Handhavingskader KB-stelsel

1. Inleiding

Dit handhavingskader bevat een specifieke toelichting op de handhavingstaak van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) in het stelsel van Kwaliteitsborging Bouw (KB-stelsel) en de wijze waarop de TloKB invulling geeft aan deze taak.

1.1. Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw

De TloKB is een zelfstandig bestuursorgaan en heeft hoofdtaken ten aanzien van drie stelsels: kwaliteitsborging bouw, erkende kwaliteitsverklaringen en werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties.

Binnen het KB-stelsel, zie figuur 1, voert de TloKB de volgende deeltaken uit, die tot doel hebben de verbetering van de bouwkwaliteit aan de hand van aantoonbare kwaliteit van bouwwerken en het vermogen om structureel te leren van tekortkomingen:

1.2. Doel handhavingskader

Dit handhavingskader bevat een algemene toelichting op de handhavingstaak van de TloKB in het KB-stelsel en de wijze waarop de TloKB invulling geeft aan deze taak.

1.3. Wettelijke basis handhavingskader

Dit handhavingskader is op te vatten als een beleidsregel. Artikel 4:83 Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat de bekendmaking van een beleidsregel zijn wettelijke basis vermeldt. De wettelijke basis voor deze beleidsregel is geregeld in afdeling 1a, paragraaf 2, van de Woningwet, in het bijzonder in artikel 7ak Woningwet, de beschrijving van de taken van de TloKB.

1.4. Missie en visie, kernwaarden en kwaliteiten

Het handhavingskader bouwt voort op de missie, visie en kernwaarden en met inzet van de kwaliteiten van de TloKB. Het handhavingskader geeft invulling aan het wettelijke kader en draagt bij aan een beter vertrouwen in kwaliteit van bouwen.

De TloKB ziet toe op het stelsel van kwaliteitsborging van bouwwerken, bouwproducten en werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties. Eigenaren en gebruikers krijgen zo bouw- werken die veiliger, gezonder, duurzamer, bruikbaarder en toegankelijker zijn.

De TloKB speelt een publieke sleutelrol in de verbetering van de bouwkwaliteit. De TloKB laat toetsmethoden toe en ziet toe op het juiste gebruik van deze methoden in de bouwpraktijk. Zo kan iedereen vertrouwen op de kwaliteit van bouwwerken, bouwproducten en werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties.

De TloKB voert haar taken uit vanuit drie kernwaarden:

Bij de uitvoering van de taken zet de TloKB de volgende vier kwaliteiten in:

1.5. Beleidsregels KB-toezicht

De TloKB stelt voor ieder stelsel waar zij toezichthoudende taken heeft kaders en een protocol werkwijze op, waarin zij de invulling vastlegt van het toezicht, de inspecties, de handhaving en de daarbij te hanteren werkwijze:

1.6. Doel van handhaving door de TloKB

Het doel van de handhaving door de TloKB is de bevordering van het nalevingsgedrag van instrumentaanbieders. Dit draagt bij aan de bouwkwaliteit van gebouwen en aan het verminderen van het risico op mogelijke bouwfouten en gebreken. Bijvoorbeeld constructie- fouten, brandonveilige situaties, een slecht functionerende ventilatie of onvoldoende isolatie. Handhaving levert zo een bijdrage aan het nog veiliger, gezonder, duurzamer, bruikbaarder en toegankelijker maken van gebouwen.3Meer toezicht in de bouw via de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) | Bouwregelgeving | rijksoverheid.nl

1.7. Opbouw van het KB-handhavingskader

In dit handhavingskader komt in hoofdstuk 2 een beschrijving aan de orde van wat handhaving is en wat de bevoegdheden zijn van de TloKB. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 3 de handhavings- middelen van de TloKB. Verder beschrijft hoofdstuk 4 de afwegingen bij de inzet van de handhavingsmiddelen. Hoofdstuk 5 beschrijft de rechtsmiddelen van een instrumentaanbieder en van belanghebbende derden tegen een handhavingsbesluit van de TloKB. Bijlage 1 beschrijft uit welke elementen een onderbouwing van het handhavingsbesluit kan bestaan.

2. Handhavingsbevoegdheden

2.1. Handhaving door de TloKB

Met handhaving wordt bedoeld de activiteiten van de TloKB om te zorgen voor naleving van de wetten en regels waar de TloKB toezicht op houdt.

De TloKB heeft de bevoegdheid om op aanvraag van een instrumentaanbieder een instrument toe te laten als dat voldoet aan de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur gestelde regels. Zij heeft de bevoegdheid om toezicht te houden op de naleving van de regels ten aanzien van de instrumenten en de toepassing daarvan. Zo nodig geeft de TloKB een waarschuwing aan de instrumentaanbieder, schorst zij of trekt zij de toelating in.4Memorie van toelichting bij de wet kwaliteitsborging bouw De TloKB zorgt voor registratie van deze waarschuwingen, schorsingen en intrekkingen in een openbaar register. Daarnaast kan de TloKB een last onder dwangsom dan wel een last onder bestuursdwang opleggen.

2.2. Juridische grondslag handhavingsbevoegdheden

De juridische grondslag voor het toezicht en de handhaving door de TloKB in het KB-stelsel en daarmee het handhavingskader is geregeld in afdeling 1a van de Woningwet.

Artikel 7ak lid 1 Woningwet bepaalt dat er een TloKB is. Lid 2 van dit artikel bepaalt onder meer:

Het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens artikel 7ac en artikel 7ah Woningwet. Dit houdt in het houden van toezicht op de naleving van de regels ten aanzien van de instrumenten van kwaliteitsborging in de bouw en de toepassing daarvan.

De TloKB is bevoegd om een instrumentaanbieder een last onder dwangsom op te leggen op grond van artikel 92 lid 4 Woningwet juncto 5:32 Awb ter handhaving van de artikelen 7ac tot en met 7ah Woningwet. Uit artikel 5:32 Awb volgt dat een bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang op te leggen, in plaats daarvan ook een last onder dwangsom kan opleggen.

De TloKB is bevoegd om een instrumentaanbieder een waarschuwing te geven op grond van artikel 7ag van de Woningwet. De TloKB is bevoegd om de toelating van een instrument van kwaliteitsborging te schorsen op grond van artikel 7af van de Woningwet. De TloKB is bevoegd om de toelating van een instrument voor kwaliteitsborging in te trekken op grond van artikel 7ae van de Woningwet. Hoofdstuk 3 gaat nader in op de uitoefening van deze handhavingsbevoegdheden.

Inzet van de handhavingsbevoegdheden ‘waarschuwing’, ‘schorsing’ en ‘intrekken’ maakt de TloKB kenbaar in het register instrumenten kwaliteitsborging op www.tlokb.nl (artikelen 7ah en 7ai Woningwet).

Verder is de TloKB op grond van artikel 92 lid 4 van de Woningwet bevoegd tot het opleggen van een last onder bestuursdwang ter handhaving van de artikelen 7ac tot en met 7ah Woningwet.

De voorschriften waaraan de instrumentaanbieders zich dienen te houden staan geregeld inafdeling 1a van de Woningwet, het Toelatingskader Wkb-instrumenten in de beschikking als afgegeven aan de instrumentaanbieder.

Op grond van artikel 93 lid 4 van de Woningwet zijn met het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens artikel 7ac en artikel 7ah Woningwet belast de bij besluit van de TloKB aangewezen ambtenaren die deel uitmaken van het personeel, bedoeld in artikel 7am Woningwet. Dit besluit is gepubliceerd in de Staatscourant.5wetten.nl – Regeling – Besluit aanwijzing toezichthouders TloKB – BWBR0048007 (overheid.nl) De toezichthouders van de TloKB dragen een legitimatiebewijs.

De toezichthouders van de TloKB hebben de bevoegdheden als genoemd in hoofdstuk 5 van de algemene wet bestuursrecht en in afdeling 1a van de Woningwet. Zo is een toezichthouder van de TloKB bevoegd inlichtingen te vorderen en is de toezichthouder bevoegd elke plaats te betreden, met uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner.

De toezichthouder van de TloKB kan tekortkomingen in een instrument voor kwaliteitsborging en in de naleving constateren bij de instrumentaanbieder tijdens inspecties. Dit kan ook naar aanleiding van meldingen van de instrumentaanbieder zelf. Verder kunnen tekortkomingen geconstateerd worden na informatie uit meldingen van derden, uit informatie van andere toezichthouders en uit handhavingsverzoeken.

De bevindingen werkt de toezichthouder van de TloKB uit in een inspectierapport. Het inspectie- rapport beschrijft de bevindingen van de toezichthouder van de TloKB tijdens de inspectie.

Verder beschrijft de toezichthouder van de TloKB in het rapport welke tekortkoming in de naleving van de betreffende wet- en regelgeving en de beschikkingsvoorschriften dit oplevert. Wanneer aan de orde worden ook de aanleiding van de inspectie, de ernst, de omstandigheden en de gevolgen van de Overtreding nader toegelicht.

Gedragingen van instrumentaanbieders die in strijd zijn met de voorschriften en de wet- en regelgeving als genoemd in het Toelatingskader Wkb-instrumenten de beschikking, zijn overtredingen (artikel 5:1 Awb). De TloKB kan op grond van de voorgenoemde bepalingen uit de Woningwet handhavend optreden tegen deze overtredingen.

3. Handhavingsmiddelen

De TloKB legt haar bevindingen vast in een inspectierapport. Daarnaast legt zij in het rapport vast of er sprake is van een of meer tekortkomingen in de naleving van de wet- en regelgeving en voorschriften uit de toelatingsbeschikking. Zo ja, dan is de tekortkoming een overtreding.

De TloKB kan handhavingsmiddelen inzetten in het geval van overtredingen. Dit hoofdstuk beschrijft de handhavingsmiddelen van de TloKB. De volgorde van beschrijving is van licht naar zwaar. In het volgende hoofdstuk komt aan de orde wanneer de handhavingsmiddelen worden ingezet.

3.1. Last onder bestuursdwang en last onder dwangsom

De TloKB is op grond van artikel 92 lid 4 van de Woningwet bevoegd tot het opleggen van een last onder bestuursdwang ter handhaving van de artikelen 7ac tot en met 7ah Woningwet. Uit artikel 5:32 Awb volgt, dat een bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang op te leggen, in plaats daarvan ook een last onder dwangsom kan opleggen.

De regelgeving omtrent de last onder bestuursdwang en de last onder dwangsom is geregeld in hoofdstuk 5 van de algemene wet bestuursrecht, in de afdelingen 5.3.1 en 5.3.2 (artikel 5:21 Awb en verder).

Indien er sprake is van een overtreding en de TloKB wil dat de instrumentaanbieder deze situatie beëindigt en beëindigd houdt, dan kan de TloKB een last onder bestuursdwang dan wel een last onder dwangsom opleggen aan de instrumentaanbieder. In de last beschrijft de TloKB welke onrechtmatige situatie de instrumentaanbieder voor welke datum dient te beëindigen en beëindigd dient te houden. Doet de instrumentaanbieder dat niet, dan dient de instrument- aanbieder een dwangsom te betalen dan wel de kosten te betalen voor het beëindigen van de onrechtmatige situatie door de TloKB. Welke van de twee staat beschreven in de opgelegde last.

Een last onder bestuursdwang en een last onder dwangsom maakt de TloKB niet kenbaar in het register. Indien de TloKB dit proportioneel acht, kan de TloKB ervoor kiezen om op de website van de TloKB kenbaar te maken dat zij een last onder dwangsom heeft opgelegd.

3.2. Waarschuwing

De TloKB kan een waarschuwing geven. De TloKB maakt de waarschuwing aan de instrument- aanbieder kenbaar in het register.

3.3. Schorsing toelating

De TloKB kan de toelating van een instrument voor een door haar vast te stellen termijn schorsen, indien de instrumentaanbieder niet (langer) voldoet aan de beschikkingsvoorwaarden, dan wel aan de van toepassing zijnde de wet- en regelgeving als genoemd in het Toelatingskader Wkb-instrument.

De TloKB schorst de aanwijzing van een instrument in ieder geval, als de instrumentaanbieder in surseance van betaling verkeert.

De TloKB maakt de schorsing van de toelating van instrumenten voor kwaliteitsborging kenbaar in het register.

3.4. Intrekking toelating

De TloKB kan de toelating van een instrument intrekken, als:

Als de TloKB de toelating van een instrument intrekt, mag het instrument nog zes maanden gebruikt worden.

De TloKB kan besluiten dat het instrument een kortere termijn dan die zes maanden gebruikt mag worden, dan wel kan bepalen dat het instrument per direct niet meer mag worden gebruikt.

De TloKB maakt de intrekking in het register kenbaar instrumenten kwaliteitsborging.

4. Inzet van handhavingsmiddelen en handhavingsbesluiten

4.1. Voorafgaand aan het nemen van een handhavingsbesluit

De TloKB legt haar bevindingen vast in een inspectierapport. Daarnaast legt zij in het rapport vast of er sprake is van een of meer tekortkomingen in de naleving van de wet- en regelgeving en voorschriften uit de toelatingsbeschikking. Zo ja, dan is de tekortkoming een overtreding. De TloKB legt dan de overtreding vast en beschrijft waarom dit een overtreding is.

Afhankelijk van de ernst en aard van de tekortkoming/overtreding kan de TloKB er vervolgens voor kiezen, alvorens te besluiten tot inzet van handhavingsmiddelen, eerst aan te spreken, aan te schrijven, een bestuurlijk gesprek te initiëren of over te gaan tot verscherpt toezicht. Dit kan de TloKB combineren met een correctief actieplan, als beschreven in paragraaf 4.3. Het doel hiervan is om de instrumentaanbieder te bewegen zo spoedig mogelijk uit eigen beweging te voldoen aan de wet- en regelgeving en aan de voorschriften uit de toelatingsbeschikking. Dit laat onverlet dat de TloKB kan besluiten om direct over te gaan tot de inzet van handhavingsmiddelen, wanneer de omvang en aard van de overtredingen hierom vragen. Voor de inzet van handhavingsmiddelen is het voorgaand aanspreken, aanschrijven, een bestuurlijk gesprek initiëren of overgaan tot verscherpt toezicht echter niet altijd aangewezen. Het is aan de TloKB om zelf af te wegen welke maatregel of welke combinatie van maatregelen in welke volgorde zij inzet.

De TloKB spreekt een instrumentaanbieder aan die een overtreding heeft begaan en initiatief toont om dit zelf op te lossen.

Een instrumentaanbieder die een overtreding begaat of in overtreding is, kan een aanschrijving krijgen. Daarin staat dat hij moet voldoen aan de betreffende wet- en regelgeving/voorschriften en de termijn waarbinnen. In de brief staat ook dat de TloKB andere middelen kan inzetten als de maatregelen niet op tijd zijn getroffen. De TloKB maakt de aanschrijving niet kenbaar in het register.

Een bestuurlijk gesprek is een gesprek tussen het bestuur van de TloKB en (de directie van) de overtreder. Zo’n gesprek vindt soms plaats als vervolg op een aanschrijving, en gaat vaak vooraf aan verscherpt toezicht. Het doel van het gesprek is om te benadrukken hoe belangrijk het is dat de instrumentaanbieder de overtreding opheft.

Bij verscherpt toezicht krijgt een instrumentaanbieder de gelegenheid om binnen een door de TloKB vastgestelde termijn de overtreding te beëindigen. De TloKB houdt in een periode van verscherpt toezicht de voortgang van het opheffen van de overtreding in de gaten. Dit doet zij bijvoorbeeld door extra (onaangekondigde) inspecties uit te voeren en door resultaatsverslagen van een correctief actieplan op te vragen.

Voorafgaand aan en tijdens het handhavend optreden kan de TloKB de instrumentaanbieder opdragen een correctief actieplan te maken. Dit correctief actieplan kan inhouden:

Beëindigt de instrumentaanbieder niet tijdig de overtreding, dan wel leiden genomen verbeter- acties onvoldoende tot verbetering, dan kan de TloKB besluiten om direct (verder) handhavend op te treden.

4.2. Werkwijze handhavingsbesluit

Naast het handhavingsrepertoire beschreven in paragraaf 4.1 is de TloKB bevoegd om hand- havingsmiddelen in te zetten als beschreven in hoofdstuk 3.