bevindingen op in het accountantsrapport.

Voor de goedkeuringstolerantie gaat de externe accountant uit van de mutatiestroom. Als grens geldt hierbij 1% van het totaal aan mutaties (Wtcg-betalingen) in de rekening-courant in het verslagjaar.

Ten aanzien van de rechtmatigheid van de Wtcg uitgaven wordt in opdracht van VWS door de externe accountant een steekproefonderzoek uitgevoerd. Hierover wordt gerapporteerd door middel van een rapport van feitelijke bevindingen aan VWS. Op basis van dit rapport vormt VWS zich een oordeel over de rechtmatigheid van de Wtcg-uitgaven.

Dit oordeel wordt door de ADR beoordeeld in het kader van de wettelijke taak betreffende de jaarrekening van VWS. Hiertoe wordt door de ADR een review uitgevoerd op de werkzaamheden van de externe accountant die het steekproefonderzoek uitvoert. De bevindingen uit de review worden door de ADR gerapporteerd aan VWS en de externe accountant. Indien de ADR het niet eens is met het oordeel van VWS over de rechtmatigheid van de Wtcg-uitgaven, dan komt dit tot uitdrukking in de verantwoording van VWS, vooral in de bedrijfsvoeringsparagraaf. Indien de ADR het eens is met het oordeel, wordt er niets opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf. Dit is een impliciete akkoordbevinding.