LegalizeΠροεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 194/2018
ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 101
Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 5ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφάλειας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την κατάργηση των Οδηγιών 89/618/Ευρατόμ 90/641/Ευρατόμ, 96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ (ΕΕ L13/17.1.2014) - Θέσπιση Κανονισμών Ακτινοπροστασίας.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
Τις διατάξεις των παρ. 1 έως 4 του άρθρου 1 του ν. 1338/1983 «Εφαρμογή του Κοινοτικού Δικαίου» (Α΄ 34), όπως έχουν τροποποιηθεί με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 1440/1984 (Α΄ 70), και του άρθρου 4 του ίδιου νόμου, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 6 του ν. 1440/1984 και τροποποιήθηκε με το άρθρο 48 του ν. 3427/2005 (Α΄ 312), και τη διάταξη του άρθρου 50 του ν. 4342/2015 (Α΄ 143), με την οποία ως χρονικό όριο χρήσης της εξουσιοδότησης-πλαισίου του άρθρου 4 του ν. 1338/1983, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, ορίζεται η 31η Δεκεμβρίου 2020.
Τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 42 του ν. 4310/2014 «Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία και άλλες διατάξεις» (Α’ 258).
Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005, Α’ 98).
Την Υ8/25.9.2015 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Κωνσταντίνο Φωτάκη» (Β’ 2109).
Την Υ198/16.11.16 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτη Φάμελλο» (Β’ 3722).
Την εισήγηση της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), σύμφωνα με τις αποφάσεις της 25.11.2016 (συνεδρίαση 243η) και της 13.10.2017 (συνεδρίαση 249η) του Διοικητικού της Συμβουλίου.
Το γεγονός ότι, όπως προκύπτει από την Φ.1/ Γ/64ΝΠ/97472/Β1/13.6.2018 εισήγηση του Γενικού Διευθυντή Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, δεν προκαλείται από τις διατάξεις του παρόντος διατάγματος επιπλέον δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
Την αριθμ. 124/2018 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Την αριθμ. 176/2018 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με πρόταση των υπουργών Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υγείας, Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών και Υποδομών και Μεταφορών και των αναπληρωτών υπουργών Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αποφασίζουμε:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ A΄
(Κεφάλαιο Ι της Οδηγίας) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1
(Άρθρο 1 της Οδηγίας) Σκοπός και αντικείμενο
Σκοπός του παρόντος είναι η μεταφορά στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 5ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφάλειας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες (ΕΕ L 13/17.1.2014).
Το παρόν θεσπίζει τα ομοιόμορφα βασικά πρότυπα ασφάλειας των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) για την προστασία της υγείας των ατόμων, που υποβάλλονται σε επαγγελματική έκθεση, σε ιατρική έκθεση και στην έκθεση του κοινού, απέναντι στους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
Άρθρο 2
(Άρθρο 2 της Οδηγίας) Πεδίο εφαρμογής
Οι Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) εφαρμόζονται σε κάθε κατάσταση σχεδιασμένης ή υφιστάμενης έκθεσης και σε κάθε κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης που συνεπάγεται κίνδυνο λόγω της έκθεσης σε
Οι Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας (KA) εφαρμόζονται ειδικότερα:
- α) στην κατασκευή, παραγωγή, επεξεργασία, χειρισμό,
τελική διάθεση, χρήση, αποθήκευση, κατοχή, μεταφορά, εισαγωγή στη χώρα και εξαγωγή από τη χώρα ραδιενεργών υλικών,
- β) στην κατασκευή και λειτουργία ηλεκτρικού εξοπλισμού που εκπέμπει ιοντίζουσα ακτινοβολία και περιέχει
εξαρτήματα που λειτουργούν σε διαφορά δυναμικού άνω των 5 κιλοβόλτ (kV),
- γ) στις ανθρώπινες δραστηριότητες με παρουσία φυσικών πηγών ακτινοβολίας που οδηγούν σε σημαντική
αύξηση της έκθεσης των εργαζομένων ή μελών του κοινού και ιδίως:
- αα) κατά τον χειρισμό αεροσκαφών και διαστημικών
οχημάτων, μόνο σε σχέση με την έκθεση των πληρωμάτων τους,
- ββ) κατά την επεξεργασία υλικών με φυσικά ραδιονουκλίδια,
- δ) στην έκθεση εργαζομένων ή μελών του κοινού στο
ραδόνιο μέσα στα κτίρια, στην εξωτερική έκθεση από οικοδομικά υλικά και στις περιπτώσεις μακροχρόνιας έκθεσης που προκύπτουν από τα επακόλουθα μιας έκτακτης ανάγκης ή μιας ανθρώπινης δραστηριότητας του παρελθόντος,
- ε) στην ετοιμότητα, τον σχεδιασμό απόκρισης και τη
διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης στο μέτρο που αυτές θεωρείται ότι δικαιολογούν μέτρα για να προστατευθεί η υγεία μελών του κοινού ή εργαζομένων.
Άρθρο 3
(Άρθρο 3 της Οδηγίας) Εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής Οι Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) δεν εφαρμόζονται:
- α) στην έκθεση στο φυσικό επίπεδο της ακτινοβολίας,
όπως είναι τα ραδιονουκλίδια που περιέχονται στο ανθρώπινο σώμα και η κοσμική ακτινοβολία στο επίπεδο του εδάφους,
- β) στην έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία μελών
του κοινού ή εργαζομένων, σε πτήσεις ή στο διάστημα, πέραν του προσωπικού αεροσκαφών και διαστημικών σκαφών,
- γ) στην επίγεια έκθεση στα ραδιονουκλίδια που ενυπάρχουν στον αδιατάρακτο στερεό φλοιό της γης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
(Κεφάλαιο ΙΙ της Οδηγίας) ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 4
(Άρθρο 4 της Οδηγίας) Ορισμοί Για τους σκοπούς των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
«άδεια»: η ειδική άδεια λειτουργίας του άρθρου 90 του ν. 4310/2014 (Α΄ 258),
«αδειοδότηση»: η διαδικασία χορήγησης άδειας,
«ακούσια έκθεση»: η ιατρική έκθεση που διαφέρει σημαντικά από την ιατρική έκθεση που πραγματοποιείται εκουσίως για έναν δεδομένο σκοπό,
«άκρα»: τα χέρια, οι βραχίονες, τα πόδια και οι αστράγαλοι,
«ακτινοδιαγνωστικός»: ο αναφερόμενος στην in vivo διαγνωστική πυρηνική ιατρική, στην ιατρική διαγνωστική ακτινολογία με χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας και την οδοντιατρική ακτινολογία,
«ακτινοθεραπευτικός»: ο αναφερόμενος στην ακτινοθεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ιατρικής για θεραπευτικούς σκοπούς,
«αντιπροσωπευτικό άτομο»: το άτομο που λαμβάνει δόση και το οποίο είναι αντιπροσωπευτικό των πλέον υψηλά εκτιθέμενων ατόμων στον πληθυσμό, εκτός των ατόμων με ακραίες ή σπάνιες συνήθειες,
«αξιολόγηση κλινικής πράξης» (clinical audit): η συστηματική εξέταση ή ανασκόπηση ιατρικών ακτινικών διαδικασιών με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και του αποτελέσματος της φροντίδας του ασθενούς μέσω διαρθρωμένης ανασκόπησης κατά την οποία οι ιατρικές ακτινικές πρακτικές, διαδικασίες και αποτελέσματα αντιπαραβάλλονται με συμφωνημένα πρότυπα ορθών ιατρικών ακτινικών διαδικασιών, και η οποία οδηγεί σε τροποποίηση των πρακτικών, εφόσον ενδείκνυται, και εφαρμογή νέων προτύπων, εφόσον απαιτείται,
«αποδεικτικό καταχώρισης»: η ειδική άδεια λειτουργίας του άρθρου 90 του ν. 4310/2014 χορηγούμενη με έγγραφο μέσω απλουστευμένης διαδικασίας για τη διενέργεια πρακτικής υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) για αυτό το είδος ή την κατηγορία πρακτικής,
«αποθήκευση»: η διατήρηση ραδιενεργού υλικού, συμπεριλαμβανομένου του αναλωθέντος καυσίμου, ραδιενεργού πηγής ή ραδιενεργών αποβλήτων σε εγκατάσταση, με πρόθεση την ανάκτησή τους,
«απόρριψη»: η τελική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων ή υλικών, καθώς και η εγκεκριμένη άμεση απελευθέρωση υγρών και αερίων ραδιενεργών αποβλήτων ή λυμάτων σε φυσικούς αποδέκτες με σκοπό την τελική διασπορά τους,
«απορροφούμενη δόση» (D): η ενέργεια που απορροφάται ανά μονάδα μάζας όπου dē είναι η μέση ενέργεια που εναποτίθεται από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες στην ύλη μέσα σε ένα στοιχείο όγκου, dm είναι η μάζα της ύλης που εμπεριέχεται σε αυτό το στοιχείο όγκου. Ως απορροφούμενη δόση νοείται η μέση δόση σε ιστό ή σε όργανο. Η μονάδα για την απορροφούμενη δόση είναι το gray (Gy), όπου ένα gray ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο: Ακτινοπροστασίας (ΚΑ): η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ),
«ατομική βλάβη»: τα κλινικώς παρατηρήσιμα βλαβερά αποτελέσματα που εμφανίζονται σε άτομα ή στους απογόνους τους είτε αμέσως είτε αργότερα και τα οποία, στην τελευταία περίπτωση, είναι πιθανόν αλλά όχι βέβαιο ότι θα εμφανιστούν,
«βλάβη της υγείας»: η μείωση της διάρκειας και της ποιότητας της ζωής που εμφανίζεται σε έναν πληθυσμό ύστερα από έκθεση, μεταξύ άλλων που οφείλεται σε αντιδράσεις των ιστών, καρκίνο και σε σοβαρές γενετικές διαταραχές,
«γεννήτρια ακτινοβολίας»: μια διάταξη ικανή να παράγει ιοντίζουσα ακτινοβολία, όπως ακτίνες Χ, νετρόνια, ηλεκτρόνια ή άλλα φορτισμένα σωματίδια,
«γνωστοποίηση»: η υποβολή πληροφοριακών στοιχείων στην ΕΕΑΕ για τη γνωστοποίηση της πρόθεσης διενέργειας μιας πρακτικής εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας (ΚΑ),
«δεσμευθείσα ενεργός δόση» [E(τ)]: το άθροισμα των δεσμευθεισών ισοδύναμων δόσεων σε όργανο ή ιστό Τ, HT (τ), που προκύπτουν από πρόσληψη ραδιενέργειας, αφού καθεμία πολλαπλασιαστεί με τον κατάλληλο παράγοντα στάθμισης ιστού wT του Παραρτήματος ΙΙ, τμήμα Β Για τον καθορισμό της E(τ), το τ είναι ο αριθμός των ετών στη διάρκεια των οποίων γίνεται η ολοκλήρωση. Για σκοπούς συμμόρφωσης με τα όρια δόσης που προσδιορίζονται στο παρόν, το τ είναι μια περίοδος 50 ετών μετά την πρόσληψη ραδιενέργειας στην περίπτωση ενηλίκων και έως την ηλικία των 70 στην περίπτωση βρεφών και παιδιών. Η μονάδα για τη δεσμευθείσα ενεργό δόση είναι το sievert (Sv),
«δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση» [HT(τ)]: το χρονικό ολοκλήρωμα του ρυθμού ισοδύναμης δόσης στον ιστό ή το όργανο T που δέχεται ένα άτομο μετά από πρόσληψη ραδιενέργειας. Δίνεται από τον τύπο: για πρόσληψη ραδιενέργειας τη χρονική στιγμή t0 , όπου: HT (τ) είναι ο αντίστοιχος ρυθμός ισοδύναμης δόσης στο όργανο ή ιστό T στον χρόνο t, τ είναι το χρονικό διάστημα της ολοκλήρωσης, Για τον καθορισμό της HT (τ), το τ είναι ο αριθμός των ετών στη διάρκεια των οποίων γίνεται η ολοκλήρωση. Για σκοπούς συμμόρφωσης με τα όρια δόσης που προσδιορίζονται στο παρόν, το τ είναι μια περίοδος 50 ετών στην περίπτωση ενηλίκων και έως την ηλικία των 70 στην περίπτωση βρεφών και παιδιών. Η μονάδα για την δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση είναι το sievert (Sv),
«διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς»: τα επίπεδα δόσης στις ιατρικές ακτινοδιαγνωστικές ή τις επεμβατικές ακτινολογικές πρακτικές ή, στην περίπτωση των ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων, επίπεδα ενεργότητας για εξετάσεις ομάδων ασθενών τυπικού μεγέθους ή τυπικών ομοιωμάτων, για ευρέως οριζόμενους τύπους εξοπλισμού,
«διαστημικό σκάφος»: το επανδρωμένο σκάφος σχεδιασμένο για να λειτουργεί σε υψόμετρο άνω των 100 χιλιομέτρων από τη στάθμη της θάλασσας,
«διασφάλιση της ποιότητας»: όλες οι προγραμματισμένες και συστηματικές ενέργειες που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλισθεί επαρκώς ότι μια δομή, σύστημα, εξάρτημα, ή διαδικασία θα λειτουργεί ικανοποιητικά τηρώντας τα συμφωνημένα πρότυπα. Ο έλεγχος ποιότητας αποτελεί μέρος της διασφάλισης της ποιότητας,
«δυνητική έκθεση»: η έκθεση που δεν αναμένεται με βεβαιότητα, αλλά που δύναται να προκύψει από ένα περιστατικό ή μια αλληλουχία περιστατικών πιθανολογικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων αστοχιών εξοπλισμού και σφαλμάτων χειρισμού,
«έγκριση»: η καταχώριση ή η αδειοδότηση μιας πρακτικής,
«έκθεση»: η πράξη της έκθεσης ή η κατάσταση έκθεσης σε ιοντίζουσα ακτινοβολία που εκπέμπεται εκτός (εξωτερική έκθεση) ή εντός του σώματος (εσωτερική έκθεση),
«έκθεση λόγω ατυχήματος»: η έκθεση ατόμων, πέραν των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, λόγω ατυχήματος,
«έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης»: κάθε εκούσια έκθεση ανθρώπων για σκοπούς απεικόνισης στην οποία η κύρια πρόθεση της έκθεσης δεν είναι κάποιο όφελος για την υγεία του εκτιθέμενου ατόμου,
«έκθεση στο ραδόνιο»: η έκθεση στα θυγατρικά στοιχεία του ραδιονουκλιδίου Rn-222,
«έκθεση του κοινού»: η έκθεση ατόμων, εκτός της επαγγελματικής έκθεσης ή της ιατρικής έκθεσης,
«έκθετη πηγή» (orphan source): μια ραδιενεργός πηγή που δεν εξαιρείται του κανονιστικού ελέγχου και δεν βρίσκεται υπό κανονιστικό έλεγχο, π.χ. διότι δεν έχει τεθεί ποτέ υπό κανονιστικό έλεγχο ή διότι έχει εγκαταλειφθεί, χαθεί, τοποθετηθεί σε λανθασμένη θέση, κλαπεί ή άλλως μεταβιβασθεί χωρίς κατάλληλη έγκριση,
«έκτακτη ανάγκη» ή «κατάσταση έκτακτης ανάγκης»: η μη συνηθισμένη συνθήκη ή περιστατικό, στα οποία εμπλέκεται μια πηγή ακτινοβολίας, που απαιτεί τη λήψη άμεσης δράσης κυρίως για τον περιορισμό σοβαρών δυσμενών συνεπειών για την υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου, την ποιότητα ζωής, την περιουσία ή το περιβάλλον, ή ένας κίνδυνος που θα μπορούσε να επιφέρει τέτοιες δυσμενείς συνέπειες,
«εκτιθέμενος εργαζόμενος»: το άτομο που είτε αυτοαπασχολείται είτε εργάζεται στην υπηρεσία εργοδότη και το οποίο υποβάλλεται σε έκθεση κατά την εργασία που εκτελεί στο πλαίσιο πρακτικής που ρυθμίζεται από τους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) και το οποίο ενδέχεται να λαμβάνει δόσεις που υπερβαίνουν ένα από τα όρια δόσης για την έκθεση του κοινού, συνεχίζει να είναι αναγκαία η ασφαλής διαχείρισή της,
«ελεγχόμενη περιοχή»: η περιοχή που υπόκειται σε ειδικούς κανόνες για λόγους ακτινοπροστασίας ή παρεμπόδισης της εξάπλωσης ραδιενεργού ρύπανσης, και στην οποία η πρόσβαση υπόκειται σε έλεγχο,
«έλεγχος ποιότητας»: το σύνολο των λειτουργιών (προγραμματισμός, συντονισμός, εφαρμογή) που αποσκοπούν στη διατήρηση ή τη βελτίωση της ποιότητας. Περιλαμβάνει την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τη διατήρηση στα απαιτούμενα επίπεδα όλων των χαρακτηριστικών απόδοσης του εξοπλισμού που είναι δυνατόν να οριστούν, να μετρηθούν και να ελεγχθούν,
«εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας»: το άτομο που διαθέτει τη γνώση, την κατάρτιση και την πείρα να παρέχει συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με την ακτινοπροστασία για την αποτελεσματική προστασία των ατόμων,
«εμπειρογνώμονας ιατρικής φυσικής»: το άτομο που διαθέτει τη γνώση, την κατάρτιση και την πείρα να ενεργεί ή να παρέχει συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με τη φυσική των ακτινοβολιών που εφαρμόζεται κατά την ιατρική έκθεση,
«ενεργοποίηση»: η διαδικασία μέσω της οποίας ένας σταθερός πυρήνας μετατρέπεται σε ραδιενεργό με την ακτινοβόληση του υλικού, εντός του οποίου περιέχεται, με σωματίδια ή φωτόνια υψηλής ενέργειας,
«ενεργός δόση» (Ε): το άθροισμα των σταθμισμένων ισοδύναμων δόσεων σε όλους τους ιστούς και όργανα του σώματος από εσωτερική και εξωτερική έκθεση. Δίνεται από τον τύπο: όπου DT,R είναι η απορροφούμενη μέση δόση σε ιστό ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R, wR είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας και wT είναι ο συντελεστής στάθμισης για τον ιστό ή το όργανο T. Οι τιμές για τα wT και wR καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙ. Η μονάδα για την ενεργό δόση είναι το sievert (Sv),
«ενεργότητα» (Α): η ενεργότητα μιας ποσότητας ραδιονουκλιδίου σε συγκεκριμένη ενεργειακή κατάσταση σε δεδομένη χρονική στιγμή. Είναι το πηλίκο dN διά dt, όπου dN είναι η αναμενόμενη τιμή του αριθμού των πυρηνικών μεταπτώσεων από αυτή την ενεργειακή κατάσταση στο χρονικό διάστημα dt: A=dN/dt Η μονάδα ενεργότητας είναι το becquerel (Bq),
«εξωτερικός εργαζόμενος»: κάθε εκτιθέμενος εργαζόμενος που δεν απασχολείται από τον οργανισμό που είναι υπεύθυνος για τις επιβλεπόμενες και ελεγχόμενες περιοχές, αλλά ασκεί δραστηριότητες στις περιοχές αυτές, συμπεριλαμβανομένων των μαθητευομένων και των σπουδαστών,
«επαγγελματική έκθεση»: η έκθεση εργαζομένων, μαθητευομένων και σπουδαστών κατά τη διάρκεια της εργασίας τους,
«επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης»: η έκθεση εργαζομένου έκτακτης ανάγκης που λαμβάνει χώρα σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης,
«επανορθωτικά μέτρα»: η απομάκρυνση πηγής ακτινοβολίας ή μείωση του μεγέθους της (από πλευράς ενεργότητας ή ποσότητας) ή διακοπή των οδών έκθεσης ή μείωση των επιπτώσεών τους με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που μπορεί στην αντίθετη περίπτωση να προσλαμβάνονταν σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης,
«επεμβατική ακτινολογία»: η χρήση τεχνικών απεικόνισης με ακτίνες Χ προς διευκόλυνση της εισαγωγής και της καθοδήγησης διατάξεων στο σώμα για διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς,
«επεξεργασία»: οι χημικές ή φυσικές διεργασίες επί ραδιενεργών υλικών, συμπεριλαμβανομένων της εξόρυξης, της μετατροπής, του εμπλουτισμού σχάσιμων ή επωάσιμων πυρηνικών υλικών και η επανεπεξεργασία του αναλωθέντος καυσίμου,
«επιβλεπόμενη περιοχή»: η περιοχή που υπόκειται σε επίβλεψη για λόγους ακτινοπροστασίας,
«επιθεώρηση»: η έρευνα που διενεργείται από την ΕΕΑΕ για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τις εθνικές νομικές απαιτήσεις,
«επίπεδα αποδέσμευσης»: οι τιμές που καθορίζονται από την ΕΕΑΕ ή στους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας και εκφράζονται ως συγκεντρώσεις ενεργότητας, έως τις οποίες τιμές τα υλικά που προκύπτουν από οποιαδήποτε πρακτική απαλλάσσονται από τις απαιτήσεις των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας (ΚΑ),
«επίπεδο αναφοράς»: το επίπεδο της ενεργού ή ισοδύναμης δόσης ή της συγκέντρωσης ενεργότητας σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης, πάνω από το οποίο η εν λόγω έκθεση κρίνεται ακατάλληλη, μολονότι δεν αποτελεί όριο που δεν μπορεί να ξεπεραστεί,
«επίπεδο εξαίρεσης»: η τιμή που καθορίζεται από την EEAE ή στους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας (ΚΑ) και εκφράζεται ως συγκέντρωση ενεργότητας ή συνολική ενεργότητα και στην οποία τιμή ή κάτω από αυτήν η πηγή ακτινοβολίας δεν υπόκειται σε γνωστοποίηση ή έγκριση,
«επιταχυντής»: η διάταξη ή η εγκατάσταση όπου επιταχύνονται σωματίδια εκπέμποντας ιοντίζουσα ακτινοβολία με ενέργεια μεγαλύτερη από 1 μεγαηλεκτρόνιο βολτ (MeV),
«επόπτης ακτινοπροστασίας»: το άτομο που έχει την τεχνική επάρκεια σε ζητήματα ακτινοπροστασίας σχετικά με έναν δεδομένο τύπο πρακτικής ώστε να εποπτεύει ή να διενεργεί την εφαρμογή διευθετήσεων ακτινοπροστασίας,
«εργαζόμενος έκτακτης ανάγκης»: το άτομο που διαθέτει καθορισμένο ρόλο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και το οποίο δύναται να εκτεθεί σε ακτινοβολία ενώ ενεργεί κατά την απόκριση σε μια έκτακτη ανάγκη,
«εφαρμόζων την πρακτική»: ιατρός ή οδοντίατρος που είναι εξουσιοδοτημένος να αναλαμβάνει την κλινική
«θορόνιο»: το ραδιονουκλίδιο Rn-220 και τα θυγατρικά στοιχεία του, κατά περίπτωση,
«ιατρική ακτινική διαδικασία»: κάθε διαδικασία που προκαλεί ιατρική έκθεση,
«ιατρική ακτινική εγκατάσταση»: η εγκατάσταση όπου πραγματοποιούνται ιατρικές ακτινικές διαδικασίες,
«ιατρική έκθεση»: η έκθεση ασθενών ή ασυμπτωματικών ατόμων στο πλαίσιο της ιατρικής ή οδοντιατρικής τους διάγνωσης ή θεραπείας, η οποία έχει ως στόχο να ωφελήσει την υγεία τους, καθώς και η έκθεση των παρεχόντων φροντίδα και η έκθεση των εθελοντών στην ιατρική ή βιοϊατρική έρευνα,
«ιατρικός ακτινικός»: ο αναφερόμενος στις ακτινοδιαγνωστικές και ακτινοθεραπευτικές διαδικασίες και στις διαδικασίες επεμβατικής ακτινολογίας, καθώς και στις άλλες ιατρικές χρήσεις ιοντίζουσας ακτινοβολίας για σκοπούς σχεδιασμού, καθοδήγησης και επαλήθευσης,
«ιοντίζουσα ακτινοβολία»: η ενέργεια η μεταφερόμενη υπό μορφή σωματιδίων ή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων μήκους κύματος έως και 100 νανομέτρων (συχνότητας τουλάχιστον 3 × 1015 hertz) μέσω των οποίων παράγονται ιόντα άμεσα ή έμμεσα,
«ισοδύναμη δόση» (HT): η απορροφούμενη δόση στον ιστό ή το όργανο T σταθμισμένη για το είδος και την ποιότητα της ακτινοβολίας R. Δίνεται από τον τύπο: HT,R = wR DT,R, όπου: DT,R είναι η απορροφούμενη μέση δόση σε ιστό ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R και wR είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας. Όταν το πεδίο ακτινοβολίας αποτελείται από διαφορετικά είδη και ενέργειες με διαφορετικές τιμές του wR , η συνολική ισοδύναμη δόση, HT, δίνεται από τον τύπο: Οι τιμές των wR καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙ, τμήμα Α. Η μονάδα μέτρησης της ισοδύναμης δόσης είναι το sievert (Sv).
«κανονική έκθεση»: η έκθεση που αναμένεται υπό κανονικές συνθήκες κατά τη λειτουργία μιας εγκατάστασης ή μιας δραστηριότητας (συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, της επιθεώρησης, της αποξήλωσης), συμπεριλαμβανομένων δευτερεύουσας σημασίας συμβάντων που δύναται να διατηρηθούν υπό έλεγχο, δηλαδή κατά την κανονική λειτουργία και τα αναμενόμενα λειτουργικά συμβάντα.
«Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας» (ΚΑ): τα εθνικά πρότυπα ασφάλειας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, όπως αυτά αναθεωρούνται και εκάστοτε ισχύουν. Ως ΚΑ νοείται το σύνολο των κανόνων δικαίου που καθορίζουν τα εθνικά πρότυπα ασφάλειας. Οι ΚΑ περιλαμβάνουν το παρόν διάταγμα, τις κοινές υπουργικές αποφάσεις που εκδίδονται με βάση την παρ. 3 του άρθρου 42 και την παρ. 4 του άρθρου 43 του ν. 4310/2014, οι οποίες εξειδικεύουν την εφαρμογή του συστήματος ακτινοπροστασίας, όπως εκάστοτε ισχύουν, καθώς και τις σχετικές πράξεις της ΕΕΑΕ,
«κανονιστικός έλεγχος»: οποιαδήποτε μορφή άσκησης ελέγχου ή κανονιστικής ρύθμισης που εφαρμόζεται σε πρακτικές ή ανθρώπινες δραστηριότητες για την επιβολή των απαιτήσεων ακτινοπροστασίας,
«καταναλωτικό προϊόν»: η συσκευή ή παρασκευασμένο είδος στο οποίο έχουν σκοπίμως ενσωματωθεί ή παραχθεί μέσω ενεργοποίησης ένα ή περισσότερα ραδιονουκλίδια ή το οποίο παράγει ιοντίζουσα ακτινοβολία και το οποίο δύναται να πωλείται ή να διατίθεται στο κοινό χωρίς ειδική επιτήρηση ή κανονιστικό έλεγχο μετά την πώλησή του,
«κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης»: η κατάσταση έκθεσης λόγω έκτακτης ανάγκης,
«κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης»: η κατάσταση έκθεσης που ανακύπτει από τη σχεδιασμένη λειτουργία μιας πηγής ακτινοβολίας ή από την ανθρώπινη δραστηριότητα που μεταβάλλει οδούς έκθεσης, κατά τρόπο ώστε να προκαλείται έκθεση ή πιθανή έκθεση των ανθρώπων ή του περιβάλλοντος. Στις καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης δύναται να περιλαμβάνονται κανονικές εκθέσεις και δυνητικές εκθέσεις,
«κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης»: μια κατάσταση έκθεσης που υφίσταται ήδη κατά τον χρόνο που πρέπει να ληφθεί απόφαση για τον έλεγχό της και που δεν απαιτεί ή δεν απαιτεί πλέον επείγουσα λήψη μέτρων,
«καταχώριση»: η διαδικασία χορήγησης αποδεικτικού καταχώρισης,
«κλειστή πηγή»: ραδιενεργός πηγή στην οποία το ραδιενεργό υλικό είναι κλεισμένο κατά τρόπο μόνιμο εντός κάψουλας ή ενσωματωμένο υπό στερεά μορφή με σκοπό να αποτρέπεται, υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, οποιαδήποτε διαρροή ραδιενεργών ουσιών,
«κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας»: η κλειστή πηγή για την οποία η ενεργότητα των ραδιονουκλιδίων που περιέχονται ισούται με την αντίστοιχη τιμή ενεργότητας που προβλέπεται στο Παράρτημα ΙΙΙ ή την υπερβαίνει,
«κλινική ευθύνη»: η ευθύνη του κατά την εθνική νομοθεσία επιστημονικά υπευθύνου ιατρού σχετικά με την ατομική ιατρική έκθεση και ιδίως α) αιτιολόγηση,
- β) βελτιστοποίηση, γ) κλινική αξιολόγηση του αποτελέσματος, δ) συνεργασία με άλλους ειδικούς και το
προσωπικό, κατά περίπτωση, επί πρακτικών πτυχών των ιατρικών ακτινικών διαδικασιών, ε) συγκέντρωση πληροφοριών, εφόσον χρειάζεται, από προηγούμενες εξετάσεις, στ) παροχή υφιστάμενων ιατρικών ακτινικών πληροφοριών ή/και ιατρικών φακέλων σε άλλους εφαρμόζοντες την πρακτική ή/και τον παραπέμποντα, εφόσον απαιτείται και ζ) παροχή πληροφοριών σχετικά με τον κίνδυνο που συνεπάγονται οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες στους ασθενείς και τα άλλα συμμετέχοντα άτομα, εφόσον χρειάζεται,
«μαθητευόμενος»: το άτομο που καταρτίζεται ή διδάσκεται, μέσα σε έναν οργανισμό, με σκοπό να ασκήσει μια καθορισμένη δεξιότητα,
«μέλη του κοινού»: τα άτομα που ενδέχεται να υποβληθούν σε έκθεση του κοινού, των δόσεων που δύναται να ληφθούν σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια κατάσταση υφιστάμενης έκθεσης,
«οικοδομικό υλικό»: κάθε κατασκευαστικό προϊόν προς μόνιμη ενσωμάτωση σε κτίριο ή τμήματά του και η απόδοση του οποίου επηρεάζει την απόδοση του κτιρίου όσον αφορά στην έκθεση των ενοίκων του σε ιοντίζουσα ακτινοβολία,
«οργανισμός»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει τη νομική ευθύνη δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας για την εκτέλεση πρακτικής ή για μια πηγή ακτινοβολίας (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που ο ιδιοκτήτης ή κάτοχος μιας πηγής ακτινοβολίας δεν διενεργεί σχετικές ανθρώπινες δραστηριότητες),
«όριο δόσης»: η τιμή της ενεργού δόσης (κατά περίπτωση, δεσμευθείσας ενεργού δόσης) ή της ισοδύναμης δόσης σε μια καθορισμένη περίοδο, η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνεται για ένα άτομο,
«παραπέμπων»: ιατρός ή οδοντίατρος που είναι εξουσιοδοτημένος να παραπέμπει άτομα σε ιατρική έκθεση σε ακτινοβολίες σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις. Ως παραπέμπων νοείται κατά περίπτωση και κτηνίατρος,
«παρέχοντες φροντίδα»: τα άτομα που εν γνώσει τους και ηθελημένα εκτίθενται σε ιοντίζουσα ακτινοβολία βοηθώντας, εκτός του πλαισίου της εργασίας τους, στην υποστήριξη, την ανακούφιση και τη φροντίδα ατόμων που υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί σε ιατρική έκθεση,
«περιβαλλοντική παρακολούθηση»: η μέτρηση των ρυθμών δόσης από εξωτερική ακτινοβόληση λόγω ραδιενεργών ουσιών στο περιβάλλον ή συγκεντρώσεων ραδιονουκλιδίων στα στοιχεία του περιβάλλοντος,
«περιέκτης πηγής»: το σύνολο εξαρτημάτων που έχει σκοπό να εξασφαλίζει το περίβλημα μιας κλειστής πηγής που δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της, αλλά προορίζεται για τη θωράκιση της πηγής κατά τη μεταφορά και τον χειρισμό της,
«περιοριστικό επίπεδο δόσης»: το πιθανό ανώτατο επίπεδο των μεμονωμένων δόσεων που χρησιμοποιείται για να καθοριστεί το εύρος επιλογών που εξετάζονται κατά τη διαδικασία βελτιστοποίησης για μια δεδομένη πηγή ακτινοβολίας σε μια κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης,
«πηγή ακτινοβολίας»: οντότητα που δύναται να προκαλεί έκθεση, όπως μέσω της εκπομπής ιοντίζουσας ακτινοβολίας ή μέσω της έκλυσης ραδιενεργού υλικού,
«πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινικών διαδικασιών»: η υποβολή σε ιατρική έκθεση και κάθε συναφής πτυχή, συμπεριλαμβανομένων του χειρισμού και της χρήσης ιατρικού ακτινικού εξοπλισμού, καθώς και η εκτίμηση τεχνικών και φυσικών παραμέτρων (συμπεριλαμβανομένων των δόσεων ακτινοβολίας), η βαθμονόμηση και η συντήρηση εξοπλισμού, η παρασκευή και η χορήγηση ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων και η επεξεργασία εικόνας, όπως πραγματοποιούνται μεταξύ άλλων, από τα άτομα των στοιχείων 37 και 55 του παρόντος άρθρου και τους τεχνολόγους και χειριστές που συμμετέχουν σε ιατρικές ακτινικές διαδικασίες,
«πρακτική»: η ανθρώπινη δραστηριότητα που μπορεί να αυξήσει την έκθεση ατόμων στην ακτινοβολία μιας πηγής ακτινοβολίας και η οποία αντιμετωπίζεται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης,
«προληπτική εξέταση πληθυσμιακών ομάδων»: η διαδικασία στην οποία χρησιμοποιούνται ακτινικές εγκαταστάσεις για την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών σε πληθυσμιακές ομάδες σε κίνδυνο,
«πρόσληψη ραδιενέργειας» ή «πρόσληψη ραδιονουκλιδίου»: η συνολική ενεργότητα ενός ραδιονουκλιδίου που εισέρχεται στο σώμα από το εξωτερικό περιβάλλον,
«πρότυπες τιμές και σχέσεις»: οι τιμές και σχέσεις που συστήνει η ICRP στα κεφάλαια 4 και 5 της δημοσίευσης αριθ. 116 για την εκτίμηση δόσεων από εξωτερική έκθεση και στο κεφάλαιο 1 της δημοσίευσης αριθ. 119 για την εκτίμηση δόσεων από εσωτερική έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των επικαιροποιήσεων που κάνει αποδεκτές η ΕΕΑΕ. Η ΕΕΑΕ μπορεί να κάνει αποδεκτή τη χρήση ειδικών μεθόδων σε ειδικές περιπτώσεις που αφορούν τις φυσικοχημικές ιδιότητες ραδιονουκλιδίων ή άλλα χαρακτηριστικά της κατάστασης έκθεσης ή του εκτιθέμενου ατόμου,
«ραδιενεργά απόβλητα»: ραδιενεργά υλικά σε αέρια, υγρή ή στερεά μορφή, των οποίων η περαιτέρω χρήση δεν προβλέπεται ή δεν εξετάζεται από το Ελληνικό Κράτος ή από νομικό ή φυσικό πρόσωπο, του οποίου την απόφαση αποδέχεται το Ελληνικό Κράτος, και τα οποία ελέγχονται ως ραδιενεργά απόβλητα από την ΕΕΑΕ, βάσει του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου του ελληνικού κράτους,
«ραδιενεργό υλικό»: το υλικό που περιέχει ραδιενεργές ουσίες,
«ραδιενεργός ουσία»: κάθε ουσία που περιέχει ένα ή περισσότερα ραδιονουκλίδια, η ενεργότητα ή η συγκέντρωση ενεργότητας των οποίων δεν μπορεί να παραβλεφθεί από άποψη ακτινοπροστασίας,
«ραδιενεργός πηγή»: πηγή ακτινοβολίας που περιλαμβάνει ραδιενεργό υλικό με σκοπό τη χρήση της ραδιενέργειάς του,
«ραδόνιο»: το ραδιονουκλίδιο Rn-222 και τα θυγατρικά στοιχεία του, κατά περίπτωση,
«ρύπανση»: η ακούσια ή ανεπιθύμητη παρουσία ραδιενεργών ουσιών σε επιφάνειες ή εντός στερεών, υγρών ή αερίων ή στο ανθρώπινο σώμα,
«σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης»: το νομικό ή διοικητικό πλαίσιο που θεσπίζει ευθύνες για την ετοιμότητα και απόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και μηχανισμοί για τη λήψη αποφάσεων στην περίπτωση κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης,
«σχέδιο απόκρισης σε έκτακτη ανάγκη»: τα μέτρα για τον σχεδιασμό επαρκούς απόκρισης στην περίπτωση μιας κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης βάσει υποθετικών περιστατικών και συναφών σεναρίων,
«τελική διάθεση»: η τοποθέτηση ραδιενεργών αποβλήτων ή υλικών σε χώρο εναπόθεσης ή σε συγκεκριμένο τόπο χωρίς πρόθεση ανάκτησής τους, ενεργότητας στο ανθρώπινο σώμα ή σε βιολογικά δείγματα, ή για τον υπολογισμό των δόσεων. Οι ως άνω διαδικασίες πραγματοποιούνται από την ΕΕΑΕ ή από κατάλληλα εργαστήρια άλλων φορέων, εξουσιοδοτημένων από την ΕΕΑΕ,
«υπηρεσία έκτακτης ανάγκης»: κάθε φορέας, δημόσιος ή ιδιωτικός που εμπλέκεται στο σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης, όπως για παράδειγμα η αστυνομία, η πυροσβεστική,
«υπηρεσία επαγγελματικής υγείας»: ο επαγγελματίας του τομέα της υγείας ή φορέας αρμόδιος για την ιατρική παρακολούθηση εκτιθέμενων εργαζομένων,
«φυσική πηγή ακτινοβολίας»: η πηγή ιοντίζουσας ακτινοβολίας με φυσική, γήινη ή κοσμική προέλευση,
«becquerel» (Bq): η ειδική ονομασία της μονάδας ενεργότητας. Ένα becquerel είναι ισοδύναμο με μία πυρηνική μετάπτωση ανά δευτερόλεπτο: 1 Bq = 1 s-1,
«sievert» (Sv): είναι η ειδική ονομασία της μονάδας ισοδύναμης ή ενεργού δόσης. Ένα sievert ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο: 1 Sv = 1 J kg-1.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
(Κεφάλαιο III της Οδηγίας) ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 5
(Άρθρο 5 της Οδηγίας) Γενικές αρχές ακτινοπροστασίας
Στους ΚΑ θεσπίζονται οι νομικές απαιτήσεις και το κατάλληλο καθεστώς κανονιστικού ελέγχου ώστε, για όλες τις καταστάσεις έκθεσης, το σύστημα ακτινοπροστασίας να βασίζεται στις αρχές της αιτιολόγησης, της βελτιστοποίησης και των ορίων δόσης:
- α) Αιτιολόγηση: Οι αποφάσεις για την εισαγωγή μιας
πρακτικής είναι αιτιολογημένες υπό την έννοια ότι λαμβάνονται με πρόθεση να εξασφαλιστεί ότι το ατομικό ή κοινωνικό όφελος που προκύπτει από την πρακτική υπερτερεί της βλάβης της υγείας που ενδέχεται να προκαλέσει. Οι αποφάσεις για την εισαγωγή ή μεταβολή μιας οδού έκθεσης για υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης και καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης είναι αιτιολογημένες υπό την έννοια ότι θα πρέπει να έχουν περισσότερο ευεργετικό παρά δυσμενές αποτέλεσμα.
- β) Βελτιστοποίηση: Η ακτινοπροστασία των ατόμων
που υποβάλλονται σε έκθεση του κοινού ή σε επαγγελματική έκθεση βελτιστοποιείται με σκοπό τη διατήρηση του μεγέθους των ατομικών δόσεων, της πιθανότητας έκθεσης και του αριθμού των εκτιθέμενων ατόμων στα κατώτερα λογικώς εφικτά επίπεδα λαμβανομένων υπόψη της τρέχουσας κατάστασης των τεχνικών γνώσεων καθώς και των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων. Η βελτιστοποίηση της προστασίας των ατόμων που υποβάλλονται σε ιατρική έκθεση εφαρμόζεται στο μέγεθος των ατομικών δόσεων και είναι σύμφωνη με τον ιατρικό σκοπό της έκθεσης, όπως περιγράφεται στο άρθρο 56. Η αρχή αυτή εφαρμόζεται όχι μόνον ως προς την ενεργό δόση, αλλά επίσης, κατά περίπτωση, και ως προς τις ισοδύναμες δόσεις, ως μέτρο προφύλαξης που διατηρεί τις αβεβαιότητες σχετικά με τη βλάβη της υγείας κάτω από το κατώφλι δόσης των αντιδράσεων των ιστών.
- γ) Όρια δόσης: Σε καταστάσεις σχεδιασμένης έκθεσης,
το σύνολο των δόσεων σε ένα άτομο δεν υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια δόσης για επαγγελματική έκθεση ή έκθεση του κοινού. Τα όρια δόσης δεν ισχύουν στην περίπτωση ιατρικών εκθέσεων.
Ο οργανισμός έχει την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη για θέματα ασφάλειας και ακτινοπροστασίας. Ειδικότερα:
- α) έχει την ευθύνη για τον έλεγχο των ανοιχτών και
κλειστών πηγών που κατέχει όσον αφορά τη θέση, χρήση, φύλαξη, ακτινοπροστασία, ασφάλεια έναντι έκνομων ενεργειών και φυσικών καταστροφών, και, όταν δεν είναι πλέον απαραίτητες, την ανακύκλωση, την απόρριψη ή, ανάλογα με την περίπτωση, την τελική διαχείρισή τους σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ. 122/2013 (Α' 177), όπως ισχύει, και των κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση αυτού,
- β) διαθέτει και εφαρμόζει διαφορετικά, αξιόπιστα
και ανεξάρτητα μεταξύ τους επίπεδα προστασίας και ασφάλειας των πηγών ακτινοβολίας ώστε εάν ένα επίπεδο αποτύχει, το επόμενο τίθεται άμεσα σε εφαρμογή (defence in depth),
- γ) καθορίζει και εφαρμόζει διαδικασίες και μέτρα για
την πρόληψη, διερεύνηση και ανάλυση ατυχημάτων και συμβάντων καθώς και κατάλληλες διορθωτικές ενέργειες,
- δ) διασφαλίζει τους απαιτούμενους ανθρώπινους και
οικονομικούς πόρους και τεχνικά μέσα και καθορίζει σχέδιο δράσης για τον ασφαλή τερματισμό πρακτικών.
ΤΜΗΜΑ 1
(ΤΜΗΜΑ 1 της Οδηγίας) Εργαλεία βελτιστοποίησης
Άρθρο 6
(Άρθρο 6 της Οδηγίας) Περιοριστικά επίπεδα δόσεων στην επαγγελματική έκθεση, την έκθεση του κοινού και την ιατρική έκθεση
Χάριν βελτιστοποίησης της ακτινοπροστασίας, καθορίζονται περιοριστικά επίπεδα δόσης ως προς την ενεργό ή ισοδύναμη δόση για συγκεκριμένη χρονική περίοδο ως εξής:
- α) Για την επαγγελματική έκθεση, ο οργανισμός, υπό τη
γενική εποπτεία της ΕΕΑΕ, στο πλαίσιο της βελτιστοποίησης, καθορίζει τα περιοριστικά επίπεδα δόσης, τα οποία γνωστοποιεί στην ΕΕΑΕ. Στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, οι τιμές των περιοριστικών επιπέδων δόσης καθορίζονται με τη συνεργασία εργοδότη και οργανισμού και κοινοποιούνται από τον εργοδότη στην ΕΕΑΕ. Το περιοριστικό επίπεδο δόσης για εκθέσεις κατόπιν ειδικής άδειας καθορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 52.
- β) Για την έκθεση του κοινού, η ΕΕΑΕ, με απόφασή της,
καθορίζει τα περιοριστικά επίπεδα δόσης μελών του κοινού από τη σχεδιασμένη λειτουργία συγκεκριμένης πηγής ακτινοβολίας. Η ΕΕΑΕ εξασφαλίζει ότι οι τιμές των ίδιο άτομο από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές.
- γ) Για την ιατρική έκθεση, τα περιοριστικά επίπεδα δόσης εφαρμόζονται μόνο: αα) σε σχέση με την προστασία
όσων παρέχουν φροντίδα και καθορίζονται στο άρθρο 56 του παρόντος. Τα άτομα που παρέχουν φροντίδα δεν θεωρούνται πλέον μέλη του κοινού αναφορικά με τα όρια δόσης, ββ) σε σχέση με την προστασία των εθελοντών που συμμετέχουν στη βιοϊατρική ή ιατρική έρευνα και κλινικές δοκιμές με ραδιοφάρμακα και καθορίζονται στο άρθρο 56 του παρόντος.
Κατά τη διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων τα περιοριστικά επίπεδα δόσης καθορίζονται στο π.δ. 122/2013 περί θέσπισης εθνικού νομοθετικού, ρυθμιστικού και οργανωτικού πλαισίου για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, όπως εκάστοτε ισχύει.
Άρθρο 7
(Άρθρο 7 της Οδηγίας) Επίπεδα αναφοράς
Καθορίζονται επίπεδα αναφοράς για καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης και για καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης. Η βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας δίνει προτεραιότητα σε εκθέσεις πάνω από το επίπεδο αναφοράς, ενώ συνεχίζει να εφαρμόζεται σε εκθέσεις κάτω από το επίπεδο αναφοράς.
Οι τιμές που επιλέγονται για τα επίπεδα αναφοράς εξαρτώνται από το είδος της κατάστασης έκθεσης. Για την επιλογή των τιμών των επιπέδων αναφοράς λαμβάνονται υπόψη τόσο οι απαιτήσεις ακτινοπροστασίας όσο και κοινωνικά κριτήρια. Για την έκθεση του κοινού, ο καθορισμός των επιπέδων αναφοράς λαμβάνει υπόψη το εύρος των επιπέδων αναφοράς που καθορίζεται στο Παράρτημα Ι.
α) Για καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης τα επίπεδα αναφοράς καθορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία των διατάξεων των άρθρων 73 και 101 του παρόντος.
- β) Για τις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης που
αφορούν έκθεση σε ραδόνιο, τα επίπεδα αναφοράς εκφράζονται σε συγκέντρωση ενεργότητας ραδονίου στην ατμόσφαιρα για τους εργαζομένους και τα μέλη του κοινού, όπως αντιστοίχως καθορίζονται στο άρθρο 54 και στο άρθρο 74 του παρόντος.
- γ) Τα επίπεδα αναφοράς ενεργού δόσης για την επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης καθορίζονται στο
άρθρο 53 του παρόντος.
ΤΜΗΜΑ 2
(Τμήμα 2 της Οδηγίας) Όρια δόσης
Άρθρο 8
(Άρθρο 8 της Οδηγίας) Όριο ηλικίας για την έκθεση κατά την εργασία Με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 11, απαγορεύεται η ανάθεση οποιασδήποτε εργασίας σε άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών, η οποία θα μπορούσε να τους καταστήσει εκτιθέμενους εργαζομένους.
Άρθρο 9
(Άρθρο 9 της Οδηγίας) Όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση
Τα όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση εφαρμόζονται στο άθροισμα α) των ετήσιων επαγγελματικών εκθέσεων ενός εργαζομένου από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές, β) της επαγγελματικής έκθεσης σε ραδόνιο στους χώρους εργασίας για την οποία απαιτείται γνωστοποίηση σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 54 και γ) άλλων επαγγελματικών εκθέσεων από καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 100. Στην περίπτωση εργαζομένων έκτακτης ανάγκης εφαρμόζεται το άρθρο 53.
Το όριο της ενεργού δόσης για επαγγελματική έκθεση είναι 20 mSv ανά έτος. Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις, ή σε συγκεκριμένες καταστάσεις έκθεσης οι οποίες έχουν γίνει προηγουμένως αποδεκτές από την ΕΕΑΕ, είναι δυνατό να επιτραπεί ενεργός δόση υψηλότερη, έως 50 mSv, για ένα μεμονωμένο έτος, με την προϋπόθεση ότι η μέση ετήσια δόση κατά τη διάρκεια πέντε συνεχόμενων ετών, συμπεριλαμβανομένων των ετών για τα οποία το όριο έχει ξεπεραστεί, δεν υπερβαίνει τα 20 mSv.
Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της παρ. 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
- α) το όριο της ισοδύναμης δόσης για τον φακό του
οφθαλμού είναι 20 mSv ανά έτος ή 100 mSv κατά τη διάρκεια πέντε συνεχόμενων ετών, με την επιφύλαξη της μέγιστης δόσης των 50 mSv σε ένα μεμονωμένο έτος,
- β) το όριο της ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι
500 mSv ανά έτος, το όριο αυτό ισχύει για τη μέση δόση σε οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή,
- γ) το όριο ισοδύναμης δόσης για τα άκρα είναι 500
mSv ανά έτος.
Άρθρο 10
(Άρθρο 10 της Οδηγίας) Προστασία εγκύων και γαλουχουσών εργαζομένων
Το κυοφορούμενο παιδί απολαύει προστασίας ανάλογης με αυτήν που παρέχεται σε μέλη του κοινού. Μόλις η έγκυος εργαζομένη ενημερώσει τον οργανισμό ή, στην περίπτωση εξωτερικής εργαζομένης, τον εργοδότη σχετικά με την εγκυμοσύνη, ο οργανισμός και ο εργοδότης εξασφαλίζουν ότι οι συνθήκες απασχόλησης για την έγκυο εργαζομένη είναι τέτοιες ώστε η ισοδύναμη δόση στο κυοφορούμενο παιδί να είναι στα κατώτερα λογικώς εφικτά επίπεδα και να μην μπορεί να υπερβαίνει το 1 mSv κατά τη διάρκεια τουλάχιστον της υπόλοιπης εγκυμοσύνης.
Μόλις οι εργαζόμενες ενημερώσουν τον οργανισμό ή, στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, τον εργοδότη, ότι γαλουχούν βρέφος, δεν απασχολούνται πλέον σε εργασία, η οποία συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο πρόσληψης ραδιονουκλιδίων ή ρύπανσης του σώματος.
Άρθρο 11
(Άρθρο 11 της Οδηγίας) Όρια δόσης για τους μαθητευόμενους και τους σπουδαστές
Για τους μαθητευομένους ηλικίας 18 ετών και άνω και για τους σπουδαστές ηλικίας 18 ετών και άνω, οι εργαζομένους.
Για τους μαθητευομένους ηλικίας 16 έως 18 ετών και για τους σπουδαστές ηλικίας 16 έως 18 ετών, οι οποίοι, κατά τις σπουδές τους, είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν πηγές ακτινοβολίας, το ετήσιο όριο για την ενεργό δόση είναι ίσο με 6 mSv.
Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της παρ. 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
- α) το όριο της ισοδύναμης δόσης για τον φακό του
οφθαλμού είναι 15 mSv ανά έτος,
- β) το όριο της ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 150
mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή,
- γ) το όριο της ισοδύναμης δόσης για τα άκρα είναι
150 mSv ανά έτος.
Για τους μαθητευομένους και τους σπουδαστές που δεν υπάγονται στις διατάξεις των παρ. 1, 2 και 3, τα όρια δόσης είναι ίσα με τα όρια δόσης που καθορίζονται στο άρθρο 12 για τα μέλη του κοινού.
Άρθρο 12
(Άρθρο 12 της Οδηγίας) Όρια δόσης για την έκθεση του κοινού
Τα όρια δόσης για την έκθεση του κοινού ισχύουν για το άθροισμα των ετησίων εκθέσεων ενός μέλους του κοινού που προκύπτουν από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές.
Το όριο της ενεργού δόσης για την έκθεση του κοινού είναι 1 mSv ανά έτος.
