Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2021

1. Algemeen

1.1. Inleiding

Het CAK is een zelfstandig bestuursorgaan met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het CAK is belast met het uitvoeren van uit wetten en regelingen voortvloeiende (publiekrechtelijke) werkzaamheden.

Op 1 januari 2017 is de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak overgegaan van Zorginstituut Nederland (het Zorginstituut) naar het CAK. Als gevolg hiervan dient het CAK zich over het jaar 2021 te verantwoorden over de uitvoering van de burgerregelingen en de buitenlandtaak.

Hierbij treft u het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen (inclusief buitenlandtaak) aan, ten behoeve van de door het CAK op te stellen bestuurlijke verantwoording burgerregelingen over het jaar 2021. In dit model worden de criteria aangegeven waaraan de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen moet voldoen.

In dit model zijn zowel de burgerregelingen als de buitenlandtaak opgenomen. Op de werkvloer van het CAK wordt over beide taken gesproken als burgerregelingen. Om die reden spreken wij in dit model verder over de burgerregelingen.

Dit hoofdstuk beschrijft de verantwoordingsplicht van het CAK over de uitvoering van de burgerregelingen. Het inhoudelijk takenpakket van de burgerregelingen vloeit voort uit internationale en nationale wet- en regelgeving. Dit zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz), de Europese Verordeningen (EG) nrs. 883/2004 betreffende de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels en 987/2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels, de Europese Richtlijn 2011/24/EU betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende zorg en diverse bilaterale sociale zekerheidsverdragen.

De burgerregelingen bestaan uit 18 specifieke taken en regelingen:

Daarnaast is het CAK verantwoordelijk voor de verstrekking van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen voor medicijnen die onder de Opiumwet vallen. Het CAK legt jaarlijks verantwoording af over hoeveel Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen zijn afgegeven in het verantwoordingsjaar inclusief een prognose van het verwachte aantal aanvragen voor het volgende jaar. Ook voert het CAK namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in mandaat de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) uit. Op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van VWS) legt het CAK hier separaat verantwoording over af. Verder voert het CAK de taken uit voor het Nationale Contactpunt grensoverschrijdende zorg voor wat betreft het verschaffen van algemene informatie.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen wordt de verantwoording van de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen en de bijlage van de verantwoording met controleverklaring van de SOV in de andere informatie opgenomen (zie paragraaf 2.1.1).

Hoofdstuk 2 beschrijft ook welke verantwoordingsdocumenten het CAK voor het jaar 2021 moet aanleveren bij het Ministerie van VWS, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en Zorginstituut Nederland, voor de verantwoording over de uitvoering van deze 18 regelingen en de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen.

Het CAK heeft als zelfstandig bestuursorgaan te maken met wet- en regelgeving en volgt zover van toepassing de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners van de Handvestgroep Publiek Verantwoorden van november 2015.1Zie hiervoor www.publiekverantwoorden.nl. De Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018 en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen maken hier onderdeel van uit en zijn van toepassing op het CAK. Nadere afspraken tussen het CAK en het Ministerie van VWS over de samenwerking en afstemming op het gebied van sturing, verantwoording en toezicht liggen vast in het ‘Governance arrangement tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport’ van 7 juni 2019.

1.2. Publicatie in Staatscourant

Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de wijze waarop het CAK haar verantwoordingsdocumenten inricht. Door middel van dit model wordt hier invulling aan gegeven.

De Raad van Bestuur van de NZa heeft op 31 mei 2022 dit ‘Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2021’ vastgesteld. Dit model treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit model is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2021. U kunt dit model raadplegen via www.nza.nl.

1.3. Taken onder beoordeling van VWS

Het Ministerie van VWS beoordeelt de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) burgerregelingen. Deze betreffen:

Daarnaast beoordeelt het Ministerie van VWS:

1.4. Taken onder toezicht van de NZa

Sinds 1 januari 2019 houdt de NZa toezicht op de rechtmatige uitvoering van de premiegefinancierde burgerregelingen door het CAK. Dit betreft het toezicht op de:

In afwachting van inwerkingtreding van de betreffende onderdelen uit de Verzamelwet VWS 2018 neemt de NZa bij de beoordeling van de bestuurlijke verantwoording CAK burgerregelingen 2021 mee:

Naast de burgerregelingen houdt de NZa toezicht op de uitvoering van de eerdere (premiegefinancierde) wettelijke taken door het CAK, dit betreft:

Deze regelingen worden verantwoord in de bestuurlijke verantwoording CAK en maken onderdeel uit van het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording (zie paragraaf 2.1 ad. 3).

1.5. Scope model

Om toezicht te kunnen uitoefenen, moeten de NZa en het Ministerie van VWS over informatie beschikken. Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz (juncto artikel 4.3.1 van de Wlz) wijzen de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten aan die jaarlijks door het CAK moeten worden ingediend. Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wmg kan de NZa regels stellen over de inhoud en inrichting van de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten.

Dit model vormt een uitwerking van de afspraken voor de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen als onderdeel van het financieel verslag van het CAK. De regels voor de accountantscontrole en de op te leveren accountantsproducten heeft de NZa vastgelegd in het Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2021 (protocol).

In dit model wordt voor het verantwoordingsjaar 2021 (vanaf paragraaf 2.1.1) uitsluitend nader ingegaan op het toezicht op de burgerregelingen en de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen. De overige toezichtstaken zijn nader geregeld in de Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS, het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2021 en de eisen die het Ministerie van VWS heeft gesteld voor de financiële verantwoording over de uitvoering van de SOV (deze verantwoording wordt wel opgenomen in de andere informatie van het model bestuurlijke verantwoording burgerregelingen). Voor het totaaloverzicht van de verantwoordingsstructuur van het CAK en de daarmee gemoeide specifieke richtlijnen voor de verschillende verantwoordingsdocumenten wordt verder verwezen naar hoofdstuk 2.

De verantwoording en controle van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen in het model en protocol 2021 sluiten aan bij hetgeen is bepaald in artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz juncto artikel 4.3.1 van de Wlz). In deze bepalingen staat dat de externe accountant een verklaring omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid afgeeft. Dit is een wijziging van de verantwoording en controle van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen ten opzichte van het model en protocol 2020.

2. Verantwoordingsstructuur

Het CAK moet op grond van artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz vóór 1 juli3De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2021 en geldt voor de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Deze datum kan afwijken van de aanleverdata die gelden voor andere onderdelen van het financieel verslag. van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij het Ministerie van VWS en de NZa de volgende verantwoordingsdocumenten, inclusief accountantsproducten, aanleveren:

2.1. Financieel verslag

Het financieel verslag bestaat uit vier financiële verantwoordingen. Alleen de vierde verantwoording valt onder de reikwijdte van dit model:

Uit de uitvoering van de voorgenoemde publiekrechtelijke taken en regelingen vloeien voor het CAK beheerskosten voort. De beheerskosten worden door het Ministerie van VWS aan het CAK verstrekt. De jaarlijkse verantwoordingsplicht van het CAK over de besteding van de door het Ministerie van VWS verstrekte beheerskosten is onder andere opgenomen in de jaarrekening. De nadere eisen die worden gesteld aan de jaarrekening zijn met ingang van 1 januari 2020 opgenomen in de Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018 en het accountantsprotocol als bijlage hiervan.

Over de SOV heeft het CAK op verzoek van het Ministerie van VWS separaat een verantwoording opgesteld voorzien van een controleverklaring van de externe accountant. De nadere eisen voor deze verantwoording over de uitvoering van de SOV zijn opgesteld door het Ministerie van VWS.4De Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 15 februari 2017, kenmerk 997477-153689-Z, Laatstelijk gewijzigd op 1 maart 2019 houdende regels voor de subsidieverstrekking aan zorgaanbieders voor het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. De SOV kent een eigen protocol die door het Ministerie van VWS is vastgesteld (d.d. 17-01-2018) bij brief van 08/02/2018 (kenmerk: 286351-172555-Z). Deze verantwoording wordt als bijlage opgenomen onder de andere informatie bij de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen.

In de bestuurlijke verantwoording (over onder meer de eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en de uitbetaling van zorgaanspraken namens de Wlz-uitvoerders aan de Wlz-zorgaanbieders) wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer ter borging van de rechtmatigheid en doelmatigheid van de uitvoering van de wettelijke taken door het CAK en de rechtmatige totstandkoming van de financiële stromen en de daaraan gerelateerde activa en passiva. De nadere eisen die worden gesteld aan de totstandkoming van deze bestuurlijke verantwoording van het CAK zijn opgenomen in het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2021.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af over het financieel beheer ter borging van de rechtmatigheid van de uitvoering van de taken en regelingen door het CAK en de rechtmatige totstandkoming van de daaruit voortvloeiende baten en lasten en activa en passiva van de financiële stromen volgens de verslaggevings- en inrichtingsvereisten zoals opgenomen in dit model.

2.1.1. Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen als onderdeel van financieel verslag

De bestuurlijke verantwoording burgerregelingen bestaat uit drie componenten:

In de financiële overzichten worden de baten en lasten van de financiële stromen opgenomen in een totaaloverzicht en in specificatieoverzichten per financiële stroom met toelichtingen daarop.

In de financiële overzichten worden de activa en passiva van de financiële stromen opgenomen in een totaaloverzicht en in specificatieoverzichten per regeling, minimaal in verloopoverzichten met balansstanden, balansmutaties en vergelijkende cijfers, met toelichtingen daarop.

In de toelichting wordt per financiële stroom opgenomen welke taken het CAK uitvoert, het normenkader, de gehanteerde waarderingsgrondslag, eventuele bijzonderheden en/of analyse van financiële ontwikkelingen ten overstaan van voorgaand boekjaar. Van de activa en passiva worden minimaal verloopoverzichten en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden. Dit betreft in het bijzonder de verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen en een uitsplitsing per financiële stroom (m.u.v. de baten en lasten van het verbindingsorgaan) voor de rekening courant CAK – Zorginstituut.

Het CAK neemt in de financieel overzichten van de activa en passiva, indien van toepassing, per financiële stroom debiteurenvorderingen op. Deze vorderingen worden gewaardeerd tegen de reële waarde, gewoonlijk de nominale waarde, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen (zie bijlage 1). In de toelichting wordt een nadere uiteenzetting gegeven. Het Zorginstituut verzoekt voor zijn informatiebehoefte dat in de toelichting specifieke aandacht wordt gegeven aan de waardering van de waarde van de vorderingen.

Daarnaast dient in de toelichting het verloop van de voorziening wegens oninbaarheid van vorderingen op onverzekerden en wanbetalers te worden weergegeven. Het CAK vormt deze onder andere op basis van de incassoresultaten uit het verleden en met inachtneming van de procedures zoals vastgelegd in het debiteurenbeleid van het CAK ‘de regeling verdragsgerechtigden’ en ‘Wanbetalers- en onverzekerdenregeling CAK’, alsmede de bepalingen uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) omtrent verjaring.

De te hanteren sjablonen en modellen die gebruikt worden in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen volgen de inrichtingsvoorschriften zoals opgenomen in bijlage 3 van dit model en worden vooraf met partijen afgestemd. De te hanteren uitgangspunten en waarderingsgrondslagen zijn opgenomen in bijlage 1 van dit model.

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit bovengenoemde onderdelen a tot en met i.

In het voorwoord en de inleiding geeft de Raad van Bestuur van het CAK een algemene uiteenzetting over de gang van zaken in het verslagjaar.

In dit onderdeel beschrijft het CAK onder andere in hoeverre de organisatorische maatregelen ter borging van de rechtmatigheid gedurende het verantwoordingsjaar 2021 hebben gefunctioneerd. Voor een nadere toelichting op de minimaal voorgeschreven inhoudelijke aandachtpunten wordt verwezen naar paragraaf 3.1.

Gelet op de positie en de taken van het CAK is het rechtmatigheidsbegrip naar de 18 specifieke burgerregelingen, zoals opgenomen in paragraaf 1.1, onder te verdelen. Als in deze taken en regelingen wordt voldaan aan de voorschriften van de wet- en regelgeving, dan zijn de betreffende processen en de daaruit voortvloeiende baten en lasten en activa en passiva van de financiële stromen als rechtmatig aan te merken. Voor specifieke taken en regelingen zijn de toezichtstaken verdeeld tussen het Ministerie van VWS en de NZa (zie paragraaf 1.3 en 1.4). In de paragrafen van hoofdstuk 4 is het rechtmatigheidsbegrip (zie paragraaf 3.3.) per taak of regeling uitgewerkt. Ook wordt aangegeven hoe dit begrip concreet ingevuld moet worden, met een directe koppeling naar de betreffende financiële stroom.

Bij de verantwoording over de borging van de rechtmatigheid geeft het CAK aan op welke manier en in hoeverre de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen financiële stromen is gewaarborgd.

In de bestuursverklaring geeft de Raad van Bestuur van het CAK aan of de informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen een getrouw beeld geeft van de uitvoering van de burgerregelingen, in overeenstemming met het model en de terzake voor het CAK geldende wet- en regelgeving (rechtmatige uitvoering van de burgerregelingen).

Op 14 maart 2014 heeft het CAK van het Ministerie van VWS de opdracht gekregen om met ingang van 1 januari 2015 zelfstandig de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen af te geven. Indien een burger naar het buitenland reist en medicijnen bij zich heeft die een of meer bestanddelen bevatten die onder de Opiumwet vallen, is de burger verplicht een om een Schengen- of Engelstalige medicijnverklaring bij zich te dragen. Ten aanzien van de beide verklaringen gelden specifieke regels.