Protocol Accountantsonderzoek CAK Bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025

1. Inleiding

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) steunen bij het uitvoeren van hun toezichtstaken op de controlewerkzaamheden van de accountant van het CAK. Dit Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025 (hierna: protocol)1Op basis van artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de inhoud en inrichting van de controleverklaring en van het accountantsverslag zoals bedoeld in artikel 4.3.1 van de Wet langdurige zorg (Wlz). Artikel 6.2.6 (lid 1) van de Wlz geeft aan dat artikel 4.3.1 (lid 1 tot en met 4) van de Wlz van overeenkomstige toepassing is op het CAK. beschrijft de minimale werkzaamheden van de accountant alsook de op te leveren accountantsproducten. De NZa heeft in het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025 (hierna: model) voorschriften opgenomen voor de inrichting van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen van het CAK2Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz juncto artikel 4.3.1 van de Wlz..

Dit protocol geeft richtlijnen voor het door de accountant uit te voeren onderzoek naar de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025 opgenomen financiële overzichten van de baten en lasten en activa en passiva en toelichtingen daarop. Het onderzoek betreft in de basis een controleopdracht conform Standaard 800 van de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS). De overige onderdelen van de bestuurlijke verantwoording worden voor dit onderzoek aangemerkt als ‘andere informatie’, waarop Standaard 720 van de NV COS van toepassing is.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af met betrekking tot de uitvoering van 18 wettelijke regelingen en taken. Dit betreffen:

De accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in een gecombineerde controleverklaring over de getrouwheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen financiële overzichten van de baten en lasten en activa en passiva en toelichtingen daarop en de rechtmatigheid van de financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten, en een accountantsverslag. Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de controleverklaring en het accountantsverslag vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar toezenden aan het Ministerie van VWS en de NZa3Conform artikel 6.2.6 van de Wlz en artikel 27 van de Wmg.. Het doel van dit protocol is om instructies te geven voor de werkzaamheden en rapportages van de accountant.

Op grond van de verzamelde informatie vormt de NZa zich een oordeel over de rechtmatige uitvoering van de wettelijke regelingen en taken door het CAK en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende financiële stromen. De NZa brengt verslag uit van haar bevindingen via een openbaar rapport vóór 1 november4Conform artikel 24 van de Wmg. van het jaar volgend op het verslaggevingsjaar.

Het Ministerie van VWS beoordeelt de uitvoering door het CAK van de onverzekerbare vreemdelingenregeling, de gemoedsbezwaardenregeling en de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen5Onderdeel e van de andere informatie.. Het Ministerie van VWS vormt zich een oordeel betreffende deze regelingen en stuurt indien akkoord een brief naar het CAK waarin de uitvoering van deze regelingen wordt goedgekeurd.

2. Doel accountantsonderzoek

Controleverklaring

Het onderzoek van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen leidt tot een gecombineerde controleverklaring van de accountant over de getrouwheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen bedragen in de financiële overzichten van de baten en lasten en de activa en passiva en de toelichtingen daarop en de rechtmatigheid van de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten.

Voor de minimale en specifieke punten die in de controleverklaring opgenomen dienen te worden wordt verwezen naar bijlage 2.

Accountantsverslag

In hoofdstuk 4 worden de minimaal in het accountantsverslag op te nemen onderdelen toegelicht.

Verspreidingskring

De controleverklaring en het accountantsverslag zijn alleen bestemd voor het CAK, het Ministerie van VWS, Zorginstituut Nederland (ZIN) en de NZa.

3. Te hanteren uitgangspunten

3.1. Verantwoordingsstructuur

Het CAK zendt voor 1 juli van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar de bestuurlijke verantwoording, inclusief de controleverklaring en het accountantsverslag6Conform artikel 6.2.6 van de Wlz en artikel 27 van de Wmg., aan het Ministerie van VWS en de NZa.

