Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2020

Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2020

1. Algemeen

1.1. Inleiding

Het CAK is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het CAK is belast met het uitvoeren van uit wetten en regelingen voortvloeiende publiekrechtelijke werkzaamheden.

Op 1 januari 2017 is de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak overgegaan van Zorginstituut Nederland (Zorginstituut) naar het CAK. Als gevolg hiervan dient het CAK zich over het jaar 2020 te verantwoorden over de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak.

Hierbij treft u het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen aan, ten behoeve van de door het CAK op te stellen bestuurlijke verantwoording burgerregelingen over het jaar 2020. In dit model worden de criteria aangegeven waaraan de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen moet voldoen.

In dit model zijn zowel de burgerregelingen als de buitenlandtaak opgenomen. Op de werkvloer van het CAK wordt over beide taken gesproken als burgerregelingen. Om die reden spreken wij in dit model over de burgerregelingen.

Dit hoofdstuk beschrijft de verantwoordingsplicht van het CAK over de uitvoering van de burgerregelingen. Het inhoudelijk takenpakket van de burgerregelingen vloeit voort uit nationale en internationale wet- en regelgeving. Dit zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz), de Europese Verordeningen (EG) nrs. 883/2004 betreffende coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels en 987/2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels, de Europese Richtlijn 2011/24/EU betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende zorg en bilaterale sociale zekerheidsverdragen.

De burgerregelingen bestaan uit 18 specifieke taken en regelingen:

Daarnaast zijn in de bestuurlijke verantwoording de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen en de bijlage van de verantwoording met controleverklaring van de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) opgenomen. Deze regelingen werden voorheen verantwoord in de bestuurlijke verantwoording CAK en maakten onderdeel uit van het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording (zie paragraaf 2.1 ad. 3). Gezien de aard van deze regelingen zijn ze meer passend bevonden in dit model en daarmee de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2020.

Sinds 2015 is het CAK verantwoordelijk voor de verstrekking van de Schengen- en Engelstalige verklaringen voor medicijnen die onder de Opiumwet vallen. Het CAK legt jaarlijks verantwoording af over hoeveel Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen zijn afgegeven in het verantwoordingsjaar inclusief een prognose van het verwachte aantal aanvragen voor het volgende jaar. Sinds 1 maart 2017 voert het CAK namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in mandaat ook de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) uit. Op verzoek van het Ministerie van VWS legt het CAK hier separaat een verantwoording over af. De bijlage hiervan wordt voor de volledigheid in de bestuurlijke verantwoording van het CAK opgenomen.

Dit hoofdstuk beschrijft ook welke verantwoordingsdocumenten het CAK voor het jaar 2020 moet aanleveren bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en Zorginstituut Nederland, voor de verantwoording over de uitvoering van deze 18 regelingen, de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen.

Het CAK heeft als zelfstandig bestuursorgaan te maken met wet- en regelgeving en volgt zover van toepassing de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners van de Handvestgroep Publiek Verantwoorden van november 20151Zie hiervoor www.publiekverantwoorden.nl.. De Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS (in werking getreden op 14 maart 2015) en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen maken hier onderdeel van uit en zijn van toepassing op het CAK. Nadere afspraken tussen het CAK en VWS over de samenwerking en afstemming op het gebied van sturing, verantwoording en toezicht liggen vast in het ‘Governance arrangement tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport’ van 7 juni 2019.

1.2. Publicatie in Staatscourant

Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de wijze waarop het CAK zijn verantwoordingsdocumenten inricht. Door middel van dit model wordt hier invulling aan gegeven.

De Raad van bestuur van de NZa heeft op 16 maart 2021 dit ‘Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2020’ vastgesteld. Dit model treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit model is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2020. U kunt dit model raadplegen via www.nza.nl.

1.3. Taken onder beoordeling van VWS

VWS beoordeelt de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) burgerregelingen. Deze betreffen:

Daarnaast beoordeelt VWS:

1.4. Taken onder toezicht van de NZa

Sinds 1 januari 2019 houdt de NZa toezicht op de rechtmatige uitvoering van de premiegefinancierde burgerregelingen door het CAK. Dit betreft het toezicht op de:

In afwachting van inwerkingtreding van de betreffende onderdelen uit de Verzamelwet VWS 2018 neemt de NZa bij de beoordeling van de Bestuurlijke verantwoording CAK Burgerregelingen 2020 mee:

Naast de burgerregelingen houdt de NZa toezicht op de uitvoering van de eerdere (premiegefinancierde) wettelijke taken door het CAK, zoals:

Deze regelingen worden verantwoord in de bestuurlijke verantwoording CAK en maakten onderdeel uit van het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording (zie paragraaf 2.1 ad. 3).

1.5. Scope model

Om toezicht te kunnen uitoefenen, moeten de NZa en VWS over informatie beschikken. Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 Wlz wijzen de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten aan die jaarlijks door het CAK moeten worden ingediend. Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wmg stelt de NZa/kan de NZa regels stellen over de inhoud en inrichting van de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten.

Dit model vormt een uitwerking van de afspraken. De regels voor de accountantscontrole en de op te leveren accountantsproducten heeft de NZa vastgelegd in het Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2020 (protocol).

In dit model wordt voor het verantwoordingsjaar 2020 (vanaf paragraaf 2.3) uitsluitend nader ingegaan op het toezicht op de burgerregelingen en de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen. De overige toezichtstaken zijn nader geregeld in de Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS, het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2020 en de eisen die VWS gesteld heeft voor de financiële verantwoording over de uitvoering van de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. Voor het totaaloverzicht van de verantwoordingsstructuur van het CAK en de daarmee gemoeide specifieke richtlijnen voor de verschillende verantwoordingsdocumenten wordt verder verwezen naar hoofdstuk 2.

Het doel is om met ingang van verantwoordingsjaar 2022 de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen samen te voegen met de andere bestuurlijke verantwoording van het CAK en daaraan voorafgaand ook de bijbehorende modellen en protocollen tot één model en één protocol te integreren. Ook is het doel om de verantwoording en controle van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen volledig aan te sluiten bij de wet (artikel 27 Wmg en artikel 6.2.6 Wlz, juncto artikel 4.3.1 Wlz). Daarin staat dat de accountant een verklaring omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid afgeeft. In afstemming met de ketenpartijen (VWS, het Zorginstituut en de externe accountant van het CAK) werken het CAK en de NZa in het jaar 2021 stapsgewijs toe naar deze doelstellingen.

De NZa zal als eerste stap met ingang van verantwoordingsjaar 2021 van de externe accountant van het CAK één verklaringenregime (getrouwbeeld- en rechtmatigheidsverklaring) voor beide bestuurlijke verantwoordingen van het CAK vereisen (conform artikel 27 Wmg en artikel 6.2.6 Wlz juncto artikel 4.3.1 Wlz). Als tweede en derde stap wordt in het jaar 2021 toegewerkt naar één geïntegreerd model en protocol (door de NZa) en één geïntegreerde bestuurlijke verantwoording inclusief de burgerregelingen (door het CAK), met ingang van verantwoordingsjaar 2022.

2. Verantwoordingsstructuur

Het CAK moet op grond van artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 Wlz vóór 1 juli3De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2020 en geldt voor de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Deze datum kan afwijken van de aanleverdata die gelden voor andere onderdelen van het financieel verslag. van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij VWS en de NZa de volgende verantwoordingsdocumenten, inclusief accountantsproducten, aanleveren:

2.1. Financieel verslag

Het financieel verslag bestaat uit vier financiële verantwoordingen. Alleen de vierde verantwoording valt onder de reikwijdte van dit model:

Ad 1. De jaarrekening

Uit de uitvoering van de voorgenoemde publiekrechtelijke taken en regelingen vloeien voor het CAK beheerskosten voort. De beheerskosten worden door het Ministerie van VWS aan het CAK verstrekt. De jaarlijkse verantwoordingsplicht van het CAK over de besteding van de door VWS verstrekte beheerskosten is onder andere opgenomen in de jaarrekening. De nadere eisen die worden gesteld aan de jaarrekening zijn met ingang van 1 januari 2020 opgenomen in de regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS en het accountantsprotocol als bijlage hiervan (voorheen geregeld in het model jaarverslaggeving – CAK jaarrekening).

Ad 2. Medisch noodzakelijke zorg

Over de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) heeft het CAK op verzoek van VWS separaat een verantwoording opgesteld voorzien van accountantsverklaring. De nadere eisen voor deze verantwoording over de uitvoering van de Subsidieregeling Medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden zijn opgesteld door VWS4De Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 15 februari 2017, kenmerk 997477-153689-Z, Laatstelijk gewijzigd op 1 maart 2019 houdende regels voor de subsidieverstrekking aan zorgaanbieders voor het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden.

Ad 3. Bestuurlijke verantwoording

In de bestuurlijke verantwoording (over onder meer de eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en de uitbetaling zorgaanspraken namens de zorgkantoren aan de Wlz-zorgaanbieders) wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer en de rechtmatigheid van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken.

De nadere eisen die worden gesteld aan de bestuurlijke verantwoording van het CAK (uitgezonderd de burgerregelingen) zijn opgenomen in het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2020.

Ad 4. Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af volgens de criteria opgenomen in dit model. Daarnaast heeft het CAK de inspanningsverplichting om de financiële verantwoording in de bestuurlijke verantwoording zo veel als mogelijk in te richten volgens de verslaggevingsvoorschriften van Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

De bestuurlijke verantwoording burgerregelingen bestaat uit drie componenten:

Ad 1. Financiële verantwoording

In de financiële verantwoording wordt een overzicht van de baten en lasten, activa en passiva (balansmutaties) en toelichtingen daarop van de burgerregelingen over het jaar 2020 weergegeven. De baten en lasten en de activa en passiva (balansmutaties) worden per financiële stroom toegelicht. In zijn algemeenheid moet voor de inrichting van de toelichting worden uitgegaan van de gehanteerde inrichting in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen CAK 2019. Specifieke aandachtspunten hierbij worden – waar nodig – per financiële stroom toegelicht. Van de activa en passiva worden minimaal verloopoverzichten en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden. Dit betreft in het bijzonder de verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen en een uitsplitsing per financiële stroom (m.u.v. de baten en lasten van het verbindingsorgaan) voor de rekening courant CAK – Zorginstituut.

De te hanteren sjablonen en modellen zijn opgenomen in de bijlagen van dit model.

Ad 2. Rechtmatigheidsverantwoording

Onderdeel van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen is de rechtmatigheidsverantwoording. Hierin geeft de Raad van bestuur van het CAK aan in hoeverre de in de financiële verantwoording verantwoorde baten en lasten, alsmede de activa en passiva (balansmutaties) rechtmatig zijn. Het betreft een verantwoording over de rechtmatige uitvoering van de in paragraaf 1.1 genoemde taken en regelingen, eveneens per geldstroom.

Rechtmatige uitvoering wil zeggen dat het CAK deze taken en regelingen heeft uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Hierbij hanteert het CAK een specifiek normenkader per regeling, in termen van het doel en het resultaat dat moet worden bereikt met de uitvoering van de taak of regeling. Dit is nader uitgewerkt in hoofdstuk 4 van het model.

De Raad van bestuur geeft zelf een oordeel over de rechtmatigheid van de financiële stroom per regeling zoals gedefinieerd in dit model en over de rechtmatige uitvoering van deze regeling5Door de betrokken partijen (VWS, CAK, Zorginstituut, externe accountant, NZa) is afgesproken om voor het verantwoordingsjaar 2020 de verantwoordingsstructuur van het verantwoordingsjaar 2019 te continueren. Dit is anders in vergelijking met de bestuurlijke verantwoording van de reguliere taken (eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en betaling zorgaanspraken) en dan wat in de wet (artikel 27 Wmg en artikel 6.2.6 juncto artikel 4.3.1 Wlz) is voorgeschreven. Daar staat dat de accountant een verklaring omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid afgeeft. De huidige afgesproken verantwoordingsstructuur (rechtmatigheidsverklaring door het bestuur CAK en juiste en volledige weergave door de accountant over de financiële en rechtmatigheidsverantwoording) levert toereikende informatie op om tot een toezichtsoordeel te komen.. De Raad van bestuur beoordeelt hierbij in hoeverre het heeft kunnen steunen op een adequaat functionerend systeem van interne beheersing en -controle, om te waarborgen dat het CAK bij alle (financiële) beheershandelingen en transacties de relevante wet- en regelgeving heeft nageleefd.

Aangetroffen afwijkingen (rechtmatigheidsfouten door het niet naleven van wet- en regelgeving) en/of onzekerheden (posten waarvan bij het CAK onduidelijkheid bestaat over de rechtmatigheid) worden door de Raad van bestuur (indien mogelijk) gekwantificeerd weergegeven in een rechtmatigheidstabel en zo nodig expliciet toegelicht. Dit geldt ook voor geconstateerde procedurele (niet financiële) rechtmatigheidsfouten en/of onzekerheden. Daarbij vermeldt de Raad van bestuur wat het zal doen om bestaande onrechtmatigheden op te heffen en/of nieuwe onrechtmatigheden te voorkomen. Rechtmatigheidsfouten en onzekerheden door gebruikersverantwoordelijkheid worden niet in de rechtmatigheidstabel opgenomen, maar wel door de Raad van bestuur beschreven en toegelicht. Zie het model voor de rechtmatigheids-verantwoording.

Daarnaast wordt de opvolging van de in het voorgaande jaar opgenomen financiële en niet financiële rechtmatigheidsfouten en onzekerheden plus verbeterpunten toegelicht.

De te hanteren sjablonen en modellen zijn opgenomen in de bijlagen van dit model.

Ad 3. Andere informatie

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit bovengenoemde onderdelen a tot en met e. Onderdeel a, het voorwoord en de inleiding, spreekt hierbij voor zich. De verantwoording bij overige onderdelen is onderstaand nader beschreven.

In dit onderdeel beschrijft het CAK in hoeverre de organisatorische maatregelen ter borging van de rechtmatigheid gedurende het verantwoordingsjaar 2020 hebben gefunctioneerd.

Voor een nadere toelichting op de minimaal voorgeschreven inhoudelijke aandachtpunten in de bestuurlijke verantwoording wordt verwezen naar paragraaf 3.1.