Πέραν του ορίου δόσης της παρ. 2, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:
- α) το όριο ισοδύναμης δόσης για τον φακό του οφθαλμού είναι 15 mSv ανά έτος,
- β) το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 50
mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm2 δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή.
Άρθρο 13
(Άρθρο 13 της Οδηγίας) Εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης
Για την εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης χρησιμοποιούνται κατάλληλες πρότυπες τιμές και σχέσεις. Για την εξωτερική ακτινοβόληση, χρησιμοποιούνται τα λειτουργικά μεγέθη που καθορίζονται στο τμήμα 2.3 της δημοσίευσης αριθ. 116 της ICRP και για την εσωτερική ακτινοβόληση η δημοσίευση 119 της ICRP. Και στις δύο περιπτώσεις μπορούν να γίνουν αποδεκτές οι επικαιροποιήσεις των δημοσιεύσεων αυτών που κάνει αποδεκτές η ΕΕΑΕ.
α) Για την επαγγελματική έκθεση από εξωτερική ακτινοβόληση το μέγεθος ατομικό ισοδύναμο δόσης βάθους 10 mm, Ηp(10), χρησιμοποιείται ως συντηρητική προσέγγιση της ενεργού δόσης σε περίπτωση που δεν γίνεται χρήση ατομικών προστατευτικών μέσων. Στην περίπτωση χρήσης προστατευτικών μέσων χρησιμοποιούνται κατάλληλοι αλγόριθμοι μετατροπής, όπως ενδείκνυται.
- β) Για την εκτίμηση της ισοδύναμης δόσης για τον φακό
του οφθαλμού από εξωτερική ακτινοβόληση χρησιμοποιείται το ατομικό ισοδύναμο δόσης βάθους 3 mm, Hp(3).
- γ) Για την εκτίμηση της ισοδύναμης δόσης για το δέρμα
και τα άκρα από ολόσωμη ομοιόμορφη εξωτερική ακτινοβόληση χρησιμοποιείται το ατομικό ισοδύναμο δόσης βάθους 0,07 mm, Hp (0,07). Στην περίπτωση ακτινοβόλησης μέρους του δέρματος ή των άκρων, χρησιμοποιούνται κατάλληλοι αλγόριθμοι μετατροπής, όπως ενδείκνυται.
- δ) Για την έκθεση από εσωτερική ακτινοβόληση οφειλόμενη σε ραδιονουκλίδιο ή μείγμα ραδιονουκλιδίων
για την εκτίμηση της ενεργού δόσης χρησιμοποιούνται κατάλληλοι αλγόριθμοι που λαμβάνουν υπόψη τις ποσότητες και τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των ραδιονουκλιδίων και των εκάστοτε φορέων τους, τον τρόπο και τη διάρκεια πρόσληψής τους, τη βιοκινητική τους, καθώς και κατάλληλοι παράγοντες μετατροπής σε ενεργό δόση ή ό,τι άλλο κρίνεται απαραίτητο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
(Κεφάλαιο IV της Οδηγίας) ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Άρθρο 14
(Άρθρο 14 της Οδηγίας) Γενικές υποχρεώσεις εκπαίδευσης, κατάρτισης και παροχής πληροφοριών Για τη θέσπιση ρυθμίσεων προκειμένου να εξασφαλίζεται:
- α) η παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης, κατάρτισης και
πληροφοριών στην ακτινοπροστασία σε όλα τα άτομα, τα καθήκοντα των οποίων απαιτούν συγκεκριμένες ικανότητες σχετικά με την ακτινοπροστασία,
- β) ότι η παροχή κατάρτισης και πληροφοριών επαναλαμβάνεται ανά τακτά διαστήματα και τεκμηριώνεται,
- γ) η καθιέρωση εκπαίδευσης, κατάρτισης και επαναλαμβανόμενης κατάρτισης που επιτρέπουν την αναγνώριση
εμπειρογνωμόνων ακτινοπροστασίας, εμπειρογνωμόνων ιατρικής φυσικής, υπηρεσιών επαγγελματικής υγείας και εξουσιοδότηση παροχής υπηρεσιών δοσιμετρίας και
- δ) η καθιέρωση εκπαίδευσης, κατάρτισης και επαναλαμβανόμενης κατάρτισης που επιτρέπουν την αποδοχή
του ορισμού των εποπτών ακτινοπροστασίας εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42 του ν. 4310/2014.
Άρθρο 15
(Άρθρο 15 της Οδηγίας) Κατάρτιση εκτιθέμενων εργαζομένων και παρεχόμενες σε αυτούς πληροφορίες
Ο οργανισμός παρέχει πληροφορίες στους εκτιθέμενους εργαζομένους του σχετικά με:
- α) τους κινδύνους για την υγεία από την ακτινοβολία,
τους οποίους ενέχει η εργασία τους,
- β) τις γενικές διαδικασίες ακτινοπροστασίας και τις
προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται,
- γ) τις διαδικασίες ακτινοπροστασίας και τις προφυλάξεις που σχετίζονται με τις συνθήκες λειτουργίας και
εργασίας, τόσο για την πρακτική εν γένει, όσο και για
- ε) τη σημασία της τήρησης των τεχνικών, ιατρικών και
διοικητικών απαιτήσεων. Στην περίπτωση των εξωτερικών εργαζομένων, ο εργοδότης εξασφαλίζει ότι παρέχονται οι πληροφορίες σχετικά με τις παραπάνω περιπτώσεις α, β και ε.
Ο οργανισμός ή, σε περίπτωση εξωτερικού εργαζομένου, ο εργοδότης πληροφορεί τις εκτιθέμενες εργαζόμενες για τη σημασία που έχει να δηλώνουν εγκαίρως τυχόν εγκυμοσύνη, δεδομένων των κινδύνων έκθεσης για το κυοφορούμενο παιδί.
Ο οργανισμός ή, σε περίπτωση εξωτερικού εργαζομένου, ο εργοδότης πληροφορεί τις εκτιθέμενες εργαζόμενες για τη σημασία που έχει να ανακοινώνουν έγκαιρα την πρόθεση να γαλουχήσουν βρέφος, δεδομένων των κινδύνων έκθεσης για το γαλουχούμενο βρέφος μετά από πρόσληψη ραδιονουκλιδίων ή ρύπανση του σώματος.
Ο οργανισμός ή, σε περίπτωση εξωτερικού εργαζομένου, ο εργοδότης, παρέχει κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και ενημέρωσης στην ακτινοπροστασία για εκτιθέμενους εργαζομένους.
Πέραν της πληροφόρησης και της κατάρτισης στο πεδίο της ακτινοπροστασίας, όπως προσδιορίζεται στις παρ. 1, 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου, ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για κλειστές πηγές υψηλής ενεργότητας εξασφαλίζει ότι η εν λόγω κατάρτιση περιλαμβάνει ειδικές απαιτήσεις για την ασφαλή διαχείριση και τον έλεγχο των κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας ώστε οι εμπλεκόμενοι εργαζόμενοι να είναι επαρκώς προετοιμασμένοι για κάθε περιστατικό που επηρεάζει την ακτινοπροστασία. Η πληροφόρηση και η κατάρτιση δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις απαραίτητες απαιτήσεις ασφάλειας και περιέχουν συγκεκριμένες πληροφορίες για τις πιθανές συνέπειες της απώλειας του ελέγχου των κλειστών πηγών υψηλής ενεργότητας.
Άρθρο 16
(Άρθρο 16 της Οδηγίας) Ενημέρωση και κατάρτιση εργαζομένων ενδεχομένως εκτιθέμενων σε έκθετες πηγές
Η ΕΕΑΕ, τουλάχιστον ανά διετία, ενημερώνει εγγράφως τις διοικήσεις των εγκαταστάσεων, όπου είναι πολύ πιθανόν να βρεθούν ή να τύχουν κατεργασίας έκθετες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων χώρων συγκέντρωσης παλαιών μετάλλων, μεγάλων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης παλαιών μετάλλων και των σημαντικών κομβικών σημείων διέλευσης, για την πιθανότητα να βρεθούν αντιμέτωπες με πηγή.
Οι διοικήσεις των εγκαταστάσεων που προβλέπονται στην παρ. 1 εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι στην εγκατάστασή τους, οι οποίοι θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με μια πηγή:
- α) λαμβάνουν οδηγίες και κατάρτιση για την οπτική
ανίχνευση των πηγών και των περιεκτών τους,
- β) ενημερώνονται για τα βασικά στοιχεία σχετικά με τις
ιοντίζουσες ακτινοβολίες και τις επιπτώσεις τους,
- γ) ενημερώνονται και καταρτίζονται σχετικά με τα
μέτρα που λαμβάνονται επί τόπου, σε περίπτωση ανίχνευσης ή υποψίας ανίχνευσης πηγής.
Άρθρο 17
(Άρθρο 17 της Οδηγίας) Εκ των προτέρων πληροφόρηση και κατάρτιση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης
Οι διοικήσεις των οργανισμών και των οργανισμών έκτακτης ανάγκης εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έκτακτης ανάγκης, οι οποίοι προσδιορίζονται σε ένα σχέδιο απόκρισης σε έκτακτη ανάγκη ή στο σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης, λαμβάνουν επαρκείς και τακτικά επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που δύναται να ενέχει η επέμβασή τους για την υγεία τους και για τα μέτρα προφύλαξης που θα πρέπει να λαμβάνουν. Η πληροφόρηση αυτή λαμβάνει υπόψη το εύρος των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που είναι δυνατόν να ανακύψουν και το είδος της επέμβασης. Η ΕΕΑΕ, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την κατάρτιση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης.
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 1 συμπληρώνονται καταλλήλως βάσει των ειδικών περιστάσεων.
Ο οργανισμός ή η υπηρεσία έκτακτης ανάγκης παρέχει στους εργαζομένους έκτακτης ανάγκης που αναφέρονται στην παρ. 1:
- α) ενδεδειγμένη κατάρτιση, όπως προβλέπεται στο
σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης που αναφέρεται στο άρθρο 97, ειδικότερα στην περίπτωση β της παρ. 7 του άρθρου αυτού, η εν λόγω κατάρτιση μπορεί να περιλαμβάνει και πρακτικές ασκήσεις,
- β) πέραν της κατάρτισης για τη διαχείριση έκτακτης
ανάγκης της περίπτωσης α, κατάλληλη εκπαίδευση και πληροφορίες σχετικά με την ακτινοπροστασία.
Άρθρο 18
(Άρθρο 18 της Οδηγίας) Εκπαίδευση, πληροφόρηση και κατάρτιση στο πεδίο της ιατρικής έκθεσης
Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ότι οι εφαρμόζοντες την πρακτική και τα άτομα που συμμετέχουν στις πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινικών διαδικασιών έχουν επαρκή εκπαίδευση, πληροφόρηση και θεωρητική και πρακτική κατάρτιση για τη διενέργεια ιατρικών ακτινικών πρακτικών, καθώς και επαρκείς γνώσεις σε θέματα ακτινοπροστασίας. Για τον σκοπό αυτόν το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων με τη συνδρομή της ΕΕΑΕ και σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας μεριμνά ώστε να καταρτίζονται κατάλληλα προγράμματα σπουδών και να αναγνωρίζονται τα αντίστοιχα διπλώματα, πιστοποιητικά ή τυπικά προσόντα.
Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ότι μόνον οι έχοντες παρακολουθήσει τα προγράμματα σπουδών της παρ. 1 δύναται να συμμετέχουν σε πρακτικές πτυχές των ιατρικών ακτινικών διαδικασιών όπως προβλέπεται στην παρ. 2 του άρθρου 57.
Η ΕΕΑΕ σε συνεργασία με τους επιστημονικούς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματικούς φορείς, σχετιζόμε επιμόρφωση σε θέματα ακτινοπροστασίας βάσει των διατάξεων της περίπτωσης κβ της παρ. 4 του άρθρου 43 του ν. 4310/2014. Στην ειδική περίπτωση της κλινικής χρήσης νέων τεχνικών, οι οποίες έχουν προηγουμένως τύχει της σχετικής αιτιολόγησης, ο οργανισμός φροντίζει να οργανώνεται κατάρτιση σχετικά με τις τεχνικές αυτές και τις σχετικές απαιτήσεις ακτινοπροστασίας.
Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα μεριμνούν για την ένταξη του μαθήματος της ακτινοπροστασίας στο βασικό πρόγραμμα σπουδών των ιατρικών, οδοντιατρικών και κτηνιατρικών σχολών σε προπτυχιακό επίπεδο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
(Κεφάλαιο V της Οδηγίας) ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ
ΤΜΗΜΑ 1
Αιτιολόγηση και απαγόρευση πρακτικών
Άρθρο 19
(Άρθρο 19 της Οδηγίας) Αιτιολόγηση πρακτικών
Οι οργανισμοί εφαρμόζουν αιτιολογημένες πρακτικές.
Για την αιτιολόγηση ισχύουν τα εξής:
- α) Οι νέες κατηγορίες ή νέα είδη πρακτικών που συνεπάγονται ιατρικές εκθέσεις και πρακτικών που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης με τη χρήση
ιατρικού ακτινικού εξοπλισμού αιτιολογούνται πριν από την υιοθέτησή τους από την Ειδική Επιτροπή Ιοντιζουσών και μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του άρθρου 23 του ν. 3868/2010 (Α΄ 129).
