Toelatingskader instrument voor kwaliteitsborging bouw van 22 april 2022

Inleiding en uitgangspunten

Voor de toelating van instrumenten binnen het stelsel van kwaliteitsborging maakt de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) gebruik van het Toelatingskader instrument voor kwaliteitsborging bouw (Toelatingskader Wkb-instrument). Dit toelatingskader stelt regels op grond van artikel 7ac, derde lid, van de Woningwet (Staatsblad 2019-382), bij of krachtens algemene maatregel van bestuur (Besluit kwaliteitsborging voor het bouwen, Staatsblad 2022-145 en de Regeling kwaliteitsborging voor het bouwen, Staatscourant 2022-10958), waaraan de toetsing en de beschrijving van een instrument voor kwaliteitsborging, bedoeld in het eerste lid van artikel 7ac van de Woningwet, minimaal dient te voldoen. Uitgangspunt hierbij is de wet- en regelgeving zoals die geldt bij inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voetnoten verwijzen naar wet- en regelgeving zoals deze geldt tot aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Het toelatingskader bestaat uit vijf hoofdstukken:

Het toelatingskader vormt het uitgangspunt van de toetsing en toelating van een instrument voor kwaliteitsborging. Dit toelatingskader is uitgewerkt in criteria, toetsvragen en vormgegeven als een gestructureerde checklist. De checklist bestaat voor een deel uit volledigheidstoetsen en voor een deel uit inhoudelijke toetsen met in beide gevallen als uitkomst in welke mate het instrument voldoet aan het betreffende criterium. Het oordeel kan de volgende uitkomsten hebben:

Uit de toetsing volgt een eindoordeel dat bepaalt of de TloKB het instrument voor kwaliteitsborging toelaat tot het stelsel van kwaliteitsborging en opneemt in het Register instrumenten kwaliteitsborging, conform artikel 7ac, derde lid, aanhef en onder c van de Woningwet. De oordelen op de verschillende criteria bieden inzicht in de kwaliteit van de beschrijving van het instrument in relatie tot het voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Toelating van het instrument vindt alleen plaats indien het eindoordeel ‘voldoet’ is door op alle criteria te voldoen. De TloKB weigert en trekt de toelating van een instrument voor kwaliteitsborging in, indien het instrument voor kwaliteitsborging niet voldoet aan de bij of krachtens artikel 7ac, derde lid, van de Woningwet gestelde regels. Bij elk criterium staat de grondslag uit wet- en regelgeving vermeld.

Dit document kan in publicaties worden aangehaald onder de titel: ‘Toelatingskader instrument voor kwaliteitsborging bouw van 22 april 2022’.

Wijziging van het Toelatingskader Wkb-instrument

De TloKB houdt stelseltoezicht op de werking van instrumenten voor kwaliteitsborging met het oog op verbetering van de bouwkwaliteit. Bevindingen uit het toezicht kunnen aanleiding geven tot onder andere het aanpassen van dit toelatingskader. De TloKB communiceert eerst met instrumentaanbieders over de bevindingen en aanpassingen van het toelatingskader voordat zij dit wijzigt. Voordat het gewijzigde toelatingskader van kracht wordt, is duidelijk welke consequenties dit heeft voor de reeds toegelaten instrumenten voor kwaliteitsborging. Uitgangspunt voor het wijzigen van het toelatingskader is dat dit maximaal eenmaal per jaar kan plaatsvinden. Kritieke aanpassingen in het toelatingskader, die kunnen leiden tot onterecht afgegeven verklaringen, geven aanleiding het aangepaste toelatingskader per direct van kracht te laten zijn. Overigens houdt de TloKB ook nalevingstoezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens artikel 7ac en artikel 7ah van de Woningwet en dat kan verder strekken dan de toetsvragen van het toelatingskader.

Afkortingen wet- en regelgeving

Begripsgebruik

De begrippen ‘bouwwerk’ en ‘bouwactiviteit’ mogen synoniem gebruikt worden in de beschrijving van het instrument, met uitzondering van de beschrijving van gevolgklasse 1.

1. Toepassingsvoorwaarden voor het instrument

Een instrument voor kwaliteitsborging bouw is onderhevig aan een aantal gebruiks- en gebruikersvoorwaarden. Het instrument dient duidelijk kenbaar te maken wat de geldigheid en de reikwijdte voor toepassing is. Gezien de gefaseerde invoering van het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen worden op basis van dit toelatingskader instrumenten alleen voor gevolgklasse 1 toegelaten. Ook de kwaliteitsborger die het instrument toepast dient aan een aantal voorwaarden te voldoen. Eén van de belangrijkste toepassingsvoorwaarden is dat de kwaliteitsborger bij de toepassing van het instrument binnen een bouwplan onafhankelijk moet zijn. Vervolgens dient het instrument duidelijk kenbaar te maken welke vakbekwaamheidseisen het stelt aan de kwaliteitsborger en dat de kwaliteitsborger zijn vakbekwaamheid moet onderhouden. Als laatste binnen het onderdeel toepassingsvoorwaarden moet het instrument duidelijk maken welke sancties de kwaliteitsborger kan verwachten als hij niet voldoet aan de conformiteitseisen van het instrument bij toepassing van het instrument. Het moet voor de kwaliteitsborger duidelijk zijn in welke gevallen hij een sanctie opgelegd kan krijgen, de zwaarte daarvan en wat daarvan de consequenties zijn.

1 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet vervangen door: <>

2 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de volgende voorschriften van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.42 (aanwijzing bouwwerken) en 1.43 (gevolgklasse 1).

3 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.45 (geen toestemming kwaliteitsborger).

4 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.49 (informatieverstrekking kwaliteitsborger aan instrumentaanbieder).

5 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.46 (onafhankelijkheid kwaliteitsborger).

6 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.47 (opleiding, kennis en ervaring kwaliteitsborger).

7 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Regeling Bouwbesluit 2012 artikel 5.14 (opleiding, kennis en ervaring kwaliteitsborger).

8 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.51 (maatregelen instrumentaanbieder).

2. Administratie van de kwaliteitsborger

Wanneer een kwaliteitsborger toestemming heeft om een toegelaten instrument te mogen toepassen, dient de administratie van de kwaliteitsborger aan een aantal eisen te voldoen. Een instrument voor kwaliteitsborging bouw bevat eisen over de personele inzet, ofwel welke personen zijn bevoegd om het instrument te mogen toepassen. Daarnaast bevat het instrument eisen die per project gesteld worden aan de administratie van de kwaliteitsborger.

1 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.48 (administratieve organisatie kwaliteitsborger).

2 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.49 (informatieverstrekking kwaliteitsborger aan instrumentaanbieder).

3 Met de invoering van de Omgevingswet zijn vele bouwactiviteiten meldingsplichtig, zo ook alle bouwwerkzaamheden onder gevolgklasse 1. Voor het ‘tijdig aanleveren’ van de projectinformatie wordt een termijn van 4 weken aangehouden, dat het moment van de ‘bouwmelding’ (artikel 2.17 Besluit bouwwerken leefomgeving) is.

4 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Regeling Bouwbesluit 2012 artikel 5.16 (informatieverstrekking kwaliteitsborger aan instrumentaanbieder).

5 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Regeling Bouwbesluit 2012 artikel 5.15 (administratieve organisatie kwaliteitsborger).

3. Inrichting en proces van kwaliteitsborging

Een proces van kwaliteitsborging bouw is onderhevig aan een aantal inhoudelijke eisen en proceseisen. Het instrument dient duidelijk kenbaar te maken dat het borgingsplan, voor de uitvoering van kwaliteitsborging, gebaseerd is op een risicobeoordeling. De risicobeoordeling en het borgingsplan dienen te voldoen aan verschillende voorwaarden, waarbij geldt dat het proces van kwaliteitsborging acht stappen doorloopt (als in onderstaand schema). Het instrument maakt vervolgens duidelijk welke voorwaarden gesteld worden aan het borgingsplan, zodat de kwaliteitsborger dit kan vaststellen en uitvoeren. Daarbij maakt het instrument ook duidelijk kenbaar dat het borgingsplan actueel wordt gehouden en hoe het proces van kwaliteitsborging omgaat met aanpassingen van het bouwplan en met de evaluatieresultaten van de genomen beheersmaatregelen.

1 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.44 (borgingsplan).

2 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet vervangen door: <>

3 Bouwplan: ‘een project tot het plaatsen, het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen alsmede het vergroten van een of meer bouwwerken’ (Omgevingswet artikel 77, lid 2). In hoofdstuk 3 kent het begrip ‘bouwplan’ een verbijzondering: gegevens en bescheiden (bijvoorbeeld bestek en/of programma van eisen, bouwtekeningen die informatie bevat uit het oogpunt van veiligheid, gezondheid, duurzaamheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid), die een uitgebreide technische beschrijving geven van het te bouwen bouwwerk.

4 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.50 (informatieverstrekking kwaliteitsborger aan bouwpartijen en bevoegd gezag).

4. Werkwijze van de instrumentaanbieder

Op de toepassing van het instrument dient de instrumentaanbieder toezicht te houden. Een instrument voor kwaliteitsborging bouw dient duidelijk kenbaar te maken hoe de instrumentaanbieder dit toezicht invult. Als voorwaarde aan het toezicht wordt gesteld dat in het instrument is beschreven op welke wijze de instrumentaanbieder toeziet op de naleving van de voorschriften van het instrument en op de werking van het instrument door middel van bureau-audits en realitychecks. Daarbij is aangegeven op welke wijze de steekproefomvang van het herhalingsonderzoek bij de kwaliteitsborger wordt bepaald. Vervolgens beschrijft het instrument in welke gevallen de instrumentaanbieder sanctionerend zal optreden. Daarbij worden de sancties en andere mogelijke ingrepen die het instrument kent, beschreven. Vervolgens dient ook in een procedure te worden omschreven op welke wijze de opgelegde sanctie weggenomen kan worden. Als laatste maakt het instrument duidelijk op welke wijze de instrumentaanbieder klachten en geschillen afhandelt.

1 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.51 (maatregelen instrumentaanbieder).

5. Tussentijdse en afsluitende informatieverstrekking

Met de uitvoering van kwaliteitsborging verzamelt de kwaliteitsborger een grote hoeveelheid gegevens en informatie. Het instrument voor kwaliteitsborging bouw dient duidelijk aan te geven in welke gevallen de kwaliteitsborger informatie aan zijn opdrachtgever, de bouwer, indien bekend de beoogde eindgebruiker van het bouwwerk en het bevoegd gezag kenbaar moet maken. Daarbij maakt het instrument duidelijk in welke specifieke situatie de kwaliteitsborger tussentijds het bevoegd gezag in kennis stelt van afwijkingen die de afgifte onomkeerbaar belemmeren, van bouwomstandigheden, of van zijn opdrachtuitvoering. Het instrument maakt duidelijk kenbaar dat de kwaliteitsborger alleen de verklaring afgeeft in het geval hij een gerechtvaardigd vertrouwen heeft dat het gebruiksgerede bouwwerk (resultaat van de bouwactiviteit) voldoet aan de bouwtechnische regels. Het instrument maakt duidelijk welke gegevens de verklaring van de kwaliteitsborger bevat.

1 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Bouwbesluit 2012 artikel 1.51 (maatregelen instrumentaanbieder).

2 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het volgende voorschrift van toepassing: Regeling Bouwbesluit 2012 artikel 5.17 (formulier verklaring kwaliteitsborger).

Bijlage 1. Overzicht van wijzigingen

Deze versie van het toelatingskader vervangt het concepttoetsings- en toelatingskader van 22 december 2021. In onderstaande overzicht zijn alle wijzigingen in dit toelatingskader ten opzichte van het concepttoetsingskader weergegeven. Alle wijzigingen in het toelatingskader, tenzij anders vermeld, komen voort uit aanpassing van het Besluit kwaliteitsborging voor het bouwen (Staatsblad 2022-145) en de Omgevingsregeling (Staatscourant 2022-10958).

Het onderstaande overzicht geeft alle wijzigingen weer in het toelatingskader ten opzichte van het concepttoetsingskader van 17 februari 2021: