Besluit van de inspecteur-generaal van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 23 mei 2025 tot vaststelling van het Specifiek interventiebeleid NVWA tabak en rookwaren (IB03-SPEC 31, versie 21)

Gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht, artikel 13 van de Tabaks- en rookwarenwet, de artikelen 10, eerste lid, onderdeel d, en 13a van de Mandaatregeling VWS en het Algemeen interventiebeleid NVWA 2024;

Besluit vast te stellen de volgende beleidsregel:

1. Onderwerp

Het Specifiek interventiebeleid NVWA tabak en rookwaren beschrijft, binnen de kaders van het Algemeen interventiebeleid NVWA 2024 (AIB), de klasseindeling van en de interventies voor de beoordeling van specifieke overtredingen van de wetgeving in het domein tabak en rookwaren.

Overtredingen die door de inspecteur/toezichthouder worden waargenomen en die niet in dit IB03-SPEC 31 zijn opgenomen, worden voorgelegd aan de Afdeling Expertise van de Directie Handhaven teneinde een interventie te bepalen.

2. Definities en wettelijke basis

2.1. Definities

In aanvulling op de definities en begrippen uit het AIB gelden de volgende definities:

Inspectie: Elke vorm van controle door een inspecteur van de NVWA om na te gaan of de wet- en regelgeving inzake tabak en rookwaren wordt nageleefd. De inspecteur kan, als dit de efficiency van de uit te voeren inspectie ten goede komt, ervoor kiezen om deze van tevoren aan te kondigen. Dit laat onverlet dat de inspecteur ook zonder aankondiging een inspectie kan uitvoeren;

Herinspectie: Een inspectie (op afstand) ingesteld door een inspecteur van de NVWA die volgt op een eerder ingestelde inspectie, waarbij een overtreding is geconstateerd van de wet- en regelgeving inzake tabak en rookwaren en naar aanleiding waarvan het noodzakelijk wordt geacht om na te gaan of afdoende corrigerende maatregelen zijn genomen om de overtreding op te heffen en nieuwe overtredingen te voorkomen.

2.2. Wettelijke basis

In het domein tabak en rookwaren gelden zowel nationale als internationale (EU) regels. De belangrijkste wettelijke bepalingen die van belang zijn voor dit specifieke interventiebeleid zijn de Tabaks- en rookwarenwet en het daarop gebaseerde Tabaks- en rookwarenbesluit en de Tabaks- en rookwarenregeling. Daarnaast geldt de Richtlijn 2014/40/EU betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaks- en aanverwante producten en de bijbehorende Uitvoeringsbesluiten van de Commissie ((EU) 2015/2186, 2015/2183, 2015/1842, 2015/1735, 2015/109, 2016/586 en 2016/787).

3. Werkwijze

3.1. Het bepalen van de ernst van de overtreding

Overtredingen worden ingedeeld naar de klassen zoals gedefinieerd in het AIB. Bij het beoordelen van de op te leggen interventie wordt rekening gehouden met de omvang van (het risico op) gevolgen voor de volksgezondheid, de herstelbaarheid daarvan en of er sprake is van calculerend en/of bewust risiconemend gedrag. Hoe groter (het risico op) de gevolgen, des te hoger wordt de overtreding in de bijlage 1 geclassificeerd.

In bijlage 1 zijn de bepalingen van de geldende wetgeving ingedeeld in een overtredingsklasse met bijbehorende interventie(s).

3.2. Het bepalen van interventies bij een overtreding

Overtredingen van de Tabaks- en rookwarenwet worden doorgaans bestuurlijk beboet maar kunnen, als de NVWA daar aanleiding toe ziet, aan het Openbaar Ministerie (OM) worden voorgelegd voor strafrechtelijke afdoening. Het OM beslist of het overgaat tot strafrechtelijke afdoening. In één geval schrijft de Tabaks- en rookwarenwet voor dat uitsluitend strafrechtelijk kan worden gesanctioneerd, namelijk indien de in bijlage 1 ter zake van de overtreding voorziene boete aanmerkelijk wordt overschreden door het met de overtreding behaalde economische voordeel (artikel 11b, derde lid, Tabaks- en rookwarenwet).

Afgezien van het in artikel 11b, derde lid, van de Tabaks- en rookwarenwet beschreven geval is strafrechtelijke afdoening niet voorbehouden aan een vooraf aan te geven overtreding van een bepaald voorschrift, maar kan in beginsel bij alle overtredingen van de bij of krachtens de Tabaks- en rookwarenwet gestelde voorschriften noodzakelijk zijn.

De kolommen ‘interventies’ en ‘follow-up na overtreding; interventies bij herhaalde overtreding’ in de bijlage van dit spec vermelden uitsluitend de bestuurlijke boete als bestraffende sanctie die doorgaans wordt toegepast. Dit laat onverlet dat, als een overtreding zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk kan worden afgedaan, op grond van de specifieke feiten en omstandigheden kan worden besloten om in plaats van een bestuurlijke boete een proces-verbaal op te maken ten behoeve van strafrechtelijke afdoening. Op voorhand is niet in de bijlage van dit spec aan te geven wanneer wordt overgegaan tot een strafrechtelijke bestraffende sanctie. Daarom vormt deze paragraaf een aanvulling op bovengenoemde kolommen in de bijlage.

3.3. Herinspectie

Na het constateren van een zware of middelzware overtreding kan een extra inspectie worden uitgevoerd om na te gaan of gemaakte afspraken over het opheffen van de overtreding zijn nagekomen.

4. Divers

Deze beleidsregel vervangt het op 1 januari 2025 vastgestelde Specifieke interventiebeleid NVWA tabak en rookwaren (IB03-SPEC 31, versie 20). Sinds 6 november 2024 is de NVWA op grond van artikel 14 Tabaks- en rookwarenwet bevoegd om een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang op te leggen ter handhaving van de regels gesteld bij of krachtens deze wet. Daarvoor was dit enkel mogelijk ter handhaving van de artikelen 3, tweede lid, en artikel 17a, eerste en tweede lid, van de Tabaks- en rookwarenwet.

Daarnaast zijn er ook enkele kleine wijzigingen aangebracht waardoor het uitvoeren van toezicht overzichtelijker wordt. Zo wordt bij overtredingen ten aanzien van het volume van een e-sigaret met en zonder nicotine en de navulverpakking met en zonder nicotine in de inzet van de interventie geen onderscheid meer gemaakt tussen de mate van afwijking. Een afwijking van het volume is in dit specifiek interventiebeleid geclassificeerd als zware overtreding waar een bestuurlijke boete voor kan worden opgelegd.

De interventie die wordt ingezet bij een eerste overtreding van het verkoopverbod, zowel online als in supermarkten en horeca, wordt gewijzigd van een officiële waarschuwing naar een bestuurlijke boete. Aangezien het verkoopverbod al geruime tijd van kracht is, mag van bedrijven worden verwacht dat zij de regelgeving kennen. Deze aanpassing onderstreept de ernst van de overtreding en het belang van de regel. Bovendien sluit dit beter aan bij vergelijkbare verboden, zoals het smaakjesverbod, waar ook direct een bestuurlijke boete volgt.

Deze beleidsregel wordt aangehaald als ‘Specifiek interventiebeleid NVWA tabak en rookwaren (IB03-SPEC 31, versie 21)’.

Deze beleidsregel treedt in werking met ingang van 1 juli 2025.

Bijlage 1. IB03-SPEC 31 versie 21 Interventiematrix