Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 198/2020

Το άρθρο 39 και την παρ. 5 του άρθρου 48 του ν. 4609/2019 «Ρυθμίσεις Μέριμνας Προσωπικού Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατολογίας, Στρατιωτικής Δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 67).

Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα, που κωδικοποιήθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005 (A΄ 98), όπως διατηρήθηκε σε ισχύ με την παρ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).

Την από 27.3.2020 εισήγηση του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας.

Το γεγονός ότι όπως προκύπτει από την υπ’ αρ. 88/2020 εισήγηση του προϊσταμένου των οικονομικών υπηρεσιών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, από τις διατάξεις του παρόντος δεν προκαλείται οικονομική επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.

Την υπ’ αρ. 120/2020 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, μετά από πρόταση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, αποφασίζουμε:

Για τους σκοπούς του παρόντος: α. Αξιοπλοΐα είναι η ικανότητα ενός αεροσκάφους ή άλλου αεροναυτικού συστήματος να λειτουργεί κατά την πτήση και στο έδαφος με αποδεκτή ασφάλεια για το πλήρωμα, τους επιβάτες (εφόσον υφίστανται), τα άτομα στο έδαφος ή άλλα τρίτα μέρη. β. Στρατιωτικό αεροσκάφος (εφεξής «αεροσκάφος») είναι ένα αεροσκάφος (αεροπλάνο ή ελικόπτερο, επανδρωμένο ή μη) που έχει σχεδιαστεί ή λειτουργεί για στρατιωτική χρήση. γ. Σύστημα μη επανδρωμένου αεροσκάφους (ΣμηΕΑ) είναι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος, ήτοι το αεροσκάφος που λειτουργεί ή προορίζεται να λειτουργεί αυτόνομα ή εξ αποστάσεως χωρίς χειριστή που να επιβαίνει σε αυτό, και ο εξοπλισμός για τον εξ αποστάσεως έλεγχό του. δ. Στρατιωτικό αεροναυτικό προϊόν (εφεξής «προϊόν») είναι κάθε στρατιωτικό αεροσκάφος, κινητήρας ή έλικας. ε. Στρατιωτικά αεροναυτικά εξαρτήματα και συσκευές (εφεξής «εξαρτήματα και συσκευές») είναι κάθε όργανο, εξοπλισμός, μηχανισμός, συσκευή, παρελκόμενο ή προσάρτημα που χρησιμοποιείται ή πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για τη λειτουργία ή τον έλεγχο ενός αεροσκάφους εν πτήσει και το οποίο εγκαθίσταται ή προσαρτάται στο αεροσκάφος. Συμπεριλαμβάνονται μέρη της ατράκτου, του κινητήρα και του έλικα, καθώς και ο μη εγκατεστημένος εξοπλισμός. στ. Μη εγκατεστημένος εξοπλισμός είναι κάθε όργανο, εξοπλισμός, μηχανισμός, διάταξη, προσάρτημα, ή λογισμικό που φέρει αεροσκάφος, το οποίο δεν αποτελεί εξάρτημα και χρησιμοποιείται ή προορίζεται να χρησιμοποιηθεί στη λειτουργία ή στον έλεγχο του αεροσκάφους, υποστηρίζει την επιβιωσιμότητα των επιβαινόντων ή μπορεί να επηρεάσει την ασφαλή λειτουργία του αεροσκάφους. ζ. Εθνική Στρατιωτική Αρχή Αξιοπλοΐας (ΕΣΑΑ), εφεξής «Αρχή», είναι η εθνική αρχή που συνεστήθη με το άρθρο 39 του ν. 4609/2019. η. Φορέας είναι υπηρεσία των Ενόπλων Δυνάμεων ή πρόσωπο (νομικό ή φυσικό) που ασχολείται με τη σχεδίαση, παραγωγή, συντήρηση ή παροχή εκπαίδευσης σε προσωπικό συντήρησης προϊόντων, εξαρτημάτων και συσκευών. θ. Βάση πιστοποίησης τύπου είναι το σύνολο των εφαρμοστέων τεχνικών προδιαγραφών που χρησιμοποιούνται για την πιστοποίηση του τύπου ενός προϊόντος, με τις οποίες ικανοποιούνται οι βασικές απαιτήσεις αξιοπλοΐας του Παραρτήματος του παρόντος διατάγματος, και η οποία χρησιμοποιείται για την έκδοση στρατιωτικού πιστοποιητικού τύπου ή στρατιωτικού συμπληρωματικού πιστοποιητικού τύπου. Σε περίπτωση που το προϊόν έχει