Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2019

1. Algemeen

1.1. Inleiding

Het CAK is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het CAK is belast met het uitvoeren van uit wetten en regelingen voortvloeiende publiekrechtelijke werkzaamheden.

Op 1 januari 2017 is de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak overgegaan van het Zorginstituut Nederland (Zorginstituut) naar het CAK. Als gevolg hiervan dient het CAK zich over het jaar 2019 te verantwoorden over de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak. Hierbij treft u het Model jaarverslaggeving CAK ten behoeve van de door het CAK op te stellen bestuurlijke verantwoording burgerregelingen over het jaar 2019 aan.

In dit model zijn zowel de burgerregelingen als de buitenlandtaak opgenomen. Op de werkvloer van het CAK wordt over beide taken gesproken als burgerregelingen. Om die reden spreken wij in dit model over de burgerregelingen. In dit model worden de criteria aangegeven waaraan de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen moet voldoen.

Dit hoofdstuk beschrijft de verantwoordingsplicht van het CAK over de uitvoering van de burgerregelingen. Het inhoudelijk takenpakket van de burgerregelingen vloeit voort uit nationale en internationale wet- en regelgeving. Dit zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz), de Europese verordeningen (EG) nrs. 883/2004 en 987/2009 betreffende de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels, de Europese richtlijn over grensoverschrijdende zorg en bilaterale sociale zekerheidsverdragen. De burgerregelingen bestaan uit 18 specifieke taken en regelingen:

Ook beschrijft dit hoofdstuk welke verantwoordingsdocumenten het CAK voor het jaar 2019 moet aanleveren voor de verantwoording over de uitvoering van deze regelingen bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Zorginstituut.

Het CAK is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het CAK heeft in dit kader te maken met wet- en regelgeving en volgt zover van toepassing de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners van de Handvestgroep Publiek Verantwoorden van november 20151Zie hiervoor www.publiekverantwoorden.nl.. Nadere afspraken tussen het CAK en VWS over de samenwerking en afstemming op het gebied van sturing, verantwoording en toezicht liggen vast in het ‘Governance arrangement tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport’ van 7 juni 2019.

1.2. Publicatie in Staatscourant

Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de wijze waarop het CAK zijn verantwoordingsdocumenten inricht. Door middel van dit model wordt hier invulling aan gegeven.

De raad van bestuur van de NZa heeft op 12 mei 2020 dit ‘Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2019’ vastgesteld. Dit model treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit model is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2019. U kunt dit model raadplegen via www.nza.nl.

1.3. Taken onder toezicht van VWS

VWS houdt toezicht op de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) burgerregelingen. Deze betreffen:

Daarnaast houdt VWS toezicht op:

1.4. Taken onder toezicht van de NZa

Sinds 1 januari 2019 houdt de NZa toezicht op de rechtmatige uitvoering van de premiegefinancierde burgerregelingen door het CAK. Dit betreft het toezicht op de:

In afwachting van inwerkingtreding van de betreffende onderdelen uit Verzamelwet VWS 2018 neemt de NZa bij de beoordeling van de Bestuurlijke verantwoording CAK Burgerregelingen 2019 mee:

Naast de burgerregelingen houdt de NZa toezicht op:

1.5. Scope model

Om toezicht te kunnen uitoefenen moeten de NZa en VWS over informatie beschikken. Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 Wlz wijzen de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten aan die jaarlijks door het CAK moeten worden ingediend. Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wmg stelt de NZa/kan de NZa regels stellen over de inhoud en inrichting van de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten.

Dit model vormt een uitwerking van de afspraken. De regels voor de accountantscontrole en de op te leveren accountantsproducten heeft de NZa vastgelegd in het Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2019 (protocol).

