Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 167/2020

Τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3566/2007 «Κύρωση ως Κώδικα του "Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών"» (Α΄ 117).

Τις διατάξεις του άρθρου 90 του Κώδικα Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα, το οποίο κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005 «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα» (Α΄ 98) σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 133).

Τη γνώμη της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Οττάβα, όπως διατυπώθηκε στο υπό στοιχεία Α.Π.Φ. 010/ΑΣ 774/15.11.2019 έγγραφό της.

Το γεγονός ότι από την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος διατάγματος δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Την υπ’ αρ. 137/2020 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με πρόταση του Υπουργού Εξωτερικών, αποφασίζουμε:

Τις διατάξεις: α. του άρθρου 14 του ν. 4703/2020 «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και άλλες διατάξεις» (Α΄131). β. της υπ’ αρ. 80/18-07-2019 απόφασης του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη, Ελευθέριο Οικονόμου» (Β΄3058).

Την υπό στοιχεία 8000/1/2020/16-α΄ από 15-07-2020 Εισήγηση του Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών και Επιτελικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη (εδάφιο ε΄ 2020 Εισήγηση του Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, με τις οποίες βεβαιώνεται ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν προκαλούν δαπάνη στον κρατικό προϋπολογισμό.

Την υπ’ αρ. 132 Γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ύστερα από πρόταση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και του Υφυπουργού Προστασίας του Πολίτη, αποφασίζουμε:

Η τήρηση της τάξης κατά τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις εξασφαλίζεται από το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας ή του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής εφόσον αυτές διεξάγονται σε περιοχή δικαιοδοσίας του.

Στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις η Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή παρίστανται και λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα τάξης, ασφάλειας και τροχαίας, για την προστασία της συνάθροισης και των συναθροιζομένων από οποιαδήποτε προσβολή, την ανεμπόδιστη άσκηση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος των πολιτών να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα, καθώς και την αποκατάσταση της τάξης και της ασφάλειας σε συντρέχουσα περίπτωση.

Το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας και του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής που διατίθεται για εκτέλεση υπηρεσίας σε συναθροίσεις, οφείλει να απέχει από κάθε πράξη ή συμπεριφορά που μπορεί να εκληφθεί ως ενεργή συμμετοχή ή αντίθεση στη συνάθροιση, να ενεργεί με αίσθημα ευθύνης, αυτοκυριαρχία, αμεροληψία, αντικειμενικότητα και σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτών και να τηρεί πάντοτε τις αρχές της νομιμότητας, της αναγκαιότητας, της προσφορότητας του μέσου και της αναλογικότητας.

Ο οργανωτής οφείλει να γνωστοποιήσει εγγράφως ή μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας της Ελληνικής Αστυνομίας, σαράντα οκτώ (48) ώρες τουλάχιστον πριν από την πραγματοποίηση της δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης την πρόθεσή του να καλέσει το ευρύ κοινό ή ορισμένες κατηγορίες ή ομάδες προσώπων να συμμετάσχουν σε δημόσια υπαίθρια συνάθροιση, σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο. Η έγγραφη γνωστοποίηση γίνεται στην αστυνομική ή λιμενική αρχή του τόπου κατοικίας του ή του τόπου διεξαγωγής της συνάθροισης. Στην περίπτωση που η γνωστοποίηση της συνάθροισης πραγματοποιείται μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας της Ελληνικής Αστυνομίας και ο χώρος διεξαγωγής της περιλαμβάνεται στην τοπική αρμοδιότητα της λιμενικής αρχής, η Ελληνική Αστυνομία ενημερώνει σχετικά το Αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής διαβιβάζοντας άμεσα σε αυτό τη σχετική ηλεκτρονική αλληλογραφία.

Η γνωστοποίηση περιλαμβάνει οπωσδήποτε τα στοιχεία ταυτότητας και επικοινωνίας του οργανωτή, το σκοπό, τον ακριβή τόπο και το χρόνο έναρξης και λήξης της συνάθροισης, το προτεινόμενο δρομολόγιο προκειμένου για κινούμενη συνάθροιση. Σε περίπτωση μεταγενέστερης μεταβολής των δηλωθέντων στοιχείων, ο οργανωτής υποχρεούται να προβεί εγκαίρως στην εκ νέου ενημέρωση της αστυνομικής ή λιμενικής αρχής.

Δεν οφείλεται γνωστοποίηση για τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις που πραγματοποιούνται για τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς και της επετείου της 17ης Νοεμβρίου.

Σε περίπτωση που η γνωστοποίηση πραγματοποιείται εγγράφως και η συνάθροιση πρόκειται να γίνει σε τόπο διαφορετικό από αυτόν της περιοχής δικαιοδοσίας της αστυνομικής ή λιμενικής αρχής όπου γνωστοποιήθηκε, η τελευταία ενημερώνει την αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή, διαβιβάζοντας άμεσα τη σχετική αλληλογραφία.

Η πραγματοποίηση δημόσιας συνάθροισης, αυθόρμητης ή έκτακτης, η οποία δεν έχει γνωστοποιηθεί κατά τα διαλαμβανόμενα στις προηγούμενες παραγράφους επιτρέπεται, εφόσον δεν διαφαίνονται κίνδυνοι διασάλευσης της δημόσιας ασφάλειας ή σοβαρής διατάραξης της κοινωνικοοικονομικής ζωής. Στην περίπτωση αυτή η αστυνομική ή λιμενική αρχή καλεί τους συμμετέχοντες στη συνάθροιση να ορίσουν οργανωτή, εφόσον οι υφιστάμενες συνθήκες το επιτρέπουν, ενώ δύναται να επιβάλει περιορισμούς κατά το άρθρο 9. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς την υποχρέωση ορισμού οργανωτή και τους τυχόν περιορισμούς που έχουν τεθεί στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 9, η αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή δύναται να προβεί στη διάλυση των εν λόγω συναθροίσεων, ενημερώνοντας αμελλητί τον αρμόδιο εισαγγελέα πρωτοδικών και ενεργώντας βάσει των οριζομένων στο άρθρο 10.

Στην περίπτωση που για τη λήψη μέτρων κατά τη διεξαγωγή δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης, συναρμόδιες είναι δύο ή περισσότερες Διευθύνσεις Αστυνομίας ή Λιμενικές Αρχές, η Υπηρεσία υποδοχής της γνωστοποίησης, υποχρεούται να ενημερώσει τις λοιπές συναρμόδιες Διευθύνσεις Αστυνομίας ή Λιμενικές Αρχές. Αν η δημόσια υπαίθρια συνάθροιση λαμβάνει χώρα στα όρια Διευθύνσεων Αστυνομίας, ή Γενικών Αστυνομικών Διευθύνσεων ή Γενικών Περιφερειακών Αστυνομικών Διευθύνσεων ή Λιμενικών Αρχών, ο ανώτερος στο βαθμό ή ο αρχαιότερος μεταξύ ομοιοβάθμων, από τους συναρμόδιους ορισθέντες Αστυνομικούς ή Λιμενικούς Διαμεσολαβητές ως επικεφαλής των μέτρων, αναλαμβάνει ο ανώτερος στο βαθμό ή ο αρχαιότερος μεταξύ ομοιοβάθμων, από τους συναρμόδιους Διευθυντές των Διευθύνσεων Αστυνομίας ή Γενικούς Αστυνομικούς Διευθυντές ή Γενικούς Περιφερειακούς Αστυνομικούς Διευθυντές ή αξιωματικούς του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής, στην περίπτωση που δεν έχει οριστεί εξαρχής με σχετική διαταγή ο επικεφαλής της αστυνομικής ή λιμενικής, κατά περίπτωση, αρχής.

Ο οργανωτής της συνάθροισης υποχρεούται να μεριμνά για την ομαλή διεξαγωγή της, λαμβάνοντας κάθε αναγκαίο και πρόσφορο μέτρο. Ιδίως ο οργανωτής της συνάθροισης: α. συνεργάζεται άμεσα με την αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή και ιδίως με τον Αστυνομικό ή Λιμενικό Διαμεσολαβητή και συμμορφώνεται στις υποδείξεις τους παρέχοντας τη συνδρομή του στην προσπάθεια για την τήρηση της τάξης και την ομαλή πραγματοποίησης της συνάθροισης, β. ενημερώνει τους μετέχοντες στη συνάθροιση για την υποχρέωσή τους να μη φέρουν αντικείμενα πρόσφορα για την άσκηση βίας και ζητά την παρέμβαση της αρμόδιας αστυνομικής ή λιμενικής αρχής για την απομάκρυνση ατόμων που φέρουν τέτοια αντικείμενα, γ. ορίζει επαρκή αριθμό ατόμων, τα οποία παρέχουν συνδρομή στην περιφρούρηση της συνάθροισης, δ. μεριμνά, σε συνεργασία με την ομάδα περιφρούρησης, για αποτροπή παρείσφρησης στη συνάθροιση ή την απομάκρυνση αντιτιθέμενων σε αυτή ατόμων, καθώς και ατόμων ή ομάδων ατόμων που δεν έχουν σχέση με το σκοπό της συνάθροισης και επιδιώκουν ή υφίστανται σοβαρές ενδείξεις ότι θα επιδιώξουν να προκαλέσουν βιαιοπραγίες, επεισόδια ή διάσπαση αυτής και ενημερώνει σχετικά την αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή στην περίπτωση άρνησης των ατόμων να απομακρυνθούν οικειοθελώς από το χώρο της συνάθροισης, ε. παρέχει σαφείς και ακριβείς οδηγίες στους συμμετέχοντες για την τήρηση του δηλωθέντος δρομολογίου και των τυχόν περιορισμών, στ. παρευρίσκεται συνεχώς στον τόπο της συνάθροισης, από την έναρξη μέχρι τη λήξη αυτής, διευκολύνοντας τις διαδικασίες ομαλής άφιξης και αποχώρησης των συμμετεχόντων, ζ. ενημερώνει άμεσα την αστυνομική ή λιμενική αρχή, σε περίπτωση αιφνίδιας μεταβολής των δεδομένων που αφορούν τη διεξαγωγή της συνάθροισης, η. ενημερώνει σχετικά τους συναθροιζόμενους και συμβάλλει στην υλοποίηση των αποφάσεων της αστυνομικής ή λιμενικής αρχής, σε περίπτωση απαγόρευσης, επιβολής περιορισμών και διάλυσης της συνάθροισης,

Σε περίπτωση συνδιοργάνωσης ή συμμετοχής στην ίδια συνάθροιση περισσότερων του ενός φορέων ορίζεται κοινός οργανωτής.

Με διαταγή του οικείου Διευθυντή - Προϊσταμένου, σε κάθε Διεύθυνση Αστυνομίας ή Κεντρικού Λιμεναρχείου ορίζεται αξιωματικός της Ελληνικής Αστυνομίας ή στέλεχος του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής, ως Αστυνομικός ή Λιμενικός Διαμεσολαβητής με τον αναπληρωτή του. Εφόσον οι σχετικές ανάγκες το απαιτούν, δύναται να ορίζεται και ανάλογος αριθμός αξιωματικών ή άλλων βαθμοφόρων ως βοηθοί του, προκειμένου να τον συνδράμουν στην εκπλήρωση των καθηκόντων του.

Ο Αστυνομικός ή Λιμενικός Διαμεσολαβητής αποτελεί τον σύνδεσμο του επικεφαλής της αστυνομικής ή λιμενικής δύναμης με τον οργανωτή, ώστε να διασφα α. συνεργάζεται διαρκώς με τον οργανωτή και τον επικεφαλής της αστυνομικής ή λιμενικής δύναμης παραμένοντας στο χώρο της συνάθροισης καθ’ όλη τη διάρκεια της και μέχρι την αποχώρηση των συμμετεχόντων και β. διαμεσολαβεί για την άμεση και ειρηνική επίλυση τυχόν παρεξηγήσεων ή την αποκλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των συμμετεχόντων, ή μεταξύ των συμμετεχόντων και της αστυνομικής ή λιμενικής αρχής, ενημερώνοντας σχετικά τον επικεφαλής της δημόσιας δύναμης.

Η αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή οφείλει να διασφαλίζει τις προϋποθέσεις ακώλυτης άσκησης του δικαιώματος του συνέρχεσθαι σε δημόσιο υπαίθριο χώρο, λαμβάνοντας προς τούτο κάθε αναγκαίο μέτρο, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και σε συνεργασία με τον οργανωτή της συνάθροισης.

Κάθε απόφαση απαγόρευσης, επιβολής περιορισμών ή διάλυσης της συνάθροισης, αναρτάται στην επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας ή του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής και κοινοποιείται στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πρωτοδικών. Η απόφαση απαγόρευσης ή επιβολής περιορισμών σε επικείμενη δημόσια υπαίθρια συνάθροιση κοινοποιείται στον οργανωτή δώδεκα (12) τουλάχιστον ώρες πριν από την πραγματοποίησή της.

Επικείμενη δημόσια υπαίθρια συνάθροιση μπορεί να απαγορευθεί με αιτιολογημένη απόφαση του αρμόδιου Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή ή Γενικού Περιφερειακού Αστυνομικού Διευθυντή ή Διευθυντή Διεύθυνσης Αστυνομίας ή Λιμενάρχη της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής ή του οικείου Διοικητή Περιφερειακής Διοίκησης Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής, με σύμφωνη γνώμη του οικείου προέδρου πρωτοδικών που παρέχεται το αργότερο έως είκοσι τέσσερις (24) ώρες πριν την έναρξη της συνάθροισης και με απλή γνώμη των οικείων Δημάρχων ή των υπευθύνων Προέδρων ή Διευθυνόντων Συμβούλων δημοσίων φορέων διαχείρισης και εκμετάλλευσης λιμένων αν: α. επαπειλείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, λόγω ιδιαιτέρως πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων ιδίως κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της ιδιοκτησίας και της πολιτειακής εξουσίας, β. απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής σε ορισμένη περιοχή, η οποία θεωρείται ότι συντελείται ιδίως όταν εξαιτίας της συνάθροισης απειλείται η κοινή ειρήνη ή τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο η ασφάλεια των συγκοινωνιών ή η λειτουργία υποδομών ζωτικής σημασίας ή άλλων κοινωφελών εγκαταστάσεων ή παρακωλύεται σημαντικά ο εφοδιασμός της χώρας ή μιας περιοχής με αγαθά πρώτης ανάγκης όπως υγειονομικό υλικό, φάρμακα, καύσιμα, κ.λπ., γ. πρόκειται για δημόσια υπαίθρια συνάθροιση ο σκοπός της οποίας αντιτίθεται προς το σκοπό ήδη προγραμματισμένης, γνωστοποιηθείσας και μη απαγορευθείσας συνάθροισης που πραγματοποιείται ή βρίσκεται σε εξέλιξη στην ίδια περιοχή ή εγγύς της ίδιας περιοχής και κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Στις περιπτώσεις (β) και (γ), η αρμόδια αστυνομική ή λιμενική αρχή υποδεικνύει ενδεικτικά, εφόσον είναι εφικτό, ως εναλλακτικές επιλογές, άλλες περιοχές κατάλληλες για την πραγματοποίηση της συνάθροισης.

Για τη λήψη της απόφασης απαγόρευσης γνωστοποιηθείσας δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης λαμβάνονται υπόψη ιδίως: (α) ο εκτιμώμενος αριθμός συμμετεχόντων, (β) η περιοχή πραγματοποίησής της και (γ) ο βαθμός επικινδυνότητας αυτής ως προς την πιθανότητα διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων και διατάραξης της κοινωνικοοικονομικής ζωής.

Σε επικείμενες ή εν εξελίξει δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις, δύναται να επιβάλλονται περιορισμοί, με αιτιολογημένη απόφαση του αρμόδιου Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή ή Γενικού Περιφερειακού Αστυνομικού Διευθυντή ή Διευθυντή Διεύθυνσης Αστυνομίας ή Προϊσταμένου της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής, με απλή γνώμη των οικείων Δημάρχων ή των υπευθύνων Προέδρων ή Διευθυνόντων Συμβούλων δημοσίων φορέων διαχείρισης και εκμετάλλευσης λιμένων, εάν πιθανολογείται ότι η διεξαγωγή της θα διαταράξει δυσανάλογα την κοινωνικοοικονομική ζωή της συγκεκριμένης περιοχής. Η ανωτέρω γνώμη διατυπώνεται εγγράφως ή προφορικά σε επείγουσες περιπτώσεις και μνημονεύεται στη σχετική απόφαση.

Κριτήρια για την επιβολή περιορισμών είναι ιδίως ο αριθμός των συμμετεχόντων στη συνάθροιση σε συνάρτηση με: