Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Treść rozporządzenia

Na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 zarządza się, co następuje:

§ 1.

W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wprowadza się następujące zmiany:

1) w § 4 w ust. 1 w pkt 12 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 13 w brzmieniu:

13) Pakiet 13. Premia za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą.

2) w § 5:

1) posiada plan działalności ekologicznej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 , zwanej dalej „ustawą o Planie Strategicznym”, przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej „Agencją”;

1. W przypadku gdy rolnik jednocześnie realizuje zobowiązanie ekologiczne i: 1) zobowiązanie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe , zwane dalej „zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym”, lub 2) inne zobowiązania w dziedzinie zarządzania, o których mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 , zwanego dalej „rozporządzeniem 2021/2115”, na użytkach rolnych, na których prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej , zwane dalej „zobowiązaniem ekologicznym PS”, lub 3) zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia 2021/2115, w ramach interwencji, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, zwane dalej „zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym PS” - rejestr działalności ekologicznej może być prowadzony na jednym formularzu z rejestrem działalności ekologicznej prowadzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania ekologicznego PS lub z rejestrem działalności rolnośrodowiskowej prowadzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub w ramach realizowanego przez niego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego PS.

2a. W przypadku gdy rolnik jednocześnie realizuje zobowiązanie ekologiczne i zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne lub zobowiązanie ekologiczne PS, lub zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PS, plan działalności ekologicznej: 1) może być sporządzony na jednym formularzu z planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego; 2) nie może być sporządzony na jednym formularzu z planem działalności ekologicznej sporządzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania ekologicznego PS lub z planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego PS.

3) w § 7 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

1. Jeżeli w trakcie realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-6 zostanie zakończony okres konwersji w rozumieniu art. 3 pkt 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.) , zwanej dalej „konwersją”, rolnik od roku, w którym zakończył okres konwersji, realizuje pakiet wymieniony odpowiednio w § 4 ust. 1 pkt 7-12.

4) w § 8 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

1. Płatność ekologiczna do danego obszaru może zostać przyznana, jeżeli do tego obszaru rolnik nie ubiega się jednocześnie o przyznanie: 1) płatności, o których mowa w art. 30 pkt 1, 3 lub 4 lub art. 41 pkt 1 lub 2 ustawy o Planie Strategicznym; 2) płatności, o których mowa w art. 30 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym, z tytułu realizacji: a) praktyki 1. Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt lub b) praktyki 7. Uproszczone systemy uprawy - określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o Planie Strategicznym; 3) premii, o której mowa w art. 41 pkt 3 ustawy o Planie Strategicznym, do gruntów, na których założono system rolno-leśny.

5) w § 9:

1. Płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej.

2d. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1 i 7 płatność ekologiczna do gruntów, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych, jest przyznawana, jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, do tych gruntów w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej do tych gruntów, i są spełnione warunki przyznania do nich płatności bezpośrednich.

1. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1: 1) pkt 6 i 12 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w ust. 2 załącznika nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym; 2) pkt 13 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik: a) jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w ust. 1 załącznika nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,5 DJP oraz nie więcej niż 1,5 DJP na hektar wszystkich użytków rolnych występujących w gospodarstwie rolnym, b) realizuje zobowiązanie ekologiczne w ramach innego pakietu lub wariantu.

1. Przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 i w ust. 4 pkt 1 i pkt 2 lit. a bierze się pod uwagę zwierzęta: 1) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia 14 marca roku następującego po roku złożenia tego wniosku oraz w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do komputerowej bazy danych - w przypadku zwierząt, o których mowa w: a) ust. 1 załącznika nr 5 do rozporządzenia, z wyłączeniem zwierząt, o których mowa w pkt 10 tego ustępu, b) ust. 2 załącznika nr 5 do rozporządzenia, z wyłączeniem zwierząt, o których mowa w pkt 8 tego ustępu; 2) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej, oraz posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia: a) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 38 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, zwanego dalej „rozporządzeniem 2018/848”, w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia tej kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności - w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1, utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli obejmującym kontrolę urzędową i inne czynności urzędowe, o których mowa w rozdziale VI rozporządzenia 2018/848, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, b) objęcia systemem kontroli obejmującym kontrolę urzędową i inne czynności urzędowe, o których mowa w rozdziale VI rozporządzenia 2018/848, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 38 ust. 3 rozporządzenia 2018/848, w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności - w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1, utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci tym systemem kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. 10. Liczbę DJP oblicza się jako sumę iloczynów liczby poszczególnych rodzajów zwierząt według średniego stanu z odpowiedniego okresu określonego w ust. 9 i współczynników ich przeliczenia na DJP, które na potrzeby zastosowania ust. 3 i ust. 4 pkt 1 są określone w załączniku nr 6 do rozporządzenia, a na potrzeby zastosowania ust. 4 pkt 2 lit. a są określone w załączniku nr 6a do rozporządzenia, przy czym liczba zwierząt jest: 1) ustalana na podstawie danych zawartych w komputerowej bazie danych, o której mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku zwierząt, o których mowa w ust. 9 pkt 1; 2) wskazana w wykazie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej - w przypadku zwierząt, o których mowa w ust. 9 pkt 2.

6) w § 10:

1. Elementy krajobrazu określone w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym uznaje się za część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych przepisach.

7) w § 11 w ust. 1:

1) gruntów ornych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b, z tym że w przypadku gruntów ornych, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli do tych gruntów ornych rolnik ubiega się o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, za ten sam rok, w odniesieniu do którego rolnik ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej, i o ile są spełnione warunki przyznania płatności bezpośrednich do tych gruntów;

4) gruntów ornych, trwałych użytków zielonych i sadów, na których jest realizowane zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w § 4 ust. 2 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 13.

8) w § 15:

1. W przypadku realizacji więcej niż jednego pakietu lub wariantu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, płatność ekologiczna jest przyznawana w wysokości 100% stawki płatności, jeżeli łączna powierzchnia gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, nie przekracza 50 ha.

2a. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, jeżeli rolnik ubiega się również o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, płatność ta jest przyznawana w wysokości 100% stawki płatności do powierzchni odpowiadającej łącznej powierzchni gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-12.

• wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

Gdy łączna powierzchnia gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, przekracza 50 ha, płatność ekologiczna w ramach poszczególnych pakietów lub wariantów jest przyznawana w wysokości 100% stawki płatności za powierzchnię gruntów:

• w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:

b) procentowego udziału powierzchni gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach danego pakietu lub wariantu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, w łącznej powierzchni gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-12;

4a. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 i 4, jeżeli rolnik ubiega się również o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, to płatność ta jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności do powierzchni nieprzekraczającej 50 ha; 2) 75% stawki płatności do powierzchni odpowiadającej łącznej powierzchni gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-12, pomniejszonej o 50 ha.

1. Gdy łączna powierzchnia gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, przekracza 100 ha, płatność ekologiczna w ramach poszczególnych pakietów lub wariantów jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności do pierwszych 50 ha powierzchni gruntów oraz 2) 75% stawki płatności do kolejnych 50 ha powierzchni gruntów - na zasadach określonych w ust. 3 pkt 1.

6a. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, jeżeli rolnik ubiega się również o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, płatność ta jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności do pierwszych 50 ha powierzchni gruntów oraz 2) 75% stawki płatności do kolejnych 50 ha powierzchni gruntów, oraz 3) 60% stawki płatności do powierzchni odpowiadającej łącznej powierzchni gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach wszystkich realizowanych pakietów lub wariantów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-12, pomniejszonej o 100 ha.

1. Udział, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 lit. b, ustala się do ośmiu miejsc po przecinku, a powierzchnię gruntów, do której przysługuje płatność ekologiczna w ramach poszczególnych pakietów lub wariantów, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 13, wyrażoną w hektarach - do dwóch miejsc po przecinku.

9) w § 16 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

1. Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego ustala się zgodnie z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia, w którym jest określona ta kwota, z tym że nie może ona przekraczać 20% wysokości płatności ekologicznej.

10) w § 17:

• uchyla się pkt 1,

• pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie:

3) oświadczenie o: a) działkach referencyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022, str. 12), zwanych dalej „działkami referencyjnymi”, b) sposobie użytkowania działek referencyjnych w ramach zobowiązania ekologicznego, zawierające w szczególności wskazanie pakietu i wariantu realizowanych na danej działce referencyjnej, uprawy lub gatunku rośliny uprawnej uprawianych na tej działce oraz powierzchni; 4) oświadczenia oraz informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, wskazane w przepisach ustawy o Planie Strategicznym lub w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, niewymienione w pkt 2 i 3;

We wniosku o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz w ramach wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 i 10, w oświadczeniu o sposobie użytkowania działek referencyjnych, rolnik może wskazać uprawę wielogatunkową uprawianą na danej działce referencyjnej, określając jednocześnie uprawy lub gatunki roślin uprawnych uprawiane w ramach takiej uprawy wielogatunkowej, przez którą w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1:

1. Wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się w terminie składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym. 2a. Zgłoszenia zmian we wniosku, o którym mowa w ust. 2, dokonuje się w terminie określonym do dokonywania zgłoszeń zmian we wnioskach o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym. Przepisu art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym nie stosuje się.

• uprawianych na danej działce referencyjnej, zawartego w oświadczeniu o sposobie użytkowania działek referencyjnych, ale wyłącznie w zakresie tego samego pakietu lub jego wariantu i tylko w przypadku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.

11) w § 19:

1. Rolnik zaznacza we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej granice działek referencyjnych, na których realizuje poszczególne pakiety lub warianty, oraz określone w planie działalności ekologicznej elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3. 3. Jeżeli rolnik równocześnie nie ubiega się o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, to we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej zaznacza również granice działek referencyjnych, do których nie ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej.

Rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym, w roku, w którym złożył wniosek o przyznanie:

12) w § 24 w ust. 3, w § 25 w ust. 3 oraz w § 26 w ust. 3 wyrazy „określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego” zastępuje się wyrazami „składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym”;

13) w § 27 ust. 1a otrzymuje brzmienie:

1a. Rolnik, o którym mowa w ust. 1, zmienia, przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, plan działalności ekologicznej w celu dostosowania tego planu do przejętego zobowiązania ekologicznego przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym, w roku następującym po roku, za który rolnikowi została przyznana płatność ekologiczna w trybie przepisów § 21-26, a w przypadku przyznania płatności ekologicznej za ostatni rok realizacji zobowiązania ekologicznego - rolnik zmienia, przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, plan działalności ekologicznej w celu dostosowania tego planu do przejętego zobowiązania ekologicznego w terminie do dnia 14 marca ostatniego roku realizacji tego zobowiązania.

14) w § 30:

• we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy „działki rolnej” zastępuje się wyrazami „działki referencyjnej”,

• w pkt 2: - - w lit. a wyrazy „działki rolnej” zastępuje się wyrazami „działki referencyjnej”, - - w lit. b wyrazy „działce rolnej” zastępuje się wyrazami „działce referencyjnej”,

• we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy „wykorzystywania działek rolnych” zastępuje się wyrazami „użytkowania działek referencyjnych”,

• w pkt 2 w lit. b wyrazy „działce rolnej” zastępuje się wyrazami „działce referencyjnej”,

1. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik: 1) nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem ekologicznym, lub 2) założył system rolno-leśny w ramach interwencji, o której mowa w art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy o Planie Strategicznym, na gruntach, na których występują trwałe użytki zielone, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem ekologicznym.

15) po § 32e dodaje się § 32f-32i w brzmieniu:

§ 32f. Złożenie wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach nowego zobowiązania ekologicznego po dniu 14 marca 2023 r. jest niedopuszczalne. § 32g. 1. W przypadku rolnika, o którym mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 czerwca 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 , zwanego dalej „rozporządzeniem zmieniającym z dnia 25 czerwca 2019 r.”, który w 2023 r. lub w 2024 r. realizuje zobowiązanie ekologiczne i ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 13, w 2023 r. oraz w 2024 r. płatność ekologiczna w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 lub 6 i 12 jest przyznawana bez zastosowania § 5 rozporządzenia zmieniającego z dnia 25 czerwca 2019 r. 2. W przypadku rolnika, o którym mowa w § 5 rozporządzenia zmieniającego z dnia 25 czerwca 2019 r., który w 2023 r. lub w 2024 r.: 1) realizuje zobowiązanie ekologiczne lub ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 13 oraz 2) realizuje zobowiązanie ekologiczne PS w ramach następujących pakietów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, dotyczących przyznawania płatności, o których mowa w art. 41 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym: a) Pakietu 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych lub b) Pakietu 8. Trwałe użytki zielone, lub c) Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi na gruntach, na których są uprawiane rośliny wymienione w części VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, lub na trwałych użytkach zielonych lub 3) ubiega się o przyznanie płatności, o których mowa w art. 41 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym, w ramach Pakietu 10. Premia za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym - w 2023 r. oraz w 2024 r. płatność ekologiczna w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 lub 6 i 12 jest przyznawana bez zastosowania § 5 rozporządzenia zmieniającego z dnia 25 czerwca 2019 r. § 32h. Jeżeli rolnik jednocześnie realizuje zobowiązanie ekologiczne oraz zobowiązanie ekologiczne PS, to w 2023 r. oraz w 2024 r. wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, o której mowa w § 16: 1) nie może przekraczać 20% sumy płatności ekologicznej oraz płatności, o których mowa w art. 41 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym; 2) stanowi iloczyn: a) kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego określonej w załączniku nr 9 do rozporządzenia oraz b) procentowego udziału płatności ekologicznej w sumie przysługujących rolnikowi płatności, o której mowa w pkt 1. § 32i. 1. W 2023 r. oraz 2024 r. za zmianę wielkości obszaru objętego zobowiązaniem ekologicznym nie uznaje się wykorzystania przez rolnika części tego obszaru na potrzeby wypełnienia normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska GAEC 8, wymienionej w załączniku III do rozporządzenia 2021/2115, w zakresie minimalnego udziału powierzchni użytków rolnych wykorzystanej na elementy lub obszary nieprodukcyjne rozumiane jako: 1) grunty ugorowane, na których nie są stosowane środki ochrony roślin oraz nie jest prowadzona działalność rolnicza, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, zwana dalej „działalnością rolniczą”, w tym wypas i koszenie, w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca; 2) grunty ugorowane z roślinami miododajnymi, na których nie są stosowane środki ochrony roślin oraz nie jest prowadzona działalność rolnicza - w tym wypas i koszenie, z wyjątkiem prowadzenia pasiek - w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 sierpnia; 3) pasy gruntów wzdłuż obrzeży lasu, o szerokości nie mniejszej niż 1 m i nie większej niż 20 m, na których nie są stosowane środki ochrony roślin oraz nie jest prowadzona działalność rolnicza, w tym wypas i koszenie, z wyjątkiem wypasu i koszenia w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia; 4) grunty ugorowane, na których nie są stosowane środki ochrony roślin oraz nie jest prowadzona działalność rolnicza, w tym wypas i koszenie, w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca, a które zostały w 2023 r. wykorzystane do uprawy roślin, z wyłączeniem kukurydzy, soi i zagajników o krótkiej rotacji, zgodnie z odstępstwem przewidzianym w art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1317 z dnia 27 lipca 2022 r. ustanawiającego odstępstwa od rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 w odniesieniu do stosowania norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (norm GAEC) 7 i 8 w odniesieniu do roku składania wniosków 2023 (Dz. Urz. UE L 199 z 28.07.2022, str. 1). 2. Jeżeli w 2023 r. lub w 2024 r. część obszaru objętego zobowiązaniem ekologicznym zostaje wykorzystana zgodnie z ust. 1: 1) pkt 1 lub 2, lub 3 - do tego obszaru nie jest przyznawana płatność ekologiczna odpowiednio za 2023 r. oraz za 2024 r.; 2) pkt 4 - do tego obszaru: a) jest przyznawana płatność ekologiczna za 2023 r., jeżeli to wykorzystanie nastąpi w 2023 r.; b) nie jest przyznawana płatność ekologiczna za 2024 r., jeżeli to wykorzystanie nastąpi w 2024 r. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, nie ma zastosowania art. 19 rozporządzenia nr 640/2014 oraz § 31 ust. 2 pkt 1.

16) w załączniku nr 2 do rozporządzenia:

• co jest potwierdzone w szczególności dokumentami, o których mowa w rozporządzeniu 2018/848 oraz w przepisach wydanych na jego podstawie.

Wymóg dodatkowy dla Pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji, Pakietu 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji, Pakietu 3. Uprawy zielarskie w okresie konwersji, Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji, Pakietu 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji, Pakietu 9. Uprawy zielarskie po okresie konwersji - wytworzenie produktu ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej z uprawy lub roślin gatunku uprawianych na danej działce rolnej, a w przypadku:

w przypadku uprawy drzew niebędących w okresie owocowania lub niebędących na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub uprawy krzewów, które nie są krzewami owocującymi, ukorzenionymi i spełniającymi minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu, które zostały nasadzone przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym:

17) w załączniku nr 3 do rozporządzenia:

7) nazwę jednostki certyfikującej, która objęła producenta systemem kontroli obejmującym kontrolę urzędową i inne czynności urzędowe, o których mowa w rozdziale VI rozporządzenia 2018/848;

a) poszczególnych działek rolnych, na których mają być realizowane pakiety lub warianty w ramach zobowiązania ekologicznego, oraz

18) w załączniku nr 4 do rozporządzenia w tabeli część I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji oraz część II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji otrzymują brzmienie określone w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia;

19) załącznik nr 5 do rozporządzenia otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 2 do niniejszego rozporządzenia;

20) załącznik nr 6 do rozporządzenia otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 3 do niniejszego rozporządzenia;

21) po załączniku nr 6 dodaje się załącznik nr 6a w brzmieniu określonym w załączniku nr 4 do niniejszego rozporządzenia;

22) załącznik nr 8 do rozporządzenia otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 5 do niniejszego rozporządzenia;

23) załącznik nr 9 do rozporządzenia otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 6 do niniejszego rozporządzenia.

§ 2.

Do przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w sprawach objętych postępowaniami:

1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,

2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

• stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

§ 3.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 marca 2023 r.

Załącznik nr 1 - Tekst załącznka

Załącznik nr 2 - Wykaz zwierząt, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów

1) alpaki (Vicugna pacos);

2) bydło domowe (Bos taurus) oraz bawoły domowe (Bubalus bubalis);

3) daniele (Dama dama);

4) gęsi (Anserinae);

5) indyki (Meleagris gallopavo);

6) jelenie szlachetne (Cervus elaphus);

7) kaczki (Anatidae);

8) konie (Equus caballus);

9) kozy (Capra hircus);

10) króliki (Oryctolagus cuniculus f. domesticus);

11) kury (Gallus gallus domesticus);

12) lamy (Lama glama);

13) muły (Equus mule);

14) osły (Equus asinus);

15) owce (Ovis aries);

16) perlice (Numididae);

17) przepiórki japońskie (Coturnix japonica);

18) strusie afrykańskie (Struthio camelus);

19) świnie (Sus domestica).

1) alpaki (Vicugna pacos);

2) bydło domowe (Bos taurus) oraz bawoły domowe (Bubalus bubalis);

3) daniele (Dama dama);

4) gęsi (Anserinae);

5) jelenie szlachetne (Cervus elaphus);

6) konie (Equus caballus);

7) kozy (Capra hircus);

8) króliki (Oryctolagus cuniculus f. domesticus);

9) lamy (Lama glama);

10) muły (Equus mule);

11) osły (Equus asinus);

12) owce (Ovis aries).

Załącznik nr 3 - Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP na potrzeby spełniania warunku posiadania zwierząt i przyznawania płatności ekologicznej w ramach pakietu 5. uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji, pakietu 11. uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji, pakietu 6. trwałe użytki zielone w okresie konwersji i pakietu 12. trwałe użytki zielone po okresie konwersji

Załącznik nr 4 - Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP na potrzeby spełniania warunku posiadania zwierząt i przyznawania płatności ekologicznej w ramach pakietu 13. premia za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą

Załącznik nr 5 - Wysokość stawek płatności ekologicznej

Załącznik nr 6 - Kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego

Załącznik nr 1 - Tekst załącznka

	I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji	I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji	I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji	I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji	I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji
	1	bobik	Vicia faba var. minor.	R	UR
	2	burak cukrowy	Beta vulgaris ssp. vulgaris, convar. crassa var. altissima Doll	R	UR
	3	chmiel	Humulus lupulus L.	R	UW
	4	ciecierzyca pospolita (w tym z rośliną podporową)	(Cicer arietinum L.)	R	UR
	5	cykoria siewna	Cichorium intybus L.	R	UR
	6	dynia oleista	Cucurbita pepo convar. styriaca Grebensc.	R	UR
	7	esparceta siewna na materiał siewny	Onobrychis viciifolia Scop.	R	UW
	8	facelia błękitna	Phacelia tanacetifolia Benth.	R	UR
	9	gorczyca biała	Sinapis alba L.	R	UR
	10	gorczyca czarna	Brassica nigra (L.) Koch	R	UR
	11	gorczyca sarepska	Brassica juncea (L.) Czern.	R	UR
	12	groch siewny (w tym z rośliną podporową) w tym peluszka (w tym z rośliną podporową)	Pisum sativum L. (partim) Pisum arvense L.	R	UR
	13	gryka zwyczajna	Fagopyrum esculentum Moench.	R	UR
	14	inne gatunki pszenic		R	UR
	15	jęczmień jary	Hordeum vulgare L.	R	UR
	16	jęczmień ozimy	Hordeum vulgare L.	R	UR
	17	komonica zwyczajna na materiał siewny	Lotus corniculatus L.	R	UW
	18	komosa ryżowa	Chenopodium quinoa Willd.	R	UR
	19	koniczyna biała na materiał siewny	Trifolium repens L.	R	UW
	20	koniczyna białoróżowa na materiał siewny	Trifolium hybridum L.	R	UW
	21	koniczyna czerwona na materiał siewny	Trifolium pratense L.	R	UW
	22	koniczyna krwistoczerwona na materiał siewny	Trifolium incarnatum L.	R	UR
	23	koniczyna perska na materiał siewny	Trifolium resupinatum L.	R	UR
	24	konopie włókniste		R	UR
	25	kukurydza na ziarno	Zea mays L.	R	UR
	26	len oleisty	Linum usitatissimum L. convar. mediterraneum (Vavilov ex Ell.) Kulpa et Danert	R	UR
	27	len włóknisty	Linum usitatissimum L. convar. usitatissimum	R	UR
	28	lnianka siewna (lnicznik)	Camelina sativa (L.) Crantz	R	UR
	29	lucerna chmielowa (nerkowata) na materiał siewny	Medicago lupulina L.	R	UW
	30	lucerna mieszańcowa na materiał siewny	Medicago x varia T. Martyn	R	UW
	31	lucerna siewna na materiał siewny	Medicago sativa (L.) Crantz	R	UW
	32	łubin biały na nasiona	Lupinus albus L.	R	UR
	33	łubin wąskolistny na nasiona	Lupinus angustifolius L.	R	UR
	34	łubin żółty na nasiona	Lupinus luteus L.	R	UR
	35	mieszanka strączkowo--zbożowa		R	UR
	36	mieszanka zbożowa		R	UR
	37	nostrzyk biały	Melilotus albus Medik L.	R	UR
	38	nostrzyk biały	Melilotus albus Medik L.	R	UD
	39	ostropest plamisty	Silybum marianum L.	R	UR
	40	owies	Avena sativa L.	R	UR
	41	owies szorstki	Avena strigosa Schreb.	R	UR
	42	proso	Panicum miliaceum L.	R	UR
	43	pszenica zwyczajna jara	Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol.	R	UR
	44	pszenica zwyczajna ozima	Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol.	R	UR
	45	pszenica samopsza jara	Triticum monococcum	R	UR
	46	pszenica samopsza ozima	Triticum monococcum	R	UR
	47	pszenica płaskurka jara	Triticum dicoccum	R	UR
	48	pszenica płaskurka ozima	Triticum dicoccum	R	UR
	49	pszenica orkisz jara	Triticum spelta	R	UR
	50	pszenica orkisz ozima	Triticum spelta	R	UR
	51	pszenżyto jare	x Triticosecale Wittm.	R	UR
	52	pszenżyto ozime	x Triticosecale Wittm.	R	UR
	53	rzepak jary	Brassica napus L.	R	UR
	54	rzepak ozimy	Brassica napus L.	R	UR
	55	rzepik	Brassica rapa var. typica Posp.	R	UR
	56	rzodkiew oleista na materiał siewny	Raphanus sativus var. oleiformis Pers.	R	UR
	57	seradela uprawna na nasiona	Ornithopus sativus Brot.	R	UR
	58	słonecznik oleisty	Helianthus annuus L.	R	UR
	59	soja zwyczajna	Glycine max (L.) Merrill	R	UR
	60	szarłat z wyjątkiem A. retroflexus	Amaranthus spp.	R	UR
	61	topinambur	Helianthus tuberosus L.	P	UR
	62	trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny		R	UR
	63	trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny		R	UW
	64	wyka kosmata na materiał siewny (w tym z rośliną podporową)	Vicia villosa L.	R	UR
	65	wyka kosmata na materiał siewny (w tym z rośliną podporową)	Vicia villosa L.	R	UD
	66	wyka siewna na materiał siewny (w tym z rośliną podporową)	Vicia sativa L.	R	UR
	67	żyto jare	Secale cereale L.	R	UR
	68	żyto ozime	Secale cereale L.	R	UR
	69	żyto krzyca	Secale cereale var. multicaule Metzg. ex Alef.	R	UR
	70	żyto krzyca	Secale cereale var. multicaule Metzg. ex Alef.	R	UD
	II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji	II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji	II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji	II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji	II. Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji i Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji
	1	arbuz (kawon)	Citrullus vulgaris (Thunb.) Matsum et Nakai	W	UR
	2	bób	Vicia faba L.	W	UR
	3	brokuł włoski	Brassica oleracea var. italica Plenck	W	UR
	4	brukiew jadalna	Brassica napus var. napobrassica (L.) Rchb.	W	UR
	5	burak ćwikłowy	Beta vulgaris ssp. vulgaris, convar. crassa var. Conditiva Alef.	W	UR
	6	burak liściowy	Beta vulgaris ssp. vulgaris convar. vulgaris var. cicla L.	W	UR
	7	cebula szalotka	Allium cepa grupa aggregatum	W	UR
	8	cebula perłowa	Allium ampeloprasum L.	W	UR
	9	cebula siedmiolatka	Allium fistulosum L.	W	UW
	10	cebula zwyczajna	Allium cepa L.	W	UR
	11	chrzan pospolity	Armoracia rasticana	W	UW
	12	cukinia	Cucurbita pepo var. giromontina	W	UR
	13	cykoria endywia	Cichorium endivia L.	W	UR
	14	cykoria endywia	Cichorium endivia L.	W	UD
	15	cykoria warzywna	Cichorium intybus var. foliosum Hegi	W	UR
	16	czosnek	Allium sativum L.	W	UR
	17	dynia olbrzymia	Cucurbita maxima Duch.	W	UR
	18	dynia piżmowa	Cucurbita moschata Duch.	W	UR
	19	dynia zwyczajna	Cucurbita pepo L.	W	UR
	20	fasola wielokwiatowa	Phaseolus coccineus L.	W	UR
	21	fasola zwykła	Phaseolus vulgaris L.	W	UR
	22	groch cukrowy	Pisum sativum var. saccharatum	W	UR
	23	groch łuskowy	Pisum sativum var. pachylobum	W	UR
	24	jarmuż	Brassica oleracea var. acephala subvar. Sabellica L.	W	UR
	25	kalafior	Brassica oleracea var. botrytis L.	W	UR
	26	kalarepa	Brassica oleracea var. gongylodes L.	W	UR
	27	kapusta brukselska	Brassica oleracea var. gemmifera (DC.) Schwarz	W	UR
	28	kapusta chińska	Brassica rapa var. chinensis	W	UR
	29	kapusta głowiasta biała	Brassica oleracea var. capitata f. alba (L.) Duchesene	W	UR
	30	kapusta głowiasta czerwona	Brassica oleracea var. capitata f. rubra (L.) Duchesene	W	UR
	31	kapusta pekińska	Brassica rapa var. pekinensis	W	UR
	32	kapusta włoska	Brassica oleracea var. italica Plenck	W	UR
	33	karczoch	Cynara scolymus L.	W	UR
	34	karczoch	Cynara scolymus L.	W	UW
	35	koper ogrodowy	Anethum graveolens L.	W	UR
	36	koper włoski	Foeniculum vulgare Mill.	W	UR
	37	koper włoski	Foeniculum vulgare Mill.	W	UD
	38	kukurydza cukrowa	Zea mays var. saccharata (Sturtev.) Zhuk.	W	UR
	39	marchew jadalna	Daucus carota L.	W	UR
	40	oberżyna (bakłażan)	Solanum melongena L.	W	UR
	41	ogórek	Cucumis sativus L.	W	UR
	42	papryka	Capsicum annuum L.	W	UR
	43	pasternak	Pastinaca sativa L.	W	UR
	44	patison	Cucurbita pepo var. patissonina	W	UR
	45	pietruszka korzeniowa	Petroselinum sativum ssp. tuberosum	W	UR
	46	pietruszka naciowa	Petroselinum sativum ssp. crispum	W	UR
	47	pomidor	Lycopersicon esculentum Mill.	W	UR
	48	por	Allium porrum L.	W	UR
	49	rabarbar ogrodowy	Rheum rhaponticum L.	W	UW
	50	rokietta siewna (rukola)	Eruca vesicaria (L.) Cav.	W	UR
	51	roszponka (roszpunka)	Valerianella olitoria (L.) Latter. Em. Betcke	W	UR
	52	rzepa jadalna	Brassica campestris var. rapa	W	UR
	53	rzodkiew	Raphanus sativus var. niger Kerner	W	UR
	54	rzodkiewka	Raphanus sativus var. sativus	W	UR
	55	sałata zwyczajna	Lactuca sativa L.	W	UR
	56	seler korzeniowy	Apium graveolens var. Rapaceum	W	UR
	57	seler naciowy	Apium graveolens var. dulce	W	UR
	58	soczewica jadalna (w tym z rośliną podporową)	Lens culinaris Medik.	W	UR
	59	skorzonera	Scorzonera hispanica L.	W	UR
	60	szczaw	Rumex acetosa L.	W	UW
	61	szczypiorek	Allium schoenoprasum L.	W	UW
	62	szparag	Asparagus officinalis L.	W	UW
	63	szpinak zwyczajny	Spinacia oleracea L.	W	UR
	64	ziemniak	Solanum tuberosum L.	W	UR