Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 238/2004

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ F

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου 238 3 Δεκεμβρίου 2004

Κώδικας δεοντολογίας του αστυνομικού.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:

Άρθρο 1

Γενικές υποχρεώσεις Ο αστυνομικός: α. Υπηρετεί τον Ελληνικό Λαό και εκτελεί τα καθήκοντά του, όπως ορίζουν το Σύνταγμα και οι Νόμοι. β. Υποχρεούται να σέβεται την αξία του ανθρώπου και να μεριμνά για την προστασία των δικαιωμάτων του ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου. γ. Ενεργεί πάντοτε με σκοπό την εξασφάλιση της δημό?σιας τάξης και ασφάλειας, την εξυπηρέτηση του δημόσι?ου συμφέροντος και τη διαφύλαξη των νομίμων συμφε?ρόντων των πολιτών. δ. Ενεργεί κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων του, με βάση τις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας, της επιείκειας, της χρηστής διοίκησης, της ίσης μεταχεί?ρισης και του σεβασμού της διαφορετικότητας των ατό?μων.

Άρθρο 2

Συμπεριφορά κατά την αστυνομική δράση. Ο αστυνομικός: α. Υπόκειται στις αρχές της διαρκούς ετοιμότητας και της διαρκούς διατεταγμένης υπηρεσίας. β. Εφαρμόζει το Νόμο με κοινωνική ευαισθησία και ου?δέποτε υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα όρια της διακριτικής ευχέρειας που του παρέχεται. Όταν επεμβαίνει υποχρε?ούται να δηλώνει την ιδιότητα, την ταυτότητα και την Υπη?ρεσία του. γ. Εκτελεί τα καθήκοντά του με αμεροληψία, αντικειμε?νικότητα, διαφάνεια, σύνεση, αυτοκυριαρχία, σταθερότη?τα, αποφασιστικότητα και αξιοπρέπεια, προστατεύοντας, χωρίς διάκριση, όλους τους πολίτες από παράνομες σε βάρος τους πράξεις. δ. Σέβεται το δικαίωμα στη ζωή και την προσωπική ασφάλεια κάθε ατόμου. Δεν επιφέρει, δεν προκαλεί και δεν ανέχεται πράξεις βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας και αναφέρει αρ?μοδίως κάθε παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. ε. Για την τήρηση και εφαρμογή του Νόμου χρησιμοποι?εί κατ΄ αρχήν μη βίαια μέσα. Η προσφυγή στη βία επιτρέ?πεται μόνον όταν είναι απολύτως αναγκαία και στο μέτρο που προβλέπεται και απαιτείται για την εφαρμογή του νό?μου. Τηρεί πάντοτε με απόλυτο σεβασμό τις αρχές της αναγκαιότητας, της προσφορότητας (καταλληλότητας) και της αναλογικότητας. Χρησιμοποιεί τα κατά το δυνα?τόν, ηπιότερα μέσα, αποφεύγοντας κάθε περιττή ενόχλη?ση, σκληρότητα ή αδικαιολόγητη φθορά ιδιοκτησίας. Δεν προβαίνει σε καταχρηστική χρήση των χημικών και των άλλων διαθέσιμων μέσων και ιδιαίτερα εκείνων που ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία των πολιτών. Χρησιμοποιεί τα πυροβόλα όπλα μόνο στις περιπτώσεις που προβλέπονται από το νόμο και αναφέρει αμέσως το συμβάν. 6125 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ απρόσκοπτη κοινωνική διαβίωση, την πρόληψη και κατα?στολή του εγκλήματος και την προστασία του δημοκρατι?κού πολιτεύματος, αποφεύγοντας συμπεριφορές που μπορεί να προκαλέσουν σύγκρουση και επιβάλλει μόνον τους κατά περίπτωση αναγκαίους και προβλεπόμενους από το νόμο περιορισμούς δικαιωμάτων. ζ. Βεβαιώνει χωρίς διακρίσεις τις παραβάσεις του νό?μου, ενεργώντας με ευθυκρισία, ψυχραιμία και ευγένεια. Εξηγεί στον παραβάτη την παράβαση που διέπραξε, κα?θώς και τα δικαιώματά του, κατά τρόπο σαφή, ώστε να μην καταλείπονται αμφιβολίες, αποφεύγοντας τις αντιδι?κίες και τις υπερβολές. η. Προστατεύει την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου και επεμβαίνει, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες από το νόμο διαδικασίες, όταν αυτό είναι αναγκαίο για την επίτευξη νόμιμου και συγκεκριμένου σκοπού. Τηρεί από?λυτη εχεμύθεια για τα απόρρητα γεγονότα ή πληροφο?ρίες, καθώς και για τα γεγονότα ή τις πληροφορίες των οποίων έλαβε γνώση κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ή λόγω της ιδιότητάς του, είτε αυτές αφορούν σε υπη?ρεσιακά ζητήματα, είτε στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή και γενικά στις ατομικές υποθέσεις των πολιτών, εκτός αν από το νόμο επιτρέπεται η άρση του απορρήτου.

Άρθρο 3

Συμπεριφορά κατά τη σύλληψη και κράτηση πολιτών. Ο αστυνομικός : α. Ενεργεί σύλληψη ατόμου όταν αυτό προβλέπεται από τις διατάξεις του Συντάγματος και του νόμου. Κατά τη σύλληψη ενεργεί με σύνεση και σταθερότητα, τηρεί άψογη συμπεριφορά και αποφεύγει κάθε πράξη που μπο?ρεί να βλάψει την τιμή και την υπόληψη του συλληφθέντος και γενικά να προσβάλει την αξιοπρέπειά του. Χρησιμο?ποιεί την απολύτως αναγκαία βία και δεσμεύει τον συλλη?φθέντα μόνον όταν αντιδρά βίαια ή είναι ύποπτος φυγής. β. Ενημερώνει αμέσως τον κρατούμενο για το λόγο της σύλληψης και κράτησής του, για τις εναντίον του κατηγο?ρίες, τα δικαιώματά του και για τη διαδικασία που εφαρ?μόζεται στην περίπτωσή του. Κρατούμενος που δεν κατα?νοεί την ομιλούμενη γλώσσα, ενημερώνεται σε γλώσσα που γνωρίζει με διερμηνέα ή με τον προσφορότερο τρόπο. γ. Φροντίζει για την άμεση τηλεφωνική ή με άλλο πρό?σφορο τρόπο επικοινωνία του κρατουμένου με πρόσωπο της επιλογής του ή με την προξενική αρχή της χώρας του, εφόσον είναι αλλοδαπός, προκειμένου να γνωστοποιήσει την αιτία και τον τόπο κράτησής του. δ. Διευκολύνει την παροχή νομικής βοήθειας στον κρα?τούμενο και διασφαλίζει την άμεση και ακώλυτη επικοι?νωνία του με τον δικηγόρο του. ε. Διασφαλίζει την επικοινωνία του κρατουμένου με τους οικείους του, τις προξενικές αρχές της χώρας του προκειμένου για αλλοδαπό και τις εθνικές και διεθνείς επιτροπές που είναι αρμόδιες για την προστασία των κρατουμένων, σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις και το Νόμο. στ. Επιτρέπει την επικοινωνία του κρατουμένου, εφό?σον ο ίδιος συγκατατίθεται, με επίσημους συλλογικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στην παροχή υποστήρι?ξης στους κρατούμενους και γενικότερα στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. ζ. Διασφαλίζει συνθήκες κράτησης που εγγυώνται την ασφάλεια, την υγεία και την προστασία της προσωπικό?τητας του κρατουμένου και μεριμνά για την κατά το δυ?νατόν αποφυγή του συγχρωτισμού των λοιπών κρατου?μένων με τους ποινικούς, των ανδρών με τις γυναίκες, των ανηλίκων με τους ενήλικες και λαμβάνει ειδική πρόνοια για τα ευάλωτα άτομα. η. Μεριμνά για την προστασία της υγείας του κρατου?μένου, εξασφαλίζοντας άμεση ιατρική περίθαλψη σε πε?ρίπτωση ανάγκης και παρέχοντας τη δυνατότητα εξέτα?σης και από γιατρό της επιλογής του. θ. Αποτρέπει και καταγγέλλει άμεσα, κάθε πράξη που συνιστά βασανιστήριο ή άλλη μορφή απάνθρωπης, σκλη?ρής ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, οποιαδήπο?τε μορφή βίας ή απειλή βίας, καθώς και κάθε δυσμενή ή διακριτική μεταχείριση σε βάρος κρατουμένου. ι. Προσάγει τον κρατούμενο το ταχύτερο και οπωσδή?ποτε εντός των νομίμων προθεσμιών ενώπιον της αρμό?διας δικαστικής ή άλλης αρχής. ια. Λαμβάνει τα πρόσφορα νόμιμα μέτρα, κατά περί?πτωση, για την αποτροπή απόδρασης του κρατουμένου. ιβ. Δεν δημοσιοποιεί την ταυτότητα, την ομάδα, τη φυ?λετική καταγωγή, την εθνική προέλευση ή την υπηκοότη?τα του κρατουμένου, εκτός αν αυτό κρίνεται αναγκαίο για την εξυπηρέτηση της αντεγκληματικής πολιτικής. ιγ. Καταχωρεί στα επίσημα βιβλία της Υπηρεσίας του κάθε σύλληψη και κράτηση ατόμου.

Άρθρο 4

Συμπεριφορά κατά την προανάκριση Ο αστυνομικός : α. Κατά τη διεξαγωγή του προανακριτικού έργου ενερ?γεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικο?νομίας, με αποκλειστικό σκοπό την ταχεία επίτευξη του σκοπού της προανάκρισης. β. Σέβεται απόλυτα το τεκμήριο της αθωότητας του κα?τηγορουμένου και υποχρεούται να διασφαλίζει όλα τα δι?καιώματά του. Πληροφορεί έγκαιρα τον κατηγορούμενο για τις εναντίον του κατηγορίες και του παρέχει τη δυνα?τότητα να προετοιμάσει την υπεράσπισή του ιδίως με την παρουσία του συνηγόρου του. Εφόσον ο κατηγορούμε?νος δεν κατανοεί την ομιλούμενη γλώσσα, ενημερώνεται σε γλώσσα που γνωρίζει με διερμηνέα ή με τον προσφο?ρότερο τρόπο. γ. Μεταχειρίζεται με άψογο τρόπο τους κατηγορουμέ?νους, τους υπόπτους, τους μάρτυρες και τους παθόντες και δεν ασκεί οποιαδήποτε μορφή βίας ή πίεσης στην προ?σπάθεια άντλησης πληροφοριών. δ. Προστατεύει τους παθόντες και τους μάρτυρες, ιδι?αίτερα όταν υπάρχει κίνδυνος για εκφοβισμό τους και λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ψυχική υγεία, την ιδιάζουσα κατάσταση και το συμφέρον του θύματος σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης, προσπαθώντας, κατά το δυνατό, να περιορίζει τη δευτερογενή θυματοποίησή του. ε. Κατά την αυτοψία και κάθε είδους έρευνα ενεργεί πά?ντοτε σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, επιδεικνύο?ντας ιδιαίτερη επιμέλεια, ευπρέπεια και κοσμιότητα και αποφεύγοντας κάθε περιττή δημοσιότητα. Ιδιαίτερα, κα?τά τις σωματικές έρευνες και τις έρευνες κατοικιών μερι?μνά ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός της προσωπικό?τητας και της ιδιωτικής ζωής των εμπλεκομένων και να αποφεύγεται κάθε μη αναγκαία ενόχλησή τους. 6126 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) χωρίς ταλαιπωρία εξυπηρέτησή τους, καθώς και η βελτίω?ση των σχέσεων αστυνομίας-πολίτη αποτελεί πρώτιστο καθήκον του αστυνομικού. Ειδικότερα, ο αστυνομικός εξε?τάζει αμέσως τα αιτήματα των πολιτών που σχετίζονται με αδικήματα και συμβάντα αστυνομικού ενδιαφέροντος και παρέχει τη νόμιμη συνδρομή του χωρίς χρονοτριβή.

Άρθρο 6

Ο αστυνομικός ως δημόσιος λειτουργός Ο αστυνομικός: α. Έχει τα ίδια δικαιώματα με τους άλλους πολίτες, με εξαίρεση τους περιορισμούς που επιβάλλονται από το Σύνταγμα και το νόμο και είναι αναγκαίοι για την αποτε?λεσματική εκπλήρωση της αποστολής της αστυνομίας σε μια δημοκρατική κοινωνία. β. Σέβεται, τηρεί και εφαρμόζει τους κανόνες που διέ?πουν τις σχέσεις προϊσταμένων και υφισταμένων και των συναδέλφων μεταξύ τους, ώστε να εξασφαλίζεται η ομα?λή, αδιατάρακτη και αποδοτική λειτουργία της Υπηρε?σίας, μέσα σε κλίμα πειθαρχίας και πνεύμα αλληλεγγύης και ομοψυχίας. γ. Διασφαλίζει αμερόληπτες και αποτελεσματικές δια?δικασίες εξέτασης και ελέγχου στις περιπτώσεις υποβο?λής παραπόνων πολιτών εναντίον συναδέλφων του. δ. Εκτελεί τις διαταγές των ανωτέρων του και ευθύνεται για τη μη εκτέλεση ή την πλημμελή εκτέλεσή τους. Είναι προσωπικά υπεύθυνος για τις πράξεις ή παραλείψεις του και η εκτέλεση προδήλως παράνομων ή αντισυνταγματι?κών διαταγών δεν τον απαλλάσσει των ευθυνών του. ε. Διευκολύνει τις έρευνες και τους ελέγχους που διε?ξάγουν δικαστικές, διοικητικές και ανεξάρτητες διοικητι?κές αρχές. στ. Συνεργάζεται αρμονικά με τους δημοσίους υπαλλή?λους και τους υπαλλήλους των άλλων υπηρεσιών του Κράτους στην άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, καθώς και με τους εκπροσώπους άλλων δημοσίων φορέων, ορ?γανισμών και οργανώσεων για την εξυπηρέτηση του δη?μόσιου και του κοινωνικού συμφέροντος. ζ. Απορρίπτει σθεναρά κάθε προσπάθεια δωροδοκίας του και επιδιώκει με την εν γένει συμπεριφορά, εμφάνιση, διαγωγή και διαβίωσή του να αποτελεί παράδειγμα καλού πολίτη και ακέραιου αστυνομικού. η. Δεν χρησιμοποιεί την ιδιότητά του για να αποκομίσει προσωπικά οφέλη ή για να ευνοήσει το ιδιωτικό συμφέ?ρον τρίτων, ούτε επιτρέπει στους συγγενείς ή φίλους του να επικαλεστούν άμεσα ή έμμεσα αυτή για να προωθή?σουν τα συμφέροντά τους. θ. Αντιμετωπίζει με αυστηρότητα και καταπολεμά κάθε πράξη διαφθοράς και καταγγέλλει αμέσως αυτή στις αρ?μόδιες αρχές. ι. Κατά την άσκηση των καθηκόντων του δείχνει εντιμό?τητα και δεν αποδέχεται, άμεσα ή έμμεσα, οποιοδήποτε δώρο ή δωρεάν παροχή υπηρεσιών, επιβάλλοντας και στους στενούς συγγενείς του ανάλογη συμπεριφορά. ια. Εκτός υπηρεσίας δεν εμπλέκεται σε δραστηριότητες και δεν αναλαμβάνει εργασίες που προσβάλλουν το κύ?ρος του ως αστυνομικού. ιβ. Ως υπεύθυνο άτομο, προσπαθεί να βελτιώνει διαρ?κώς την υπηρεσιακή του απόδοση και τις γνώσεις του, υποβαλλόμενος σε διαρκή εκπαίδευση.

Άρθρο 7

Διαβεβαίωση Ο αστυνομικός από την ανάληψη των καθηκόντων του αποδέχεται την παρακάτω διαβεβαίωση: «Διαβεβαιώ ότι γνώμονα της συμπεριφοράς μου αποτε?λεί ο σεβασμός της αξίας κάθε ανθρώπου και η προάσπιση των δικαιωμάτων του. Έχω την ύψιστη τιμή να υπηρετώ τον Ελληνικό Λαό, ασκώντας την αστυνομική εξουσία που μου εμπιστεύεται, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους Νόμους. Αναλαμβάνω τις υποχρεώσεις και αποδέχομαι τους κιν?δύνους του λειτουργήματός μου και δηλώνω ότι εργάζο?μαι με αμεροληψία και δικαιοσύνη για το καλό της κοινω?νίας. Προσπαθώ διαρκώς να βελτιώνω τη συμπεριφορά μου ως υπεύθυνος δημόσιος λειτουργός, αποδέχομαι τον κοινωνικό έλεγχο της δράσης μου και προσδοκώ την υποστήριξη των πολιτών».

Άρθρο 8

Έναρξη ισχύος Η ισχύς του παρόντος διατάγματος αρχίζει από τη δη?μοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στον Υπουργό Δημόσιας Τάξης αναθέτουμε τη δημοσί?ευση και εκτέλεση του παρόντος διατάγματος. Αθήνα, 2 Δεκεμβρίου 2004

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 6127 187/2004 «Ανακριτικά Συμβούλια Προσωπικού Λιμενικού Σώματος», επιφέρονται οι παρακάτω διορθώσεις: