Legalize / Polska / Ustawa

Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego

Typ Ustawa

Ogłoszono 2023-08-17

Status Obowiązujący

Wydawca SEJM

Źródło Dziennik Ustaw

Historia nowelizacji JSON API

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 1.

Ustawa określa:

1) zasady:

nabycia prawa do urlopu energetycznego, urlopu górniczego oraz jednorazowej odprawy pieniężnej przez pracowników sektora elektroenergetycznego w okresie wyłączania jednostek wytwórczych oraz przez pracowników branży górnictwa węgla brunatnego w okresie systemowej redukcji, ograniczenia lub zakończenia wydobycia węgla brunatnego, w związku z transformacją sektora elektroenergetycznego,

wypłaty świadczenia socjalnego w okresie korzystania przez pracowników z urlopu energetycznego i górniczego oraz wypłaty jednorazowej odprawy pieniężnej;

2) źródła finansowania świadczeń socjalnych oraz jednorazowych odpraw pieniężnych, o których mowa w pkt 1 lit. b.

Art. 2.

W rozumieniu ustawy:

1) dokument elektroniczny - oznacza dokument elektroniczny w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ;

2) jednostka wytwórcza - oznacza jednostkę wytwórczą w rozumieniu art. 3 pkt 43 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne opalaną węglem kamiennym lub brunatnym;

3) oznaczona część przedsiębiorstwa energetycznego - oznacza elektrownię będącą pracodawcą, wchodzącą w skład przedsiębiorstwa energetycznego;

4) oznaczona część przedsiębiorstwa górniczego węgla brunatnego - oznacza zakład górniczy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze służący wydobywaniu węgla brunatnego i będący pracodawcą, wchodzący w skład przedsiębiorstwa górniczego węgla brunatnego;

5) przedsiębiorstwo energetyczne - oznacza spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, która prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej przy użyciu kondensacyjnych jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych przyłączonych do sieci przesyłowej elektroenergetycznej, z których co najmniej jedna ma moc osiągalną nie niższą niż 150 MW;

6) przedsiębiorstwo górnicze węgla brunatnego - oznacza podmiot będący spółką akcyjną lub spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, która prowadzi wydobycie węgla brunatnego na podstawie koncesji lub która prowadzi likwidację zakładu górniczego lub działania polikwidacyjne na terenach górniczych węgla brunatnego, lub zabezpiecza kopalnię przed zagrożeniami wodnymi, gazowymi oraz pożarowymi po zakończeniu likwidacji kopalni;

7) spółka przedsiębiorstwa energetycznego - oznacza spółkę zależną, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiada status spółki dominującej w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych ;

8) spółka przedsiębiorstwa górniczego węgla brunatnego - oznacza spółkę zależną, w której przedsiębiorstwo górnicze węgla brunatnego posiada status spółki dominującej w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych;

9) zarządca rozliczeń - oznacza Zarządcę Rozliczeń Spółkę Akcyjną, o której mowa w art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej .

Art. 3.

Przepisy ustawy stosuje się do:

1) przedsiębiorstw energetycznych lub oznaczonych części przedsiębiorstw energetycznych;

2) spółek przedsiębiorstw energetycznych;

3) przedsiębiorstw górniczych węgla brunatnego lub oznaczonych części przedsiębiorstw górniczych węgla brunatnego;

4) spółek przedsiębiorstw górniczych węgla brunatnego.

Art. 4.

Pracownikom zatrudnionym w dniu wejścia w życie ustawy w podmiotach, o których mowa w art. 3, niespełniającym warunków do nabycia prawa do emerytury, przysługuje, na warunkach określonych w ustawie, prawo do:

1) urlopu energetycznego albo

2) urlopu górniczego, albo

3) jednorazowej odprawy pieniężnej.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, przyznaje się w okresie od dnia rozwiązania lub zmiany umowy, o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, w zakresie skutkującym wyłączeniem pierwszej z jednostek wytwórczych w danej oznaczonej części przedsiębiorstwa energetycznego, jednak nie dłużej niż do dnia określonego w art. 23 ust. 1 lub 3, pracownikom:

1) oznaczonej części przedsiębiorstwa energetycznego, w której w związku z transformacją sektora elektroenergetycznego wyłączane są jednostki wytwórcze;

2) przedsiębiorstwa energetycznego, w którego skład wchodzi oznaczona część przedsiębiorstwa energetycznego, o której mowa w pkt 1, oraz spółek tego przedsiębiorstwa energetycznego, wykonującym prace pozostające w związku z wytwarzaniem energii elektrycznej w wyłączanych w związku z transformacją sektora elektroenergetycznego jednostkach wytwórczych w tej oznaczonej części przedsiębiorstwa energetycznego.

Zarząd przedsiębiorstwa energetycznego ustala, które ze spółek przedsiębiorstwa energetycznego spełniają warunek, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, i informuje je o dniu rozwiązania lub zmiany umowy, o którym mowa w ust. 2, w terminie 7 dni od dnia tego rozwiązania lub tej zmiany.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, przyznaje się w okresie od dnia:

1) rozpoczęcia w oznaczonej części przedsiębiorstwa górniczego systemowej redukcji wydobycia węgla brunatnego związanej z wyłączaniem jednostek wytwórczych przedsiębiorstwa energetycznego,

2) ograniczenia lub zakończenia wydobycia węgla brunatnego w oznaczonej części przedsiębiorstwa górniczego

określonego w uchwale zarządu przedsiębiorstwa górniczego węgla brunatnego, podjętej w związku z transformacją sektora elektroenergetycznego, jednak nie dłużej niż do dnia określonego w art. 23 ust. 1 lub 3, pracownikom tej oznaczonej części przedsiębiorstwa górniczego oraz pracownikom przedsiębiorstwa górniczego i spółek tego przedsiębiorstwa górniczego, wykonującym prace pozostające w związku z wydobywaniem węgla brunatnego w tej oznaczonej części przedsiębiorstwa energetycznego.

Zarząd przedsiębiorstwa górniczego węgla brunatnego ustala, które ze spółek przedsiębiorstwa górniczego spełniają warunek, o którym mowa w ust. 4, i informuje je o dniu, o którym mowa w ust. 4 pkt 1 lub 2, i przekazuje im kopię uchwały, o której mowa w ust. 4, w terminie 7 dni od dnia jej podjęcia.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są przyznawane przez pracodawcę na wniosek pracownika. Pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika. Tryb i sposób składania wniosków ustala pracodawca i przekazuje do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, mogą być przyznane pracownikowi tylko raz, bez względu na zmiany zatrudnienia.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie ograniczają uprawnień pracownika określonych w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników , zwanej dalej „ustawą o zwolnieniach grupowych”.

Rozdział 2. Urlop energetyczny i urlop górniczy

Art. 5.

Urlop energetyczny przysługuje w wymiarze do 4 lat:

1) pracownikowi wykonującemu prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych , zwanej dalej „ustawą o emeryturach pomostowych”, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury pomostowej;

2) pracownikowi wykonującemu pracę stale i w wymiarze czasu pracy nie niższym, niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy na stanowisku pracy w obszarze produkcyjnym lub remontowym, biorącym udział w procesie wytwarzania energii elektrycznej, w ramach rodzajów prac określonych w załączniku nr 1 do ustawy, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury innej niż określona w pkt 1.

Wykaz stanowisk pracy w ramach rodzajów prac, o których mowa w załączniku nr 1 do ustawy, określają przepisy wydane na podstawie art. 13.

Prawo do urlopu energetycznego przysługuje także pracownikom zwolnionym z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych , zwanej dalej „ustawą o związkach zawodowych”, jeżeli bezpośrednio przed dniem zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy byli zatrudnieni w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 1 lub 2, przy pracach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, lub na stanowisku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.

Art. 6.

Urlop energetyczny przysługuje pod warunkiem, że skorzystanie z niego pozwoli pracownikowi nabyć prawo do emerytury.

Z uwzględnieniem art. 4 ust. 6 zdanie pierwsze i drugie, pracodawca udziela urlopu energetycznego po ustaleniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej „Zakładem”, okresów uprawniających pracownika do emerytury i okresu tego urlopu niezbędnego do nabycia uprawnień emerytalnych. Zakład udziela informacji, o których mowa w zdaniu pierwszym, w formie zaświadczenia, na wniosek pracodawcy w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku.

Okres urlopu energetycznego udzielony pracownikowi w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, traktuje się na równi z okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 1 lub 2, traktuje się na równi z okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, pod warunkiem że pracownik przed rozpoczęciem wykonywania funkcji z wyboru w organach związku zawodowego zrzeszającego pracowników zatrudnionych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 1 lub 2, wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych przez okres co najmniej 5 lat.

Art. 7.

Urlop górniczy przysługuje w wymiarze do 4 lat:

1) pracownikowi, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z FUS”, brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury górniczej;

2) pracownikowi wykonującemu prace górnicze w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 lub 3 tej ustawy, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury pomostowej;

3) pracownikowi wykonującemu pracę stale i w wymiarze czasu pracy nie niższym, niż połowa pełnego wymiaru na stanowisku pracy w obszarze produkcyjnym lub remontowym, biorącym udział w procesie wydobywczym węgla brunatnego w ramach rodzajów prac określonych w załączniku nr 2 do ustawy, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury innej niż określona w pkt 1 i 2.

Wykaz stanowisk pracy w ramach rodzajów prac, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, określają przepisy wydane na podstawie art. 13.

Prawo do urlopu górniczego przysługuje także pracownikowi zwolnionemu z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, jeżeli bezpośrednio przed dniem zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy był zatrudniony w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 3 lub 4, przy pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 lub 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, lub przy pracach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, lub wykonywał prace, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

Art. 8.

Urlop górniczy przysługuje pod warunkiem, że skorzystanie z niego pozwoli pracownikowi nabyć prawo do emerytury.

Z uwzględnieniem art. 4 ust. 6 zdanie pierwsze i drugie, pracodawca udziela urlopu górniczego po ustaleniu przez Zakład okresów uprawniających pracownika do emerytury i okresu tego urlopu niezbędnego do nabycia uprawnień emerytalnych. Zakład udziela informacji, o których mowa w zdaniu pierwszym, w formie zaświadczenia, na wniosek pracodawcy, w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku.

Okres urlopu górniczego traktuje się na równi z okresem pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uprawniającym do nabycia uprawnień emerytalnych, z wyjątkiem prawa do emerytury górniczej, o której mowa w art. 50e ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Okres urlopu górniczego udzielony pracownikowi w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2, traktuje się na równi z okresem pracy górniczej w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub z okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 lub 3 tej ustawy.

Okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 3 lub 4, traktuje się na równi z okresem pracy równorzędnej, o której mowa w art. 50c ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pod warunkiem że pracownik przed rozpoczęciem wykonywania funkcji z wyboru w organach związku zawodowego zrzeszającego pracowników zatrudnionych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 3 lub 4, przez okres co najmniej 5 lat wykonywał pracę górniczą, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 3 lub 4, traktuje się na równi z okresem pracy górniczej w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub z okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 lub 3 tej ustawy, pod warunkiem że pracownik przed rozpoczęciem wykonywania funkcji z wyboru w organach związku zawodowego zrzeszającego pracowników zatrudnionych w podmiotach, o których mowa w art. 3 pkt 3 lub 4, wykonywał przez okres co najmniej 5 lat prace górnicze w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 lub 3 tej ustawy.

Art. 9.

Skorzystanie z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego jest dobrowolne.

Pracownik traci prawo do korzystania z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego z dniem nabycia prawa do emerytury.

Urlop energetyczny lub urlop górniczy mogą być przyznane pod warunkiem:

1) rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy, przed przyznaniem tego urlopu, na mocy porozumienia stron, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub art. 10 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych, z dniem zakończenia tego urlopu oraz

2) wykorzystania w całości urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi na dzień rozpoczęcia urlopu energetycznego lub urlopu górniczego.

W okresie korzystania z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego pracownikowi nie przysługuje urlop wypoczynkowy ani innego rodzaju dni wolne od pracy przewidziane w przepisach prawa lub zakładowych źródłach prawa pracy.

Pracownik korzystający z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego traci to uprawnienie, jeżeli w czasie korzystania z niego:

1) podjął pracę zarobkową na podstawie stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej lub na innej podstawie w podmiocie, o którym mowa w art. 3, lub w podmiocie świadczącym usługi na rzecz podmiotu, o którym mowa w art. 3;

2) nabył uprawnienia emerytalne.

Art. 10.

Wniosek, o którym mowa w art. 6 ust. 2 lub art. 8 ust. 2, pracodawca składa do Zakładu za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład, w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład w systemie teleinformatycznym.

Wniosek, o którym mowa w art. 6 ust. 2 lub art. 8 ust. 2, złożony w innej formie albo w inny sposób niż określone w ust. 1 Zakład pozostawia bez rozpatrzenia, o czym zawiadamia pracodawcę, który złożył taki wniosek. Wniosek ten nie wywołuje skutków prawnych.

⋯

Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.