χαρακτηριστικά σχεδίασης, τα οποία είναι η προσδοκώμενη χρήση του είναι μη συμβατική, η βάση πιστοποίησης τύπου περιλαμβάνει και κάθε άλλη τεχνική προδιαγραφή ασφαλείας που κρίνεται απαραίτητη από την Αρχή για την εξασφάλιση επιπέδου ασφαλείας ισοδύναμου με εκείνο που προβλέπουν οι εφαρμοστέες τεχνικές προδιαγραφές πιστοποίησης. ι. Εποπτεία είναι η εξακρίβωση, από την Αρχή ή για λογαριασμό της, σε συνεχή βάση, ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι απαιτήσεις αξιοπλοΐας. ια. Εγκεκριμένος φορέας είναι ο φορέας που έχει πιστοποιηθεί από την Αρχή ότι εφαρμόζει τα καθορισμένα κριτήρια αξιοπλοΐας. ιβ. Πιστοποίηση είναι η κάθε μορφής αναγνώριση, κατόπιν αξιολόγησης, ότι νομικό ή φυσικό πρόσωπο, προϊόν, εξάρτημα ή μη εγκατεστημένος εξοπλισμός, συμμορφώνεται με τις εκάστοτε εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας, με την έκδοση πιστοποιητικού που βεβαιώνει τη συμμόρφωση. ιγ. Σχέδιο τύπου είναι το ελάχιστο σύνολο των εγκεκριμένων δεδομένων, στοιχείων και πληροφοριών της σχεδίασης που είναι αναγκαία για να καθοριστεί ο τύπος του προϊόντος. ιδ. Στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου είναι το πιστοποιητικό που βεβαιώνει ότι το σχέδιο τύπου ενός προϊόντος συμμορφώνεται με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας. ιε. Συμπληρωματικό στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου είναι το πιστοποιητικό που βεβαιώνει ότι μια σημαντική αλλαγή στο σχέδιο τύπου του προϊόντος, για το οποίο έχει προηγουμένως εκδοθεί στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου, συμμορφώνεται με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας. ιστ. Στρατιωτικό πιστοποιητικό αξιοπλοΐας (εφεξής «πιστοποιητικό αξιοπλοΐας») είναι το πιστοποιητικό που βεβαιώνει ότι ένα αεροσκάφος συμμορφώνεται με εγκεκριμένο και σε ισχύ στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου ή συμπληρωματικό στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου και ότι με βάση τις επιθεωρήσεις, τους ελέγχους και τις δοκιμές που έχουν εκτελεστεί μπορεί να λειτουργεί με αποδεκτή ασφάλεια. ιζ. Αξιοπλοΐα σχεδίασης (continued airworthiness) είναι το σύνολο των διαδικασιών που ακολουθούνται με σκοπό να επιβεβαιωθεί ότι οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες έχει χορηγηθεί ένα στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου ή ένα συμπληρωματικό στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου, εξακολουθούν να ισχύουν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της ισχύος του πιστοποιητικού. ιη. Αξιοπλοΐα συντήρησης (continuing airworthiness) είναι το σύνολο των διαδικασιών που διασφαλίζουν ότι το αεροσκάφος ανά πάσα χρονική στιγμή στη λειτουργική ζωή του συμμορφώνεται με τις εν ισχύ απαιτήσεις αξιοπλοΐας και τελεί σε κατάσταση για ασφαλή λειτουργία. ιθ. Οδηγία αξιοπλοΐας είναι έγγραφο που επιτάσσει τις ενέργειες που πρέπει να εκτελεστούν σε ένα αεροσκάφος προκειμένου να αποκατασταθεί το αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας όταν υφίστανται ενδείξεις ότι αυτό διακυβεύεται. κ. Στρατιωτική άδεια πτήσης (εφεξής «άδεια πτήσης»), είναι η άδεια που εκδίδεται για ένα αεροσκάφος το οποίο δεν καλύπτει ή δεν έχει αποδειχθεί ότι καλύπτει τις απαιτήσεις αξιοπλοΐας, πλην όμως είναι ικανό για ασφαλή πτήση υπό καθορισμένες προϋποθέσεις και συνθήκες. κα. Εθνικοί Στρατιωτικοί Κανονισμοί Αξιοπλοΐας (ΕΣΚΑ) είναι στρατιωτικά δημοσιεύματα τεχνικής φύσης, στα οποία εξειδικεύονται με λεπτομερειακό τρόπο οι απαιτήσεις αξιοπλοΐας.

Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος διατάγματος υπάγονται τα στρατιωτικά αεροσκάφη ή αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται από τις Ένοπλες Δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΣμηΕΑ και των λοιπών προϊόντων, εξαρτημάτων και συσκευών, πλην όσων αναφέρονται στην παρ. 2 του παρόντος άρθρου. Ειδικότερα, οι διατάξεις του παρόντος διατάγματος εφαρμόζονται: α. Στη σχεδίαση, στην παραγωγή και στη συντήρηση προϊόντων, εξαρτημάτων, συσκευών και μη εγκατεστημένου εξοπλισμού. β. Στους φορείς που σχεδιάζουν, παράγουν και συντηρούν προϊόντα, εξαρτήματα, συσκευές και μη εγκατεστημένο εξοπλισμό. γ. Στους φορείς που εκπαιδεύουν το προσωπικό συντήρησης προϊόντων, εξαρτημάτων, συσκευών και μη εγκατεστημένου εξοπλισμού.

Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος διατάγματος δεν εμπίπτουν: α. Τα ιστορικά αεροσκάφη που πληρούν τα ακόλουθα κριτήρια: αα. Η αρχική τους σχεδίαση ολοκληρώθηκε πριν την 1η Ιανουαρίου 1955 και η παραγωγή τους έπαυσε πριν την 1η Ιανουαρίου 1975, ή ββ. Συμμετείχαν σε σημαντικό ιστορικό γεγονός ή έχουν ιστορική σημασία στην εξέλιξη της αεροπορίας. β. Τα αεροσκάφη που έχουν σχεδιασθεί ή τροποποιηθεί για ερευνητικούς, πειραματικούς ή επιστημονικούς σκοπούς και συνήθως παράγονται σε ιδιαίτερα περιορισμένο αριθμό. γ. Τα αντίγραφα αεροσκαφών που πληρούν τα κριτήρια της περίπτ. α’, η δομική σχεδίαση των οποίων είναι πανομοιότυπη με τα πρωτότυπα αεροσκάφη. δ. Τα αερόπλοια και τα αερόστατα.

Κάθε προϊόν πρέπει να εκπληρώνει τις βασικές απαιτήσεις αξιοπλοΐας που καθορίζονται αναλυτικά στο Παράρτημα.

Η συμμόρφωση των προϊόντων, εξαρτημάτων και συσκευών και μη εγκατεστημένου εξοπλισμού με τις απαιτήσεις αξιοπλοΐας επιτυγχάνεται σύμφωνα με τα παρακάτω: εγκατεστημένα σε αυτό εξαρτήματα και συσκευές. Το στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου και οι μεταβολές του εκδίδονται εφόσον αποδεικνύεται ότι το προϊόν συμμορφώνεται με τη βάση πιστοποίησης τύπου και τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας και υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ή χαρακτηριστικά που καθιστούν επισφαλή τη λειτουργία του. β. Τα εξαρτήματα, οι συσκευές και ο μη εγκατεστημένος εξοπλισμός υπόκεινται σε πιστοποίηση και διαθέτουν πιστοποιητικά που βεβαιώνουν τη συμμόρφωσή τους με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας. γ. Κάθε μείζων αλλαγή σε εγκεκριμένο σχέδιο τύπου προϊόντος, υπόκειται σε πιστοποίηση και εγκρίνεται με την έκδοση συμπληρωματικού στρατιωτικού πιστοποιητικού τύπου. δ. Κάθε μείζων επισκευή προϊόντος υπόκειται σε πιστοποίηση και λαμβάνει έγκριση. ε. Για την ανάληψη και εκτέλεση πτήσης κάθε αεροσκάφος των Ενόπλων Δυνάμεων πρέπει να: αα. είναι καταχωρισμένο στο μητρώο αεροσκαφών της Αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 8. ββ. διαθέτει πιστοποιητικό αξιοπλοΐας, το οποίο βεβαιώνει ότι το αεροσκάφος συμμορφώνεται με το σχέδιο τύπου που έχει εγκριθεί στο στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου ή στο συμπληρωματικό στρατιωτικό πιστοποιητικό τύπου και ότι με βάση τη σχετική τεχνική βιβλιογραφία, τις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους, βρίσκεται σε κατάσταση για ασφαλή λειτουργία. Το πιστοποιητικό αξιοπλοΐας παραμένει σε ισχύ εφόσον δεν έχει ανασταλεί ή ανακληθεί και ενόσω το αεροσκάφος συντηρείται, σύμφωνα με τις βασικές απαιτήσεις αξιοπλοΐας που καθορίζονται στο Παράρτημα.

Κατ’ εξαίρεση είναι δυνατό να εκδοθεί άδεια πτήσης για συγκεκριμένο αεροσκάφος, το οποίο δεν διαθέτει πιστοποιητικό αξιοπλοΐας εν ισχύ ή δεν έχει αποδειχθεί ότι καλύπτει τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αξιοπλοΐας, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται και εγκρίνονται κατά περίπτωση από την Αρχή. Οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να είναι σύμφωνες με τους συναφείς διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες ή τους σχετικούς επιστημονικούς κανόνες.

Το προσωπικό που είναι υπεύθυνο για την αποδέσμευση προς χρήση προϊόντος, εξαρτήματος ή συσκευής μετά από εργασίες συντήρησης υποχρεούται να διαθέτει άδεια που εκδίδεται από την Αρχή.

Οι φορείς που είναι υπεύθυνοι για: α. τη σχεδίαση και την παραγωγή προϊόντων, εξαρτημάτων και συσκευών, β. τη συντήρηση προϊόντων, εξαρτημάτων και συσκευών, γ. την εκπαίδευση του προσωπικού που συντηρεί προϊόντα, εξαρτήματα και συσκευές, λαμβάνουν έγκριση από την Αρχή, εφόσον αποδεικνύουν ότι διαθέτουν τις απαραίτητες ικανότητες και τα μέσα για την εκτέλεση των ανωτέρω δραστηριοτήτων. Στους εγκεκριμένους φορείς παρέχονται από την Αρχή συναφή προς τις ως άνω δραστηριότητες προνόμια που προσδιορίζονται στους όρους έγκρισης.

Για την πιστοποίηση ενός προϊόντος ο φορέας σχεδίασης υποβάλλει σχετική αίτηση στην Αρχή, επισυνάπτοντας την απόδειξη καταβολής του ειδικού τέλους της παρ. 4. Για την εξέταση της αίτησης, ο φορέας απαιτείται να έχει εγκριθεί ως φορέας σχεδίασης σύμφωνα με το άρθρο 5, άλλως η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Με την υποβολή της αίτησης και εφόσον συντρέχει η προϋπόθεση του προηγούμενου εδαφίου, αρχίζει η διαδικασία πιστοποίησης, η οποία περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: α. Υποβολή πρότασης προγράμματος πιστοποίησης από τον φορέα σχεδίασης, στο οποίο περιλαμβάνονται η βάση πιστοποίησης τύπου και τα αποδεκτά από την Αρχή μέσα συμμόρφωσης. β. Αξιολόγηση και έγκριση του εν λόγω προγράμματος από την Αρχή. γ. Υλοποίηση του εγκεκριμένου προγράμματος πιστοποίησης από τον φορέα σχεδίασης και υποβολή στην Αρχή δήλωσης εκ μέρους του ότι η σχεδίαση του προϊόντος συμμορφώνεται προς την ισχύουσα βάση πιστοποίησης τύπου, καθώς και του υλικού βάσει του οποίου τεκμηριώνεται η συμμόρφωση. δ. Αξιολόγηση του υλικού τεκμηρίωσης από την Αρχή και έκδοση στρατιωτικού πιστοποιητικού τύπου, εφόσον αποδεικνύεται ότι το προϊόν πληροί την εφαρμοστέα βάση πιστοποίησης τύπου.

Στις περιπτώσεις που ζητείται η έκδοση πιστοποιητικού για τη σχεδίαση εξαρτημάτων και συσκευών, το πιστοποιητικό εκδίδεται κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης και εφόσον ο αιτών αποδεικνύει ότι το εξάρτημα ή η συσκευή πληροί τη βάση πιστοποίησης τύπου, η οποία καθορίζεται από την Αρχή.

Για την έκδοση από την Αρχή συμπληρωματικού στρατιωτικού πιστοποιητικού τύπου μετά από μείζονα αλλαγή σε εγκεκριμένο σχέδιο τύπου προϊόντος, σύμφωνα με την περ. γ της παρ. 2 του άρθρου 3, ισχύει η διαδικασία της παρ. 1.

Για την πιστοποίηση και την έκδοση πιστοποιητικών για προϊόντα εξαρτήματα, συσκευές και μη εγκατεστημένο εξοπλισμό, καθώς και για την έκδοση συμπληρωματικών στρατιωτικών πιστοποιητικών τύπου προϊόντων και την έγκριση μειζόνων επισκευών προϊόντων, επιβάλλεται ειδικό τέλος πιστοποίησης, το ύψος του οποίου καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας που εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 55 του ν.δ. 721/1970 (Α΄ 251). Οι φορείς των Ενόπλων Δυνάμεων απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής του τέλους του προηγούμενου εδαφίου.

Οι φορείς που είναι αρμόδιοι για: α. τη σχεδίαση και την παραγωγή προϊόντων, εξαρτημάτων, συσκευών και μη εγκατεστημένου εξοπλισμού, β. τη συντήρηση και τη διαχείριση της αξιοπλοΐας συντήρησης, συμπεριλαμβανομένων των επισκευών, συντήρηση, υπόκεινται σε πιστοποίηση και λαμβάνουν έγκριση από την Αρχή. Στην έγκριση αυτή προσδιορίζονται τα προνόμια που αποδίδονται στον φορέα και το πεδίο της έγκρισης.

Για την χορήγηση έγκρισης, κάθε ενδιαφερόμενος υποβάλλει σχετική αίτηση στην Αρχή, επισυνάπτοντας την απόδειξη καταβολής του ειδικού τέλους της παρ. 5. Η έγκριση χορηγείται εφόσον ο φορέας αποδεικνύει ότι συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις που προβλέπονται για τους φορείς σχεδίασης, παραγωγής, συντήρησης και εκπαίδευσης προσωπικού συντήρησης που καθορίζονται στο παρόν διάταγμα και εξειδικεύονται στους ΕΣΚΑ.

Οι εγκρίσεις δύναται να τροποποιούνται ώστε να προστίθενται ή να αφαιρούνται προνόμια, να περιορίζονται, να αναστέλλονται ή να ανακαλούνται από την Αρχή, όταν ο κάτοχος δεν συμμορφώνεται πλέον με τους κανόνες και τις διαδικασίες διατήρησης της χορηγηθείσας έγκρισης.

Η εποπτεία των εγκεκριμένων φορέων πραγματοποιείται από την Αρχή μέσω ελέγχων και επιθεωρήσεων, κατά τους οποίους επιβεβαιώνονται οι όροι υπό τους οποίους χορηγήθηκε η έγκριση και δύναται να καταλήγει στην ανανέωση, αναστολή ή ανάκληση αυτής από την Αρχή.

Για τη χορήγηση εγκρίσεων και την εποπτεία φορέων επιβάλλεται ειδικό τέλος έγκρισης και εποπτείας φορέων, το ύψος του οποίου καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας που εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 55 του ν.δ. 721/1970 (Α΄ 251). Οι φορείς των Ενόπλων Δυνάμεων απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής του τέλους του προηγούμενου εδαφίου.

Το προσωπικό που είναι αρμόδιο για την αποδέσμευση προϊόντων, εξαρτημάτων, συσκευών και μη εγκατεστημένου εξοπλισμού έπειτα από συντήρηση υποχρεούται να διαθέτει άδεια.

Η άδεια αυτή χορηγείται από την Αρχή κατόπιν αίτησης, στην οποία επισυνάπτεται η απόδειξη καταβολής του ειδικού τέλους της παρ. 4, εφόσον: α. Ο αιτών αποδεικνύει ότι έχει ολοκληρώσει επιτυχώς πρόγραμμα θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης προσωπικού συντήρησης, το περιεχόμενο του οποίου εξειδικεύεται στους ΕΣΚΑ. β. Η θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση παρέχεται στον αιτούντα από φορέα εγκεκριμένο την Αρχή, σύμφωνα με το άρθρο 5.

Στην άδεια της παρ. 1 του παρόντος άρθρου προσδιορίζονται τα δικαιώματα που χορηγούνται στο προσωπικό. Η άδεια μπορεί να τροποποιείται, ώστε να προστίθενται ή να αφαιρούνται δικαιώματα, να περιορίζεται, να αναστέλλεται ή να ανακαλείται, όταν ο κάτοχος δεν συμμορφώνεται πλέον με τους κανόνες και τις διαδικασίες διατήρησης της χορηγηθείσας έγκρισης.

Για τη χορήγηση και τροποποίηση αδειών σε προσωπικό συντήρησης επιβάλλεται ειδικό τέλος χορήγησης και τροποποίησης αδειών, το ύψος του οποίου καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας που εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 55 του ν.δ. 721/1970 (Α΄ 251). Το προσωπικό συντήρησης των Ενόπλων Δυνάμεων απαλλάσσεται από την υποχρέωση καταβολής του τέλους του προηγούμενου εδαφίου.

Η Αρχή δύναται να αναγνωρίζει αρχές αξιοπλοΐας άλλων χωρών, είτε επί του συνόλου είτε επί των επιμέρους λειτουργιών και διαδικασιών τους. Οι αναγνωρίσεις του προηγούμενου εδαφίου δύναται να είναι διμερείς ή πολυμερείς.