Νόμοι — ΦΕΚ A' 266/2001

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ F

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου 266 22 Νοεμβρίου 2001 3691

Κύρωση του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών Προικών και Κερδών από Λαχεία.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Άρθρο πρώτο Κυρώνεται ο Κώδικας Διατάξεων Φορολογίας Κληρονο?μιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών, Προικών και Κερδών α?πό Λαχεία, ο οποίος έχει συνταχθεί σύμφωνα με τις δια?τάξεις των παραγράφων 6 και 7 του άρθρου 76 του Συ?ντάγματος, από την ειδική επιτροπή που συγκροτήθηκε κατ΄ εξουσιοδότηση των διατάξεων των άρθρων 105 του ν.1892/1990 (ΦΕΚ 101 Α΄), 34 του ν. 1914/1990 (ΦΕΚ 178 Α΄), 13 του ν.2346/1995 (ΦΕΚ 220 Α΄)και 16 παρ.22 του ν.2873/2000 (ΦΕΚ 285 Α΄) με τις 1051232/571/0006Α΄/3 51996 (ΦΕΚ 336 Β΄) και 1000860/1720/Α006/29.12.2000 α?ποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών. ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΩΝ, ΔΩΡΕΩΝ, ΓΟΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ, ΠΡΟΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΕΡΔΩΝ ΑΠΟ ΛΑΧΕΙΑ

MΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Άρθρο 1

Επιβολή φόρου

ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΩΝΤΑΙ ΑΙΤΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ

Άρθρο 2

Κτήση αιτία θανάτου

• α) Κληρονομία, κληροδοσία ή τρόπο,

• β) νέμηση,

• γ) σύμβαση ασφάλισης ζωής του κληρονομουμένου, ε?φόσον δεν ορίζονται στο ασφαλιστήριο οι δικαιούχοι,

• δ) αυτασφάλιση του κληρονομουμένου, εφόσον αυτή

δεν προβλέπεται από νόμο,

• ε) συνένωση επικαρπίας ακινήτων ή κινητών γενικά

πραγμάτων με την ψιλή κυριότητα, λόγω θανάτου του ε?πικαρπωτή, όταν η κτήση ή μεταβίβαση με επαχθή αιτία της ψιλής κυριότητας αυτών και η κτήση της επικαρπίας με επαχθή αιτία ή παρακράτησή τους έγιναν από 2 Απρι?λίου 1980. Στις περιπτώσεις αυτές θεωρείται ότι η επι?καρπία περιέρχεται στον ψιλό κύριο από τον επικαρπωτή αιτία θανάτου ή κληροδοσίας και η αξία αυτής προσδιο?ρίζεται σε ποσοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας κατά το χρόνο θανάτου του επικαρπωτή και ανάλογα με την ηλικία αυτού κατά το χρόνο τούτο, σύμφωνα με όσα ο?ρίζονται στην παράγραφο 4 του άρθρου 15.

Άρθρο 3

Περιουσία που υποβάλλεται σε φόρο

• α) Η κείμενη στην Ελλάδα οποιασδήποτε φύσεως περι

οπουδήποτε, καθώς και αλλοδαπού που έχει την κατοικία του στην Ελλάδα, με την επιφύλαξη της εφαρμογής της διάταξης της περίπτωσης ε΄ της παραγράφου 2 του άρ?θρου 25.

• α) Τα πλοία που είναι γραμμένα στα ελληνικά νηολόγια

καθώς και τα αεροσκάφη που είναι γραμμένα στα ελληνι?κά μητρώα αεροσκαφών.

• β) Η επωνυμία, ο τίτλος και η φήμη επιχείρησης ή επαγ?γέλματος που ασκούνται στην Ελλάδα.

• γ) Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα εμπορικά σήμα?τα, που είναι καταχωρημένα στην Ελλάδα.

• δ) Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας καθώς και τα

δικαιώματα για τη χρησιμοποίηση συγγραφικού υλικού, διπλώματος ευρεσιτεχνίας ή εμπορικού σήματος, εφό?σον δύνανται να ασκηθούν στην Ελλάδα.

• ε) Οι μετοχές, οι ιδρυτικοί τίτλοι και τα εταιρικά μερίδια

των κάθε φύσεως εταιριών που εδρεύουν στην Ελλάδα.

• στ) Οι ενοχικές αξιώσεις που είναι εξασφαλισμένες με

υποθήκη σε ακίνητα ή πλοία ή αεροσκάφη, εφόσον αυτά βρίσκονται κατά τους ανωτέρω ορισμούς στην Ελλάδα. Οι αξιώσεις που απορρέουν από συμβάσεις για τα ανωτέ?ρω ακίνητα ή πλοία ή αεροσκάφη. Οι οποιεσδήποτε ενοχικές αξιώσεις, που είναι απαιτητές στην Ελλάδα. Οι ενοχικές αξιώσεις που απορρέουν από συμβάσεις, οι οποίες έχουν καταρτισθεί στην Ελλάδα μεταξύ Ελλήνων υπηκό?ων.

• ζ) Οι κάθε φύσεως απαιτήσεις, εξασφαλισμένες ή μη,

καθώς και κάθε άλλο στοιχείο ασώματης κινητής περιου?σίας, εφόσον ο αποβιώσας είχε την κατοικία του στην Ελ?λάδα κατά το χρόνο του θανάτου του.

• η) Τα τραπεζογραμμάτια και κάθε άλλο είδος χρημά?των, που αποτελούν νόμιμο μέσο πληρωμής στον τόπο

της έκδοσής τους, καθώς και οι επιταγές στον κομιστή, ε?φόσον αυτά βρίσκονται στην Ελλάδα κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου.

• θ) Τα κάθε φύσεως κινητά, εφόσον αυτά βρίσκονται

στην Ελλάδα κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονο?μουμένου.

Άρθρο 4

Συνυπολογισμός δωρεών, γονικών παροχών και προικών Στην κτήση αιτία θανάτου συνυπολογίζονται οι δωρεές εν ζωή ή αιτία θανάτου, οι γονικές παροχές και οι προίκες του κληρονομουμένου προς τον κληρονόμο ή κληροδόχο, εφόσον η φορολογική υποχρέωση γι΄ αυτές γεννήθη?κε σε χρόνο που το δικαίωμα του δημοσίου δεν έχει πα?ραγραφεί σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 102. Για το συνυπολογισμό των κτήσεων αυτών λαμβάνεται υπόψη η αξία που είχε υπαχθεί σε φόρο κατά το χρόνο γέ?νεσης της φορολογικής υποχρέωσης αυτών και όχι τα α?παλλασσόμενα ποσά.

Άρθρο 5

Υποκείμενο φόρου Υπόχρεος στο φόρο είναι ο δικαιούχος της κτήσης, σε περίπτωση περισσότερων δικαιούχων καθένας ανάλογα με την περιουσία που αποκτά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΧΡΟΝΟΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Άρθρο 6

Άρθρο 7

Μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης από το νόμο Κατ' εξαίρεση, η φορολογική υποχρέωση γεννιέται:

• α) Κατά το χρόνο πλήρωσης της αίρεσης ή λήξης της

προθεσμίας, όταν το δικαίωμα του κληρονόμου ή κληρο?δόχου ή η κτήση στοιχείων κληρονομίας ή κληροδοσίας ε?ξαρτάται από αναβλητική και όχι καθαρά εξουσιαστική αίρεση ή προθεσμία. Αν τα αντικείμενα περιέλθουν στη νομή του δικαιούχου πριν από την πλήρωση της αίρεσης ή τη λήξη της προθεσμίας, η φορολογική υποχρέωση γεν?νιέται κατά το χρόνο αυτόν.

• β) Κατά το χρόνο της με οποιονδήποτε τρόπο λήξης της

επιδικίας, όταν τα αντικείμενα της κτήσης είναι κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου επίδικα και ο δικαιούχος δεν έχει τη νομή αυτών. Αν αυτά περιέλθουν στη νομή του δικαιούχου πριν από τη λήξη της επιδικίας, η φορολογική υποχρέωση γεννιέται κατά το χρόνο αυτόν. τα αντικείμενα περιέλθουν στη νομή του κληρονόμου ή κληροδόχου που αξιώνει το δικαίωμα, η φορολογική υποχρέωση γεννιέται κατά το χρόνο αυτόν.

• δ) Κατά το χρόνο συμβιβασμού, όταν αυτός που αξιώ?νει κληρονομικό δικαίωμα έλαβε συμβιβαστικά μέρος της

κληρονομικής περιουσίας ή άλλη οποιασδήποτε φύσης αποζημίωση και σε αντάλλαγμα παραιτήθηκε από την α?ξίωσή του στην κληρονομία.

• ε) Κατά το χρόνο της συνένωσης της επικαρπίας με την

ψιλή κυριότητα, όταν αντικείμενο της κτήσης είναι η ψιλή κυριότητα, εκτός από τις περιπτώσεις της παραγράφου 5 του άρθρου 16.

• στ) Κατά το χρόνο καθορισμού του ποσού ή του αντι?κειμένου των κληροδοτημάτων των άρθρων 1972, 1973

και 1974 του Α.Κ..

• ζ) Κατά το χρόνο εκπλήρωσης από το βεβαρημένο της

υποχρέωσης, όταν ο κληρονομούμενος υποχρεώνει τον κληρονόμο ή τον κληροδόχο σε παροχή, χωρίς να προ?σπορίζει σε άλλον δικαίωμα στην παροχή αυτή (Α.Κ. 1715).

• η) Κατά το χρόνο της αποποίησης της κληρονομίας ή

κληροδοσίας, γι' αυτόν που έγινε δικαιούχος εξαιτίας αυ?τής της αποποίησης.

• θ) Κατά το χρόνο της εισόδου στην κληρονομία των πε?ριουσιακών στοιχείων που εισέρχονται σε αυτή μετά το

θάνατο του κληρονομουμένου.

• ι) Κατά το χρόνο καταβολής του τιμήματος για τα κτή?ματα που απαλλοτριώνονται αναγκαστικά ή κατά το χρό?νο άρσης της απαλλοτρίωσης, εφόσον η απαλλοτρίωση

κηρύχθηκε πριν από την κτήση. Θεωρούνται ως αναγκα?στικά απαλλοτριούμενα και τα ρυμοτομούμενα ακίνητα α?πό την έκδοση του οικείου διατάγματος.

• ια) Κατά το χρόνο της οριστικής ρύθμισης των έννομων

σχέσεων που απορρέουν από προσύμφωνο μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων από τον κληρονομούμενο. Το ί?διο ισχύει και σε παραχώρηση με εργολαβικό προσύμφω?νο ακινήτου για ανοικοδόμηση.

• ιβ) Κατά το χρόνο απόδοσης από το Κράτος των κτημά?των που έχουν καταληφθεί από αυτό ως εγκαταλειμμένα

, καθώς και αυτών που τελούν υπό μεσεγγύηση, ως ανή?κοντα σε υπηκόους εχθρικών κρατών, εφόσον αυτά πριν από την κτήση είχαν καταληφθεί ως εγκαταλειμμένα ή είχαν τεθεί υπό μεσεγγύηση.

• ιγ) Κατά το χρόνο άρσης της απαγόρευσης, εφόσον

πριν από την κτήση έχει απαγορευθεί με νόμο η εκποίηση των κτημάτων ή η σύσταση εμπράγματων δικαιωμάτων σε αυτά.

• ιδ) Κατά το χρόνο που θα γίνει δυνατή η είσπραξη του υ?πολοίπου του ποσού των απαιτήσεων της διάταξης της

παραγράφου 2 του άρθρου 11, που δηλώνονται ως εν μέ?ρει εισπράξιμες.

• ιε) Κατά το χρόνο είσπραξης, προκειμένου για δικαιώ?ματα πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς και δικαιώματα για

χρησιμοποίηση συγγραφικού υλικού, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή εμπορικό σήμα.

• ιστ) Κατά το χρόνο δημοσίευσης της απόφασης του δι?καστηρίου που εγκρίνει τη λογοδοσία, προκειμένου για

την περιουσία της αλλοδαπής, η οποία φορολογείται στην Ελλάδα. Αν τα αντικείμενα περιέλθουν στη νομή του δικαιούχου πριν από τη δημοσίευση της απόφασης, η φο?ρολογική υποχρέωση γεννιέται κατά το χρόνο αυτόν.

• ιζ) Κατά το χρόνο λήξης της δικαστικής εκκαθάρισης

της κληρονομίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1913 έως και 1922 του Α.Κ..

• ιη) Κατά το χρόνο λήξης της πτωχευτικής διαδικασίας,

σε περίπτωση θανάτου του πτωχεύσαντα. Για τα κληρο?νομιαία στοιχεία που μεταβιβάζονται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της πτώχευσης επιδίδεται δήλωση και κατα?βάλλεται ο φόρος που αναλογεί. Μετά το τέλος της πτωχευτικής διαδικασίας, γίνεται οριστική εκκαθάριση του φόρου σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 100.

• ιθ) Κατά το χρόνο απόδοσης ή παραχώρησης των ακι?νήτων ή καταβολής του χρηματικού ανταλλάγματος σε δι?καιούχους κληρονόμους πολιτικού πρόσφυγα κατά τις

διατάξεις του ν.1540/1985 (ΦΕΚ 67 Α΄). Αντικείμενο φορο?λογίας, στην περίπτωση αυτή, είναι το ακίνητο που απο?δίδεται ή παραχωρείται ή το χρηματικό αντάλλαγμα, μεί?ον το ποσό της εισφοράς.

Άρθρο 8

Μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης με απόφαση του προϊσταμένου της Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας

• α) Αν τα αντικείμενα της κτήσης κατέστησαν επίδικα ή

κηρύχθηκαν αναγκαστικά απαλλοτριωτέα μετά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου ή αν υφίσταται νομικό κώλυμα για την ελεύθερη διάθεση των αντικειμένων αυ?τών ή είναι δεσμευμένα στην αλλοδαπή και εφόσον στις περιπτώσεις αυτές ο υπόχρεος σε φόρο δεν βρίσκεται στη νομή ή αν τα αντικείμενα της κτήσης κατέστησαν επί?δικα πριν ή μετά το θάνατο του κληρονομουμένου ή κη?ρύχθηκαν αναγκαστικά απαλλοτριωτέα μετά το θάνατο του κληρονομουμένου ή υφίσταται νομικό κώλυμα για την ελεύθερη διάθεση αυτών ή το δικαίωμα της κτήσης είναι επίδικο και εφόσον στις περιπτώσεις αυτές ο υπόχρεος σε φόρο βρίσκεται μεν στη νομή των αντικειμένων, αλλά λόγω του απροσόδου ή της μικρής προσόδου αυτών α?δυνατεί να καταβάλει το φόρο. Ειδικά, σε περίπτωση α?ντικειμένων μικρής προσόδου, η μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης μπορεί να αφορά μέρος ή ποσοστό αυτών.

• β) Αν τα αντικείμενα της κτήσης βρίσκονται στην αλλο?δαπή και ο υπόχρεος σε φόρο, μέσα στις υφιστάμενες

προθεσμίες για υποβολή δήλωσης, δεν γνώριζε ότι αυτά περιήλθαν σε αυτόν ή τα έλαβε στην κατοχή του μετά την παρέλευση των προθεσμιών αυτών.

• γ) Αν ο υπόχρεος σε φόρο, κατά το χρόνο του θανάτου

του κληρονομουμένου, διέμενε μόνιμα στην αλλοδαπή, ά?σχετα από τον τόπο στον οποίο βρίσκονται τα περιουσια?κά στοιχεία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΞΙΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Άρθρο 9

Χρόνος και τρόπος προσδιορισμού αξίας

Άρθρο 10

Αξία ακινήτων Α. Αγοραία αξία Για τον προσδιορισμό της αξίας των ακινήτων λαμβά?νονται υπόψη και συνεκτιμώνται ιδίως τα στοιχεία εκτίμη?σης των ίδιων ή άλλων πλησιόχωρων ομοειδών ακινήτων, που προκύπτουν από μεταβιβάσεις με αντάλλαγμα ή κτή?σεις αιτία θανάτου, δωρεάς, γονικής παροχής ή προίκας ή από απαλλοτριώσεις ή δικαστικές διανομές, η καθαρή πρόσοδος αυτών καθώς και κάθε άλλο πρόσφορο στοιχείο, το οποίο ασκεί ουσιώδη επίδραση στη διαμόρφωση της αγοραίας αξίας τους. Σε περίπτωση έλλειψης οποιουδήποτε από τα ανωτέρω στοιχεία ή εφόσον αυτά που υπάρχουν κρίνονται απρό?σφορα ή ανεπαρκή, ο προσδιορισμός της αξίας αυτών γί?νεται με βάση κάθε αποδεικτικό μέσο. Β. Αντικειμενική αξία