Inspectiekader KB-stelsel

1. Inleiding

Dit inspectiekader bevat een nadere operationalisering van het Toezichtkader stelsel Kwaliteitsborging Bouwen werkt uit hoe de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) haar reguliere inspecties inricht en uitvoert ten aanzien van het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen (KB-stelsel)1Toezichtkader KB-stelsel | Publicatie | Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw

1.1. Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw

De TloKB is een zelfstandig bestuursorgaan en heeft hoofdtaken ten aanzien van drie stelsels: kwaliteitsborging bouw, erkende kwaliteitsverklaringen en werkzaam- heden aan gasverbrandingsinstallaties.

Binnen het KB-stelsel, zie figuur 1, voert de TloKB de volgende deeltaken uit, die tot doel hebben de verbetering van de bouwkwaliteit aan de hand van aantoonbare kwaliteit van bouwwerken en het vermogen om stelselmatig te leren van tekortkomingen:

1.2. Doel inspectiekader

Het inspectiekader geeft instrumentaanbieders, kwaliteitsborgers, opdrachtnemers (bouwers) en het bevoegd gezag inzicht in de verschillende reguliere inspecties die de TloKB onderscheidt en wat zij van de TloKB-inspecties kunnen verwachten.

Daarbij concretiseert de TloKB in dit inspectiekader ook de inspectieonderwerpen, inspectiecriteria, hoofdvragen en inspectievragen.

1.3. Wettelijke basis inspectiekader

Dit inspectiekader is op te vatten als een beleidsregel. Artikel 4:83 Algemene wet bestuursrecht (Awb) bepaalt dat de bekendmaking van een beleidsregel zijn wettelijke basis vermeldt.

De wettelijke basis voor deze beleidsregel is artikel 7ak van de Woningwet (Wonw). Dit artikel regelt onder meer de toezichttaak van de TloKB in het kader van de Afdeling 1a. Kwaliteitsborging voor het bouwen van de Woningwet.

De ambtenaren van de TloKB zijn op grond van de Woningwet aangewezen als ambtenaren belast met het toezicht op de naleving van het bepaalde in de Woningwet.

Hoofdstuk 5 van de Awb bevat de algemene regels over bestuursrechtelijke handhaving.

De Awb regelt ook de algemene procedureregels voor de uitoefening van het toezicht, waaronder de bevoegdheden die zij de TloKB toekent:

De Awb beschrijft dat eenieder verplicht is om aan een toezichthouder binnen de door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden. (art: 5:20 Awb).

Op grond van artikel 7ah Wonw lid 1 verstrekt de instrumentaanbieder van een toegelaten instrument voor kwaliteitsborging de TloKB de volgende gegevens:

ten aanzien van welke kwaliteitsborgers de toestemming om het instrument toe te passen is geschorst of ingetrokken.

In het Toelatingskader Wkb-instrument, Protocol werkwijze Toelating en Aanwijzing en Toezichtkader stelsel Kwaliteitsborging Bouwstaan ook nog informatieplichten die de relatie tussen TloKB en de instrumentaanbieder als beschikkinghouder inrichten of verduidelijken.

Voor de betrokkenen bevat de Awb de regels voor bezwaar en (hoger) beroep (rechtsbescherming).

1.4. Missie en visie, kernwaarden en kwaliteiten

Het inspectiekader bouwt voort op de missie, visie en kernwaarden en met inzet van de kwaliteiten van de TloKB. Het inspectiekader geeft invulling aan het wettelijke kader en draagt bij aan een beter vertrouwen in kwaliteit van bouwen.

De TloKB ziet toe op het stelsel van kwaliteitsborging van bouwwerken, bouw- producten en werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties. Eigenaren en gebruikers krijgen zo bouwwerken die veiliger, gezonder, duurzamer, bruikbaarder en toegankelijker zijn.

Visie

De TloKB speelt een publieke sleutelrol in de verbetering van de bouwkwaliteit. De TloKB laat toetsmethoden toe en ziet toe op het juiste gebruik van deze methoden in de bouwpraktijk. Zo kan iedereen vertrouwen op de kwaliteit van bouwwerken, bouwproducten en werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties.

De TloKB voert haar taken uit vanuit drie kernwaarden:

Bij de uitvoering van de taken zet de TloKB de volgende vier kwaliteiten in:

1.5. Beleidsregels KB-toezicht

De TloKB stelt voor ieder stelsel waar zij toezichthoudende taken heeft kaders en een protocol werkwijze op, waarin zij de invulling vastlegt van het toezicht, de inspecties, de handhaving en de daarbij te hanteren werkwijze:

1.6. Inspecties binnen het KB-stelsel

Een heldere verdeling van verantwoordelijkheden ten opzichte van de instrument- aanbieder en de kwaliteitsborger is van belang vHet doel van het KB-stelsel is de verbetering van de bouwkwaliteit aan de hand van aantoonbare kwaliteit van bouwwerken en het vermogen om stelselmatig te leren van tekortkomingen. Dit draagt bij aan bouwwerken die veiliger, gezonder, duurzamer, bruikbaarder en toegankelijker zijn4Toezichtkader KB-stelsel, paragraaf 1.2.

Wanneer het KB-stelsel door systematisch toetsen leidt tot bouwwerken die aantoonbaar aan de bouwtechnische regels voldoen en tot het stelselmatig vermogen om te leren van afwijkingen, draagt dit bij aan het verbeteren van de bouwkwaliteit.

oor een verbetering van de bouwkwaliteit. Uitgangspunt voor de TloKB bij een inspectie is dan ook dat de partijen maximaal hun eigen taken uitvoeren zodat de TloKB daar zo min mogelijk hoeft in te treden. Met dit uitgangspunt voorkomt de TloKB dubbel werk en onduidelijkheid over welke partij waarvoor verantwoordelijk is. De kwaliteitsborger houdt toezicht op de bouwkwaliteit van bouwwerken. De instrumentaanbieder houdt toezicht op de toepassing van zijn instrument door de kwaliteitsborger. De

TloKB houdt toezicht op de naleving van de instrumentaanbieder van hetgeen is vastgelegd in diens instrument. Dit houdt in dat wanneer de TloKB een tekort- koming constateert in een bouwwerk zij de instrumentaanbieder hierover zal informeren. Het is vervolgens aan de instrumentaanbieder om met de kwaliteits- borger te overleggen hoe de tekortkoming wordt verholpen en hoe nieuwe tekort- komingen in de toekomst worden voorkomen. Constateert de TloKB een tekort- koming in een bouwwerk die de afgifte van de verklaring onomkeerbaar belemmert, dan zal zij naast de instrumentaanbieder en kwaliteitsborger ook de bouwer op de bouwplaats hierover informeren en indien noodzakelijk de gemeente als bevoegd gezag.

De TloKB verstaat onder een inspectie het verzamelen van informatie (het doen van bevindingen) en het beoordelen van deze informatie.5Kaderstellende visie op toezicht, TK, 2000-2001, 27 831, nr. 1 beschrijft

Bij sommige vormen van toezicht door de TloKB kan specifieke expertise nodig zijn. Dit kan zijn in geval van reguliere en niet reguliere inspecties, bijvoorbeeld wanneer de TloKB op bepaalde bouwkundige aspecten diepgaander toe wil zien. In zo’n situatie kan de TloKB, in geval zij vaststelt zelf onvoldoende over noodzakelijke kennis en ervaring te beschikken, externe expertise inhuren.

De TloKB behandelt in hoofdstuk 2 en 3 alle aspecten van de inspecties in het kader van toezicht respectievelijk op de instrumentaanbieder van het toegelaten KB-instrument (nalevingstoezicht) en op de werking van de instrumenten aan de hand van de gerealiseerde bouwkwaliteit (kwaliteitstoezicht).

Om tot onderbouwde oordelen te komen ten aanzien van de naleving door de instrumentaanbieder en de werking van de instrumenten aan de hand van de gerealiseerde bouwkwaliteit kan de TloKB informatie verzamelen bij de instrumentaanbieder, de kwaliteitsborger en op de bouwplaats. Dit kan door het toepassen van verschillende inspectiemethoden. Het Protocol werkwijze toezichtde vier inspectiemethoden vragenlijst, interview, dossieronderzoek en schouw.6Protocol werkwijze toezicht KB-stelsel | Publicatie | Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (tlokb.nl)

Figuur 3 geeft de samenhang weer tussen nalevingstoezicht en kwaliteitstoezicht. De TloKB kan immers bij haar kwaliteitsinspecties ook tekortkomingen constateren in de naleving en vice versa. De TloKB zal bevindingen tijdens kwaliteitsinspecties met betrekking tot de naleving meenemen in het nalevingstoezicht. Bevindingen tijdens de nalevingsinspectie met betrekking tot de kwaliteit kan de TloKB in het kwaliteitstoezicht meenemen.

Op elke bevinding beoordeelt de TloKB de inspectiebevindingen. Het beoordelingsresultaat heeft één van de vier volgende uitkomsten: ‘ter kennisneming’, ‘Voldoet’, ‘Aandachtspunt’ of ‘Voldoet niet’.

De bevindingen met de oordelen ‘Aandachtspunt’ en ‘Voldoet niet’ kan de TloKB gebruiken als speerpunten bij vervolginspecties, eventuele handhaving of eventuele herhaalde toetsing voor toelating.

1.7. Opbouw van het inspectiekader KB-stelsel

In dit inspectiekader komen in hoofdstuk 2 de inspecties binnen het nalevings- toezicht aan bod. Hoofdstuk 3 beschrijft de inspecties binnen het kwaliteitstoezicht.

2. Inspectie binnen het nalevingstoezicht

2.1. Nalevingstoezicht

De TloKB voert toezicht uit op de naleving van de instrumentaanbieder. De instrumentaanbieder toont tijdens het nalevingstoezicht aan hoe hij zijn instrument naleeft ook in zijn rol als toezichthoudende partij op de kwaliteitsborger. Er zijn drie locaties van nalevingstoezicht: bij de instrumentaanbieder, bij de kwaliteitsborger en in beperkte mate op de bouwplaats.

2.1.1. Nalevingstoezicht bij de instrumentaanbieder

De nalevingsinspectie instrumentaanbieder vindt plaats op het kantoor van de instrumentaanbieder. Tijdens de inspectie kan de TloKBDe eerste vorm van reguliere inspectie waarbij de TloKB een partij inspecteert is de nalevingsinspectie instrumentaanbieder (Ni). Deze inspectie bij de instrument- aanbieder heeft als doel toezichthouden op de naleving door de instrument-aanbieder van hetgeen is vastgelegd in zijn instrument.7Woningwet, artikel 7ak, tweede lid, onder b, en artikel 7ac, tweede lid. De TloKB hanteert bij deze vorm van inspectie een dekkingsgraad van 100% per jaar voor instrumentaanbieders ofwel elke instrumentaanbieder is elk jaar onderwerp van een nalevingsinspectie.

De TloKB inspecteert de toegelaten KB-instrumenten aan de hand van de door de TloKB vastgestelde toelatingscriteria in het Toelatingskader Wkb-instrument.8Toelatingskader Wkb-instrument | Publicatie | Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw De voor inspectie relevante toelatingscriteria zijn vertaald naar inspectiecriteria. Deze staan in paragraaf 2.3. Daarnaast stellen de inspecteurs tijdens de inspectie ook enkele vragen ten behoeve van de monitoring en evaluatie van het KB-stelsel.

onder meer de volgende bronnen inspecteren om antwoorden te verkrijgen op de inspectievragen. Deze opsomming is niet limitatief.

2.1.2. Nalevingstoezicht bij de kwaliteitsborger

De tweede vorm van reguliere inspectie waarbij de TloKB een partij inspecteert is de nalevingsinspectie kwaliteitsborger (Nk). Deze inspectie bij de kwaliteitsborger heeft eveneens als doel toezichthouden op de naleving door de instrumentaanbieder van hetgeen is vastgelegd in zijn instrument. Deze nalevingsinspectie kwaliteitsborger heeft tot doel om waar en voor zover nodig bij de kwaliteitsborger aanvullende informatie te verzamelen ten opzichte van de nalevingsinspectie instrument- aanbieder. De TloKB hanteert voor deze vorm van inspectie een dekkingsgraad van 50% per jaar voor de kwaliteitsborgers per instrument ofwel elke kwaliteitsborger is per instrument gemiddeld eenmaal per twee jaar onderwerp van nalevingsinspectie.

Het nalevingstoezicht door de TloKB bij de kwaliteitsborger heeft tot doel vast te stellen of de instrumentaanbieder het KB-instrument juist naleeft in overeen- stemming met hetgeen hierover in het toegelaten KB-instrument is vastgelegd in het bijzonder in zijn toezichthoudende rol bij de kwaliteitsborger.10Zie voetnoot 4 De TloKB houdt geen toezicht op de kwaliteitsborger maar op het toegelaten KB-instrument van de instrumentaanbieder. De instrumentaanbieder houdt immers toezicht op

de kwaliteitsborger. De TloKB inspecteert de naleving van het toegelaten

KB-instrument aan de hand van de door de TloKB vastgestelde toelatingscriteria in het Toelatingskader Wkb-instrument. De voor inspectie relevante toelatingscriteria zijn vertaald naar inspectiecriteria. Deze zijn opgenomen in paragraaf 2.3. Daarnaast stellen de inspecteurs tijdens de inspectie ook enkele vragen ten behoeve van de monitoring en evaluatie van het KB-stelsel.

De nalevingsinspectie kwaliteitsborger vindt plaats op het kantoor van de kwaliteits- borger. Tijdens de inspectie kan de TloKB onder meer de volgende bronnen inspecteren om antwoorden te verkrijgen op de inspectievragen. Deze opsomming is niet limitatief.

2.1.3. Nalevingstoezicht op de bouwplaats

De derde vorm van reguliere inspectie is de nalevingsinspectie op de bouwplaats (Nb). Deze inspectie op de bouwplaats heeft eveneens als doel toezichthouden op de naleving door de instrumentaanbieder van hetgeen is vastgelegd in zijn instrument. Deze nalevingsinspectie bouwplaats heeft tot doel om waar en voor zover nodig aanvullende informatie te verzamelen ten opzichte van de nalevingsinspectie instrumentaanbieder. De TloKB neemt deze informatie mee met haar kwaliteits- inspecties op de bouwplaats beschreven in hoofdstuk 3.

Het nalevingstoezicht door de TloKB op de bouwplaats heeft tot doel vast te stellen of de instrumentaanbieder het KB-instrument juist naleeft in overeenstemming met hetgeen hierover in het toegelaten KB-instrument is vastgelegd in het bijzonder in zijn toezichthoudende rol bij de bouwer12Zie voetnoot 4. De TloKB houdt geen toezicht op de bouwer maar op het toegelaten KB-instrument van de instrumentaanbieder. De kwaliteitsborger houdt immers toezicht op de bouwer. De TloKB inspecteert de naleving van het toegelaten KB-instrument aan de hand van de door de TloKB vastgestelde toelatingscriteria in het Toelatingskader Wkb-instrument. De voor inspectie relevante toelatingscriteria zijn vertaald naar inspectiecriteria. Deze zijn opgenomen in paragraaf 2.3.

De nalevingsinspectie bouwplaats vindt als onderdeel plaats tijdens de kwaliteits- inspectie op de bouwplaats beschreven in hoofdstuk 3. Tijdens de inspectie kan de TloKB onder meer de volgende bronnen inspecteren om antwoorden te verkrijgen op de inspectievragen. Deze opsomming is niet limitatief.

2.2. Inspectieonderwerpen, inspectiecriteria, hoofdvragen en inspectievragen

De TloKB inspecteert of de instrumentaanbieder zijn KB-instrument juist naleeft. De TloKB inspecteert aan de hand van inspectieonderwerpen, hoofdvragen en uit de hoofdvragen afgeleide inspectievragen.

Door de TloKB zijn de vastgestelde inspectiecriteria (zie paragraaf 2.3) gecategoriseerd naar de onderstaande zeven inspectieonderwerpen. Door de 53 criteria te groeperen is het mogelijk om gericht op de verschillende onderwerpen te selecteren en rapporteren, zowel in de voorbereiding, uitvoering en rapportage van de inspectie.

Het inspectieonderwerp Taken en verantwoordelijkheden instrumentaanbieder bestaat uit een optelling van de inspectiecriteria uit meerdere inspectieonderwerpen zoals weergegeven in tabel 2.

De inspectiecriteria gebruikt de TloKB als bron voor de hoofdvragen en inspectievragen binnen het nalevingstoezicht op de instrumentaanbieder. Het inspectiedoel is om antwoord van de te inspecteren partij te krijgen op de hoofdvraag en zodoende te beoordelen of de naleving van het instrument voldoet aan het inspectiecriterium en daarmee voldoet aan de wet. Deze hoofdvragen zijn vervolgens onderverdeeld in inspectievragen die passen bij de te inspecteren partij en de te hanteren inspectiemetho- de. De inspectiecriteria en hoofdvragen zijn opgenomen in paragraaf 2.3.

De TloKB stelt specifieke inspectievragen op. De inspecteurs stellen vragen passend bij de te inspecteren partij en de te gebruiken inspectiemethode. De laatste drie kolommen van tabel 2 in de volgende pararaaf geven weer welke inspectiemethode de TloKB toepast bij de nalevingsinspectie instrumentaanbieder (Ni), de nalevingsinspectie kwaliteitsborger

(Nk) en de nalevingsinspectieonderdelen (Nb) tijdens de kwaliteitsinspectie bouwplaats (Kb).14Zie hoofdstuk 3 De inspecteur is vrij om van de inspectievragen af te wijken op het moment dat hij daar aanleiding toe ziet. Dit dient de inspecteur te kunnen motiveren.

2.3. Overzicht inspectiecriteria en hoofdvragen

Het inspectieonderwerp taken en verantwoordelijkheden instrumentaanbieder is van toepassing op nagenoeg alle inspectiecriteria. Dit volgt uit de toezichttaak (Ni-50,

Wkb-4.01) en handhavingstaak (Ni-51, Wkb-4.02) van de instrumentaanbieder. Bij een groot aantal inspectiecriteria is dan ook aanvullend Ni-50 of Ni-51 opgenomen. Hierdoor is zichtbaar dat de antwoorden van de te inspecteren partij op de hoofdvragen bij Ni-50 en Ni-51 een optelling zijn van de antwoorden bij meerdere inspectiecriteria.

3. Inspectie binnen het kwaliteitstoezicht

3.1. Kwaliteitstoezicht op de bouwplaats

De TloKB voert naast het toezicht op de naleving van de instrumentaanbieder kwaliteitstoezicht uit. Het kwaliteitstoezicht is gericht op de werking van de naleving van de instrumentaanbieder van het toegelaten instrument en van het KB-stelsel als geheel.

De vierde vorm van reguliere inspectie is de kwaliteitsinspectie bouwplaats (Kb). Deze inspectie op de bouwplaats van de bouwkwaliteit van het bouwwerk heeft tot doel: toezichthouden op de werking van de instrumenten aan de hand van de bouwtechnische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De TloKB hanteert voor deze vorm van inspectie een dekkingsgraad van 5% per jaar voor de bouwprojecten ofwel elk jaar zijn 5% van alle lopende bouwprojecten binnen gevolgklasse 1 onderwerp van inspectie. De TloKB neemt bij haar kwaliteitsinspec- ties ook enkele criteria uit het nalevingstoezicht mee zoals beschreven in hoofdstuk 2 (Nb).15Zie laatste kolom van tabel 2 Dit geldt ook voor enkele vragen ten behoeve van de monitoring en evaluatie van het KB-stelsel.