- β) Οι νέες κατηγορίες ή νέα είδη πρακτικών που δεν
ανήκουν στην περίπτωση α της παρούσας παραγράφου αιτιολογούνται ως κατηγορία ή είδος πρακτικής πριν από την υιοθέτησή τους με απόφαση της ΕΕΑΕ.
- γ) Οι υφιστάμενες κατηγορίες ή είδη πρακτικών που
συνεπάγονται ιατρικές εκθέσεις και πρακτικών που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης με τη χρήση ιατρικού ακτινικού εξοπλισμού μπορεί να επανεξετάζονται από την Ειδική Επιτροπή Ιοντιζουσών και μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του άρθρου 23 του ν. 3868/2010 όσον αφορά την αιτιολόγησή τους ως κατηγορία ή είδος πρακτικής.
- δ) Οι υφιστάμενες κατηγορίες ή είδη πρακτικών που
δεν ανήκουν στην περίπτωση γ της παρούσας παραγράφου μπορεί να επανεξετάζονται από την ΕΕΑΕ όσον αφορά την αιτιολόγησή τους ως κατηγορία ή είδος πρακτικής.
- ε) Πρακτικές που συνεπάγονται ιατρική έκθεση αιτιολογούνται, ως κατηγορία ή ως είδος πρακτικής, λαμβανομένης υπόψη της ιατρικής έκθεσης και της κατά
περίπτωση σχετιζόμενης επαγγελματικής έκθεσης και της έκθεσης του κοινού. Στο επίπεδο της κάθε ατομικής ιατρικής έκθεσης η αιτιολόγηση πραγματοποιείται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 55.
- στ) Πρακτικές στις οποίες εμπλέκονται επαγγελματικές εκθέσεις και εκθέσεις του κοινού αιτιολογούνται
ως κατηγορία ή είδος πρακτικής λαμβανομένων υπόψη αμφότερων των κατηγοριών έκθεσης.
- ζ) Η επανεξέταση των πρακτικών κατά τις περιπτώσεις
- γ) και δ) γίνεται οσάκις υπάρχουν νέα και σημαντικά στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των πρακτικών
ή τις ενδεχόμενες συνέπειές τους ή νέες και σημαντικές πληροφορίες σχετικά με άλλες τεχνικές και τεχνολογίες.
Άρθρο 20
(Άρθρο 20 της Οδηγίας) Πρακτικές που αφορούν καταναλωτικά προϊόντα
Ο οργανισμός που σκοπεύει να κατασκευάσει ή να εισαγάγει καταναλωτικό προϊόν του οποίου η σκοπούμενη χρήση είναι πιθανόν να αποτελεί νέα κατηγορία ή είδος πρακτικής παρέχει στην EEAE όλες τις σχετικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων όσων παρατίθενται στο Παράρτημα ΙV, τμήμα Α, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή της αρχής της αιτιολόγησης.
Βάσει της αξιολόγησης αυτών των πληροφοριών, η ΕΕΑΕ, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα ΙV, τμήμα Β, αποφασίζει κατά πόσον αιτιολογείται η σκοπούμενη χρήση του καταναλωτικού προϊόντος.
Η ΕΕΑΕ ενημερώνει το σημείο επαφής για τις αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (εφεξής Κ-Μ) σχετικά με τις πληροφορίες που έχει λάβει σύμφωνα με την παρ. 1 και, κατόπιν αίτησης, σχετικά με την απόφασή της και τη βάση της απόφασής της.
Απαγορεύεται να πωλούνται ή να διατίθενται στο κοινό καταναλωτικά προϊόντα αν η σκοπούμενη χρήση τους δεν είναι αιτιολογημένη ή, εάν η χρήση τους, δεν πληροί τα κριτήρια εξαίρεσης από την υποχρέωση γνωστοποίησης κατά το άρθρο 26.
Άρθρο 21
(Άρθρο 21 της Οδηγίας) Απαγόρευση πρακτικών
Απαγορεύεται η σκόπιμη προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή τροφίμων, ζωοτροφών και καλλυντικών, καθώς και η εισαγωγή ή εξαγωγή τέτοιων προϊόντων.
Με την επιφύλαξη της κοινής υπουργικής απόφασης 97/2000 (Β' 1370) με την οποία ενσωματώθηκε η Οδηγία 1999/2/ΕΚ (ΕΕ L 66/13.06.1999), οι πρακτικές που περιλαμβάνουν την ενεργοποίηση υλικού που προκαλεί αύξηση της ενεργότητας σε καταναλωτικό προϊόν, η οποία κατά τη στιγμή της διάθεσης στην αγορά δεν μπορεί να παραβλεφθεί από την άποψη της ακτινοπροστασίας, δεν θεωρούνται αιτιολογημένες. Ωστόσο, η ΕΕΑΕ μπορεί να αξιολογήσει συγκεκριμένα είδη πρακτικών αυτής της κατηγορίας, αναφορικά με την αιτιολόγησή τους.
Απαγορεύεται τόσο η σκόπιμη προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή παιγνιδιών και προσωπικών κοσμημάτων, όσο και η εισαγωγή ή εξαγωγή τέτοιων προϊόντων.
Απαγορεύονται οι πρακτικές που αφορούν την ενεργοποίηση υλικών, χρησιμοποιούμενων σε παιγνίδια και προσωπικά κοσμήματα, που έχουν ως αποτέλεσμα, κατά τη στιγμή της διάθεσης των προϊόντων στην αγορά ή της κατασκευής τους, αύξηση της ενεργότητας, η οποία δεν μπορεί να παραβλεφθεί από την άποψη της ακτινοπροστασίας. Επίσης, απαγορεύεται η εισαγωγή ή η εξαγωγή των εν λόγω προϊόντων ή υλικών. Πρακτικές που περιλαμβάνουν εκούσια έκθεση ανθρώπων για λόγους μη ιατρικής απεικόνισης
Οι πρακτικές που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης προσδιορίζονται στο Παράρτημα V.
Η αιτιολόγηση πρακτικών που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης πραγματοποιείται κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 19. Ειδικά για τις πρακτικές της περίπτωσης 6 του τμήματος Α καθώς και όλων των περιπτώσεων του τμήματος Β του Παραρτήματος V η αιτιολόγηση πραγματοποιείται κατόπιν διαβούλευσης με τους οικείους φορείς.
Στην αιτιολόγηση πρακτικών που περιλαμβάνουν εκθέσεις μη ιατρικής απεικόνισης ιδιαίτερη προσοχή δίνεται ιδίως στα εξής:
- α) κάθε τύπος πρακτικής που περιλαμβάνει έκθεση μη
ιατρικής απεικόνισης αιτιολογείται, προτού γίνει γενικά αποδεκτός,
- β) κάθε συγκεκριμένη εφαρμογή ενός γενικά αποδεκτού τύπου πρακτικής αιτιολογείται,
- γ) κάθε ατομική διαδικασία έκθεσης μη ιατρικής απεικόνισης, με τη χρήση ιατρικού ακτινικού εξοπλισμού,
αιτιολογείται εκ των προτέρων, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων στόχων της διαδικασίας και των χαρακτηριστικών του ατόμου που συμμετέχει σε αυτή,
- δ) η γενική και ειδική αιτιολόγηση πρακτικών που
περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης, όπως προσδιορίζεται στις περιπτώσεις α και β, μπορεί να υπόκειται σε επανεξέταση,
- ε) οι περιστάσεις που αιτιολογούν έκθεση μη ιατρικής
απεικόνισης, χωρίς εξατομικευμένη αιτιολόγηση κάθε έκθεσης, υποβάλλονται σε τακτικό έλεγχο.
Η ΕΕΑΕ δύναται να εξαιρεί αιτιολογημένες πρακτικές που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης με τη χρήση ιατρικού ακτινικού εξοπλισμού από την απαίτηση για περιοριστικά επίπεδα δόσεων σύμφωνα με την περίπτωση β της παρ. 1 του άρθρου 6, καθώς και από τα όρια δόσης που καθορίζονται στο άρθρο 12.
Για τις αιτιολογημένες πρακτικές που περιλαμβάνουν έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης:
- α) απαιτείται έγκριση από την ΕΕΑΕ, η οποία χορηγείται
κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 27, 28 και 29,
- β) η ΕΕΑΕ, με απόφασή της, καθορίζει απαιτήσεις για
την πρακτική, συμπεριλαμβανομένων και κριτηρίων ατομικής εφαρμογής, κατόπιν συνεργασίας με άλλους οικείους φορείς και ιατρικές επιστημονικές ενώσεις, κατά περίπτωση,
- γ) σε περίπτωση που χρησιμοποιείται ιατρικός ακτινικός εξοπλισμός:
- αα) εφαρμόζονται οι σχετικές απαιτήσεις που έχουν
προσδιορισθεί για τις ιατρικές εκθέσεις, όπως ορίζονται στο Κεφάλαιο Ζ΄, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων σχετικά με τον εξοπλισμό, τη βελτιστοποίηση, τις ευθύνες, την κατάρτιση και την ειδική προστασία κατά την εγκυμοσύνη και την κατάλληλη συμμετοχή του εμπειρογνώμονα ιατρικής φυσικής,
- ββ) κατά περίπτωση, εφαρμόζονται ειδικά πρωτόκολλα συμβατά με τον σκοπό της έκθεσης και την απαιτούμενη ποιότητα εικόνας,
- γγ) εφόσον είναι πρακτικά εφικτό, μπορούν να καθοριστούν από την ΕΕΑΕ, ειδικά διαγνωστικά επίπεδα
αναφοράς,
- δ) σε περίπτωση που δεν χρησιμοποιείται ιατρικός
ακτινικός εξοπλισμός, η τιμή του περιοριστικού επιπέδου δόσης δεν υπερβαίνει τα 0,5 mSv ανά διαδικασία έκθεσης. Επιπρόσθετα: αα) για την εξατομικευμένη αιτιολόγηση των εκθέσεων μη ιατρικής απεικόνισης αρμόδια είναι η οικεία υπηρεσία ελέγχου, ββ) εκθέσεις μη ιατρικής απεικόνισης χωρίς εξατομικευμένη αιτιολόγηση απαγορεύονται, εκτός και αν συντρέχουν λόγοι εθνικής ασφάλειας. Στην υποπερίπτωση ββ, ο κατά περίπτωση αρμόδιος υπουργός είναι υπεύθυνος για τη λήψη της απόφασης εφαρμογής τέτοιων εκθέσεων καθώς και για το χρονικό διάστημα εφαρμογής τους,
- ε) παρέχεται ενημέρωση από επόπτη ακτινοπροστασίας και επιδιώκεται η συναίνεση του ατόμου που
πρόκειται να εκτεθεί, ενώ οι διωκτικές αρχές διατηρούν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν εκθέσεις μη ιατρικής απεικόνισης χωρίς να απαιτείται η συναίνεση του ατόμου, σε περιπτώσεις ύπαρξης σοβαρών ενδείξεων διάπραξης αδικήματος από το άτομο αυτό.
ΤΜΗΜΑ 2
Κανονιστικός έλεγχος
Άρθρο 23
(Άρθρο 23 της Οδηγίας) Προσδιορισμός πρακτικών που περιλαμβάνουν φυσικά ραδιενεργά υλικά Οι κατηγορίες και τα είδη των πρακτικών που περιλαμβάνουν φυσικά ραδιενεργά υλικά και που προκαλούν έκθεση των εργαζομένων ή μελών του κοινού, η οποία δεν δύναται να παραβλεφθεί από άποψη ακτινοπροστασίας, προσδιορίζονται στον κατάλογο των βιομηχανικών τομέων και εφαρμογών που παρατίθενται στο Παράρτημα VΙ.
Άρθρο 24
(Άρθρο 24 της Οδηγίας) Κλιμακούμενη προσέγγιση στον κανονιστικό έλεγχο
Οι πρακτικές υπόκεινται σε κανονιστικό έλεγχο για τους σκοπούς της ακτινοπροστασίας μέσω γνωστοποίησης, έγκρισης και κατάλληλων επιθεωρήσεων. Ο κανονιστικός έλεγχος είναι ανάλογος του μεγέθους και της πιθανότητας της έκθεσης που προκύπτει από την πρακτική, καθώς και των αποτελεσμάτων που αυτός δύναται να επιφέρει στη μείωση της έκθεσης ή στη βελτίωση της ραδιολογικής ασφάλειας.
Με την επιφύλαξη των άρθρων 27 και 28 και εφόσον ικανοποιούνται τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης από έγκριση του τμήματος Γ του Παραρτήματος VII, ο κανονιστικός έλεγχος περιορίζεται σε γνωστοποίηση και επιθεωρήσεις κατάλληλης συχνότητας.
Οι υποκείμενες σε γνωστοποίηση πρακτικές που δεν εξαιρούνται από έγκριση υπόκεινται σε κανονιστικό έλεγχο μέσω καταχώρισης ή αδειοδότησης.
Η μεταφορά πάσης φύσης ραδιενεργών υλικών υπόκειται για τους σκοπούς της ακτινοπροστασίας στον κανονιστικό έλεγχο της παρ. 1.
Άρθρο 25
(Άρθρο 25 της Οδηγίας) Γνωστοποίηση
Για όλες τις αιτιολογημένες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων όσων προσδιορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 23, και με την επιφύλαξη του άρθρου 26, απαιτείται γνωστοποίησή τους στην ΕΕΑΕ εξαιρουμένων των περιπτώσεων όπου απαιτείται ρητά καταχώριση ή αδειοδότηση.
- α) Η γνωστοποίηση γίνεται από τον οργανισμό πριν
από την έναρξη της πρακτικής. Για τις υφιστάμενες πρακτικές που προσδιορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 23, η γνωστοποίηση γίνεται όσο το δυνατόν συντομότερα από την έκδοση του παρόντος.
- β) Η γνωστοποίηση συνίσταται σε: αα) χορήγηση αριθμού γνωστοποίησης, ββ) καταγραφή στην εθνική βάση
δεδομένων της περίπτωσης γ της παρ. 4 του άρθρου 43 του ν. 4310/2014 και γγ) κατάλληλη συχνότητα επιθεωρήσεων.
- γ) Οι πληροφορίες που παρέχονται κατά τη γνωστοποίηση καθορίζονται στην κοινή υπουργική απόφαση
της παρ. 5 του άρθρου 24.
- δ) Όταν υποβάλλεται αίτηση για έγκριση, δεν απαιτείται χωριστή γνωστοποίηση.
- ε) Νοείται ότι οι εξαιρούμενες από γνωστοποίηση πρακτικές εξαιρούνται και από έγκριση.
Γνωστοποίηση στην ΕΕΑΕ απαιτείται για τους χώρους εργασίας που ορίζονται στην παρ. 3 του άρθρου 54, και για τις καταστάσεις υφιστάμενης έκθεσης που αντιμετωπίζονται ως κατάσταση σχεδιασμένης έκθεσης, όπως ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 100.
Γνωστοποιείται σύμφωνα με το παρόν άρθρο μία πρακτική προσδιορισθείσα σύμφωνα με το άρθρο 23, παρά τα κριτήρια εξαίρεσης του άρθρου 26, όταν η πρακτική αυτή δύναται να προκαλέσει την παρουσία φυσικών ραδιονουκλιδίων στο νερό, τα οποία ενδεχομένως να επηρεάσουν την ποιότητα των παροχών πόσιμου νερού ή να επηρεάσουν άλλες οδούς έκθεσης, έτσι ώστε η πρακτική αυτή να μην μπορεί να αγνοηθεί από άποψη
Άρθρο 26
(Άρθρο 26 της Οδηγίας) Εξαίρεση από την υποχρέωση γνωστοποίησης Οι αιτιολογημένες πρακτικές που αφορούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα δεν χρειάζεται να γνωστοποιούνται:
- α) ραδιενεργά υλικά όταν οι ποσότητες ενεργότητας
δεν υπερβαίνουν αα) συνολικά τις τιμές που καθορίζονται στον πίνακα Β, στήλη 3 του τμήματος Δ του Παραρτήματος VΙΙ και λαμβανομένου υπόψη του τμήματος Α του ιδίου Παραρτήματος ή ββ) τυχόν υψηλότερες τιμές, αποδεκτές κατόπιν απόφασης της ΕΕΑΕ, για συγκεκριμένες εφαρμογές, με την επιφύλαξη να πληρούν τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του τμήματος Γ του Παραρτήματος VΙΙ,
- β) ραδιενεργά υλικά εφόσον οι συγκεντρώσεις ενεργότητας δεν υπερβαίνουν αα) τις τιμές που καθορίζονται
στον πίνακα Α του τμήματος Δ του Παραρτήματος VΙΙ και λαμβανομένων υπόψη των τμημάτων Α και Β του ιδίου Παραρτήματος ή ββ) τυχόν υψηλότερες τιμές, αποδεκτές κατόπιν απόφασης της ΕΕΑΕ, για συγκεκριμένες εφαρμογές, με την επιφύλαξη να πληρούν τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του τμήματος Γ του Παραρτήματος VΙΙ,
- γ) οι ανθρώπινες δραστηριότητες που αφορούν ρυπασμένα από ραδιενέργεια υλικά προκύπτοντα από
εγκεκριμένες απορρίψεις ή υλικά που αποδεσμεύονται σύμφωνα με το άρθρο 30,
- δ) συσκευές που περιέχουν κλειστή πηγή, υπό την
προϋπόθεση ότι:
- αα) οι συγκεκριμένοι τύποι συσκευών έχουν γίνει αποδεκτοί από την ΕΕΑΕ,
- ββ) η συσκευή δεν προκαλεί, υπό κανονικές συνθήκες
λειτουργίας, ρυθμό δόσης μεγαλύτερο του 1 μSv h-1 σε απόσταση 0,1 m από κάθε προσιτή επιφάνειά της, και
- γγ) οι συνθήκες ανακύκλωσης ή τελικής διάθεσης της
κλειστής ραδιενεργού πηγής ή της συσκευής έχουν καθοριστεί με απόφαση της ΕΕΑΕ,
- ε) οποιαδήποτε ηλεκτρική συσκευή, υπό την προϋπόθεση ότι:
- αα) είναι καθοδικός σωλήνας προοριζόμενος για την
προβολή οπτικών εικόνων ή άλλη ηλεκτρική συσκευή που λειτουργεί σε διαφορά δυναμικού κατώτερη ή ίση των 30 κιλοβόλτ (kV), ή ανήκει σε τύπο αποδεκτό από την ΕΕΑΕ, και
- ββ) δεν προκαλεί, υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας, ρυθμό δόσης μεγαλύτερο του 1 μSv h-1 σε απόσταση
0,1 m από κάθε προσιτή επιφάνειά της.
Άρθρο 27
(Άρθρο 27 της Οδηγίας) Καταχώριση ή αδειοδότηση
Απαιτείται καταχώριση ή αδειοδότηση για τις πρακτικές που αφορούν τη λειτουργία γεννητριών ακτινοβολίας ή επιταχυντών, πλην των ηλεκτρονικών μικροσκοπίων, ή ραδιενεργών πηγών για ιατρική έκθεση ή για έκθεση μη ιατρικής απεικόνισης, ή για άλλους λόγους πέραν των προηγουμένων περιπτώσεων έκθεσης.
Με την κοινή υπουργική απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 24 καθορίζονται οι διαδικασίες και τα σχετικά δικαιολογητικά των διαδικασιών καταχώρισης και αδειοδότησης, που ολοκληρώνονται με την έκδοση αποδεικτικού καταχώρισης ή άδειας αντιστοίχως. Με την επιφύλαξη των περιπτώσεων του άρθρου 28 όπου προβλέπεται ρητά η αδειοδότηση των αναφερόμενων πρακτικών, με την ίδια κοινή υπουργική απόφαση εξειδικεύονται οι πρακτικές για τις οποίες απαιτείται καταχώριση ή αδειοδότηση και δύναται να καθοριστούν και άλλα είδη πρακτικών όπου απαιτείται καταχώριση ή αδειοδότηση, λαμβανομένων υπόψη της αποκτηθείσας εμπειρίας από την εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου, του μεγέθους των αναμενόμενων ή των δυνητικών δόσεων, της πολυπλοκότητας της πρακτικής, καθώς και θεμάτων αναφορικά με τη λειτουργική προστασία του κοινού κατά τα αναφερόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 65. Αδειοδότηση Απαιτείται αδειοδότηση για:
- α) εκούσια χορήγηση ραδιενεργών ουσιών σε ανθρώπους και, στον βαθμό που αφορά την ακτινοπροστασία
των ανθρώπων, σε ζώα προς τον σκοπό ιατρικής ή κτηνιατρικής διάγνωσης, θεραπείας ή έρευνας,
- β) λειτουργία και αποξήλωση κάθε πυρηνικής εγκατάστασης και εκμετάλλευση και κλείσιμο ορυχείων ουρανίου,
- γ) εκούσια προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή ή παρασκευή καταναλωτικών προϊόντων,
- δ) εκούσια προσθήκη ραδιενεργών ουσιών στην παραγωγή ή παρασκευή ιατροφαρμακευτικών προϊόντων
ή άλλων προϊόντων, καθώς και η εισαγωγή αυτών των προϊόντων,
- ε) κάθε πρακτική που περιλαμβάνει κλειστή πηγή υψηλής ενεργότητας,
- στ) λειτουργία, αποξήλωση και κλείσιμο οποιασδήποτε
εγκατάστασης για τη μακροχρόνια ή προσωρινή αποθήκευση ή τελική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων, περιλαμβανομένων των εγκαταστάσεων που διαχειρίζονται ραδιενεργά απόβλητα για τους προαναφερόμενους σκοπούς,
- ζ) πρακτικές που έχουν ως αποτέλεσμα την έκλυση στο
περιβάλλον αερίων ή υγρών που περιέχουν σημαντικές ποσότητες ραδιενεργού υλικού.
Άρθρο 29
(Άρθρο 29 της Οδηγίας) Διαδικασία έγκρισης
Για σκοπούς έγκρισης (καταχώριση ή αδειοδότηση) ο οργανισμός παρέχει στην ΕΕΑΕ πληροφορίες σχετικές με την ακτινοπροστασία που είναι ανάλογες της φύσης της πρακτικής και των ενεχόμενων σε αυτήν κινδύνων από ακτινοβολίες.
Οι απαιτούμενες πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται βάσει της παρ. 1 καθώς και τα σχετικά δικαιολογητικά εξειδικεύονται με την κοινή υπουργική απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 24. Ενδεικτικά στο Παράρτημα IX αναφέρονται οι πληροφορίες για την περίπτωση της αδειοδότησης.
Η άδεια περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, συγκεκριμένους όρους της αρμόδιας αρχής, καθώς και αναφορά στις απαιτήσεις της νομοθεσίας, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα στοιχεία της εν λόγω άδειας είναι νομικώς δεσμευτικά, και ότι επιβάλλονται κατάλληλοι περιορισμοί στα λειτουργικά όρια και τις συνθήκες λειτουργίας. Οι ως άνω όροι της αρμόδιας αρχής περιλαμβάνουν την εφαρμογή της αρχής της βελτιστοποίησης και νοούνται ως απαιτήσεις των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας (ΚΑ).
Η άδεια περιλαμβάνει όρους για την έκλυση ραδιενεργών λυμάτων στο περιβάλλον, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου Η΄ για την έγκριση της απόρριψης ραδιενεργών λυμάτων.
Άρθρο 30
(Άρθρο 30 της Οδηγίας) Απαλλαγή από κανονιστικό έλεγχο
Η τελική διάθεση, ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση ραδιενεργών υλικών που προκύπτουν από οποιαδήποτε εγκεκριμένη πρακτική υπόκειται σε έγκριση (καταχώριση ή αδειοδότηση), λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων του π.δ. 122/2013, όπως ισχύει.
Υλικά προς τελική διάθεση, ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση απαλλάσσονται από κανονιστικό έλεγχο, εφόσον οι συγκεντρώσεις ενεργότητας:
- α) για στερεά υλικά, δεν υπερβαίνουν τις τιμές που
καθορίζονται στον πίνακα Α του τμήματος Δ του Παραρτήματος VΙΙ και λαμβανομένου υπόψη του τμήματος Β του ιδίου Παραρτήματος ή
- β) συμμορφώνονται με ειδικά επίπεδα αποδέσμευσης και με σχετικές απαιτήσεις για συγκεκριμένα υλικά
ή για υλικά που προέρχονται από συγκεκριμένα είδη πρακτικών, αυτά τα ειδικά επίπεδα αποδέσμευσης καθορίζονται με απόφαση της ΕΕΑΕ, σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια εξαίρεσης και αποδέσμευσης του τμήματος Γ του Παραρτήματος VΙΙ, και λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών κατευθυντήριων οδηγιών που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (εφεξής Κοινότητα).
Τα επίπεδα αποδέσμευσης για τα υλικά που περιέχουν φυσικά ραδιονουκλίδια, όταν αυτά προκύπτουν από εγκεκριμένες πρακτικές στις οποίες γίνεται επεξεργασία φυσικών ραδιονουκλιδίων για τις ραδιενεργές, σχάσιμες ή αναπαραγωγικές ιδιότητές τους, συμμορφώνονται με τα κριτήρια δόσης για την αποδέσμευση υλικών που περιέχουν τεχνητά ραδιονουκλίδια.
Απαγορεύεται η σκόπιμη αραίωση ραδιενεργών υλικών με σκοπό την απελευθέρωσή τους από τον κανονιστικό έλεγχο. Η ανάμειξη υλικών που λαμβάνει χώρα σε κανονικές δραστηριότητες, όταν δεν εξετάζεται το ζήτημα της ραδιενέργειας, δεν εμπίπτει σε αυτήν την απαγόρευση. Η ΕΕΑΕ μπορεί να επιτρέπει σε συγκεκριμένες περιστάσεις την ανάμειξη ραδιενεργών και μη ραδιενεργών υλικών για λόγους επαναχρησιμοποίησης ή ανακύκλωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
(Κεφάλαιο VI της Οδηγίας) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Άρθρο 31
(Άρθρο 31 της Οδηγίας) Ευθύνη
Ο οργανισμός έχει την κύρια και αποκλειστική ευθύνη για τον προσδιορισμό και την εφαρμογή διαδικασιών και μέτρων για την ακτινοπροστασία των εκτιθέμενων εργαζομένων. Ειδικότερα, ο οργανισμός:
- α) λαμβάνει μέτρα ώστε να αποκτηθεί από τους ως
άνω εργαζομένους νοοτροπία ασφάλειας, η οποία περιλαμβάνει ατομική και συλλογική δέσμευση για την ασφάλεια και προστασία έναντι των ιοντιζουσών ακτινοβολιών,
- β) θεσπίζει και εφαρμόζει πρόγραμμα προστασίας και
ασφάλειας έναντι των ιοντιζουσών ακτινοβολιών που είναι κατάλληλο για την κάθε κατάσταση έκθεσης. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη θέσπιση στόχων για την προστασία και ασφάλεια, καθώς και την εφαρμογή κατάλληλων διαδικασιών και μέτρων ανάλογων προς τους τυχόν δυσλειτουργίες ή ελλείψεις και λαμβάνει μέτρα για την αποτροπή της επανάληψής τους,
- δ) εξασφαλίζει ότι τα μέτρα είναι αρκετά για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί.
Στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, οι ευθύνες του οργανισμού και του εργοδότη εξωτερικών εργαζομένων προβλέπονται στο άρθρο 51.
Σε κάθε οργανισμό, εργοδότη ή οποιονδήποτε άλλον οργανισμό, υπάρχει σαφής καταμερισμός των ευθυνών για την προστασία των εργαζομένων σε οποιαδήποτε κατάσταση έκθεσης, ιδίως για την προστασία:
- α) των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης,
- β) των εργαζομένων που εμπλέκονται στην αποκατάσταση ρυπασμένου εδάφους, κτιρίων και άλλων κατασκευών,
- γ) των εργαζομένων που εκτίθενται σε ραδόνιο στο
χώρο εργασίας, για τις περιπτώσεις της παρ. 3 του άρθρου 54,
- δ) των αυτοαπασχολουμένων και των ατόμων που
εργάζονται σε εθελοντική βάση.
Οι εργοδότες έχουν πρόσβαση στα στοιχεία σχετικά με τη δυνητική έκθεση των εργαζομένων τους υπό την ευθύνη άλλου εργοδότη ή άλλου οργανισμού.
Ο εκτιθέμενος εργαζόμενος κατά την άσκηση των καθηκόντων του τηρεί τις οδηγίες σχετικά με τους κανόνες ασφάλειας και προστασίας και τις οδηγίες σχετικά με τα μέτρα ακτινοπροστασίας που του έχουν δοθεί από τον οργανισμό ή, στην περίπτωση των εξωτερικών εργαζομένων, από τον εργοδότη.
Ο εκτιθέμενος εργαζόμενος μεριμνά για την ενημέρωση, την πληροφόρηση και κατάρτισή του στην ακτινοπροστασία ώστε να είναι σε θέση να προσδιορίσει και προτείνει τρόπους βελτίωσης της εργασίας του σε θέματα ακτινοπροστασίας. Οι προτεινόμενοι τρόποι εξετάζονται από τον οργανισμό.
Άρθρο 32
(Άρθρο 32 της Οδηγίας) Λειτουργική προστασία των εκτιθέμενων εργαζομένων Ο οργανισμός εξασφαλίζει ότι η λειτουργική προστασία εκτιθέμενων εργαζομένων βασίζεται, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του παρόντος, στα εξής:
- α) προκαταρκτική αξιολόγηση για τον προσδιορισμό
της φύσης και του μεγέθους του ενεχόμενου κινδύνου από τις ακτινοβολίες για τους εκτιθέμενους εργαζομένους,
- β) βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας σε όλες τις
συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών εκθέσεων ως συνέπεια πρακτικών που περιλαμβάνουν ιατρικές εκθέσεις,
- γ) ταξινόμηση των εκτιθέμενων εργαζομένων σε διαφορετικές κατηγορίες,
- δ) μέτρα ελέγχου και παρακολούθησης για τις διάφορες περιοχές και συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανόμενης, όπου αυτό απαιτείται, της ατομικής παρακολούθησης,
- ε) ιατρική παρακολούθηση,
- στ) εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση.
Άρθρο 33
(Άρθρο 33 της Οδηγίας) Λειτουργική προστασία μαθητευομένων και σπουδαστών Ο οργανισμός έχει την ευθύνη ώστε:
- α) οι συνθήκες έκθεσης και η λειτουργική προστασία
των μαθητευομένων και σπουδαστών ηλικίας 18 ετών και άνω, που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 11, να είναι ισοδύναμες με εκείνες των εκτιθέμενων εργαζομένων της κατηγορίας Α ή Β, ανάλογα με την περίπτωση,
- β) οι συνθήκες έκθεσης και η λειτουργική προστασία
των μαθητευομένων και σπουδαστών ηλικίας μεταξύ 16 και 18 ετών, που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 11, να είναι ισοδύναμες με εκείνες των εκτιθέμενων εργαζομένων της κατηγορίας Β.
Άρθρο 34
(Άρθρο 34 της Οδηγίας) Συμβουλές από εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας Ο οργανισμός ζητά συμβουλές από εμπειρογνώμονες ακτινοπροστασίας σε διαφόρους τομείς της αρμοδιότητάς τους, όπως περιγράφονται στο άρθρο 82, για τα παρακάτω θέματα που αφορούν την πρακτική:
- α) την εξέταση και τον έλεγχο των διατάξεων προστασίας και των οργάνων μέτρησης,
- β) την προκαταρκτική ανασκόπηση των σχεδίων των
εγκαταστάσεων από την άποψη της ακτινοπροστασίας,
- γ) την αποδοχή σε λειτουργία, από την άποψη της
ακτινοπροστασίας, των νέων πηγών ακτινοβολίας ή των πηγών που έχουν υποστεί τροποποίηση,
- δ) τον περιοδικό έλεγχο της αποτελεσματικότητας των
μέσων και τεχνικών προστασίας,
- ε) τη συστηματική βαθμονόμηση των οργάνων μέτρησης και τον συστηματικό έλεγχο της καλής κατάστασης
λειτουργίας τους και της ορθής χρήσης τους.
Άρθρο 35
(Άρθρο 35 της Οδηγίας) Μέτρα στους χώρους εργασίας
Ο οργανισμός εξασφαλίζει τη λήψη κατάλληλων μέτρων ακτινοπροστασίας για όλους τους χώρους εργασίας όπου οι εργαζόμενοι ενδέχεται να λάβουν έκθεση μεγαλύτερη μιας τιμής ενεργού δόσης της τάξης του 1 mSv ανά έτος ή ισοδύναμης δόσης ύψους 15 mSv ανά έτος για τον φακό του οφθαλμού ή 50 mSv ανά έτος για το δέρμα και τα άκρα. Τα μέτρα αυτά λαμβάνονται αντίστοιχα με τη φύση των εγκαταστάσεων και των πηγών, καθώς και το μέγεθος και τη φύση των ενεχόμενων κινδύνων.
α) Οι χώροι εργασίας που προβλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 54, και σε όποιους από αυτούς η έκθεση των εργαζομένων στο ραδόνιο ενδέχεται να υπερβεί μια ενεργό δόση 6 mSv ετησίως αντιμετωπίζονται ως
- β) Στους χώρους εργασίας που προβλέπονται στην
παρ. 3 του άρθρου 54, και σε όποιους από αυτούς η έκθεση των εργαζομένων στο ραδόνιο ενδέχεται να είναι μικρότερη ή ίση των 6 mSv ετησίως (ενεργού δόσης), ο οργανισμός είναι υπεύθυνος για την ύπαρξη και τήρηση διαδικασιών για την παρακολούθηση των εκθέσεων των εργαζομένων σε συνεχή βάση.
α) Ο οργανισμός που λειτουργεί αεροσκάφος στο οποίο η ενεργός δόση στο ιπτάμενο πλήρωμα από κοσμική ακτινοβολία ενδέχεται να υπερβαίνει το 1 mSv ανά έτος λαμβάνει κατάλληλα μέτρα. Συγκεκριμένα:
- αα) εκτιμά, σύμφωνα με την παρακάτω περίπτωση β,
τα επίπεδα έκθεσης του εν λόγω προσωπικού και τα κοινοποιεί στην ΕΕΑΕ για την καταχώρισή τους στο Εθνικό Αρχείο Δόσεων της περίπτωσης ιη της παρ. 4 του άρθρου 43 του ν. 4310/2014,
- ββ) λαμβάνει υπόψη την εκτιμώμενη έκθεση, κατά τον
προγραμματισμό των δρομολογίων, ώστε να μειώνεται η έκθεση του προσωπικού που εκτίθεται περισσότερο και, αν είναι δυνατόν, αυτή να μην υπερβαίνει μια ενεργό δόση 6 mSv ανά έτος,
- γγ) ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους εργαζομένους
για τους κινδύνους που συνεπάγεται για την υγεία η εργασία τους,
- δδ) εφαρμόζει το άρθρο 10, παρ. 1, για τις εγκύους που
περιλαμβάνονται στο ιπτάμενο προσωπικό.
- β) Οι οργανισμοί της περίπτωσης α εξοπλίζονται με
κατάλληλο, αναγνωρισμένο από την EEAE, υπολογιστικό πρόγραμμα (λογισμικό) για τη δοσιμετρική παρακολούθηση του ιπτάμενου προσωπικού. Η διαδικασία αναγνώρισης του λογισμικού γίνεται με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία πριν την έναρξη καταχώρισης των δόσεων του ιπτάμενου προσωπικού στο Εθνικό Αρχείο Δόσεων που τηρείται στην ΕΕΑΕ. Ο οργανισμός ενημερώνει την ΕΕΑΕ σε περίπτωση αλλαγής του προγράμματος υπολογισμού της δόσης.
- γ) Ειδικότερα, για τους οργανισμούς που λειτουργούν
αεροσκάφος στο οποίο η ενεργός δόση στο ιπτάμενο πλήρωμα από κοσμική ακτινοβολία ενδέχεται να υπερβαίνει μία ενεργό δόση 6 mSv ανά έτος, εφαρμόζονται οι απαιτήσεις του παρόντος Κεφαλαίου λαμβανομένων υπόψη των ειδικών χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης κατάστασης έκθεσης. Η ΕΕΑΕ παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με ποιες απαιτήσεις του παρόντος Κεφαλαίου είναι οι κατάλληλες.
Άρθρο 36
(Άρθρο 36 της Οδηγίας) Ταξινόμηση χώρων εργασίας
Ο οργανισμός εξασφαλίζει την ταξινόμηση των χώρων εργασίας σε διάφορες περιοχές, κατά περίπτωση, βάσει της εκτίμησης των αναμενόμενων ετήσιων δόσεων και της πιθανότητας και του μεγέθους των δυνητικών εκθέσεων.
Υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ ελεγχόμενων και επιβλεπόμενων περιοχών. Η ΕΕΑΕ παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες, που λαμβάνουν υπόψη τις συγκεκριμένες συνθήκες, για την ταξινόμηση των ελεγχόμενων και των επιβλεπόμενων περιοχών.
Οι συνθήκες εργασίας στις ελεγχόμενες και τις επιβλεπόμενες περιοχές υπόκεινται σε συνεχείς ανασκοπήσεις από τον οργανισμό.
Άρθρο 37
(άρθρο 37 της Οδηγίας) Ελεγχόμενες περιοχές
Οι ελάχιστες απαιτήσεις για τις ελεγχόμενες περιοχές είναι οι ακόλουθες:
- α) οι ελεγχόμενες περιοχές είναι οριοθετημένες και η
πρόσβαση σε αυτές περιορίζεται στα άτομα που έχουν λάβει κατάλληλες οδηγίες και ελέγχεται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες που παρέχει ο οργανισμός. Όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος διασποράς ραδιενεργού ρύπανσης λαμβάνονται από τον οργανισμό ειδικά μέτρα, μεταξύ άλλων και μέτρα που αφορούν την είσοδο και έξοδο ατόμων και αγαθών και την παρακολούθηση της ρύπανσης εντός αυτών των περιοχών, κατά περίπτωση δε, και των παρακείμενων περιοχών,
- β) η ραδιολογική επιτήρηση του χώρου εργασίας για
ακτινοβολίες οργανώνεται ανάλογα με τη φύση και την έκταση των κινδύνων από ακτινοβολίες και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39,
- γ) τοποθετείται σήμανση για τον τύπο της περιοχής,
τη φύση των πηγών και τους κινδύνους που απορρέουν από αυτές,
- δ) παρέχονται οδηγίες εργασίας ανάλογα με τον κίνδυνο από ακτινοβολίες που απορρέει από τις πηγές και
τις αντίστοιχες εργασίες,
- ε) ο εργαζόμενος λαμβάνει ειδική κατάρτιση σε σχέση
Η ανάγνωση του παρόντος εγγράφου δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του αντίστοιχου τεύχους της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για τυχόν ανακρίβειες που οφείλονται στη μετατροπή του πρωτοτύπου σε αυτή τη μορφή.
Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται υπό τους όρους επαναχρησιμοποίησης που ορίζει η ίδια η πηγή ΦΕΚ, όχι υπό άδεια της Legalize ούτε υπό άδεια δημόσιου τομέα.
ΦΕΚ
Δημόσιος τομέας (επίσημα κρατικά κείμενα)