Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o utworzeniu Komitetu Badań Naukowych

Art. 1.

W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o utworzeniu Komitetu Badań Naukowych wprowadza się następujące zmiany:

1) tytuł ustawy otrzymuje brzmienie:

o Komitecie Badań Naukowych.

2) art. 2 otrzymuje brzmienie:

Art. 2. Do zadań Komitetu należy w szczególności: 1) opracowywanie projektów założeń polityki naukowej i naukowo-technicznej państwa, w tym propozycji udziału nakładów budżetowych na naukę w produkcie krajowym brutto, 2) określanie kierunków badań naukowych i prac rozwojowych szczególnie ważnych dla postępu cywilizacyjnego, nauki, techniki, gospodarki narodowej, zdrowia społeczeństwa, kultury oraz obronności i bezpieczeństwa państwa, z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju, 3) opracowywanie projektów założeń polityki innowacyjnej państwa, wspólnie z ministrem właściwym do spraw gospodarki oraz z innymi ministrami właściwymi w tej sprawie, 4) opracowywanie wniosków dotyczących zawierania i kontynuacji umów międzyrządowych w zakresie dwustronnej i wielostronnej współpracy naukowej i naukowo-technicznej, 5) dokonywanie - na podstawie wniosków właściwych zespołów Komitetu - podziału środków finansowych pomiędzy jednostki naukowe, 6) ocenianie realizacji badań naukowych i prac rozwojowych oraz ich wyników, działalności wspomagającej badania i innych zadań finansowanych lub dofinansowywanych przez Komitet, 7) rozpatrywanie odwołań od uchwał zespołów Komitetu dotyczących przyznawania środków finansowych, 8) tworzenie zespołów opiniodawczo-doradczych, 9) inicjowanie i opiniowanie projektów aktów normatywnych, a także rozwiązań ekonomiczno-finansowych dotyczących nauki, rozwoju techniki i działalności innowacyjnej, 10) przedstawianie Przewodniczącemu Komitetu stanowiska lub opinii w sprawach należących do jego zakresu działania, z inicjatywy własnej lub na wniosek Przewodniczącego Komitetu.

3) art. 3 otrzymuje brzmienie:

Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) badaniach naukowych - rozumie się przez to: a) badania podstawowe, obejmujące działalność badawczą - eksperymentalną lub teoretyczną - podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy o zjawiskach i faktach, nie ukierunkowaną na bezpośrednie zastosowanie w praktyce, b) badania stosowane, obejmujące działalność badawczą, podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy, ukierunkowaną na bezpośrednie zastosowanie w praktyce, 2) pracach rozwojowych - rozumie się przez to prace wykorzystujące dotychczasową wiedzę, uzyskaną w wyniku działalności badawczej lub doświadczeń praktycznych, prowadzone w celu wytworzenia nowych lub udoskonalenia istniejących materiałów, wyrobów, urządzeń, usług, procesów lub metod, 3) działalności innowacyjnej - rozumie się przez to prace związane z przygotowaniem i uruchomieniem wytwarzania nowych lub udoskonalonych materiałów, wyrobów, urządzeń, usług, procesów lub metod, przeznaczonych do wprowadzania na rynek albo do innego wykorzystania w praktyce; zakończenie działalności innowacyjnej następuje z dniem uruchomienia nowej produkcji, technologii lub usług, zastosowania nowego rozwiązania organizacyjnego albo z dniem wprowadzenia na rynek, 4) jednostkach naukowych - rozumie się przez to: a) placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk, b) Polską Akademię Umiejętności, c) podstawowe, w rozumieniu statutów szkół wyższych, jednostki organizacyjne tych szkół prowadzące badania naukowe lub prace rozwojowe w określonych dyscyplinach naukowych oraz jednostki organizacyjne określone w statutach wyższych szkół zawodowych, d) szkoły wyższe w zakresie prowadzonych w nich badań własnych, rozumianych jako badania naukowe i prace rozwojowe służące rozwojowi kadry naukowej, e) jednostki badawczo-rozwojowe w rozumieniu ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, f) inne jednostki organizacyjne, prowadzące badania naukowe lub prace rozwojowe, nie wymienione w lit. a)-e), posiadające osobowość prawną, 5) finansowaniu lub dofinansowaniu działalności statutowej - rozumie się przez to całkowite lub częściowe pokrywanie kosztów utrzymania jednostek naukowych, o których mowa w pkt 4, związanych z inicjowanymi przez nie i prowadzonymi w nich w sposób ciągły badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi w określonych dyscyplinach naukowych oraz kosztów prowadzenia tych badań i prac, w tym także kosztów współpracy naukowej i naukowo-technicznej z zagranicą oraz działalności wspomagającej badania, 6) finansowaniu projektów badawczych - rozumie się przez to finansowanie na podstawie konkursu zadania badawczego, podejmowanego indywidualnie lub zespołowo, o tematyce zgłaszanej przez wykonawcę projektu lub zamawianej przez Komitet lub Przewodniczącego Komitetu, 7) finansowaniu projektów celowych - rozumie się przez to finansowanie badań stosowanych lub prac rozwojowych prowadzonych na zlecenie przedsiębiorców, organów administracji rządowej lub organów samorządu województwa; projekt celowy obejmuje także bezpośrednie zastosowanie w praktyce wyników projektu oraz niezbędne do tego inwestycje, 8) finansowaniu lub dofinansowywaniu działalności wspomagającej badania rozumie się przez to przeznaczanie środków w szczególności na: a) ekspertyzy, opinie i oceny naukowe, b) tworzenie, przetwarzanie, przekazywanie i upowszechnianie informacji naukowej i naukowo-technicznej, w tym na działalność bibliotek i działalność wydawniczą, c) upowszechnianie lub popularyzację osiągnięć naukowych i naukowo-technicznych.

4) w art. 4:

1. Zastępców Przewodniczącego Komitet wybiera spośród swoich członków pochodzących z wyboru, w drodze głosowania, bezwzględną większością głosów. Zastępca Przewodniczącego może być odwołany przez Komitet po przeprowadzeniu głosowania, bezwzględną większością głosów, przy obecności co najmniej dwóch trzecich ustawowego składu Komitetu.

• w pkt 1 skreśla się wyrazy „lub kierowników urzędów centralnych”,

• pkt 2 otrzymuje brzmienie:

2) przewodniczący zespołów Komitetu.

1. W posiedzeniach Komitetu, z głosem doradczym, bierze udział Prezes Polskiej Akademii Nauk, Prezes Polskiej Akademii Umiejętności, Przewodniczący Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych oraz Przewodniczący Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. 7. Członek Komitetu, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, może wyznaczyć sekretarza stanu lub podsekretarza stanu jako swojego przedstawiciela do udziału w posiedzeniach Komitetu. 8. Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi tryb wyznaczania przedstawicieli, o których mowa w ust. 7, uwzględniając w szczególności warunki udziału tego przedstawiciela w posiedzeniach Komitetu, konieczność przedstawienia imiennego wniosku w tej sprawie oraz uzyskania zgody Prezesa Rady Ministrów i Przewodniczącego Komitetu. 9. Przewodniczący Komitetu nie rzadziej niż dwa razy w roku - z inicjatywy własnej lub na wniosek co najmniej 6 przewodniczących zespołów Komitetu - zwołuje posiedzenia Komitetu z udziałem wszystkich członków zespołów Komitetu.

5) w art. 5 w ust. 1 skreśla się zdanie pierwsze, a w zdaniu drugim skreśla się wyrazy „W pozostałych sprawach”;

6) art. 7 otrzymuje brzmienie:

Art. 7. Organami Komitetu są: 1) Przewodniczący Komitetu, 2) dwanaście zespołów Komitetu, 3) Zespół Badań na Rzecz Obronności i Bezpieczeństwa, 4) Zespół do Spraw Działalności Wspomagającej Badania, 5) zespoły interdyscyplinarne, o których mowa w art. 8a ust. 5.

7) art. 8 otrzymuje brzmienie:

Art. 8. 1. W skład każdego z zespołów Komitetu wchodzi po pięć osób pochodzących z wyboru. 2. Prezes Rady Ministrów wyznacza do składu każdego zespołu Komitetu jednego członka reprezentującego praktykę gospodarczą lub społeczną. 3. Komitet, w drodze uchwały, ustala dziedziny nauki należące do właściwości poszczególnych zespołów oraz dla każdego z tych zespołów określa dyscypliny naukowe - nie więcej niż pięć i nie mniej niż trzy. Każdą z dyscyplin naukowych reprezentuje jeden członek zespołu Komitetu pochodzący z wyboru. Jeżeli dla zespołu określono mniej niż pięć dyscyplin naukowych, wybraną przez Komitet dyscyplinę reprezentuje dwóch członków zespołu Komitetu pochodzących z wyboru. 4. Przez dyscyplinę naukową, o której mowa w ust. 3, rozumie się także grupę takich dyscyplin. 5. Komitet wydaje zespołom Komitetu, zespołom opiniodawczo-doradczym i sekcjom specjalistycznym wytyczne i zalecenia dotyczące realizowanych przez nie zadań.

8) dodaje się art. 8a i 8b w brzmieniu:

Art. 8a. 1. Przewodniczący Komitetu powołuje Zespół Badań na Rzecz Obronności i Bezpieczeństwa, w którego skład wchodzą członkowie zespołów Komitetu pochodzący z wyboru oraz przedstawiciele Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych i ministra właściwego do spraw gospodarki. Przewodniczący Komitetu pełni funkcję przewodniczącego tego Zespołu. 2. Przewodniczący Komitetu, w drodze zarządzenia, określa zadania i tryb pracy Zespołu Badań na Rzecz Obronności i Bezpieczeństwa oraz powołuje i odwołuje jego członków. 3. Przewodniczący Komitetu powołuje Zespół do Spraw Działalności Wspomagającej Badania, w którego skład wchodzą członkowie zespołów Komitetu pochodzący z wyboru oraz właściwi eksperci. 4. Przewodniczący Komitetu, w drodze zarządzenia, określa zadania i tryb pracy Zespołu do Spraw Działalności Wspomagającej Badania, powołuje i odwołuje jego członków oraz wyznacza przewodniczącego. 5. Przewodniczący Komitetu, z inicjatywy własnej lub z inicjatywy Komitetu, może w razie potrzeby, na czas określony, powołać zespół interdyscyplinarny, w którego skład wchodzą członkowie zespołów Komitetu pochodzący z wyboru oraz właściwi eksperci. 6. Przewodniczący Komitetu, w drodze zarządzenia, określa zadania i tryb pracy zespołu interdyscyplinarnego, o którym mowa w ust. 5, powołuje i odwołuje jego członków oraz wyznacza przewodniczącego. 7. Do zespołów, o których mowa w ust. 1, 3 i 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące zespołów Komitetu, z wyjątkiem przepisów art. 4 ust. 5 pkt 2, art. 8 ust. 1-3, art. 12 ust. 1 i rozdziału 4. Art. 8b. Komitet, w drodze uchwały, może powoływać zespoły opiniodawczo-doradcze, określając w niej ich nazwę, zakres i tryb działania.

9) w art. 9:

1. Do zadań Przewodniczącego Komitetu należy w szczególności: 1) przedstawianie Radzie Ministrów projektów polityki naukowej i naukowo-technicznej państwa, uwzględniającej: a) rozwój kraju i integrację z Unią Europejską, b) propozycje udziału nakładów budżetowych na naukę w produkcie krajowym brutto, c) propozycje kierunków badań naukowych i prac rozwojowych szczególnie ważnych dla postępu cywilizacyjnego, nauki, techniki, gospodarki narodowej, zdrowia społeczeństwa, kultury oraz obronności i bezpieczeństwa państwa, z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju, 2) realizowanie i koordynowanie polityki państwa w zakresie nauki i rozwoju techniki, 3) przedstawianie Radzie Ministrów projektów polityki innowacyjnej państwa, 4) opracowywanie materiałów do projektu ustawy budżetowej w części dotyczącej nauki, 5) przedstawianie Radzie Ministrów: a) wniosków i opinii dotyczących prowadzenia i finansowania badań naukowych i prac rozwojowych niezbędnych do realizacji programów wieloletnich, b) wniosków dotyczących zawierania i kontynuacji umów międzyrządowych w zakresie współpracy naukowej i naukowo-technicznej, 6) określanie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych ustalanych w budżecie państwa na naukę, 7) dokonywanie podziału środków finansowych na cele określone w art. 14 ust. 2 oraz pomiędzy zespoły Komitetu, 8) sprawowanie nadzoru i kontroli nad wydatkowaniem środków finansowych ustalanych w budżecie państwa na naukę, 9) powoływanie i odwoływanie członków zespołów, o których mowa w art. 8a ust. 1, 3 i 5, zespołów opiniodawczo-doradczych oraz sekcji specjalistycznych, na podstawie wniosków zespołów Komitetu.

1. Przewodniczący Komitetu, raz na dwa lata, przedstawia Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej informacje o stanie nauki w Polsce.

10) art. 10 otrzymuje brzmienie:

Art. 10. 1. Do zadań zespołów Komitetu należy: 1) przedstawianie Komitetowi opinii dotyczących spraw objętych zakresem działania zespołu, 2) ocenianie stanu badań naukowych i prac rozwojowych oraz potrzeb poszczególnych dziedzin nauki i techniki, a także poziomu naukowego jednostek naukowych objętych zakresem działania zespołu, 3) inicjowanie i opiniowanie projektów dokumentów, ekspertyz, analiz i ocen przedstawianych Komitetowi. 2. W zakresie gospodarowania środkami finansowymi zespoły Komitetu: 1) przedstawiają Komitetowi lub Przewodniczącemu Komitetu wnioski w sprawie podziału środków, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, 2, 5 i 6, pomiędzy jednostki naukowe lub na realizację określonych zadań, 2) podejmują na podstawie wniosków swoich sekcji uchwały w sprawie: a) finansowania projektów badawczych ze środków, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 3; od uchwał tych nie przysługuje odwołanie, b) dofinansowywania projektów celowych ze środków, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 4.

11) art. 11 otrzymuje brzmienie:

Art. 11. Zespoły Komitetu przedstawiają Przewodniczącemu Komitetu wnioski o powołanie sekcji specjalistycznych o uprawnieniach opiniodawczych. Sekcje mogą powoływać recenzentów, jurorów i korzystać z innych form oceny rozpatrywanych przez nie projektów badawczych i projektów celowych.

12) art. 12 otrzymuje brzmienie:

Art. 12. 1. Pracami zespołów Komitetu kierują ich przewodniczący, wybierani spośród osób pochodzących z wyboru, bezwzględną większością głosów członków zespołu pochodzących z wyboru, i odwoływani w takim samym trybie. 2. Realizując swoje zadania, zespoły Komitetu podejmują uchwały bezwzględną większością głosów, przy obecności co najmniej połowy ustawowego składu zespołu. 3. Od uchwały zespołu Komitetu, z zastrzeżeniem przepisu art. 10 ust. 2 pkt 2 lit. a), przysługuje odwołanie do Komitetu w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o treści tej uchwały.

13) w art. 13 w ust. 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „w drodze rozporządzenia.”;

14) po art. 13 dodaje się art. 13a w brzmieniu:

Art. 13a. 1. Członkom zespołów Komitetu pochodzącym z wyboru i innym członkom tych zespołów, członkom zespołów, o których mowa w art. 8a ust. 1, 3 i 5, członkom zespołów opiniodawczo-doradczych, członkom sekcji specjalistycznych, recenzentom i ekspertom, w tym ekspertom dokonującym kontroli merytorycznych i finansowych realizacji zadań określonych w art. 14 ust. 2, przysługuje wynagrodzenie. 2. Wysokość wynagrodzenia przysługującego osobom, o których mowa w ust. 1, określa Przewodniczący Komitetu, w drodze rozporządzenia, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, uwzględniając w szczególności zakres zadań poszczególnych osób. 3. Zamiejscowym osobom, o których mowa w ust. 1, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży i zakwaterowania na zasadach określonych w przepisach w sprawie ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

15) tytuł rozdziału 3 otrzymuje brzmienie:

Finansowanie nauki

16) w art. 14:

• w pkt 1 skreśla się wyrazy „i jednostek badawczo-rozwojowych”,

• pkt 2 otrzymuje brzmienie:

2) finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym także wynikających z programów wieloletnich,

• w pkt 3 wyrazy „ze strategicznych programów rządowych” zastępuje się wyrazami „z programów wieloletnich”,

• pkt 4-7 otrzymują brzmienie:

4) dofinansowywanie projektów celowych, 5) finansowanie współpracy naukowej i naukowo-technicznej z zagranicą, określonej w umowach międzyrządowych albo w programach lub protokołach wykonawczych do tych umów, 6) finansowanie lub dofinansowywanie działalności wspomagającej badania, 7) finansowanie prac prowadzonych przez zespoły Komitetu, zespoły wymienione w art. 8a ust. 1, 3 i 5, zespoły opiniodawczo-doradcze, sekcje specjalistyczne, recenzentów lub ekspertów, dotyczących realizacji zadań, o których mowa w pkt 1-6, a w szczególności recenzji, opinii i ekspertyz naukowych oraz kontroli merytorycznych i finansowych.

1. Przewodniczący Komitetu, na podstawie opinii Komitetu, w drodze zarządzenia, dokonuje podziału środków pomiędzy zespoły Komitetu na cele określone w ust. 2. 4. Przed dokonaniem podziału środków pomiędzy zespoły Komitetu Przewodniczący Komitetu, w drodze zarządzenia, może wyodrębnić środki na finansowanie lub dofinansowywanie określonych zadań w ramach środków, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 6. 5. Środki finansowe wyodrębnione w ramach środków, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą być przeznaczane w szczególności na: 1) badania naukowe i prace rozwojowe będące częścią programów Unii Europejskiej lub innych programów międzynarodowych, a także na działania wspomagające realizację tych programów, 2) utrzymanie unikatowych urządzeń lub miejsc pracy badawczej o ogólnokrajowym lub regionalnym znaczeniu, 3) udział w międzynarodowym przedsięwzięciu podejmowanym na podstawie umowy międzyrządowej, dotyczącej prowadzenia wspólnych badań naukowych lub inwestycji służących potrzebom badań, określającej w szczególności jednostkę organizacyjną realizującą to przedsięwzięcie.

17) w art. 15:

1. Przed przyznaniem środków, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2, Komitet może zasięgnąć opinii właściwego ministra.