3.2. Object van het onderzoek

Het object van het accountantsonderzoek bestaat uit twee hoofdcomponenten:

3.3. Toetsingscriteria

3.3.1. Algemeen

De accountant controleert of de financiële overzichten inzake de baten en lasten over 2025 en de activa en passiva op 31 december 2025, zoals opgenomen in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen in alle van materieel belang zijnde aspecten, juist en volledig in overeenstemming met het Model jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025. Daarnaast toetst de accountant of de in de financiële overzichten onder de baten en lasten opgenomen financiële stromen over 2025 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, in overeenstemming met de specifiek voor het CAK van toepassing zijnde wet- en regelgeving zoals vastgelegd in het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025. Ook controleert de accountant of de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen met de financiële overzichten verenigbaar zijn en geen materiële afwijkingen bevatten en alle informatie bevat die op grond van het Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025 vereist is. De verslaggevingsvoorschriften voor het CAK zijn opgenomen in de bijlagen bij het model en dienen als toetsingscriteria voor het onderzoek van de accountant.

3.3.2. Financiële en procedurele rechtmatigheid

Bij de begrippen getrouwheid en (financiële en procedurele) rechtmatigheid baseert de accountant zich op de definities in hoofdstuk 3 van het model. De controle richt zich uitsluitend op de financiële rechtmatigheid, met uitzondering van de procedurele rechtmatigheidsaspecten zoals beschreven in het model.

De accountant wordt geacht de procedurele rechtmatigheidsaspecten, zoals toegelicht in het model, te integreren in zijn controle op de financiële rechtmatigheid. Daarbij neemt hij als uitgangspunt de verantwoording van het CAK over deze drie aspecten in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen, als onderdeel van de verantwoording per regeling. Eventuele bevindingen (afwijkingen ten opzichte van de verantwoording van het CAK) hoeft de accountant niet mee te nemen in zijn eindoordeel over de financiële rechtmatigheid of in zijn controleverklaring. Hij rapporteert hierover uitsluitend in het accountantsverslag.

3.3.3. Uitwerking accountantsonderzoek

De accountant richt zich bij dit onderdeel van het accountantsonderzoek op de getrouwe weergave alsmede de rechtmatigheid van de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten.

De accountant richt zijn onderzoek in per financiële stroom. Voor wat betreft het rechtmatigheidsbegrip van de financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten baseert de accountant zich op hoofdstuk 4 van het model. In dat hoofdstuk is per financiële stroom het normenkader voor waardering, verslaggeving en de concrete invulling van de rechtmatigheid van de wettelijke taken uitgewerkt.

De accountant hanteert het normenkader als uitgangspunt voor het rechtmatigheidsonderzoek dat hij uitvoert. De accountant bepaalt de specifieke toetspunten en toetst of het CAK de wettelijke taken overeenkomstig het normenkader rechtmatig heeft uitgevoerd. Uit de vastleggingen in het accountantsdossier moet duidelijk herleidbaar zijn welke specifieke toetspunten de accountant voor zijn onderzoek heeft gebruikt. Ook richt de accountant zich hierbij op specifieke zaken die spelen in het verslagjaar, zoals beleidsaanpassingen of aflopende, nieuwe of gewijzigde wettelijke regelingen en taken.

De analyse van de debiteurenpositie en de bepaling van de voorziening door het CAK zijn onderdeel van de controlewerkzaamheden van de accountant. Als onderdeel van de reguliere controlewerkzaamheden stelt de accountant vast dat de van toepassing zijnde reguliere procedures van het debiteurenbeheer, conform de procedures zoals vastgelegd in het debiteurenbeleid van het CAK ‘de regeling betalingsachterstand zorgpremie’ en de ‘regeling verdragsgerechtigden’ en voor verjaring conform de Algemene wet bestuursrecht (Awb) aantoonbaar (middels vastleggingen) zijn nageleefd door het CAK om te komen tot de verantwoorde debiteurenpositie met toelichting daarop.

De accountant geeft in zijn controleverklaring een oordeel over het getrouwe beeld van de financiële overzichten.

3.4. Materialiteit

De accountant verkrijgt met zijn onderzoek een redelijke mate van zekerheid dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen als geheel geen afwijking van materieel belang bevat. Indien het begrip redelijke mate van zekerheid bij het gebruik van statistische technieken gekwantificeerd moet worden moet worden uitgegaan van een betrouwbaarheid van 95% dat de bewering juist is dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen geen grotere fout of onzekerheid in de controle bevat dan de hieronder beschreven materialiteit.

