Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου — ΦΕΚ A' 220/2025

Τις διατάξεις:

Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Το γεγονός ότι η παρούσα δεν αφορά σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.

Την υπό στοιχεία 201235 ΕΞ 2025/19.11.2025 εισήγηση του αρμόδιου για το ΕΠΑ Υπουργού, Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αποφασίζει: Την έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) για την Προγραμματική Περίοδο 2026-2030, το οποίο έχει ως εξής: Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Επενδύσεων Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού ΠΔΕ

Εισαγωγή ............................................................................................................................................5

Αναπτυξιακές ανάγκες και δυνατότητες σε εθνικό επίπεδο και η συμβολή των δημοσίων επενδύσεων .............................................................................................................................................7 2.1 Αναπτυξιακές ανάγκες για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων.10 2.1.1 Ενίσχυση της απασχόλησης και περαιτέρω μείωση της ανεργίας.......................................10 2.1.2 Μακροοικονομικές εξελίξεις και ενίσχυση εισοδημάτων ...................................................12 2.1.3 Δημογραφικές εξελίξεις.......................................................................................................12 2.1.4 Ψηφιακός μετασχηματισμός και καινοτομία .......................................................................13 2.1.5 Κλιματική κρίση και πολιτική προστασία ...........................................................................14 2.1.6 Λοιπές προκλήσεις...............................................................................................................15 2.2 Αναπτυξιακές δυνατότητες από την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων ................17 2.2.1 Γεωγραφική θέση.................................................................................................................17 2.2.2 Φυσικό περιβάλλον και κλίμα .............................................................................................17 2.2.3 Πολιτιστική κληρονομιά......................................................................................................17 2.3. Η συμβολή των δημοσίων επενδύσεων .....................................................................................18

Η εμπειρία και τα διδάγματα της Προγραμματικής Περιόδου 2021- 2025......................................21

Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 ......................................................................................27 4.1. Άξονες Σχεδιασμού και Συστατικά στοιχεία ΕΠΑ 2026-2030..................................................27 4.2. Αναπτυξιακοί στόχοι..................................................................................................................30 4.2.1 Κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη.........................................................................................30 4.2.2. Ανάπτυξη υποδομών και μεταφορών .................................................................................32 4.2.3. Πολιτική προστασία και κλιματική αλλαγή........................................................................33 4.2.4. Καινοτομία, εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα.............................................................35 4.2.5. Ψηφιακός μετασχηματισμός και τεχνητή νοημοσύνη ........................................................37 4.2.6. Πράσινη ανάπτυξη και πράσινος μετασχηματισμός...........................................................38 4.2.7. Υποστήριξη προγραμμάτων................................................................................................40 Παράρτημα: Αντιστοίχιση προτεραιοτήτων με ειδικούς στόχους, ανάγκες και δυνατότητες ανά αναπτυξιακό στόχο .......................................................................................................................42

Προϋπολογισμός ΕΠΑ 2026-2030 και κατανομή.............................................................................55

