Νόμοι — ΦΕΚ A' 54/2020

Type Νόμος
Publication 2020-03-12
State In force
Source ΦΕΚ
Reform history JSON API

Πρόληψη, προστασία και προαγωγή της υγείας ανάπτυξη των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και άλλες διατάξεις.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

Άρθρο 1

Πεδίο εφαρμογής της πολιτικής δημόσιας υγείας

1.

Στο πλαίσιο της πολιτικής της δημόσιας υγείας περιλαμβάνονται ο έλεγχος και η διαχείριση των μείζονων παραγόντων κινδύνου για την υγεία των πολιτών, υπό την ευθύνη του Κράτους.

2.

Στο πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 1 περιλαμβάνονται ειδικότερα:

και παρεμβάσεων, β)η διαχείριση και ο έλεγχος των κοινωνικών, συμπεριφορικών και περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για την υγεία, καθώς και αυτών που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή και τη μετακίνηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού.

3.

Η διάρθρωση, οι δομές και οι δράσεις της δημόσιας υγείας συνδέονται με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στο επίπεδο της κοινότητας και δεσμεύονται από τα άρθρα 2 παράγραφος 1, 5 παράγραφος 5 και 21 παράγραφος 3 του Συντάγματος, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Μορφωτικά Δικαιώματα (1966/1976), το οποίο έχει κυρωθεί με τον ν. 1532/1985 (Α’  45), τις Διακηρύξεις της Alma-Ata (1978) και της Astana (2018) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και τις κατευθύνσεις που ορίζονται από τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τους Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης (2015-2030), η οποία υιοθετήθηκε με το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών με αριθμό A/RES/70/1 στις 25 Σεπτεμβρίου 2015, καθώς και από όμοια ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.

Άρθρο 2

Αρχές της Εθνικής Στρατηγικής Δημόσιας Υγείας

1.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τις πολιτικές δημόσιας υγείας, όπως αυτές υλοποιούνται από την Πολιτεία μέσω των αρμόδιων φορέων της, είναι οι ακόλουθες:

περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για την υγεία,

δεδομένων και των δεικτών υγείας του πληθυσμού,

κινδύνων για την υγεία των πολιτών, καθώς και των κινδύνων που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή και τη μετακίνηση μεγάλων τμημάτων πληθυσμού,

του πληθυσμού και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων,

φορτίου νοσηρότητας με την εκπόνηση και εφαρμογή Εθνικών Σχεδίων Δράσης σε ασθένειες υψηλού επιπολασμού, όπως ο καρκίνος, καθώς και ο έλεγχος, η πρόληψη και διαχείριση των σπάνιων νοσημάτων,

και της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και επιβίωσης, καθώς και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής με στόχο την προόδο και ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου της Χώρας,

μέρος της φροντίδας χρονίως πασχόντων κατ’ οίκον, σε συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας.

2.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τις υπηρεσίες και δράσεις δημόσιας υγείας υπέρ των πολιτών είναι οι ακόλουθες:

διεθνές επίπεδο μέσω της συνεργασίας με όμορες χώρες, καθώς και με αυτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών, όπως η φτώχεια, η ανεργία, το γήρας και η αναπηρία, φύλο και εθνικότητα,

πλημμελής ατομική και στοματική υγιεινή, η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, καθώς και η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών,

παιδιών, των εφήβων και των ενηλίκων,

Εθνικού Προγράμματος Συστηματικού Προσυμπτωματικού Ελέγχου,

αναφέρονται στην ως άνω περίπτωση δ’,

υιοθέτηση πολιτικών υγείας, οι οποίες εστιάζουν σε θετικές επιλογές και συμπεριφορές υγείας από τους πολίτες,

έμφαση στην υιοθέτηση πολιτικών βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης, των συνθηκών εργασίας και έκθεσης σε υγιέστερες συνθήκες τεχνητού και φυσικού περιβάλλοντος,

υγείας, οι οποίες καλύπτουν όλα τα στάδια της ζωής, με στόχο την αύξηση του προσδόκιμου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και των όρων υγείας των πολιτών σε κάθε επιμέρους στάδιο της ζωής τους,

θεματικές δημόσιας υγείας, της διά βίου εκπαίδευσης των επαγγελματιών στον χώρο της δημόσιας υγείας και η διάχυση της αριστείας στον ίδιο χώρο,

επίπεδο και η ενδυνάμωση των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών υπηρεσιών δημόσιας υγείας για την παροχή προγραμμάτων βασισμένων στις ανάγκες του τοπικού πληθυσμού αναφοράς με έμφαση στις ευάλωτες ομάδες,

μέσα και εφαρμογές και ειδικότερα των εξαρτήσεων από τυχερά και ηλεκτρονικά παίγνια, καθώς και του εθισμού στη χρήση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης,

σύγχρονης τεχνολογίας για την υιοθέτηση στάσεων και συμπεριφορών, οι οποίες προάγουν την υγεία, και

απόκτηση γνώσης και η βελτίωση της εγγραματοσύνης στην υγεία, ώστε να διασφαλίζονται τεκμηριωμένες, ενσυνείδητες και ορθές επιλογές, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού από την κύηση έως και τη σχολική ηλικία.

Άρθρο 3

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία

1.

Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής Δημόσιας Υγείας εκπονείται πενταετές Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία, το οποίο υποβάλλεται προς συζήτηση στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία καθορίζει τις επιμέρους δράσεις και τα προγράμματα για την προαγωγή της υγείας των πολιτών, η εφαρμογή των οποίων καθίσταται υποχρεωτική για όλους τους δημόσιους φορείς παροχής υπηρεσιών δημόσιας υγείας από τη δημοσίευση της κοινής υπουργικής απόφασης της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, τους πρωτοβάθμιους και δευτεροβάθμιους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και για κάθε νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου εποπτευόμενο από το Δημόσιο, που αναπτύσσει δράσεις και προγράμματα δημόσιας υγείας σε επιμέρους τομείς. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία αποτελεί την επιχειρησιακή στρατηγική στα ζητήματα δημόσιας υγείας με πενταετή ορίζοντα και είναι δεσμευτικό για τις δημόσιες αρχές και τις υπηρεσίες υγείας. Αποτελεί τον οδικό χάρτη και το επιχειρησιακό εργαλείο των πολιτικών δημόσιας υγείας και έχει το ακόλουθο ελάχιστο ρυθμιστικό περιεχόμενο:

επίτευξης αυτών για την προσεχή πενταετία.

δράσεων σε ορίζοντα πενταετίας.

που αντιστοιχούν σε κάθε μία από τις μείζονες προτεραιότητες δημόσιας υγείας. Κατά την εκπόνηση των Ειδικών Σχεδίων Δράσης, μεταξύ των άλλων μεταβλητών, λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες σε επίπεδο περιφέρειας, περιφερειακής ενότητας ή/και δήμου. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία περιλαμβάνει και Ειδικά Σχέδια Δράσης που αφορούν σε ειδικές ομάδες πληθυσμού, όπως είναι τα άτομα με λοίμωξη από τον ιό HIV, ηπατίτιδες, ψυχοκοινωνικές διαταραχές, και εν γένει μεταδοτικά και μη μεταδοτικά νοσήματα, καθώς και οι ασθενείς που χρήζουν ανακουφιστικής φροντίδας, όπως είναι οι καρκινοπαθείς, οι ασθενείς με άνοια και εν γένει άτομα με λειτουργικές - κινητικές δυσκολίες λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, παροχή της οποίας προϋποθέτει τη δημιουργία δομών τέτοιου τύπου φροντίδας, κέντρων ημερήσιας φροντίδας και κατ’ οίκον παροχή υπηρεσιών υγείας.

δύναται να ορίζει τους βασικούς φορείς υλοποίησής του, υποδεικνύοντας συγκεκριμένους δημόσιους φορείς, εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, όπως οι διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών και τα Κέντρα Υγείας, που ανήκουν σε αυτές και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας. Επιπλέον, οι προαναφερόμενοι φορείς δύναται να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις, προγραμματικές συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας για αντικείμενα δημόσιας υγείας, με συναρμόδιους πρωτοβάθμιους και δευτεροβάθμιους ΟΤΑ, τα Κέντρα ευρύτερου Δημοσίου Τομέα, με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς, ερευνητικά κέντρα, ιδρύματα με το ίδιο ή συγγενές επιστημονικό αντικείμενο, με συλλογικούς επιστημονικούς φορείς, νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με καταστατικό σκοπό συναφή με τους στόχους του Υπουργείου Υγείας, καθώς και με εθελοντικές οργανώσεις μη κερδοσκοπικών φορέων εγγεγραμμένων στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Δράσεων Δημόσιας Υγείας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του παρόντος. Οι συμβάσεις του προηγούμενου εδαφίου περιλαμβάνουν το αντικείμενο συνεργασίας, τις εκατέρωθεν υποχρεώσεις κάθε φορέα ως προς την υλοποίηση, το χρονοδιάγραμμα, τη χρηματοδότηση, εφόσον απαιτείται, την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων και τους ειδικότερους όρους συνεργασίας για την παρακολούθηση και επίτευξη των αποτελεσμάτων της. Σε συνεργασία με την Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του Υπουργείου Υγείας εξετάζεται η δυνατότητα αξιοποίησης ενωσιακών πόρων για τη χρηματοδότηση μέρους ή του συνόλου του οικονομικού αντικειμένου συνεργασίας μετά από σχετική εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής.

2.

Το εγκεκριμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία είναι πλήρως κοστολογημένο στοχεύοντας στη διαφάνεια και τη σταδιακή αύξηση της δαπάνης για τη δημόσια υγεία στο μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απαιτούμενες πιστώσεις για την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης εγγράφονται κατ’ έτος στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας και των υπολοίπων δημόσιων φορέων που εμπλέκονται στην υλοποίησή του. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Εσωτερικών και Υγείας, εξειδικεύονται, κατ’ εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου και του παρόντος, οι προτεραιότητες και οι δράσεις δημόσιας υγείας που αναλαμβάνονται την προσεχή πενταετία υπέρ της υγείας των πολιτών, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.

3.

Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας σε συνεργασία με την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας (ΕΕΔΥ) του άρθρου 10 του παρόντος εκπονεί Ετήσια Έκθεση για την Υγεία του Πληθυσμού, η οποία υποβάλλεται από τον Υπουργό Υγείας, για ενημέρωση, στο Υπουργικό Συμβούλιο και την Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Η Ετήσια Έκθεση για την Υγεία του Πληθυσμού παραθέτει, με βάση τη σύγχρονη μεθοδολογική και επιστημονική προσέγγιση, τα ακόλουθα κατ’ ελάχιστον: το σύνολο των διαθέσιμων δεδομένων, αναφορικά με τις αιτίες νοσηρότητας του πληθυσμού της Χώρας, το σύνολο των διαθέσιμων δεδομένων αναφορικά με την έκθεση του πληθυσμού της Χώρας στους βασικούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία, τις ανισότητες όσον αφορά στην υγεία, όπως και την ποσοτικοποίηση των προτεινόμενων στόχων, καθώς και τη μεθοδολογία μέτρησης αυτών.

4.

Οι δημόσιοι φορείς παροχής υπηρεσιών δημόσιας υγείας και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ), καθώς και οι φορείς δημόσιας υγείας του πρώτου και δεύτερου βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν την υποχρέωση εκπόνησης ετήσιων αναφορών-εκθέσεων για την κατάσταση υγείας του πληθυσμού αναφοράς τους, για διαπιστωθείσες αδυναμίες του μηχανισμού αντιμετώπισης των αναγκών δημόσιας υγείας, καθώς και για τα προτεινόμενα πρόσθετα μέτρα και τις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας στον πληθυσμό αναφοράς τους. Την Έκθεση αυτή υποβάλλουν, κατά το πρώτο τρίμηνο εκάστου έτους, στον Γενικό Γραμματέα Δημόσιας Υγείας. Το ελάχιστο αναγκαίο περιεχόμενο των αναφορών ως προς τις περιγραφόμενες δράσεις και ενέργειες δημόσιας υγείας στο πεδίο δράσης εκάστου δημόσιου φορέα, οι λεπτομέρειες του τρόπου εκπόνησης των σχετικών αναφορών με αναφορά σε συγκεκριμένους ποιοτικούς και ποσοτικούς δείκτες, η εξειδίκευση όλων των υπόχρεων προσώπων στην υποβολή Ετήσιας Έκθεσης Δημόσιας Υγείας, καθώς και η ημερομηνία υποβολής της σχετικής Έκθεσης για το πρώτο έτος εφαρμογής μετά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Υγείας.

5.

Η Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής του Υπουργείου Υγείας, σε συνεργασία με τις διοικήσεις των συνεργαζόμενων δημόσιων φορέων του, αναπτύσσει εντός της πρώτης διετίας από τη δημοσίευση του παρόντος σχέδιο δράσης για τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος των ανωτέρω φορέων, στοχεύοντας στη μείωσή του κατά 38% έως το 2030, σε εναρμόνιση με το κυρωθέν από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (Β’ 4893/31.12.2019), στο πλαίσιο διαχείρισης και ελέγχου των κοινωνικών, συμπεριφορικών και περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για την υγεία, καθώς και αυτών που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή και τη μετακίνηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού. Οι παρεμβάσεις στις δημόσιες υποδομές υγείας σε κτίρια μονάδων υγείας, καθώς και σε τεχνολογικές εγκαταστάσεις, εξοπλισμούς και οχήματα υπηρεσιών υγείας, οι οποίες συμβάλλουν στους εθνικούς στόχους και δείκτες για την ενέργεια και το κλίμα για τη μείωση των εκπομπών θερμοκηπίου και οι οποίες αξιολογούνται θετικά σύμφωνα με τα δημοσιευμένα κριτήρια από τους αρμόδιους φορείς διαχείρισης για συγχρηματοδότηση από ενωσιακούς πόρους της Ε.Ε., δεν εμπίπτουν στις διατάξεις περί έκδοσης απόφασης έγκρισης σκοπιμότητας των περιπτώσεων α’ και β’ της παραγράφου 4 του άρθρου 27 του ν. 4472/2017 (Α’ 74). Στις ανωτέρω παρεμβάσεις περιλαμβάνονται όλες οι κατηγορίες δράσεων, που προβλέπονται στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για εξοικονόμηση κατανάλωσης ενέργειας σε νέες και υφιστάμενες υποδομές υγείας και ιδίως μελέτες, τεχνικά έργα και προμήθειες. Για τη συμβολή στην επίτευξη της μείωσης της ενεργειακής κατανάλωσης, με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και άλλου κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού δύναται για τις νέες μελέτες δημόσιων υποδομών υγείας να καθορίζονται ως υποχρεωτικοί ειδικότεροι όροι αναβαθμισμένων προδιαγραφών και απαιτήσεων.

6.

Εκπονείται Πανελλαδική Μελέτη Υγείας και Διατροφής ανά πενταετία με αντικείμενο την παρακολούθηση της διατροφικής συμπεριφοράς του πληθυσμού και τον παιδιά και ενήλικες. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας ορίζονται οι σχετικές λεπτομέρειες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ «ΣΠΥΡΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ»

Άρθρο 4

Πρωτογενής, Δευτερογενής και Τριτογενής Πρόληψη

1.

Η Πολιτεία έχει την υποχρέωση ανάληψης δράσεων πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης. Η πρωτογενής πρόληψη περιλαμβάνει τις παρεμβάσεις και τις ενέργειες που στοχεύουν στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης νοσημάτων, αναπηριών ή βλαβών και πραγματοποιούνται πριν από την εμφάνιση αυτών. Ως τέτοιες δράσεις και ενέργειες ενδεικτικά αναφέρονται η προγεννητική αγωγή, οι εμβολιασμοί, η φυσική άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος, η υγιεινή διατροφή, η προαγωγή ψυχικής υγείας και ευεξίας. Η δευτερογενής πρόληψη περιλαμβάνει τις παρεμβάσεις που στοχεύουν στην πρώιμη ανίχνευση μιας υπάρχουσας, αλλά όχι κλινικά ορατής νόσου, προκειμένου η πρόγνωση της νόσου να καθίσταται πλέον ευνοϊκή. Ως τέτοιες παρεμβάσεις ενδεικτικά αναφέρονται τα προγράμματα μαζικού προσυμπτωματικού ελέγχου για τους διαφόρους τύπους καρκίνου και η εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Η τριτογενής πρόληψη περιλαμβάνει τις παρεμβάσεις, που στοχεύουν στην πρόληψη της ανικανότητας, την αποκατάσταση των βλαβών, καθώς και την πρόληψη των υποτροπών από μία κλινικά ορατή νόσο και την υποστήριξη των ατόμων να αντιμετωπίσουν μακροχρόνια και σύνθετα προβλήματα, καθώς και βλάβες της υγείας τους με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικής τους ικανότητας, της ποιότητας ζωής και του προσδόκιμου επιβίωσης. Ως τέτοιες παρεμβάσεις ενδεικτικά αναφέρονται η φυσικοθεραπεία στις περιπτώσεις αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και η παροχή ανακουφιστικής και υποστηρικτικής φροντίδας σε ασθενείς με απειλητικές για τη ζωή τους νόσους.

2.

Θεσπίζεται το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης με την ονομασία «ΣΠΥΡΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ», το οποίο εντάσσεται στο πενταετές Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία. Το Εθνικό Πρόγραμμα «ΣΠΥΡΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ» αποτελείται από δράσεις δημόσιας υγείας στα πεδία της πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης, που υλοποιούνται με ευθύνη του Υπουργείου Υγείας, παρέχονται δωρεάν από τους οριζόμενους στο πρόγραμμα δημόσιους ασφαλιστικούς φορείς και υλοποιούνται με σύμπραξη των καθοριζόμενων στα επιμέρους προγράμματα της παραγράφου 3 του παρόντος εποπτευόμενων οργανικών μονάδων και φορέων υπηρεσιών δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένων και νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου.

Η ανάγνωση του παρόντος εγγράφου δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του αντίστοιχου τεύχους της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για τυχόν ανακρίβειες που οφείλονται στη μετατροπή του πρωτοτύπου σε αυτή τη μορφή.