In dit model wordt voor het verantwoordingsjaar 2019 (vanaf paragraaf 2.3) uitsluitend nader ingegaan op het toezicht op de burgerregelingen. De overige toezichtstaken zijn nader geregeld in het Model jaarverslaggeving 2019 – CAK jaarrekening 2019, het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2019 en de eisen die VWS gesteld heeft voor de financiële verantwoording over de uitvoering van de subsidieregeling ‘medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden’.

Het doel is om op termijn de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen samen te voegen met de andere bestuurlijke verantwoording van het CAK (over de wettelijke taken voor onder meer de eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en de betaling van de zorgaanspraken) en daarmee ook de bijbehorende modellen en protocollen

2. Verantwoordingsstructuur

Het CAK moet op grond van artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 Wlz vóór 1 juli3De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2019 en geldt voor de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Deze datum kan afwijken van de aanleverdata die gelden voor andere onderdelen van het financieel verslag. van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij VWS en de NZa de volgende verantwoordingsdocumenten, inclusief accountantsproducten, aanleveren:

2.1. Financieel verslag

Het financieel verslag bestaat uit vier financiële verantwoordingen. Alleen de vierde verantwoording valt onder de reikwijdte van dit model:

Ad 1. De jaarrekening

Uit de uitvoering van de voorgenoemde publiekrechtelijke taken en regelingen vloeien voor het CAK beheerskosten voort. De beheerskosten worden door het Ministerie van VWS aan het CAK verstrekt. De jaarlijkse verantwoordingsplicht van het CAK over de besteding van de door VWS verstrekte beheerskosten is onder andere opgenomen in de jaarrekening. De nadere eisen die worden gesteld aan de jaarrekening zijn opgenomen in het model jaarverslaggeving 2019 – CAK jaarrekening 2019.

Ad 2. Medisch noodzakelijke zorg

Over de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) heeft het CAK op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (het Ministerie van VWS) separaat een verantwoording opgesteld voorzien van accountantsverklaring. De nadere eisen voor deze verantwoording over de uitvoering van de subsidieregeling ‘Medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden’ zijn opgesteld door VWS.

Ad 3. Bestuurlijke verantwoording

In de bestuurlijke verantwoording (over onder meer eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en uitbetaling zorgaanspraken) wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer en de rechtmatigheid van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken. De nadere eisen die worden gesteld aan de bestuurlijke verantwoording van het CAK (uitgezonderd de burgerregelingen) zijn opgenomen in het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2019.

Ad 4. Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af volgens de criteria opgenomen in dit model. Daarnaast heeft het CAK de inspanningsverplichting om de financiële verantwoording in de bestuurlijke verantwoording zo veel als mogelijk in te richten volgens de verslaggevingsvoorschriften van Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

De bestuurlijke verantwoording burgerregelingen bestaat uit drie componenten:

Ad 1. Financiële verantwoording

In de financiële verantwoording wordt een overzicht van de baten en lasten, activa en passiva (balansmutaties) en toelichtingen daarop van de burgerregelingen over het jaar 2019 weergegeven. De baten en lasten en de activa en passiva (balansmutaties) worden per financiële stroom toegelicht. In zijn algemeenheid moet voor de inrichting van de toelichting worden uitgegaan van de gehanteerde inrichting in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen CAK 2018. Specifieke aandachtspunten hierbij worden – waar nodig – per financiële stroom toegelicht. Van de activa en passiva worden minimaal verloopoverzichten en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden. Dit betreft in het bijzonder de verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen inclusief een uitsplitsing naar ouderdom en een uitsplitsing per financiële stroom voor de rekening courant CAK – Zorginstituut.

De te hanteren sjablonen en modellen zijn opgenomen in de bijlagen van dit model.

