Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023

Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023

1. Inleiding

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) steunen bij het uitvoeren van de toezichtstaken op de controlewerkzaamheden van de accountant van het CAK. Dit Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 (hierna: protocol)1Op basis van artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de controleverklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 van de Wlz. Artikel 6.2.6 (lid 1) van de Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) van de Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK. beschrijft de minimale werkzaamheden van de accountant alsook de op te leveren accountantsproducten. De NZa heeft in het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 (hierna: model) voorschriften opgenomen voor de inrichting van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen van het CAK2Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz juncto artikel 4.3.1 van de Wlz..

Dit protocol geeft richtlijnen voor het door de accountant uit te voeren onderzoek naar de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 opgenomen financiële overzichten van de baten en lasten en activa en passiva en toelichtingen daarop3Zie paragraaf 3.2, component 2 en 3.. Het onderzoek betreft in de basis een controleopdracht conform Standaard 800 van de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS). De overige onderdelen van de bestuurlijke verantwoording4Zie paragraaf 3.2, component 1. worden voor dit onderzoek aangemerkt als ‘andere informatie’, waarop Standaard 720 van de NV COS van toepassing is.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af met betrekking tot de uitvoering van 18 wettelijke regelingen en taken. Dit betreffen:

De accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in een gecombineerde controleverklaring over de getrouwheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen financiële overzichten van de baten en lasten en activa en passiva en toelichtingen daarop en de rechtmatigheid van de financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten, en een accountantsverslag. Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de controleverklaring en het accountantsverslag vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar toezenden aan het Ministerie van VWS en de NZa. Het doel van dit protocol is om instructies te geven voor de werkzaamheden en rapportages van de accountant.

Op grond van de verzamelde informatie vormt de NZa zich een bestuurlijk oordeel over de rechtmatige en in voorkomende gevallen doelmatige uitvoering van de wettelijke regelingen en taken door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende financiële stromen. De NZa brengt verslag uit van haar bevindingen via een rapport vóór 1 december van het jaar volgend op het verslaggevingsjaar.

Het Ministerie van VWS beoordeelt de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) burgerregelingen: de onverzekerbare vreemdelingenregeling en de gemoedsbezwaardenregeling. Het Ministerie van VWS vormt zich een oordeel betreffende deze regelingen en stuurt indien akkoord een brief naar het CAK waarin de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) regelingen wordt goedgekeurd.

2. Doel accountantsonderzoek

Het onderzoek van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen leidt tot een gecombineerde controleverklaring van de accountant over de getrouwheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen bedragen in de financiële overzichten van de baten en lasten en de activa en passiva en de toelichtingen daarop en de rechtmatigheid van de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten.

Voor de minimale en specifieke punten die in de controleverklaring opgenomen dienen te worden wordt verwezen naar bijlage 2.

In hoofdstuk 4 worden de minimaal in het accountantsverslag op te nemen onderdelen toegelicht.

Verspreidingskring

De controleverklaring en het accountantsverslag zijn alleen bestemd voor het CAK, het Ministerie van VWS, de NZa en het Zorginstituut.

3. Te hanteren uitgangspunten

3.1. Verantwoordingsstructuur

Het CAK zendt voor 1 juli van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar de bestuurlijke verantwoording, inclusief de controleverklaring en het accountantsverslag5Conform artikel 6.2.6 van de Wet langdurige zorg (Wlz) en artikel 27 van de Wmg., aan het Ministerie van VWS en de NZa. Het financieel verslag is onderdeel van de bestuurlijke verantwoording en valt onder de reikwijdte van dit protocol.

3.2. Object van het onderzoek

Het object van het accountantsonderzoek betreft de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. Het CAK stelt de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen op in overeenstemming met de vereisten van het model. De bestuurlijke verantwoording burgerregelingen van de wettelijke regelingen en taken bestaat uit drie componenten:

3.3. Toetsingscriteria

3.3.1. Algemeen

De accountant toetst of de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen bedragen in de financiële overzichten van de baten en lasten en de activa en passiva en de toelichtingen daarop in alle van materieel belang zijnde aspecten een getrouw beeld geeft van de grootte en samenstelling en toetst of de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten rechtmatig zijn en in overeenstemming met de voor het CAK van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Tevens gaat de accountant na of de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen minimaal alle informatie bevat die op grond van het model is vereist en verenigbaar is met de financiële overzichten van de baten en lasten en de activa en passiva en de toelichtingen daarop en geen materiële afwijkingen bevat. In de bijlagen bij het model zijn de verslaggevingsvoorschriften voor het CAK uitgewerkt. Deze verslaggevingsvoorschriften fungeren tevens als toetsingscriteria voor het onderzoek van de accountant.

3.3.2. Financiële en procedurele rechtmatigheid

Voor wat betreft de in het model gebruikte begrippen getrouwheid, (financiële en procedurele) rechtmatigheid en doelmatigheid baseert de accountant zich op de uitwerking van deze begrippen in hoofdstuk 3 van het model. De controle van de accountant richt zich uitsluitend op de financiële rechtmatigheid, met uitzondering van de procedurele rechtmatigheidsaspecten zoals omschreven in het model.

Van de accountant wordt verwacht dat hij de toetsing van de procedurele rechtmatigheidsaspecten, zoals toegelicht in het model, in zijn controle op de financiële rechtmatigheid integreert. Uitgangspunt hierbij vormt de verantwoording die het CAK over deze drie aspecten aflegt in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen als onderdeel van de verantwoording per regeling. Geconstateerde bevindingen (afwijkingen ten opzichte van de verantwoording van het CAK terzake) hoeft hij echter niet mee te wegen in zijn eindoordeel over de financiële rechtmatigheid, of op te nemen in zijn controleverklaring. Hij rapporteert hierover uitsluitend in het accountantsverslag.

3.3.3. Uitwerking accountantsonderzoek

De accountant richt zich bij dit onderdeel van het accountantsonderzoek op de getrouwe weergave alsmede de rechtmatigheid van de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten.

De accountant richt zijn onderzoek in per financiële stroom. Voor wat betreft het rechtmatigheidsbegrip van de financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten baseert de accountant zich op hoofdstuk 4 van het model. In dat hoofdstuk is per financiële stroom het normenkader voor waardering, verslaggeving en de concrete invulling van de rechtmatigheid van de wettelijke taken uitgewerkt.

De accountant hanteert het normenkader als uitgangspunt voor het rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert. De accountant bepaalt de specifieke toetspunten en toetst of het CAK de wettelijke taken overeenkomstig het normenkader rechtmatig heeft uitgevoerd. Uit de vastleggingen in het accountantsdossier moet duidelijk herleidbaar zijn welke specifieke toetspunten de accountant voor zijn onderzoek heeft gebruikt. Ook richt de accountant zich hierbij op specifieke zaken die spelen in het verslagjaar, zoals beleidsaanpassingen of aflopende, nieuwe of gewijzigde wettelijke regelingen en taken.

De analyse van de debiteurenpositie en de bepaling van de voorziening zijn onderdeel van de controlewerkzaamheden van de accountant. De accountant stelt vast dat de van toepassing zijnde reguliere procedures van het debiteurenbeheer, conform de procedures zoals vastgelegd in het debiteurenbeleid van het CAK ‘de wanbetalers- en onverzekerdenregeling’ en de ‘regeling verdragsgerechtigden’ en voor verjaring conform de Algemene wet bestuursrecht (Awb) aantoonbaar (middels vastleggingen) zijn nageleefd door het CAK om te komen tot de verantwoorde debiteurenpositie met toelichting daarop.

De accountant geeft in zijn controleverklaring een totaaloordeel over het getrouwe beeld van de financiële overzichten af. Zie hoofdstuk 5 voor de uitwerking van dit oordeel in de verklaring.

3.4. Materialiteit

De accountant streeft er met zijn onderzoek naar om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen als geheel geen afwijking van materieel belang bevat. Indien het begrip redelijke mate van zekerheid bij het gebruik van statistische technieken gekwantificeerd moet worden moet worden uitgegaan van een betrouwbaarheid van 95% dat de bewering juist is dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen geen grotere fout of onzekerheid in de controle bevat dan de hieronder beschreven goedkeuringstoleranties.

3.4.1. Toleranties getrouw beeld

Bij de controle past de accountant de algemene (voor de jaarrekeningcontrole geldende) betrouwbaarheids- en nauwkeurigheidsnormen toe. Het is de verantwoordelijkheid van de accountant om deze normen te bepalen, met inachtneming van wat hierover in de NV COS is opgenomen. De accountant rapporteert in het accountantsverslag over de gehanteerde controletoleranties.

3.4.2. Toleranties financiële rechtmatigheid

Ten aanzien van de rechtmatigheid geeft de accountant oordelen af per financiële stroom. Om te kunnen vaststellen of voor de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten aan de financiële rechtmatigheidseisen is voldaan moet de accountant uitgaan van de onderstaande goedkeuringstoleranties in onderstaande tabel 1.

1 Vanaf verslaggevingsjaar 2021 is voor deze regeling in de keten ingestemd met een heroverweging om bij uitzondering de totale last van de financiële stroom als het ware op te knippen in de werkelijke zorgkosten en schattingspost betreffende de ‘nog te betalen zorglasten’. De schattingspost is uitgescoped en vormt geen onderdeel van controle, een controletolerantie van 10% is van toepassing voor het meest betekenisvolle gedeelte van deze financiële stroom, namelijk de werkelijke zorgkosten. De rechtmatigheid wordt vastgesteld middels controle van de ingediende declaraties. Zie voor meer details het model paragraaf 4.6.2.

2 De financiële stromen ‘verrekening zorglasten met verdragslanden’ en ‘vorderingen op zorgverzekeraars inzake verdragen’ hebben een onderlinge samenhang. Zorgkosten die Nederlanders in het buitenland maken en het CAK uitbetaalt aan het buitenland verrekent het CAK met de zorgverzekeraars. Dit betreft een kostenneutrale stroom die via de balans verloopt.

Doordat er sprake is van gecombineerde oordelen, zowel over het getrouwe beeld als over de rechtmatigheid (met inbegrip van variërende goedkeuringstoleranties per financiële stroom), bestaat het risico dat de goedkeuringstolerantie voor de rechtmatigheid van een individuele financiële stroom hoger is (in geldbedrag) dan de tolerantie voor het getrouwe beeld van het geheel van de financiële overzichten (in geldbedrag). In dat geval geldt dat de tolerantie voor de rechtmatigheid van een individuele financiële stroom gelijk wordt gesteld aan de tolerantie voor de getrouwe beeld van het geheel van de financiële overzichten. De rechtmatigheidstolerantie wordt dan als het ware 'afgetopt' op het maximum van de tolerantie van het getrouwe beeld (even nauwkeurig).

De accountant voert zelfstandig onderzoek uit naar de rechtmatigheid. Dit houdt in dat wanneer de accountant niet vast kan stellen of posten of delen van posten rechtmatig zijn, hij deze opneemt als onzekerheid in zijn controle. Indien het CAK posten of delen van posten aanmerkt als onrechtmatig of onzeker, dient de accountant zelfstandig vast te stellen of dit een onrechtmatigheid of onzekerheid in zijn controle betreft. Het totaal aan onrechtmatigheden en onzekerheden in de controle hoeft niet overeen te komen met de onrechtmatigheden en onzekerheden in de verantwoording door het CAK.

3.4.3. Strekking van het oordeel in de controleverklaring

Voor de strekking van het oordeel in de controleverklaring gelden de toleranties zoals weergegeven in onderstaande tabellen.

De accountant neemt in het accountantsverslag een foutentabel op waarin alle rechtmatigheidsfouten en onzekerheden die geconstateerd zijn tijdens zijn controle en die ten tijde van het indienen van de bestuurlijke verantwoording niet zijn gecorrigeerd worden opgenomen. De accountant neemt geconstateerde fouten en/of onzekerheden beneden € 10.000 niet afzonderlijk op in de foutentabel, maar als één bedrag6Als voorwaarde hierbij geldt dat uit het accountantsdossier de individuele fout(en), de foutoorza(a)k(en) en de optelsom daarvan tot de ondergrens van het rapporteringsbedrag van geconstateerde fouten en onzekerheden herleidbaar moet zijn.. Bij de foutentabel geeft de accountant een toelichting waarin hij vermeldt wat de oorzaak en aard van de fouten en onzekerheden is.

3.5. Andere informatie

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit de acht onderdelen met eventuele bijlagen zoals genoemd in paragraaf 3.2 van dit protocol. De accountant stelt conform Standaard 720 vast of de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen:

4. Accountantsverslag

De accountant neemt in het accountantsverslag in ieder geval de volgende onderdelen op:

Bijlage 1. Te volgen procedures

De procedure van het onderzoek van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen kan als volgt worden weergegeven.

• −. het CAK geeft de accountant7Een accountant als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. opdracht om een onderzoek uit te voeren op de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen, zoals omschreven in het doel van het onderzoek in hoofdstuk 2 in dit protocol;

• −. de accountant voert zijn onderzoek uit volgens dit protocol. De accountant rapporteert aan het CAK door middel van een controleverklaring en een accountantsverslag over de uitkomsten van zijn onderzoek naar de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen;

• −. het CAK stuurt vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar de door de accountant gecontroleerde bestuurlijke verantwoording, de controleverklaring en het accountantsverslag toe aan de NZa, het Ministerie van VWS en het Zorginstituut;

• −. Digitale aanlevering is toegestaan.

• −. VWS en de NZa

• −. de NZa en het Ministerie van VWS kunnen zonder verdere tussenkomst van het CAK contact opnemen met de accountant van het CAK met betrekking tot inzage in de uitgevoerde werkzaamheden in het accountantsdossier van de accountant, over eventueel aanvullend te verstrekken informatie en over vaktechnische aangelegenheden. Het Ministerie van VWS en de NZa kunnen de accountant verzoeken om stukken uit het accountantsdossier te kopiëren en/of digitaal aan te leveren voor eigen dossiervorming. Daarnaast kunnen het Ministerie van VWS en de NZa rapporteren over stukken uit het accountantsverslag en over de uitkomsten van de inzage van het accountantsdossier middels een reviewmemorandum8De NZa kan over de uitkomsten van de inzage van het accountantsdossier aan de accountant (als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek) rapporteren via een reviewmemorandum. De NZa stelt de accountant in de gelegenheid om op het concept van het reviewmemorandum te reageren en de NZa verwerkt deze reactie in het definitieve memorandum. Op basis van het Samenwerkingsconvenant tussen de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de NZa van januari 2014 deelt de NZa de bevindingen over de accountantscontroles met de AFM. De AFM betrekt deze informatie vervolgens bij het bepalen van de prioriteiten van haar toezicht op accountantsorganisaties en de financiële verslaggeving.

• −. het Ministerie van VWS kan de Auditdienst Rijk (ADR) inschakelen om de werkzaamheden van de externe accountant van het CAK te beoordelen, ten behoeve van de invulling van de systeemverantwoordelijkheid van het departement voor deze taken.

• −. het Ministerie van VWS en de NZa maken bij hun beoordeling zoveel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de accountant. Op basis hiervan stellen zij hun eigen (onderzoeks)werkzaamheden vast;

• −. het Ministerie van VWS en de NZa koppelen onafhankelijk van elkaar, indien nodig, hun bevindingen betreffende de werkzaamheden van de accountant schriftelijk terug aan de betreffende accountant.

Bijlage 2. Controleverklaring

De accountant geeft een controleverklaring af bij het financieel verslag. In deze bijlage is een opsomming gegeven van minimale en specifieke punten die in de controleverklaring opgenomen dienen te worden. De strekking van het oordeel kan behalve goedkeurend ook met beperking, met oordeelonthouding of afkeurend zijn. In dat geval dient de accountant zijn verklaring hierop aan te passen. De controleverklaring van de accountant is gebaseerd op de modellen van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).

Naar ons oordeel zijn de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 van het CAK opgenomen financiële overzichten inzake de baten en lasten over 2023 en de activa en passiva op 31 december 2023, in alle van materieel belang zijnde aspecten, juist en volledig in overeenstemming met het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023.