Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 237/2011

Τις διατάξεις α) του άρθρου 3 του Ν. 1338/1983 (Α΄ 34), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 65 του Ν. 1892/1990 (Α΄ 101) και β) του άρθρου 4 του αυτού νόμου, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 6 παρ.4 του Ν. 1440/1984 (Α΄ 70) και τροποποιήθηκε, διαδοχικώς, με τα άρθρα 7 του ν.1775/1988 (Α΄ 101), 31 του ν.2076/1992 (Α΄ 130), 19 του ν. 2367/1995 (Α΄ 261), 22 του ν.2789/2000 (Α΄21) και 48 του ν. 3427/2005 (Α΄ 312) και 91 του ν.3862/2010 (Α΄ 113).

Τις διατάξεις του άρθρου 20 του ν. 2503/1997 «Διοίκηση, οργάνωση, στελέχωση της Περιφέρειας, ρύθμιση θεμάτων για την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλες διατάξεις» (Α΄ 107).

Τις διατάξεις του άρθρου 90 του Κώδικα της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του Π.Δ. 63/2005 (Α΄ 98).

Τις διατάξεις του Π.Δ. 5/2011 (Α΄ 147).

Τις διατάξεις του Π.Δ. 66/2011 (Α΄ 148).

Τις διατάξεις του Π.Δ. 63/2011 (Α΄ 145).

Τις διατάξεις της αριθ. Υ350/8−7−2011 απόφασης του Πρωθυπουργού «Καθορισμός αρμοδιοτήτων των Αναπληρωτών Υπουργών Οικονομικών Φίλιππου Σαχινίδη και Παντελή Οικονόμου» (Β΄ 1603).

Το γεγονός ότι από τις διατάξεις του παρόντος προκαλούνται οι ακόλουθες δαπάνες: Α. Επί του κρατικού προϋπολογισμού.

Ετήσια δαπάνη ύψους 9.500 ευρώ περίπου, η οποία κατά το τρέχον έτος ανέρχεται στο ποσό των 57.600 ευρώ περίπου. Η δαπάνη αυτή, τόσο κατά το τρέχον έτος όσο και κατά τα επόμενα έτη, θα καλύπτεται από τις πιστώσεις του προϋπολογισμού του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων (ΥΠΟΜΕΔΙ) (Ειδ. Φ. 31−210/ΚΑΕ ομάδων 0200,0800,1000).

Δαπάνη από την εφαρμογή των άρθρων 3, 5 και 6, το ύψος της οποίας εξαρτάται από πραγματικά γεγονότα, όπως ο απαιτούμενος αριθμός ελέγχων και ελεγκτών, που δεν μπορεί να προσδιοριστούν εκ των προτέρων και θα καλύπτεται από τις πιστώσεις του ανωτέρω προϋπολογισμού. Β. Επί του προϋπολογισμού των Φορέων Υλοποίησης (ο.τ.α. Β΄ βαθμού, ν.π.ι.δ.). Δαπάνη από την εφαρμογή των άρθρων 3, 5 και 6, το ύψος της οποίας εξαρτάται από πραγματικά γεγονότα, όπως ο απαιτούμενος αριθμός ελέγχων και ελεγκτών, που δεν μπορεί να προσδιοριστούν εκ των προτέρων και θα καλύπτεται από τις πιστώσεις του προϋπολογισμού των ανωτέρω Φορέων, κατά περίπτωση.

Την υπ’ αριθμ. Δ 105/2011 Γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας

Τις 287 και 105/2011 Γνωμοδοτήσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας μετά από πρόταση του Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, αποφασίζουμε:

Σκοπός του διατάγματος αυτού είναι η προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 2008 για τη διαχείριση της ασφάλειας των οδικών υποδομών.