Ad 2. Rechtmatigheidsverantwoording

Onderdeel van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen is de rechtmatigheidsverantwoording. Hierin geeft het bestuur van het CAK aan in hoeverre de in de financiële verantwoording verantwoorde baten en lasten, alsmede de activa en passiva (balansmutaties) rechtmatig zijn. Het betreft een verantwoording over de rechtmatige uitvoering van de in paragraaf 1.1 genoemde taken en regelingen, eveneens per geldstroom. Rechtmatige uitvoering wil zeggen dat het CAK deze taken en regelingen heeft uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Hierbij hanteert het CAK een specifiek normenkader per regeling, in termen van het doel en het resultaat dat moet worden bereikt met de uitvoering van de taak of regeling. Dit is nader uitgewerkt in hoofdstuk 4 van het model.

Het bestuur geeft zelf een oordeel over de rechtmatigheid van de financiële stroom per regeling zoals gedefinieerd in dit model en over de rechtmatige uitvoering van deze regeling4Door de betrokken partijen (VWS, CAK, Zorginstituut, externe accountant, NZa) is afgesproken om voor het verantwoordingsjaar 2019 de verantwoordingsstructuur van het verantwoordingsjaar 2018 te continueren. Dit is anders in vergelijking met de bestuurlijke verantwoording van de reguliere taken (eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en betaling zorgaanspraken) en dan wat in de wet (artikel 27 Wmg en artikel 6.2.6 juncto artikel 4.3.1 Wlz) is voorgeschreven. Daar staat dat de accountant een verklaring omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid afgeeft. De huidige afgesproken verantwoordingsstructuur (rechtmatigheidsverklaring door het bestuur CAK en juiste en volledige weergave door de accountant over de financiële en rechtmatigheidsverantwoording) levert toereikende informatie op om tot een toezichtsoordeel te komen.. Het bestuur beoordeelt hierbij in hoeverre zij heeft kunnen steunen op een adequaat functionerend systeem van interne beheersing en -controle, om te waarborgen dat het CAK bij alle (financiële) beheershandelingen en transacties de relevante wet- en regelgeving heeft nageleefd.

Aangetroffen afwijkingen (rechtmatigheidsfouten door het niet naleven van wet- en regelgeving) en/of onzekerheden (posten waarvan bij het CAK onduidelijkheid bestaat over de rechtmatigheid) worden door het bestuur (indien mogelijk) gekwantificeerd weergegeven in een rechtmatigheidstabel en zo nodig expliciet toegelicht. Dit geldt ook voor geconstateerde procedurele (niet financiële) rechtmatigheidsfouten en/of onzekerheden. Daarbij vermeldt het bestuur wat zij zal doen om bestaande onrechtmatigheden op te heffen en/of nieuwe onrechtmatigheden te voorkomen. Rechtmatigheidsfouten en onzekerheden door gebruikersverantwoordelijkheid worden niet in de rechtmatigheidstabel opgenomen, maar wel door het bestuur van het CAK beschreven en toegelicht. Zie het model voor de rechtmatigheids-verantwoording.

Daarnaast wordt de opvolging van de in het voorgaande jaar opgenomen financiële en niet financiële rechtmatigheidsfouten en onzekerheden plus verbeterpunten toegelicht.

De te hanteren sjablonen en modellen zijn opgenomen in de bijlagen van dit model.

Ad 3. Andere informatie

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat uit drie onderdelen: inleiding, ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer en bestuursverklaring met eventuele bijlagen.

In de bestuursverklaring geeft de Raad van Bestuur van het CAK aan of de informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen een getrouw beeld geven van de uitvoering van de burgerregelingen, in overeenstemming met het model en de terzake voor het CAK geldende wet- en regelgeving. Het bestuur van het CAK vermeldt tevens of hierbij rechtmatig is gehandeld.

Voor de aandachtpunten bij de verantwoording van de andere informatie wordt verwezen naar paragraaf 3.2.

2.2. Uitvoeringsverslag

De eisen die gesteld worden aan het uitvoeringsverslag zijn nader uitgewerkt in het Model Jaarverslaggeving 2019 – CAK Jaarrekening 2019. Deze eisen voor de inrichting van het uitvoeringsverslag zijn niet van toepassing op de Bestuurlijke verantwoording Burgerregelingen 2019. Wel kunnen in het uitvoeringsverslag eventueel onderwerpen zijn opgenomen die betrekking hebben op de burgerregelingen.

2.3. Toezicht

Met ingang van het verantwoordingsjaar 2019 wordt het toezicht op de burgerregelingen door de NZa (premiegefinancierde regelingen) en VWS (begrotingsgefinancierde regelingen) uitgevoerd. Hiervoor is de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) aangepast. De NZa en VWS maken bij het toezicht op de rechtmatige uitvoering van de burgerregelingen zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van het CAK en van de controleverklaring en het accountantsverslag van de externe accountant. Daarbij beoordelen de NZa en VWS de door de externe accountant uitgevoerde werkzaamheden en stellen zij op basis van de bevindingen de eigen onderzoekswerkzaamheden vast. VWS is op basis van de Comptabiliteitswet en de NZa is op basis van de Wmg5Op basis van artikel 61 Wmg. wettelijk bevoegd om stukken uit het accountantsdossier te kopiëren en/of digitaal op te vragen.

Op grond van de op deze wijze verzamelde informatie vormt de NZa zich een bestuurlijk oordeel over de rechtmatige uitvoering door het CAK van de burgerregelingen. Het protocol accountantsonderzoek bevordert een doelmatige controle- en toezichtstructuur.

De NZa brengt verslag uit van hun bevindingen aan het CAK, VWS (systeemeigenaar en opdrachtgever) en Zorginstituut Nederland (fondsbeheerder)

3. Begrippenkader

3.1. Ordelijkheid en controleerbaarheid

Het bestuur van het CAK beschrijft in het onderdeel Ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer de organisatorische maatregelen die gedurende het jaar bij het CAK hebben gefunctioneerd om de rechtmatige uitvoering van de burgerregelingen te borgen. In dit onderdeel moet het CAK in elk geval aan de volgende zes punten aandacht besteden:

De uitwerking van deze onderdelen richt zich bij de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen op de uitvoering van de burgerregelingen.

Ad 1. Het gevoerde beleid

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Ad 2. Naleving van de wet- en regelgeving

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Ad 3. De administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB)

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Ad 4. De geautomatiseerde gegevensverwerking

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Ad 5. De bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Ad 6. De tijdige afstorting van ontvangen gelden

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

De wijze waarop het bestuur van het CAK zich verantwoordt is in principe vormvrij. Als enige voorwaarde geldt dat in ieder geval afzonderlijk wordt ingegaan op de hierboven genoemde zes punten.

3.2. Getrouwheid

Het bestuur van het CAK dient ervoor te zorgen dat de bestuurlijke verantwoording een getrouw (juist en volledig) beeld geeft van de uitvoering van de burgerregeling. Dit geldt in het bijzonder voor de financiële verantwoording en de rechtmatigheidsverantwoording.

Juistheid en volledigheid houden in hun algemeenheid in dat het beeld dat de verstrekte verantwoordingsinformatie oproept overeenkomt met de feiten (de werkelijkheid) en geschikt is voor het doel waartoe deze informatie aan de gebruiker wordt verstrekt.

In dit kader dienen de in de financiële verantwoording opgenomen baten en lasten, activa en passiva (balansmutaties) en toelichtingen daarop een feitelijke weergave te zijn van het verslagjaar 2019, zo veel als mogelijk rekening houdend met de waarderingsgrondslagen zoals opgenomen in het model en met Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

De rechtmatigheidsverantwoording dient juist en volledig aan te geven in hoeverre de hierboven vermelde baten en lasten, activa en passiva (balansmutaties) en toelichtingen daarop tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving zoals vastgelegd in het model en hierdoor rechtmatig zijn. Zie paragraaf 3.3 voor de uitwerking van het rechtmatigheidsbegrip.

3.3. Rechtmatigheid

Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving.