Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2021

1. Algemeen

1.1. Inleiding

Het CAK is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het CAK is belast met het uitvoeren van uit wetten en regelingen voortvloeiende publiekrechtelijke werkzaamheden.

Het CAK dient zich over het jaar 2021 te verantwoorden over de uitvoering van de taken die worden gefinancierd vanuit verschillende domeinen. Hierbij treft u het Model Jaarverslaggeving CAK aan, ten behoeve van de door het CAK op te stellen bestuurlijke verantwoording over het jaar 2021. In dit model worden de criteria aangegeven waaraan de bestuurlijke verantwoording moet voldoen.

Dit hoofdstuk beschrijft de verantwoordingsplicht van het CAK over de uitvoering van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg)1Afgeschaft per 1 januari 2014 (Staatsblad 2014, nr. 259)., de Ouderbijdrage Jeugdwet (ObJw)2Afgeschaft per 1 januari 2016 (Staatsblad 2017 nr. 64)., de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), hierna samen benoemd als de ‘wettelijke taken’. Het CAK is belast met het uitvoeren van publiekrechtelijke werkzaamheden. De wettelijke taken bestaan uit 7 specifieke taken en regelingen. Hiervan is een aantal reeds afgeschaft en vindt enkel nog de afwikkeling plaats door het CAK. Dit betreft als volgt:

Aflopende taken en regelingen:

Doorlopende taken en regelingen:

De voormalige Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), die per 1 januari 2015 is ingetrokken en verbonden is aan het Algemene Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ) die per 31 december 2022 door het Zorginstituut wordt afgewikkeld, betrof voor het CAK de uitvoering van de eigenbijdrageregelingen AWBZ-Zorg met Verblijf (ZmV), AWBZ-Zorg zonder Verblijf (ZzV) alsmede de financieringstaak voor AWBZ-zorginstellingen. Conform de overgangsbepalingen in de Wlz in artikel 11.2.8 heeft het CAK haar eindverslag over haar uitvoering van de AWBZ uitgebracht als integraal deel van haar bestuurlijke verantwoording 2020. De ontvangsten of eventuele correcties op nog resterende balansposities op 31 december 2020, zoals resterende openstaande vorderingen van de eigenbijdrageregelingen ZmV en ZzV, worden met ingang van 2021 ten gunste of ten laste van het Flz gebracht5Zie hiervoor artikel 11.2.12 van de Wlz.. Ook geldt hierbij het reguliere proces volgens het incassoprotocol van het CAK. Het Zorginstituut verwacht hierbij, gezien de aard en omvang (veelal openstaande posten op derden die reeds bij het Zorginstituut zijn voorzien), van het CAK geen afzonderlijke verantwoording in het Flz. Een korte kwalitatieve paragraaf over hoe de overgang van de resterende posten van het AFBZ naar het Flz verloopt en over de afwikkeling posten uit de AFBZ periode volstaat.

Het CAK heeft als zelfstandig bestuursorgaan te maken met wet- en regelgeving en volgt zover van toepassing de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners van de Handvestgroep Publiek Verantwoorden van november 20156Zie hiervoor www.publiekverantwoorden.nl.. De Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018 en de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) maken hier onderdeel van uit en zijn van toepassing op het CAK. Nadere afspraken tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (het Ministerie van VWS) over de samenwerking en afstemming op het gebied van sturing, verantwoording en toezicht liggen vast in het ‘Governance arrangement tussen het CAK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport’ van 7 juni 2019.

In hoofdstuk 2 is beschreven welke verantwoordingsdocumenten het CAK over het jaar 2021 moet aanleveren voor de verantwoording over de uitvoering van de wettelijke taken bij het Ministerie van VWS, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en Zorginstituut Nederland (Zorginstituut).

1.2. Publicatie in Staatscourant

Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de wijze waarop het CAK zijn verantwoordingsdocumenten inricht. Door middel van dit model wordt hier invulling aan gegeven.

De Raad van Bestuur van de NZa heeft op 31 mei 2022 dit ‘Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2021’ vastgesteld. Dit model treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit model is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2021. U kunt dit model raadplegen via www.nza.nl.

1.3. Taken onder beoordeling van het Ministerie van VWS

Het Ministerie van VWS beoordeelt de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) regelingen. Dit betreft:

Daarnaast beoordeelt het Ministerie van VWS:

1.4. Taken onder toezicht van de NZa

De NZa houdt toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de (premiegefinancierde) wettelijke taken door het CAK. Dit betreft het toezicht op de:

Aflopende regelingen en taken:

Doorlopende regelingen en taken:

Naast deze wettelijke taken houdt de NZa met ingang van 1 januari 2019 ook toezicht op de rechtmatige uitvoering door het CAK van de burgerregelingen en de buitenlandtaak. Deze regelingen worden verantwoord in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen in overeenstemming met het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen (zie paragraaf 2.1 ad. 4).

1.5. Scope model

Om toezicht te kunnen houden moeten de NZa en het Ministerie van VWS over informatie beschikken. Artikel 6.2.6 van de Wlz (juncto artikel 4.3.1 van de Wlz) wijst de verantwoordingsdocumenten en accountantsproducten aan die jaarlijks door het CAK moeten worden ingediend. Op basis van artikel 6.2 van de Regeling langdurige zorg en artikel 31 van de Wmg kan de NZa hiervoor regels stellen over de inhoud en inrichting van de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten.

Dit model vormt een uitwerking van de afspraken voor de bestuurlijke verantwoording als onderdeel van het financieel verslag van het CAK. De regels voor de accountantscontrole en de op te leveren accountantsproducten heeft de NZa vastgelegd in het Protocol Accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording 2021 (verder: protocol).

In dit model wordt voor het verantwoordingsjaar 2021 (vanaf paragraaf 2.1.1) uitsluitend ingegaan op de verantwoording over de 7 wettelijke taken (zie paragraaf 1.1). De overige verantwoordingsvereisten zijn nader geregeld in de Regeling bezoldiging en beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018, het model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2021 en de eisen die het Ministerie van VWS gesteld heeft voor de financiële verantwoording over de uitvoering van de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden.

2. Verantwoordingsstructuur

Het CAK moet op grond van artikel 6.2.6 van de Wlz vóór 1 juli7De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2021 en geldt voor de bestuurlijke verantwoording en de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Deze datum kan afwijken van de aanleverdata die gelden voor andere onderdelen van het financieel verslag. van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij het Ministerie van VWS en de NZa de volgende verantwoordingsdocumenten (inclusief accountantsproducten) aanleveren:

2.1. Financieel verslag

Het financieel verslag bestaat uit vier financiële verantwoordingen. Alleen de derde verantwoording valt onder de reikwijdte van dit model:

Uit de uitvoering van de voorgenoemde publiekrechtelijke taken en regelingen vloeien voor het CAK beheerskosten voort. Het budget voor de beheerskosten wordt door het Ministerie van VWS aan het CAK verstrekt. De jaarlijkse verantwoordingsplicht van het CAK over de besteding van het door het Ministerie van VWS verstrekte budget van de beheerskosten is onder andere opgenomen in de jaarrekening. De nadere eisen die worden gesteld aan de jaarrekening zijn met ingang van 1 januari 2020 opgenomen in de Regeling bezoldiging beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018 en het accountantsprotocol als bijlage hiervan.

Over de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) stelt het CAK op verzoek van het Ministerie van VWS separaat een verantwoording op voorzien van een accountantsverklaring. De nadere eisen voor deze verantwoording over de uitvoering van de SOV zijn opgesteld door het Ministerie van VWS8De Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 15 februari 2017, kenmerk 997477-153689-Z, Laatstelijk gewijzigd op 1 maart 2019 houdende regels voor de subsidieverstrekking aan zorgaanbieders voor het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. De SOV kent een eigen protocol die door het Ministerie van VWS is vastgesteld (d.d. 17-01-2018) bij brief van 08/02/2018 (kenmerk: 286351-172555-Z).. De verantwoording en controleverklaring van de uitvoering van de SOV is genomen in de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen.

In de bestuurlijke verantwoording (over onder meer de eigenbijdrageregelingen Wlz en Wmo en de uitbetaling zorgaanspraken namens de zorgkantoren aan de Wlz-zorgaanbieders) wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer, de rechtmatigheid en de doelmatigheid van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken. De nadere eisen die worden gesteld aan de bestuurlijke verantwoording van het CAK (uitgezonderd de burgerregelingen) zijn opgenomen in dit model.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af over de rechtmatige uitvoering van de wettelijke taken volgens de criteria opgenomen in het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2021.

Ook is het CAK verantwoordelijk voor de verstrekking van de Schengen- en Engelstalige verklaringen voor medicijnen die onder de Opiumwet vallen. De verantwoording van de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen is opgenomen in de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen.

2.1.1. Bestuurlijke verantwoording als onderdeel financieel verslag

De bestuurlijke verantwoording van de wettelijke regelingen en taken (zie paragraaf 1.1) bestaat uit drie componenten:

Voor de verantwoording van de financiële stromen maakt het CAK gebruik van de matrices bestuurlijke verantwoording. De matrices geven aan bij welke financiële stromen (op kasbasis) het CAK direct is betrokken, wat de omvang is van deze financiële stromen, welke taken en verantwoordelijkheden het CAK heeft ten aanzien van deze financiële stromen en welke voorbehouden gelden in verband met de opdrachtverstrekking en gegevensaanlevering door derden. In de kolom bestuurlijke toelichting geeft het CAK aan hoe en in hoeverre de rechtmatigheid van de financiële stromen door het CAK is gewaarborgd.

De matrix voor het Ministerie van VWS is uitgewerkt in bijlage 3 ‘Model Matrix bestuurlijke verantwoording VWS’ van dit model. De matrix voor de NZa is uitgewerkt in bijlage 4 ‘Model Matrix bestuurlijke verantwoording NZa’. De matrices, die een rol spelen bij de concrete invulling van het rechtmatigheidsbegrip bij het CAK, geven de volgende financiële stromen weer op kasbasis:

Inzake het Ministerie van VWS:

Inzake NZa:

In de bestuurlijke verantwoording worden financiële overzichten inclusief toelichtingen opgenomen van de activa en passiva van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken in het verantwoordingsjaar (inclusief vergelijkende cijfers) op kasbasis en op basis van het toerekeningsbeginsel, in totaal- en in specificatieoverzichten per regeling. Van deze activa en passiva worden verloopoverzichten met balansstanden, balansmutaties en vergelijkende cijfers en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden (minimaal verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen inclusief een uitsplitsing van deze openstaande vorderingen naar ouderdom voor de posten die betrekking hebben op de Wlz en Wmo).

Analyse debiteurenpositie

Het CAK neemt in de financiële overzichten van de activa en passiva op basis van het toerekeningsbeginsel debiteurenvorderingen op. Deze vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Er wordt in dit onderdeel van de bestuurlijke verantwoording geen voorziening voor oninbaarheid opgenomen voor de debiteurenvorderingen, omdat het risico voor oninbaarheid voor rekening van het desbetreffende fonds of gemeente is. Het CAK neemt in de toelichting van de financiële verantwoording een analyse op van de debiteurenpositie gewaardeerd tegen reële waarde (inclusief toelichting van eventuele schattingen), alsmede een nadere toelichting inzake juistheid, volledigheid en bestaan van de debiteurenpositie teneinde de voorziening voor oninbaarheid te kunnen bepalen.

De te hanteren sjablonen en modellen die gebruikt worden in de bestuurlijke verantwoording worden vooraf met partijen afgestemd. De te hanteren uitgangspunten en waarderingsgrondslagen zijn opgenomen in bijlage 1 Waarderingsgrondslagen van dit model.

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit bovengenoemde onderdelen a tot en met h. Onderdeel a het voorwoord en de inleiding spreken hierbij voor zich. De verantwoording bij overige onderdelen worden onderstaand nader beschreven.

Onderdeel b de verantwoording over de ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer van de wettelijke taken (inclusief de invulling van de doelmatigheid)

In dit onderdeel beschrijft het CAK onder andere in hoeverre de organisatorische maatregelen ter borging van de rechtmatigheid gedurende het verantwoordingsjaar 2021 hebben gefunctioneerd.

Voor een nadere toelichting op de minimaal voorgeschreven inhoudelijke aandachtpunten wordt verwezen naar paragraaf 3.1. Ten aanzien van de invulling van het doelmatigheidsbegrip wordt verwezen naar paragraaf 3.1 ad 7.

Onderdeel c de verantwoording over de borging van de rechtmatigheid van de financiële stromen;

Bij de verantwoording over de borging van de rechtmatigheid geeft het CAK aan op welke manier en in hoeverre de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen financiële stromen is gewaarborgd.

Gelet op de positie en de taken van het CAK is het rechtmatigheidsbegrip naar de 7 specifieke taken en regelingen, zoals opgenomen in paragraaf 1.1, onder te verdelen. Als in deze taken en regelingen wordt voldaan aan de voorschriften van de wet- en regelgeving, dan zijn de betreffende processen en de daaruit voortvloeiende financiële stromen als rechtmatig aan te merken.

Voor specifieke taken en regelingen zijn de beoordelings- respectievelijk toezichtstaken verdeeld tussen het Ministerie van VWS en de NZa (zie paragraaf 1.3 en 1.4). In de paragrafen van hoofdstuk 4 is het rechtmatigheidsbegrip (zie ook paragraaf 3.3) per taak of regeling uitgewerkt. Ook wordt aangegeven hoe dit begrip concreet ingevuld moet worden, met een directe koppeling naar de betreffende financiële stroom. De matrix bestuurlijke verantwoording VWS en de matrix bestuurlijke verantwoording NZa vormen hierbij een hulpmiddel om de financiële stromen, taken en verantwoordelijkheden van het CAK schematisch weer te geven.

Onderdeel d de bestuursverklaring

In de bestuursverklaring geeft de Raad van Bestuur van het CAK aan of de informatie in de bestuurlijke verantwoording een juiste en volledige weergave geeft van de uitvoering van de wettelijke taken, in overeenstemming met het model en de terzake voor het CAK geldende wet- en regelgeving.

Onderdeel e de kengetallen en prestatie-indicatoren

Het CAK moet in de bestuurlijke verantwoording een aantal kengetallen en prestatie-indicatoren voor het verslagjaar en voor zover van toepassing het jaar voorafgaand aan het verslagjaar opnemen. Deze kengetallen en prestatie-indicatoren zijn in bijlage 5 ‘Definities kengetallen en prestatie-indicatoren’ van dit model opgenomen.

Met het oog op eventuele controles achteraf legt het CAK duidelijk intern vast, hoe de aan de kengetallen en prestatie-indicatoren ten grondslag liggende gegevens tot stand zijn gekomen.