3.4.1. Materialiteit getrouw beeld

In het protocol wordt geen materialiteit voorgeschreven voor de getrouwheid. Het is de verantwoordelijkheid van de accountant om deze te bepalen met inachtneming van hetgeen hierover in de standaarden is opgenomen. De accountant rapporteert in het accountantsverslag over de gehanteerde materialiteit.

3.4.2. Materialiteit financiële rechtmatigheid

Ten aanzien van de rechtmatigheid geeft de accountant oordelen af per financiële stroom. Om te kunnen vaststellen of voor de opgenomen financiële stromen in de financiële overzichten van de baten en lasten aan de financiële rechtmatigheidseisen is voldaan moet de accountant uitgaan van de percentages in onderstaande tabel 1.

1 Vanaf verslaggevingsjaar 2021 is voor deze regeling in de keten ingestemd dat de totale last van de financiële stroom wordt opgeknipt in de werkelijke zorgkosten en een schattingspost betreffende de ‘nog te betalen zorglasten’. Het schattingselement is buiten scope gesteld en vormt geen onderdeel van controle. Een materialiteit van 10% is van toepassing voor het meest betekenisvolle gedeelte van deze financiële stroom, namelijk de werkelijke zorgkosten. De rechtmatigheid van de werkelijke zorgkosten wordt vastgesteld aan de hand van ingediende declaraties en deze controle wordt uitgevoerd door de interne accountantsdienst van CZ. Zie voor meer details het model paragraaf 4.2.6.

2 De financiële stromen ’10. Verrekening zorglasten met verdragslanden’ en ’16. Vorderingen op zorgverzekeraars inzake verdragen’ hebben een onderlinge samenhang. Zorgkosten die Nederlanders in het buitenland maken en het CAK uitbetaalt aan het buitenland verrekent het CAK met de zorgverzekeraars. Dit betreft een kostenneutrale stroom die via de balans verloopt.

Doordat er sprake is van gecombineerde oordelen, zowel over het getrouwe beeld als over de rechtmatigheid (met inbegrip van variërende materialiteit per financiële stroom), bestaat het risico dat de materialiteit voor de rechtmatigheid van een individuele financiële stroom hoger is (in geldbedrag) dan de materialiteit voor het getrouwe beeld van het geheel van de financiële overzichten (in geldbedrag). In dat geval geldt dat de materialiteit voor de rechtmatigheid van een individuele financiële stroom gelijk wordt gesteld aan de materialiteit voor het getrouwe beeld van het geheel van de financiële overzichten. De rechtmatigheidsmaterialiteit wordt dan als het ware 'afgetopt' op het maximum van de materialiteit van het getrouwe beeld (even nauwkeurig).

De accountant voert zelfstandig onderzoek uit naar de rechtmatigheid. Dit betekent dat wanneer hij niet met voldoende zekerheid kan vaststellen of bepaalde posten (of delen daarvan) rechtmatig zijn, hij deze opneemt als onzekerheid in zijn controle. Als het CAK zelf aangeeft dat een post (of een deel daarvan) onrechtmatig of onzeker is, dan neemt de accountant dit niet automatisch over. Hij beoordeelt zelfstandig of hij het daarmee eens is, en of dit voor hem aanleiding is om een fout of onzekerheid op te nemen in zijn controle. Daarom hoeft het totaal aan fouten en onzekerheden dat de accountant rapporteert niet gelijk te zijn aan het totaal dat het CAK zelf opneemt in zijn verantwoording. De beoordeling door de accountant is gebaseerd op zijn eigen, onafhankelijke afweging.

3.4.3. Strekking van het oordeel in de controleverklaring

Voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring gelden de materialiteitsgrenzen zoals weergegeven in onderstaande tabellen 2, 3 en 4.

3.4.4. Foutentabel

De accountant neemt in het accountantsverslag een foutentabel op waarin alle rechtmatigheidsfouten en onzekerheden die zijn geconstateerd tijdens zijn controle en die ten tijde van het indienen van de bestuurlijke verantwoording niet zijn gecorrigeerd worden opgenomen. De accountant neemt geconstateerde fouten en/of onzekerheden beneden € 10.000 niet afzonderlijk op in de foutentabel, maar als één bedrag7Als voorwaarde hierbij geldt dat uit het accountantsdossier de individuele fout(en), de foutoorza(a)k(en) en de optelsom daarvan tot de ondergrens van het rapporteringsbedrag van geconstateerde fouten en onzekerheden herleidbaar moet zijn.. Bij de foutentabel geeft de accountant een toelichting waarin hij vermeldt wat de oorzaak en aard van de fouten en onzekerheden is.

3.5. Andere informatie

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit de acht onderdelen met eventuele bijlagen zoals genoemd in paragraaf 3.2 van dit protocol. De accountant stelt conform Standaard 720 vast of de andere informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen:

4. Accountantsverslag

De accountant neemt in het accountantsverslag in ieder geval de volgende onderdelen op:

Bijlage 1. Te volgen procedures

De procedure voor het onderzoek van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen kan als volgt worden samengevat:

• –. het CAK geeft opdracht aan de accountant8Een accountant als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.om de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen te onderzoeken, zoals beschreven in het onderzoeksdoel in hoofdstuk 2 van dit protocol;

• –. de accountant voert het onderzoek uit in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden en dit protocol en rapporteert de uitkomsten aan het CAK middels een controleverklaring en een accountantsverslag;

• –. het CAK stuurt de door de accountant gecontroleerde bestuurlijke verantwoording, inclusief de controleverklaring en het accountantsverslag, uiterlijk vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar naar de NZa, het Ministerie van VWS en ZIN. Digitale aanlevering is toegestaan.

• –. De NZa neemt in haar rapport een bijlage op met een overzicht van de onrechtmatigheden en onzekerheden in de bestuurlijke verantwoordingen. Dit overzicht bevat een toelichting op de totale fouten en onzekerheden per geldstroom, specifiek voor de eigenbijdrageregelingen en burgerregelingen;

• –. De bijlage voor ZIN bevat daarnaast een overzicht van de geïmporteerde onzekerheden die voortvloeien uit de gebruikersverantwoordelijkheid.

• –. de NZa en het Ministerie van VWS kunnen rechtstreeks contact opnemen met de accountant van het CAK voor inzage in het accountantsdossier, aanvullende informatie en vaktechnische vraagstukken, zonder tussenkomst van het CAK. Ook kunnen zij de accountant verzoeken om kopieën van dossierstukken voor eigen dossiervorming. Daarnaast kunnen zij rapporteren over stukken uit het accountantsverslag en over de uitkomsten van de inzage van het accountantsdossier middels een reviewmemorandum9De NZa kan over de uitkomsten van de inzage van het accountantsdossier aan de accountant (als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek) rapporteren via een reviewmemorandum. De NZa stelt de accountant in de gelegenheid om op het concept van het reviewmemorandum te reageren en de NZa verwerkt deze reactie in het definitieve memorandum. Op basis van het Samenwerkingsconvenant tussen de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de NZa van januari 2014 deelt de NZa de bevindingen over de accountantscontroles met de AFM. De AFM betrekt deze informatie vervolgens bij het bepalen van de prioriteiten van haar toezicht op accountantsorganisaties en de financiële verslaggeving;

• –. het Ministerie van VWS kan een externe partij, zoals de Auditdienst Rijk (ADR) inschakelen om de werkzaamheden van de externe accountant van het CAK te beoordelen, in het kader van de systeemverantwoordelijkheid van het departement;

• –. de NZa en het Ministerie van VWS maken waar mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de accountant en bepalen op basis daarvan hun eigen onderzoeksactiviteiten;

• –. de NZa en het Ministerie van VWS koppelen onafhankelijk van elkaar, hun bevindingen over de werkzaamheden van de accountant schriftelijk terug aan de betreffende accountant, indien nodig.

Bijlage 2. Controleverklaring

De accountant geeft een controleverklaring af bij het financieel verslag. In deze bijlage is een opsomming gegeven van de minimale en specifieke punten die in de controleverklaring opgenomen dienen te worden. De strekking van het oordeel kan behalve goedkeurend ook met beperking, met oordeelonthouding of afkeurend zijn. In dat geval dient de accountant zijn verklaring hierop aan te passen. De controleverklaring van de accountant is gebaseerd op de modellen van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).

Wij hebben de financiële overzichten inzake de baten en lasten over 2025 en de activa en passiva op 31 december 2025 (de financiële overzichten) zoals opgenomen op pagina xx tot en met xx van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen van het CAK te Den Haag gecontroleerd.