Επιδιωκόμενα αποτελέσματα............................................................................................................59 Με τον ν. 4635/2019 «Επενδύω στην Ελλάδα και άλλες διατάξεις» (Α' 167) ενεργοποιήθηκε το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) και θεσμοθετήθηκε ένα ολοκληρωμένο σύστημα για τον σχεδιασμό, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ). Με το ΕΠΑ εισήχθησαν η μεσοπρόθεσμη στοχοθεσία και η υπαγωγή των παρεμβάσεων του ΑΠΔΕ σε στρατηγικούς στόχους, ιεραρχούμενες αναπτυξιακές προτεραιότητες και επιδιωκόμενα αποτελέσματα από την εφαρμογή του. Τα Τομεακά Προγράμματα Ανάπτυξης (ΤΠΑ) και Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης (ΠΠΑ), τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ΕΠΑ, και τα οποία καταρτίζονται από τα αρμόδια Υπουργεία και τις Περιφέρειες και εγκρίνονται με απόφαση του αρμόδιου για το ΕΠΑ Υπουργού, περιλαμβάνουν τους στόχους του μεσοπρόθεσμου αναπτυξιακού προγραμματισμού στον τομέα ευθύνης του αντίστοιχου φορέα, με βάση τον προγραμματισμό του ΕΠΑ και την κατανομή των πόρων του ΕΠΑ που του αναλογούν. Οι προγραμματικές περίοδοι του ΕΠΑ έχουν πενταετή διάρκεια. Η πρώτη προγραμματική περίοδος ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2021. Το ΕΠΑ 2021-2025 διαμορφώθηκε σύμφωνα με το σχέδιο ανάπτυξης της χώρας για την παραγωγική ανάταξη, την ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Πέντε χρόνια μετά τη θέσπιση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, των ΤΠΑ, ΠΠΑ και των Ειδικών Προγραμμάτων που αυτό περιλαμβάνει, πέντε χρόνια υλοποίησης δράσεων και έργων που εντάσσονται σε αυτά, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην αξιοποίηση και διαχείριση των σταθερά αυξανόμενων διαθέσιμων εθνικών πόρων, με τη χρηματοδότηση κρίσιμων δημοσίων επενδύσεων, καθιστώντας το ΕΠΑ καταλύτη για την εδραίωση μιας ισχυρής και βιώσιμης εθνικής, περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης. Το ΕΠΑ 2026-2030 αποτελεί τη δεύτερη προγραμματική περίοδο εφαρμογής του χρηματοδοτικού εργαλείου και ξεκινά σε μια κρίσιμη καμπή για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Μετά την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας COVID-19 και της ενεργειακής κρίσης, η χώρα βρίσκεται σε τροχιά ανάκαμψης και παγίωσης της ανάπτυξης. Οι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας είναι σταθερά υψηλοί, η ανεργία έχει υποχωρήσει σημαντικά, ενώ οι επενδύσεις εμφανίζουν δυναμική πορεία. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΕΠΑ 2026-2030 διαμορφώνεται με βάση το στρατηγικό σχέδιο της χώρας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης, την εθνική στρατηγική για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, τις ετήσιες και μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές δυνατότητες, καθώς και τα διδάγματα και την εμπειρία από την υλοποίηση του ΕΠΑ 2021-2025. Παράλληλα με τη διαμόρφωση του ΕΠΑ 2026-2030, συντρέχει και η διαμόρφωση ενός νέου, αυτοτελούς και σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου που θα διέπει την υλοποίηση της 2ης Προγραμματικής Περιόδου, το οποίο θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την ταχεία, στοχευμένη και αποτελεσματική ενεργοποίηση και υλοποίηση του ΕΠΑ 2026-2030. Συνοψίζοντας, το ΕΠΑ 2026-2030 συντάσσεται σε συνέχεια της επιτυχημένης υλοποίησης του ΕΠΑ 2021-2025, το οποίο συνέβαλε καθοριστικά στην αντιμετώπιση των πολλαπλών κρίσεων που αντιμετώπισε η χώρα. Τα βασικά στοιχεία της νέας προγραμματικής περιόδου είναι: ▪ Ενισχυμένος προϋπολογισμός σε σχέση με τον αντίστοιχο προϋπολογισμό της Προγραμματικής Περιόδου 2021-2025, για την ένταξη και υλοποίηση νέων έργων, την ένταξη της πενταετούς δαπάνης έργων που χρηματοδοτούνταν με εθνικούς πόρους και βρίσκονταν ενταγμένα στο συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΑΠΔΕ, καθώς και για την υλοποίηση έργων που είχαν ενταχθεί στο ΕΠΑ 2021-2025 προς ωρίμανση και μεταφορά στη νέα Προγραμματική Περίοδο (ΠΠ). ▪ Επαρκείς πόροι για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της ΠΠ 2021-2025, συμπληρωματικά του προϋπολογισμού της ΠΠ 2026-2030. ▪ Συμπληρωματικότητα με τα συγχρηματοδοτούμενα Προγράμματα και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. ▪ Καθοριστική συμβολή στην υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. ▪ Έμφαση σε στρατηγικές προτεραιότητες. ▪ Αποκέντρωση διαδικασιών και ενδυνάμωση των φορέων χάραξης πολιτικής και των Υπηρεσιών Διαχείρισης. ▪ Καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία: Επέκταση της χρήσης χρηματοδοτικών μέσων (εγγυήσεις, δάνεια, συμμετοχές σε κεφάλαιο) και των Συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων. Συνεπώς, με το παρόν σχέδιο ΕΠΑ 2026-2030, παράλληλα με την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου που θα διέπει τη νέα Προγραμματική Περίοδο, καθώς και την απρόσκοπτη υλοποίηση και χρηματοδότηση των έργων του ΕΠΑ 2021-2025, επιδιώκονται επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την αναπτυξιακή πορεία της χώρας, την ανταγωνιστικότητα και τη συνοχή, εδραιώνοντας μια ισχυρή και ανθεκτική οικονομία που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της

Αναπτυξιακές ανάγκες και δυνατότητες σε εθνικό επίπεδο και η συμβολή των δημοσίων επενδύσεων Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο μετάβασης. Ύστερα από τη μακρά και πολυεπίπεδη οικονομική κρίση (έτη 2010-2018), την πανδημία COVID-19 και τις σοβαρές επιπτώσεις της (έτη 2020-2023), καθώς και την πρόσφατη ενεργειακή κρίση (έτη 2022-2023), η χώρα έχει καταφέρει να επανέλθει σε τροχιά σταθερής ανάπτυξης. Καθώς πλησιάζει η δεύτερη προγραμματική περίοδος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, η ελληνική οικονομία διαθέτει πλέον ενισχυμένα θεμέλια ανθεκτικότητας και οικονομικής ισχύος. Η χώρα έχει καταφέρει να διατηρήσει σταθερά υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, να μειώσει σημαντικά την ανεργία σε προ κρίσης επίπεδα και να ενισχύσει το εισόδημα των πολιτών, παρά τις διεθνείς αναταράξεις και τις πολλαπλές κρίσεις των τελευταίων ετών. Η ισχυρή ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας, η άνοδος των εξαγωγών (αγαθών και υπηρεσιών), καθώς και η ώθηση που προήλθε από την υπεραπόδοση του τουρισμού αποτέλεσαν τους κύριους μοχλούς της πραγματικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους 2025, οι άνεργοι ανήλθαν σε 411.722 άτομα, καταγράφοντας πτώση 15,7% συγκριτικά με το πρώτο τρίμηνο της ίδιας χρονιάς και μείωση 12,0% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του έτους 2024 (Πίνακας 1, 2). Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 8,6%, έναντι 10,4% του πρώτου τριμήνου του έτους 2025 και 9,8% της αντίστοιχης περιόδου του έτους 2024. Πίνακας 1. Κατάσταση απασχόλησης και ποσοστό ανεργίας, Β’ τρίμηνο 2025 (Σε χιλιάδες) Απασχολούμενοι Άνεργοι Άτομα εκτός του εργατικού δυναμικού Ποσοστό ανεργίας (%) Ποσοστό εργατικού δυναμικού (%) 4.386,8 411,7 4.205,1 8,6 53,3 Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (Σεπτέμβριος, 2025) Πίνακας 2. Απασχολούμενοι, άνεργοι και άτομα εκτός του εργατικού δυναμικού κατά το Β’ τρίμηνο 2025, και μεταβολή σε σύγκριση με το Α’ τρίμηνο 2025 και το Β’ τρίμηνο 2024 (Σε χιλιάδες)