Protocol Accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording 2022

1. Inleiding

1.1. Algemeen

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft in het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2022 (verder: model) voorschriften opgenomen voor de inrichting van de bestuurlijke verantwoording 2022 van het CAK.

De regels voor het accountantsonderzoek en voor de inhoud en inrichting van het accountantsverslag heeft de NZa vastgelegd in dit Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording 2022 (verder: protocol)1Op basis van artikel 31 van de Wmg kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de verklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 van de Wlz. Artikel 6.2.6 (lid 1) van de Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) van de Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK..

Dit protocol geeft richtlijnen voor het door de externe accountant uit te voeren onderzoek naar de in de bestuurlijke verantwoording 2022 opgenomen matrix bestuurlijke verantwoording en financiële overzichten van de activa en passiva en toelichtingen daarop (verwezen wordt naar het model paragraaf 2.1.1 ad 1 en 2). Het onderzoek betreft in de basis een controleopdracht conform Standaard 800 van de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). De overige onderdelen van de bestuurlijke verantwoording worden voor dit onderzoek aangemerkt als ‘andere informatie’ (verwezen wordt naar het model bij paragraaf 2.1.1 ad 3), waarop Standaard 720 van de NBA van toepassing is.

In de bestuurlijke verantwoording legt het CAK verantwoording af met betrekking tot de uitvoering van 4 taken en regelingen. Dit betreffen:

Doorlopende regelingen en taken:

Het doel van dit protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om de kaders aan te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden. De accountant is zelfstandig verantwoordelijk voor het uitvoeren van zijn werkzaamheden ter verkrijging van voldoende en geschikte controle-informatie als basis voor zijn oordeel.

De accountant hanteert het protocol als kader voor zijn werkzaamheden. Daarnaast laat hij zich leiden door de geldende gedrags- en beroepsvoorschriften, in het bijzonder de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), de Verordening inzake onafhankelijkheid van de accountant bij assurance-opdrachten (ViO) en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS).

De externe accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in:

Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de accountantsproducten (controleverklaring en accountantsverslag) vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar toezenden aan de NZa. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Zorginstituut Nederland als fondsenbeheerder maken ook onderdeel uit van de verspreidingskring.

De NZa maakt bij hun beoordeling zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van het CAK, van de controleverklaring en het bijbehorende accountantsverslag. Daarbij beoordeelt de NZa de door de externe accountant uitgevoerde werkzaamheden en stelt op basis van haar bevindingen de eigen (onderzoeks)werkzaamheden vast.

Op grond van de verzamelde informatie vormt de NZa zich een bestuurlijk oordeel over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de wettelijke taken en regelingen door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende financiële stromen.

De NZa brengt verslag uit van haar bevindingen over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de overige (premiegefinancierde) wettelijke taken door het CAK (zie paragraaf 1.1 taken 3 tot en met 7) via een rapport vóór 1 december volgend op het verslaggevingsjaar van het CAK.

1.2. Situatie uitvoering hersteloperatie Kinderopvangtoeslag

Op 18 januari 2021 is door de Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane in een brief aan de Tweede Kamer (2021Z0896) de gewenste aanpak voor gedupeerde ouders binnen de hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT) beschreven. In relatie tot de aanpak van de schuldenproblematiek is aangegeven dat alle openstaande schulden, die gedupeerde ouders op dat moment van uitbetalen van de herstelbetaling bij de Belastingdienst hebben, worden kwijtgescholden. Ook andere publieke schuldeisers schelden de betreffende schulden van deze gedupeerden kwijt, waaronder ook het CAK.

De kwijtschelding van openstaande schulden heeft wettelijke grondslag gekregen met implementatie van de Wet hersteloperatie toeslagen op 2 november 2022, met inwerkingtreding vanaf 1 juni 2021.

Voor het CAK speelt kwijtschelding bij de volgende twee regelingen (uit paragraaf 1.1. van dit protocol):

Voor 2022 handelt het CAK tot het moment van inwerkingtreding van de Wet hersteloperaties toeslagen in opdracht van het Ministerie van VWS, daarna overeenkomstig de wet. In de bestuurlijke verantwoording 2022 verantwoordt het CAK zich over de uitvoering en de financiële omvang in aantallen en bedragen van de hersteloperatie KOT in de andere informatie. In bijlage 5 van het model is nader toegelicht hoe het CAK zich hierover moet verantwoorden en aan welke onderdelen in de uitvoering door het CAK zij minimaal aandacht moet besteden in de bestuurlijke verantwoording 2022, waaronder per betreffende regeling.

Het CAK moet zelf ook een beoordeling doen in het verlengde van haar uitvoeringstaken die aantoont dat de door de Belastingdienst aangegeven lijst(en) tot een juiste en volledige verwerking in de (financiële) administratie en bestuurlijke verantwoording hebben geleid. De externe accountant rapporteert vervolgens conform NVCOS 720 voorschriften over de juiste weergave hiervan. Hiervoor wordt verder verwezen naar het doel van het accountantsonderzoek en het object van het onderzoek beschreven in hoofdstuk 2 en paragraaf 4.2.

1.3. Publicatie in Staatscourant

De raad van bestuur van de NZa heeft op 7 maart 2023 dit ‘Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording 2022’ vastgesteld. Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit protocol is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2022. U kunt dit protocol en alle andere in dit protocol genoemde documenten raadplegen via www.nza.nl.

2. Doel accountantsonderzoek

De externe accountant onderzoekt of de in de bestuurlijke verantwoording 2022 opgenomen bedragen in de matrix bestuurlijke verantwoording en de financiële overzichten van de activa en passiva en de toelichtingen daarop in alle van materieel belang zijnde aspecten juist en volledig zijn weergegeven en onderzoekt of de opgenomen financiële stromen in de matrix bestuurlijke verantwoording rechtmatig zijn, in overeenstemming met de voor het CAK van toepassing zijnde wet- en regelgeving zoals vastgelegd in het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording 2022. Tevens gaat de externe accountant na of de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording minimaal alle informatie bevat die op grond van het model is vereist en verenigbaar is met de matrix en financiële overzichten van de activa en passiva en de toelichtingen daarop.

De externe accountant rapporteert over de bevindingen en conclusies van dit onderzoek in:

Het onderzoek van de bestuurlijke verantwoording 2022 leidt tot een gecombineerde controleverklaring van de externe accountant over de getrouwheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen bedragen in de matrix bestuurlijke verantwoording en de financiële overzichten van de activa en passiva en de toelichtingen daarop en de rechtmatigheid van de opgenomen financiële stromen in de matrix bestuurlijke verantwoording. Voor de tekst van de controleverklaring maakt de externe accountant gebruik van het model dat in hoofdstuk 5 van dit protocol is opgenomen.

Voor de tekst van het accountantsverslag maakt de externe accountant gebruik van het model dat in hoofdstuk 6 van dit protocol is opgenomen. Dit deel valt aan te merken als de uitkomst van de controleopdracht en wordt tezamen met de controleverklaring afgegeven.

De controleverklaring en het accountantsverslag zijn alleen bestemd voor het CAK, het Ministerie van VWS, de NZa en het Zorginstituut.

3. Te volgen procedures

De procedure van het onderzoek in het verslagjaar kan als volgt worden weergegeven.

De NZa en kan zonder verdere tussenkomst van het CAK contact opnemen met de externe accountant van het CAK met betrekking tot inzage op de uitgevoerde werkzaamheden in het accountantsdossier van de externe accountant en over eventueel aanvullend te verstrekken informatie en over vaktechnische aangelegenheden. De NZa is op basis van de Wmg wettelijk bevoegd om stukken uit het accountantsdossier te kopiëren en/of digitaal op te vragen voor hun eigen dossiervorming.

De NZa kan de accountant verzoeken3Op basis van artikel 61 van de Wmg. om stukken uit het accountantsdossier aan te leveren en de opgevraagde stukken (laten) kopiëren voor eigen dossiervorming.

Daarnaast kan de NZa:

4. Te hanteren uitgangspunten

4.1. Verantwoordingsstructuur

Het CAK moet op grond van artikel 6.2.6 van de Wlz vóór 1 juli6De aanleverdatum zoals overeengekomen tussen partijen is gevolgd voor het verantwoordingsjaar 2022 en geldt voor de bestuurlijke verantwoording en de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Deze datum kan afwijken van de aanleverdata die gelden voor andere onderdelen van het financieel verslag. van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij het Ministerie van VWS en de NZa de volgende verantwoordingsdocumenten, inclusief de accountantsproducten, aanleveren:

In de hierna opgenomen paragrafen zijn deze onderdelen uitgewerkt.

Het object van onderzoek van dit protocol (de bestuurlijke verantwoording) wordt behandeld in paragraaf 4.2 en verder.

4.1.1. Financieel verslag

Het financieel verslag bestaat uit vier financiële verantwoordingen. Alleen de derde verantwoording valt onder de reikwijdte van dit protocol:

Voor nadere details wordt verwezen naar het model paragraaf 2.1.

4.1.2. Uitvoeringsverslag

Het uitvoeringsverslag wordt bijgevoegd bij de oplevering van de jaarrekening door het CAK. De eisen die gesteld worden aan het uitvoeringsverslag zijn nader uitgewerkt in de Regeling bezoldiging beheerskosten zelfstandige bestuursorganen VWS 2018 en het accountantsprotocol als bijlage hiervan. Het uitvoeringsverslag valt buiten de reikwijdte van dit protocol.

4.2. Object van het onderzoek

Het object van het accountantsonderzoek betreft de bestuurlijke verantwoording 2022. Het CAK stelt de bestuurlijke verantwoording op in overeenstemming met de vereisten van het model.

De bestuurlijke verantwoording van de wettelijke regelingen en taken (zie paragraaf 1.1) bestaat uit drie componenten:

Voor de verantwoording van de financiële stromen maakt het CAK gebruik van de matrix bestuurlijke verantwoording. De matrix geeft aan bij welke financiële stromen (op kasbasis) het CAK is betrokken, wat de omvang is van deze financiële stromen, welke taken en verantwoordelijkheden het CAK heeft ten aanzien van deze financiële stromen en welke voorbehouden gelden in verband met de opdrachtverstrekking en gegevensaanlevering door derden. In de kolom bestuurlijke verantwoording geeft het CAK aan hoe en in hoeverre de rechtmatigheid van de financiële stromen door het CAK is gewaarborgd.

De matrix is uitgewerkt in de bijlage bij het model, bijlage 3 ‘Model Matrix bestuurlijke verantwoording NZa’. De matrix die een rol speelt bij de concrete invulling van het rechtmatigheids-en doelmatigheidsbegrip bij het CAK, geven de volgende financiële stromen weer op kasbasis:

Doorlopende regelingen en taken:

In de bestuurlijke verantwoording worden financiële overzichten inclusief toelichtingen opgenomen van de activa en passiva van de financiële stromen van de door het CAK uitgevoerde wettelijke taken in het verantwoordingsjaar (inclusief vergelijkende cijfers) op basis van het toerekeningsbeginsel, in totaal- en in specificatieoverzichten per regeling. Van deze activa en passiva worden verloopoverzichten met balansstanden, balansmutaties en vergelijkende cijfers en toelichtingen opgenomen van vorderingen en schulden (minimaal verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen inclusief een uitsplitsing van deze openstaande vorderingen naar ouderdom voor de posten die betrekking hebben op de Wlz en Wmo).

Het CAK neemt in de financiële overzichten van de activa en passiva op basis van het toerekeningsbeginsel debiteurenvorderingen op. Deze vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Er wordt in dit onderdeel van de bestuurlijke verantwoording geen voorziening voor oninbaarheid opgenomen voor de debiteurenvorderingen, omdat het risico voor oninbaarheid voor rekening van het desbetreffende fonds of gemeente is. Het CAK neemt in de toelichting van de financiële verantwoording een analyse op van de debiteurenpositie gewaardeerd tegen reële waarde (inclusief toelichting van eventuele schattingen), alsmede een nadere toelichting inzake juistheid, volledigheid en bestaan van de debiteurenpositie teneinde de voorziening voor oninbaarheid te kunnen bepalen. Zie verder paragraaf 4.3.3.3 ten aanzien van de specifieke toetsingscriteria.

De te hanteren sjablonen en modellen in de bestuurlijke verantwoording worden vooraf met partijen afgestemd. De te hanteren uitgangspunten en waarderingsgrondslagen zijn opgenomen in bijlage 1 ‘Toelichtingen en waarderingsgrondslagen’ van het model.

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit bovengenoemde onderdelen a tot en met h. Onderdeel a het voorwoord en de inleiding spreken hierbij voor zich. De verantwoording bij overige onderdelen worden onderstaand nader beschreven.

In dit onderdeel beschrijft het CAK in hoeverre de organisatorische maatregelen ter borging van de rechtmatigheid gedurende het verantwoordingsjaar 2022 hebben gefunctioneerd. Voor een nadere toelichting op de minimaal voorgeschreven inhoudelijke aandachtpunten in de bestuurlijke verantwoording wordt verwezen naar paragraaf 3.1 van het model. Ten aanzien van de invulling van het doelmatigheidsbegrip wordt verwezen naar paragraaf 3.1 ad 7 van het model.

Bij de verantwoording over de borging van de rechtmatigheid geeft het CAK aan op welke manier en in hoeverre de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording opgenomen financiële stromen is gewaarborgd.

Gelet op de positie en de taken van het CAK is het rechtmatigheidsbegrip naar de 4 specifieke taken en regelingen, zoals opgenomen in paragraaf 1.1, onder te verdelen. Als in deze taken en regelingen wordt voldaan aan de voorschriften van de wet- en regelgeving, dan zijn de betreffende processen en de daaruit voortvloeiende financiële stromen als rechtmatig aan te merken.

Voor specifieke taken en regelingen zijn de beoordelings- respectievelijk toezichtstaken verdeeld tussen het Ministerie van VWS en de NZa (zie het model paragraaf 1.3 en 1.4). In de paragrafen van hoofdstuk 4 in het model is het rechtmatigheidsbegrip per taak of regeling uitgewerkt. Ook wordt aangegeven hoe dit begrip concreet ingevuld moet worden, met een directe koppeling naar de betreffende financiële stroom. De ‘matrix bestuurlijke verantwoording NZa’ vormt hierbij een hulpmiddel om de financiële stromen, taken en verantwoordelijkheden van het CAK schematisch weer te geven.

In de bestuursverklaring geeft de Raad van Bestuur van het CAK aan of de informatie in de bestuurlijke verantwoording een getrouw beeld geeft van de uitvoering van de wettelijke taken, in overeenstemming met het model en de voor het CAK geldende wet- en regelgeving.

Het CAK moet in de bestuurlijke verantwoording een aantal kengetallen en prestatie-indicatoren voor het verslagjaar en voor zover van toepassing het jaar voorafgaand aan het verslagjaar opnemen. Deze kengetallen en prestatie-indicatoren zijn in bijlage 4 ‘Definities kengetallen en prestatie-indicatoren’ in het model opgenomen.

Met het oog op eventuele controles achteraf legt het CAK duidelijk intern vast, hoe de aan de kengetallen en prestatie-indicatoren ten grondslag liggende gegevens tot stand zijn gekomen.

In het kader van de tijdige vaststelling en inning van de eigen bijdrage Wlz en Wmo bij de cliënt zijn er specifieke werkafspraken gedefinieerd in de Regeling langdurige zorg (artikel 7.12, 7.13 en 7.14) en de Uitvoeringsregeling Wmo 2015 (hoofdstuk 2a) ten aanzien van de uitwisseling van gegevens tussen het CAK en de zorgkantoren en het CAK en de gemeenten. Het CAK besteedt in de bestuurlijke verantwoording 2022 als onderdeel van het ketenmanagement aandacht aan: