Protocol accountantsonderzoek financieel verslag Wlz-uitvoerders 2024

1. Inleiding

1.1. Algemeen

1.1.1. Verantwoordingsdocumenten

Een Wlz-uitvoerder zendt vóór 1 juli aan de Nederlandse Zorgautoriteit (hierna: NZa) een financieel verslag over het voorafgaande kalenderjaar. In het financieel verslag wordt onderscheid gemaakt tussen de beheerskosten en de kosten van verstrekking van zorg en vergoedingen1Artikel 4.3.1 Wlz.

Het financieel verslag bestaat uit een algemene toelichting, een balans, een exploitatierekening en een toelichting op de balans en exploitatierekening. In het financieel verslag verantwoordt de Wlz-uitvoerder zowel de geldstromen die rechtstreeks via de Wlz-uitvoerder lopen als de geldstromen die via andere rechtspersonen lopen, zoals de betaling van zorgaanspraken via het CAK en de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

De NZa heeft de voorschriften voor de inrichting van het uitvoeringsverslag en het financieel verslag nader uitgewerkt in de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag Wlz-uitvoerder (hierna: Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag). De regeling bevat onder andere specifieke voorschriften over hoe Wlz-uitvoerders zich moeten verantwoorden in het uitvoeringsverslag en het financieel verslag.

Op grond van artikel 31 van de Wmg stelt de NZa regels voor de controle door de accountants van de Wlz-uitvoerders, de inhoud en inrichting van de controleverklaring en het accountantsverslag. De regels voor de inhoud en inrichting van de controle, de controleverklaring en het accountantsverslag heeft de NZa vastgelegd in dit protocol.

Dit protocol geeft richtlijnen voor het door de accountant uit te voeren onderzoek naar de getrouwheid van het financieel verslag en de financiële rechtmatigheid van de verantwoorde schaden, bedrijfsopbrengsten en beheerskosten. Het doel van het protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om kaders te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden.

De accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in een gecombineerde controleverklaring over de getrouwheid en de rechtmatigheid. Ook stelt hij een accountantsverslag op.

De aanlevering van de verantwoordingsdocumenten vindt enkel digitaal plaats aan de NZa. Hiervoor maakt de Wlz-uitvoerder in principe gebruik van het NZa-aanvragenportaal.

Artikel 4.3.2 Wlz vereist dat de Wlz-uitvoerder twee exemplaren van een verslag met bevindingen van een accountant bij het Uitvoeringsverslag toevoegt. De NZa heeft deze verplichting in het verleden nader uitgewerkt in de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag. Deze Regeling is gewijzigd, waarbij het aanleveren van een verslag met bevindingen bij het Uitvoeringsverslag niet langer onderdeel is van onze regelgeving.

1.1.2. Toezicht

De NZa maakt bij haar toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van de Wlz-uitvoerder en van de controleverklaring en het accountantsverslag van de accountant.

De NZa beoordeelt de door de accountant, in opdracht van de Wlz-uitvoerder, uitgevoerde werkzaamheden en stelt op basis van haar bevindingen haar eigen onderzoekswerkzaamheden vast. Op grond van de verzamelde informatie vormt de NZa zich een oordeel over:

Jaarlijks brengt de NZa vóór 1 december volgend op het verslaggevingsjaar van de Wlz-uitvoerder (t+1) een samenvattend rapport uit over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz door de Wlz-uitvoerders.

1.2. Inwerkingtreding

Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin dit protocol wordt geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2024.

2. Werkzaamheden en producten accountantscontrole

Dit hoofdstuk bevat een beschrijving van de werkzaamheden die de accountant moet uitvoeren in opdracht van de Wlz-uitvoerder, om te voldoen aan de vereisten van de NZa.

2.1. Algemeen

2.1.1. Opdracht accountant

De Wlz-uitvoerder geeft een accountant opdracht om een onderzoek uit te voeren naar het financieel verslag van de Wlz-uitvoerder. Bij deze opdracht vormen de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag en dit protocol het uitgangspunt.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd in overeenstemming met Standaard COS 8002Bijzondere overwegingen – controles van financiële overzichten die zijn opgesteld in overeenstemming met stelsels voor bijzondere doeleinden. en betreft een onderzoek naar de getrouwheid van het financieel verslag en naar de financiële rechtmatigheid van de daarin opgenomen schaden, bedrijfsopbrengsten en beheerskosten3Het onderzoek naar de ordelijkheid en controleerbaarheid van het gevoerde financiële beheer zoals bedoeld in artikel 4.3.1 van de Wlz is geïntegreerd in de toetsingscriteria voor financiële rechtmatigheid (hoofdstuk 4). 4De werkzaamheden van dit onderzoek zijn inclusief de beoordeling of de andere informatie met het financieel verslag verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat en of de andere informatie alle informatie bevat die op grond van de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag is vereist..

2.1.2. Werkzaamheden accountant

De accountant hanteert de geldende beroepsvoorschriften, in het bijzonder de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), de verordening inzake onafhankelijkheid van de accountant bij Assurance opdrachten (ViO) en de relevante Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS). Daarnaast hanteert de accountant dit protocol als kader voor zijn werkzaamheden.

Voor het onderzoek naar de getrouwheid en rechtmatigheid van het financieel verslag kiest de accountant een zodanige controleaanpak dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat het financieel verslag een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van het vermogen per 31 december 2024 en van het resultaat over 2024 in overeenstemming met de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag en de in het financieel verslag verantwoorde schaden, bedrijfsopbrengsten en beheerskosten over 2024, in alle van materieel belang zijnde aspecten voldoen aan de eisen van financiële rechtmatigheid in overeenstemming zijn met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen zoals limitatief opgesomd in bijlage 1 van het Protocol accountantsonderzoek Wlz-uitvoerders.

Het wordt aan de accountant overgelaten op welke wijze hij zijn controleaanpak op dit punt inricht, hoe hij zijn controlewerkzaamheden uitvoert en hoe hij op grond daarvan voldoende controle-informatie verkrijgt. Het doel is niet om aan te geven welke werkzaamheden de accountant minimaal dient uit te voeren, dit wordt overgelaten aan zijn professionele oordeelsvorming.

2.2. Eindproducten

De accountant rapporteert zijn bevindingen in het accountantsverslag en – voor zover relevant bij zijn oordeelsvorming – in de bij het financieel verslag behorende controleverklaring.

2.2.1. Controleverklaring

Het onderzoek van het financieel verslag leidt tot een gecombineerde controleverklaring van de accountant over de getrouwheid en de financiële rechtmatigheid van het financieel verslag van de Wlz-uitvoerder. In deze controleverklaring geeft de accountant aan:

In bijlage 2 is een opsomming gegeven van de minimale en specifieke punten die in de controleverklaring moet worden opgenomen.

2.2.2. Accountantsverslag

In het tezamen met de controleverklaring af te geven accountantsverslag brengt de accountant verslag uit over zijn controle van de getrouwheid van het financieel verslag en van de rechtmatigheid van de daarin opgenomen schaden, bedrijfsopbrengsten, en beheerskosten. Voor een overzicht van de op te nemen onderwerpen verwijzen wij naar bijlage.

2.3. Review

De NZa kan zonder verdere tussenkomst van de Wlz-uitvoerder contact opnemen met de accountant over eventueel aanvullend te verstrekken informatie en over vaktechnische aangelegenheden.

De NZa kan de accountant hierbij verzoeken8Op basis van artikel 61 Wmg. om stukken uit het accountantsdossier aan te leveren, de gevraagde stukken (laten) kopiëren voor haar dossiervorming en een review verrichten op de uitgevoerde werkzaamheden.

Daarnaast kan de NZa:

3. Uitgangspunten voor het accountantsonderzoek

3.1. Andere informatie

De jaarstukken omvatten, naast het financieel verslag, ook andere informatie. De andere informatie bestaat uit:

In overeenstemming met Standaard 720 dient de accountant de andere informatie te lezen en te overwegen of sprake is van een inconsistentie van materieel belang tussen de andere informatie en het financieel verslag en/of de kennis van de accountant verkregen tijdens de controle. Ook stelt de accountant vast of alle informatie zoals vereist volgens de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag is opgenomen in het uitvoeringsverslag en de bestuursverklaringen. Hierbij houdt de accountant rekening met hetgeen is beschreven over het doorontwikkelingstraject ten aanzien van het uitvoeringsverslag in de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag.

3.2. Rechtmatigheid

Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen: in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving, namelijk van hetgeen bij of krachtens de Wlz en/of de Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv) en/of de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) is geregeld. Wij verwijzen hiervoor naar bijlage 1. Een proces (of de uitkomsten daarvan) voldoet wel of niet aan de geldende wet- en regelgeving. In die zin is rechtmatigheid een absoluut begrip. De concrete invulling van het begrip rechtmatigheid is echter afhankelijk van de gekozen normstelling, de aard en reikwijdte van de regelgeving, het soort organisatie en het karakter van het betreffende proces of de uitkomst daarvan. De begripsbepaling van rechtmatigheid is opgenomen in artikel 1 van de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag. In deze regeling is toegelicht dat de Wlz-uitvoerder in het financieel verslag en de bestuursverklaring de term onrechtmatigheid gebruikt. Vanuit vaktechnisch perspectief hanteert dit protocol hiervoor de term rechtmatigheidsfout.

3.2.1. Financiële rechtmatigheid

Bij financiële rechtmatigheid hebben handelingen en beslissingen van een organisatie een directe relatie met de vraag of middelen rechtmatig zijn besteed. De (financieel) rechtmatige uitvoering kan worden gekoppeld aan de geldstromen die het gevolg zijn van het voldoen aan de wettelijke taken zoals omschreven in de Wlz. Als de wettelijke taken niet rechtmatig11De Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag hanteert hiervoor de term ‘onrechtmatigheid’. worden uitgevoerd, leidt dit tot financiële onrechtmatigheden. De controleverklaring bij het financieel verslag is gericht op financiële rechtmatigheid.

3.2.2. Procedurele rechtmatigheid

Bij procedurele rechtmatigheid heeft de rechtmatige uitvoering van taken geen financiële dimensie, waardoor er geen directe koppeling is met een geldstroom. De procedurele rechtmatigheid valt buiten de reikwijdte van de controle van het financieel verslag.

3.3. Wet- en regelgeving

De accountant hanteert de begripsomschrijvingen uit de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag als uitgangspunt voor het financiële rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert. Bijlage 1. ‘Lijst met circulaires en wet- en regelgeving Wlz’ geeft een limitatieve opsomming van het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole door de accountant.

3.4. Fouten

Van een fout (afwijking) in de verantwoording is sprake indien naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek is gebleken dat een (gedeelte van) een post niet in overeenstemming is met één of meer aspecten van de wet- en regelgeving.

Rechtmatigheidsfouten worden in absolute zin opgevat. Saldering van rechtmatigheidsfouten is niet toegestaan.

De accountant vraagt de Wlz-uitvoerder alle geconstateerde fouten te corrigeren in het financieel verslag. Voor de verantwoordingen geldt dat de rechtmatigheidsfouten die de Wlz-uitvoerder om een bepaalde reden objectief niet kan oplossen, hij deze in het rechtmatigheidsoverzicht opneemt en hij deze vermeldt in de bestuursverklaring met vermelding van de verhindering om niet te kunnen corrigeren12In overeenstemming met artikel 5.8 van de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag..

3.5. Onzekerheden

Een onzekerheid in de verantwoording ontstaat doordat de Wlz-uitvoerder de uit te voeren werkzaamheden nog niet heeft gepland, gestart of afgerond. Als er onvoldoende (controle)informatie beschikbaar is om een (gedeelte) van een post als rechtmatig of onrechtmatig aan te merken, is er sprake van een onzekerheid over de (on-)rechtmatigheid van een post in het financieel verslag.

Wlz-uitvoerders moeten onzekerheden in het verslag kwantificeren. Het uitgangspunt is dat de Wlz-uitvoerder alle onzekerheden moet onderzoeken, oplossen en corrigeren. Onzekerheden die de Wlz-uitvoerder (nog) niet heeft uitgezocht neemt de Wlz-uitvoerder op in het rechtmatigheidsoverzicht en vermeldt deze in de bestuursverklaring13In overeenstemming met artikel 5.8 van de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag..

3.6. Verantwoording van niet-gecorrigeerde rechtmatigheidsfouten en onzekerheden

De Wlz-uitvoerder rapporteert de niet-gecorrigeerde rechtmatigheidsfouten en onzekerheden in overeenstemming met artikel 5.8 van de Regeling uitvoeringsverslag en financieel verslag.

De NZa verwacht van de accountant dat hij bij zijn accountantsonderzoek nagaat of de Wlz-uitvoerder alle geconstateerde rechtmatigheidsfouten en onzekerheden heeft uitgezocht en indien het mogelijk is deze te corrigeren, ook heeft gecorrigeerd. Dit geldt ook voor in eerdere verslagjaren geconstateerde rechtmatigheidsfouten en onzekerheden. Indien deze rechtmatigheidsfouten en onzekerheden niet nader zijn uitgezocht of, indien nodig, gecorrigeerd zijn, worden deze (wederom) opgenomen in het rechtmatigheidsoverzicht. De accountant rapporteert over de opvolging van rechtmatigheidsfouten en onzekerheden in zijn accountantsverslag en geeft (indien van toepassing) een bevestiging van correcte en volledige afhandeling.

3.7. Betrouwbaarheid en materialiteit

3.7.1. Goedkeuringstoleranties

Bij zijn oordeelsvorming over de financiële rechtmatigheid van de in het financieel verslag opgenomen schaden, bedrijfsopbrengsten en beheerskosten streeft de accountant naar een hoge mate van zekerheid. De financiële rechtmatigheid is gewaarborgd als met een betrouwbaarheid van 95% de bewering juist is dat het financieel verslag geen grotere rechtmatigheidsfout of onzekerheid in de controle bevat dan de hieronder genoemde goedkeuringstoleranties.

Bron: NZa

Bovenstaande tabel 1 moet in relatie worden gezien met de specifieke goedkeuringstoleranties zoals opgenomen in de tabellen 2 en 3.

Indien de accountant zowel fouten in de verantwoording als onzekerheden in de controle aantreft, dan weegt hij deze bij zijn oordeelsvorming altijd in onderlinge samenhang.

De materialiteit is van toepassing op het oordeel over de rechtmatigheid, tenzij sprake is van een specifieke materialiteit. In het protocol wordt geen materialiteit voorgeschreven voor het oordeel over de getrouwheid.

De accountant voert zelfstandig onderzoek uit naar de rechtmatigheid. Dit houdt in dat wanneer de accountant niet vast kan stellen of posten of delen van posten rechtmatig zijn, hij deze opneemt als onzekerheid in zijn controle. Indien de Wlz-uitvoerder posten of delen van posten aanmerkt als onzeker, dient de accountant zelfstandig vast te stellen of dit een onzekerheid in zijn controle betreft. Het totaal aan onzekerheden in de controle hoeft niet overeen te komen met de onzekerheden in de verantwoording zoals gerapporteerd door de Wlz-uitvoerder in het rechtmatigheidsoverzicht in zijn bestuursverslag.

In aanvulling op deze algemene toleranties bestaan specifieke toleranties, gericht op de schaden en beheerskosten Wlz.

Bron: NZa

3.7.2. Steekproeven

Bij het evalueren van de uitkomst van steekproeven dient de accountant ten aanzien van zijn oordeel over de rechtmatigheid als volgt te handelen:

3.7.3. Het rechtmatigheidsoverzicht in het accountantsverslag

De accountant neemt in het accountantsverslag een rechtmatigheidsoverzicht op waarin alle rechtmatigheidsfouten en onzekerheden die geconstateerd zijn tijdens zijn controle en die ten tijde van het indienen van het financieel verslag niet zijn gecorrigeerd worden opgenomen. Met het oog op een adequate onderbouwing van het rechtmatigheidsoordeel is het noodzakelijk dat de accountant rechtmatigheidsfouten en onzekerheden kwantificeert. De accountant neemt bij het rechtmatigheidsoverzicht een toelichting op over de oorzaak van de rechtmatigheidsfouten en onzekerheden.

Dit geldt ook voor rechtmatigheidsfouten en onzekerheden uit voorgaande jaren die nog niet zijn afgewikkeld.