Αντικείμενο του παρόντος είναι η καθιέρωση και η εφαρμογή διαδικασιών για τους ελέγχους και επιθεωρήσεις οδικής ασφάλειας, τις εκτιμήσεις των επιπτώσεων οδικής ασφάλειας, τη διαχείριση/ βελτίωση της ασφάλειας του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου της χώρας, είτε αυτό είναι στο στάδιο της μελέτης είτε είναι στο στάδιο της κατασκευής είτε έχει παραδοθεί στην κυκλοφορία.

Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται στις οδικές σήραγγες οι οποίες καλύπτονται από την οδηγία 2004/54/ΕΚ η οποία έχει ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία με το Π.Δ. 230/2007 (Α΄ 264). 6817 (άρθρο 2 της Οδηγίας 2008/96/ΕΚ) Για τους σκοπούς του παρόντος νοούνται ως:

«Διευρωπαϊκό Οδικό Δίκτυο» το οδικό δίκτυο, όπως αυτό ορίζεται στο τμήμα 2 του Παραρτήματος Ι της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ.

«Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών (Φ.Α.Ο.Υ)» είναι η Δ/νση Ασφάλειας Οδικών Υποδομών που συστήνεται με το άρθρο 10 του παρόντος.

«Φορέας Υλοποίησης» είναι ο φορέας/υπηρεσία που είναι αρμόδιος για την εκπόνηση της μελέτης ή /και για την κατασκευή του νέου έργου ή για τις βελτιώσεις ή επεμβάσεις επί τμημάτων του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου, οι οποίες επηρεάζουν την κυκλοφοριακή ροή.

«Φορέας Συντήρησης» είναι ο φορέας/υπηρεσία που είναι κάθε φορά αρμόδιος για τη συντήρηση του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου.

«Εκτίμηση των Επιπτώσεων της Οδικής Ασφάλειας», η στρατηγική συγκριτική ανάλυση xctjv επιπτώσεων που έχει μία νέα οδός ή η ουσιαστική βελτίωση του υφισταμένου δικτύου στις επιδόσεις ασφαλείας του οδικού δικτύου.

«Έλεγχος της Οδικής Ασφάλειας», η ανεξάρτητη, λεπτομερής, συστηματική και τεχνική επαλήθευση της ασφάλειας των χαρακτηριστικών ενός οδικού έργου υποδομής, η οποία καλύπτει όλα τα στάδια, από τη μελέτη έως την αρχική λειτουργία του.

«Κατάταξη Τμημάτων Υψηλής Συγκέντρωσης Ατυχημάτων», η μέθοδος εντοπισμού, ανάλυσης και κατάταξης τμημάτων του οδικού δικτύου, τα οποία είναι σε λειτουργία επί περισσότερο από τρία έτη και στα οποία έχει σημειωθεί μεγάλος αριθμός θανατηφόρων ατυχημάτων συγκριτικά με την κυκλοφοριακή ροή.

«Κατάταξη, Ασφάλειας του Δικτύου», η μέθοδος για τον εντοπισμός την ανάλυση, και την κατάταξη τμημάτων του υφιστάμενου οδικού δικτύου, σύμφωνα με τη δυναμικότητα τους για αύξηση της ασφάλειας και μείωση του κόστους των ατυχημάτων.

«Επιθεώρηση Ασφαλείας», ο τακτικός περιοδικός έλεγχος των χαρακτηριστικών και των ελλείψεων που απαιτούν εργασίες συντήρησης για λόγους οδικής ασφαλείας.

«Κατευθυντήριες Γραμμές», οι οδηγίες που εκδίδονται και επικαιροποιούνται καθώς και τα μέτρα που λαμβάνονται από τον Φ.Α.Ο.Υ, τα οποία καθορίζουν τα στάδια που πρέπει να ακολουθούνται και τα στοιχεία που πρέπει να εξετάζονται κατά την εφαρμογή των διαδικασιών για τη διαχείριση της οδικής ασφαλείας που ορίζονται στο παρόν.

«Έργο Υποδομής» είναι το έργο κατασκευής νέας οδικής υποδομής ή ουσιαστικής βελτίωσης του υπάρχοντος διευρωπαϊκού δικτύου, το οποίο επηρεάζει την κυκλοφοριακή ροή.

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων οδικής ασφαλείας είναι υποχρεωτική για όλα τα Έργα Υποδομής του διευρωπαϊκού δικτύου.

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων οδικής ασφαλείας πραγματοποιείται κατά το στάδιο της αναγνωριστικής μελέτης και πριν την έγκριση της, παράλληλα με τη διαδικασία Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης και Αξιολόγησης (Π.Π.Ε.Α.), με βάση τα κριτήρια του Παραρτήματος Ι και τις Κατευθυντήριες Γραμμές κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 8 του παρόντος.

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων οδικής ασφάλειας προσδιορίζει τα θέματα οδικής ασφάλειας που συμβάλλουν στην επιλογή της προτεινόμενης λύσης. Παρέχει επίσης όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την ανάλυση οφέλους κόστους των διαφόρων εναλλακτικών λύσεων που εξετάσθηκαν.

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων οδικής ασφάλειας πραγματοποιείται με μέριμνα του Φ.Α.Ο.Υ. μετά από αίτημα του Φορέα Υλοποίησης και διενεργείται από μηχανικούς υπαλλήλους του Φ.Α.Ο.Υ που έχουν πιστοποιηθεί ως Ελεγκτές οδικής ασφάλειας. Σε περίπτωση αδυναμίας του Φ.Α.Ο.Υ, η ανωτέρω αξιολόγηση ανατίθεται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις σε Ελεγκτή ή σε ομάδα εμπειρογνωμόνων, ήτοι μηχανικών με κατάλληλη πείρα ή κατάρτιση στο σχεδιασμό οδών ή και την τεχνολογία οδικής ασφάλειας ή και την ανάλυση ατυχημάτων, στην οποία περιλαμβάνεται και Ελεγκτής που πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 9. Στην περίπτωση αυτή η δαπάνη για την αξιολόγηση βαρύνει το Φορέα Υλοποίησης. Σε κάθε περίπτωση, η Έκθεση της Αξιολόγησης που συντάσσεται από τον Ελεγκτή επισυνάπτεται υποχρεωτικά στην απόφαση έγκρισης της αναγνωριστικής μελέτης.

Οι Έλεγχοι Οδικής Ασφάλειας πραγματοποιούνται στα Έργα Υποδομής και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας υλοποίησης του οδικού Έργου Υποδομής.

Ο έλεγχος οδικής ασφάλειας στα οδικά Έργα Υποδομής είναι υποχρεωτικός και πραγματοποιείται α) κατά τα στάδια της προμελέτης και της οριστικής μελέτης (β) πριν την παράδοση του έργου στην κυκλοφορία και (γ) κατά το αρχικό στάδιο της λειτουργίας του. Ο έλεγχος αυτός διενεργείται από Ελεγκτή ή από ομάδα εμπειρογνωμόνων, στην οποία περιλαμβάνεται και ένας Ελεγκτής που πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 9, οι οποίοι συντάσσουν σχετική Έκθεση Ελέγχου για καθένα από τα ανωτέρω στάδια. Ο έλεγχος πραγματοποιείται με μέριμνα του Φορέα Υλοποίησης ή του Φορέα Συντήρησης με βάση τα κριτήρια του Παραρτήματος II και τις Κατευθυντήριες Γραμμές κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 8 του παρόντος. Οι ως άνω Εκθέσεις υποβάλλονται για θεώρηση στο Φορέα Ασφάλειας Οδικών Υποδομών και επισυνάπτονται στις εγκριτικές αποφάσεις των αντίστοιχων σταδίων. Ο Φ.Α.Ο.Υ μπορεί να καταγράφει τις παρατηρήσεις του επί της Έκθεσης Ελέγχου, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά το επόμενο στάδιο ελέγχου.

Ο Ελεγκτής στην Έκθεση Ελέγχου κάθε σταδίου καθορίζει σχεδιαστικά στοιχεία κρίσιμης σημασίας για την ασφάλεια και υποδεικνύει διορθώσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η Έκθεση Ελέγχου υποχρεωτικά κατα όργανο, μπορεί να επιβάλλει πρόσθετους όρους προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι προαναφερθείσες συστάσεις σχετικά με την ασφάλεια του οδικού έργου. Σε περίπτωση που κατά τον έλεγχο εντοπισθούν επισφαλή χαρακτηριστικά αλλά δεν διορθωθεί ο σχεδιασμός του Έργου Υποδομής πριν από το τέλος του αντίστοιχου σταδίου, κατά τα αναφερόμενα στο Παράρτημα II, ο Φορέας Υλοποίησης ή ο Φορέας Συντήρησης εκθέτει τους λόγους σε παράρτημα της Έκθεσης Ελέγχου.

Η κατάταξη των οδικών τμημάτων υψηλής συγκέντρωσης ατυχημάτων και η κατάταξη της ασφάλειας στο εν λειτουργία οδικό δίκτυο πραγματοποιούνται βάσει επανεξετάσεων της λειτουργίας του οδικού δικτύου, που διενεργούνται από τον Φ.Α.Ο.Υ τουλάχιστον ανά τριετία με βάση τα κριτήρια του Παραρτήματος ΠΙ και τις Κατευθυντήριες Γραμμές κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 8 του παρόντος.

Τα οδικά τμήματα που παρουσιάζουν υψηλότερη προτεραιότητα σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κατάταξης των οδικών τμημάτων υψηλής συγκέντρωσης ατυχημάτων καθώς και της κατάταξης ασφάλειας δικτύου αξιολογούνται με μέριμνα του Φορέα Ασφάλειας Οδικών Υποδομών. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από ομάδες Εμπειρογνωμόνων με επιτόπιες επισκέψεις και με βάση τα στοιχεία που αναφέρονται στο σημείο 3 του Παραρτήματος III. Τουλάχιστον ένα μέλος της ομάδας εμπειρογνωμόνων πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 3 στοιχείο (α). Η ομάδα εμπειρογνωμόνων συντάσσει Έκθεση Αξιολόγησης στην οποία προτείνει δέσμες διορθωτικών μέτρων.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών ενημερώνει το Φορέα Υλοποίησης ή το Φορέα Συντήρησης για την υλοποίηση των κατά προτεραιότητα δράσεων της παρ. 3ε του Παραρτήματος III, με ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνες που παρουσιάζουν την καλύτερη σχέση οφέλους − κόστους.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών κατανέμει τις διαθέσιμες πιστώσεις συντήρησης σύμφωνα με τις προτεραιότητες στις δράσεις που παρουσιάζουν την καλύτερη σχέση οφέλους − κόστους συνολικά για το οδικό δίκτυο αρμοδιότητας του Υπουργείου ΥΠΟΜΕΔΙ.

Ο Φορέας Υλοποίησης ή ο Φορέας Συντήρησης στο πλαίσιο των καθηκόντων τους υλοποιεί τα διαρθρωτικά μέτρα και τοποθετεί την κατάλληλη σήμανση σε περιοχές οδικών έργων ώστε να ενημερώνονται οι οδηγοί για την πραγματοποίηση επισκευαστικών εργασιών σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. ΔΙΠΑΠ/οικ/502/1−7−2003 απόφαση έγκρισης τεχνικής προδιαγραφής σήμανσης εκτελούμενων οδικών έργων (946 Β΄), όπως κάθε φορά ισχύει.

Ο Φορέας Υλοποίησης ή ο Φορέας Συντήρησης στο πλαίσιο των καθηκόντων τους ενημερώνει τους χρήστες και τοποθετεί την κατάλληλη σήμανση για ενημέρωση ύπαρξης επικινδύνων τμημάτων και τμημάτων υψηλής συγκέντρωσης ατυχημάτων επί του οδικού δικτύου. Ο Φορέας Υλοποίησης ή ο Φορέας Συντήρησης στο πλαίσιο των καθηκόντων τους ενημερώνει συγχρόνως και τον Φορέα Ασφάλειας Οδικών Υποδομών για την τοποθέτηση της απαιτούμενης σήμανσης και την ενημέρωση των χρηστών οδών.

Σε κάθε περίπτωση η σήμανση πρέπει να είναι σύμφωνη με τη Σύμβαση της Βιέννης περί οδικής σημάνσεως και σηματοδοτήσεως του 1968.

Ο Φ.Α.Ο.Υ ελέγχει δειγματοληπτικά την εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων καθώς και τη σήμανση και ενημέρωση των χρηστών των οδών.

Οι επιθεωρήσεις ασφάλειας πραγματοποιούνται στο εν λειτουργία διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο προκειμένου να εντοπίζονται τα χαρακτηριστικά οδικής ασφάλειας και να προλαμβάνονται τα ατυχήματα. Οι Επιθεωρήσεις Ασφαλείας είναι υποχρεωτικές για όλο το διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο και περιλαμβάνουν περιοδικές επιθεωρήσεις ανά τριετία, που πραγματοποιούνται από τον Φ.Α.Ο.Υ. καθώς και επιθεωρήσεις για αξιολογήσεις των πιθανών επιπτώσεων της εκτέλεσης οδικών έργων σε σχέση με την ασφάλεια της κυκλοφοριακής ροής, που πραγματοποιούνται με μέριμνα του Φορέα Υλοποίησης ή του Φορέα Συντήρησης. Οι Επιθεωρήσεις Ασφαλείας διενεργούνται από Ελεγκτές κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 8 και 9 παρ. 3 του παρόντος. Από τις Επιθεωρήσεις ενδέχεται να προκύψει η ανάγκη λήψης προσωρινών μέτρων ασφάλειας από τον Φορέα Υλοποίησης ή τον Φορέα Συντήρησης.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών συντάσσει Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με προσωρινά μέτρα ασφάλειας που θα λαμβάνονται για τα οδικά έργα.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών ελέγχει με κατάλληλο πρόγραμμα επιθεωρήσεων την εφαρμογή των προσωρινών μέτρων ασφαλείας που τυχόν ελήφθησαν από το Φορέα Υλοποίησης ή τον Φορέα Συντήρησης.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών συντάσσει Έκθεση Ατυχημάτων σύμφωνα με το Παράρτημα IV, βάσει των στοιχείων που συλλέγονται από τη Διεύθυνση Τροχαίας για κάθε θανατηφόρο ατύχημα που συμβαίνει στο διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο. Οι Εκθέσεις αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον τα στοιχεία του Παραρτήματος IV.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών συγκεντρώνει στοιχεία κόστους ατυχημάτων και υπολογίζει τουλάχιστον το μέσο κοινωνικό κόστος ενός θανατηφόρου ατυχήματος καθώς και το μέσο κοινωνικό κόστος ενός σοβαρού ατυχήματος. Τα στοιχεία αυτά κόστους επικαιροποιούνται τουλάχιστον ανά πενταετία.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών συντάσσει τις Κατευθυντήριες Γραμμές που εγκρίνονται με από επικαιροποιούνται περιοδικά από το Φορέα Ασφάλειας Οδικών Υποδομών με βάση την πρόοδο της τεχνολογίας.

Ο Φορέας Ασφάλειας Οδικών Υποδομών αναλαμβάνει την αποστολή των Κατευθυντηρίων Γραμμών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός 3 μηνών από τη θέσπιση τους ή την τροποποίησή τους.