Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 6/2002

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ F

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου 6 21 Ιανουαρίου 2002

Εθνικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης από πετρέλαιο και άλλες επι?βλαβείς ουσίες.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Έχοντας υπόψη: α. Το άρθρο έβδομο του Ν. 2252/1994 (Α΄ 192) «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης ``για την ετοιμότητα, συνεργασία και αντιμετώπιση της ρύπανσης της θάλασσας από πε?τρέλαιο, 1990’’ και άλλες διατάξεις». β. Το υπ’ αριθμ. 2411.1/7/00/24.10.2000 έγγραφο του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας με το οποίο ενημερώ?θηκαν, για το περιεχόμενο του εν λόγω σχεδίου, όλες οι συναρμόδιες Υπηρεσίες και φορείς και το Υπουργείο Πε?ριβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων. δ. Το άρθρο 1 παρ. 2α του Ν. 2469/97 (Α~ 38) «Περιορι?σμός και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κρατι?κών δαπανών και άλλες διατάξεις». ε. Ότι από τις διατάξεις του παρόντος Π.Δ. δεν προκα?λείται δαπάνη σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού. στ. Τη γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας αριθμ. 581/2001, με πρόταση του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, αποφασίζουμε: Άρθρο πρώτο Αποδοχή Εθνικού Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες Θεσπίζεται το Εθνικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες, που από το εξής θα αναφέρεται ως «ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ», το κείμενο του οποίου συνδημο?σιεύεται ως «ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ» και έχει ως εξής: «ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ» Εθνικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες «ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ» (NATIONAL CONTINGENCY PLAN: N.C.P.) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: Γενικές απαιτήσεις σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης. 1.1 Αρμόδιος φορέας για το σχεδιασμό καταπολέμησης της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών από πε?τρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες. 1.2 Το σύστημα ετοιμότητας για την αντιμετώπιση της ρύ?πανσης της θάλασσας και των ακτών. 1.3 Προσδιορισμός θαλάσσιων περιοχών πιθανής εκδή?λωσης σοβαρού περιστατικού ρύπανσης. 1.4 Συμπεριφορά του πετρελαίου στη θάλασσα. 1.5 Επιφανειακή κίνηση του πετρελαίου. 1.6 Χαρτογράφηση του βαθμού ευαισθησίας των ακτών και εξοπλισμός αποτροπής προσβολής παραγωγικών μονάδων. 1.7 Προτεραιότητα προστασίας. 1.8 Στρατηγική αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων. 1.9 Οργάνωση για την καταπολέμηση της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών από πετρέλαιο. Κεφάλαιο 2: Οργανωτική συνάρθρωση των σχεδίων έκτα?κτης ανάγκης των παράκτιων εγκαταστάσε?ων διακίνησης πετρελαιοειδών (Facility Con?tingency Plan:F.C.P.), των εμπορικών λιμένων (Port Contingency Plan:P.C.P.) και των Λιμενι?κών Αρχών (Local Contingency Plan:L.C.P.). 2.1 Εισαγωγικά σχόλια. 2.2 Σκοπός των σχεδίων και γεωγραφική περιοχή εφαρ?μογής τους. 2.3 Καθήκοντα του προσωπικού και απαιτήσεις συμβατό?τητας των σχεδίων. 2.4 Κλιμάκωση κινητοποίησης για την αντιμετώπιση περι?στατικού ρύπανσης. 2.5 Εκπαίδευση και ασκήσεις ετοιμότητας. Κεφάλαιο 3: Εθνικό σύστημα ετοιμότητας και αντιμετώπι?σης περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας. 3.1 Εισαγωγή. 3.2 Στοχοθεσία. 3.3 Σκοπός και περιεχόμενο του Σχεδίου. 3.4 Ορισμοί. 3.5 Υποστήριξη από συναρμόδιους φορείς. 3.5.1 Γενικό Επιτελείο Στρατού.(Γ.Ε.Σ.) 3.5.2 Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.(Γ.Ε.Ν.) 3.5.3 Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας.(Γ.Ε.Α.) 3.5.4 Υπουργείο Εσωτερικών-Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (ΥΠΕΣΔΔΑ) - Υπουργείο Ανάπτυξης - Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημο?σίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) - Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας. 3.5.5 Υπουργείο Εξωτερικών. 29 3.5.8 Υπουργείο Γεωργίας. 3.5.9 Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (Υ.Π.Α). 3.5.10 Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ). 3.5.11 Υδρογραφική Υπηρεσία. 3.5.12 Γενικό Χημείο του Κράτους (Γ.Χ.Κ). 3.5.13 Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (Ε.Κ.Θ.Ε). 3.5.14 Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (Ε.Ε.Α.Ε)Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Ε.Φ.Ε) «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ». 3.5.15 Φορείς Διοίκησης των Ελληνικών Λιμένων. 3.5.16 Παράλιοι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α). 3.5.17 Βιομηχανικές μονάδες διύλισης και εγκαταστά?σεις διακίνησης υδρογονανθράκων. 3.5.18 Επιχειρήσεις ρυμούλκησης - επιθαλάσσιας αρω?γής και ναυαγιαίρεσης. 3.5.19 Εξειδικευμένες επιχειρήσεις αντιμετώπισης ρύ?πανσης. 3.6 Διαδικασία αναφορών. 3.7 Διαδικασία ενεργοποίησης του κρατικού μηχανισμού. 3.8 Εκτίμηση κινδύνου λόγω πετρελαιοκηλίδας. 3.9 Προκαταρκτικές εκτιμήσεις για λήψη μέτρων επιθα?λάσσιας αρωγής και μετάγγισης φορτίου πετρελαίου. 3.10 Εναέρια επιτήρηση. 3.11 Μεθοδολογία αντιμετώπισης. 3.12 Εργασίες ανάκτησης διαρρεύσαντος πετρελαίου από τη θάλασσα και καθαρισμός ακτών. 3.13 Τηλεπικοινωνίες. 3.14 Τελική διάθεση του περισυλλεγμένου πετρελαίου και των απορριμμάτων. 3.15 Αποκατάσταση του περιβάλλοντος στις περιοχές που επλήγησαν και παρακολούθηση των επιπτώσε?ων του συμβάντος. 3.16 Τήρηση στοιχείων εξόδων καταπολέμησης και προε?τοιμασία διεκδικήσεων αποζημίωσης (claims). 3.17 Ενημέρωση της κοινής γνώμης - κανόνες δημοσιό?τητας. 3.18 Εκπαίδευση προσωπικού και ασκήσεις. 3.19 Αναθεωρήσεις των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των φορέων που συμμετέχουν στον εθνικό σχεδιασμό. Εθνικού Σχεδίου. Κεφάλαιο 4: Σύστημα διεθνών αναφορών περιστατικών επείγουσας ανάγκης. Κεφάλαιο 5: Ανάκτηση των δαπανών για τις ενέργειες αντιμετώπισης ρύπανσης. 5.1 Διεθνές καθεστώς αποζημίωσης ζημιών ρύπανσης από πετρελαιοφόρα. 5.2 Προσδιορισμός του υπαιτίου ρύπανσης. 5.3 Προετοιμασία των αιτημάτων αποζημίωσης (claims). 5.4 Αποζημίωση ζημιών ρύπανσης από μη πετρελαιοφό?ρα πλοία. 5.5 Εφαρμογή του Παραρτήματος Αποζημίωσης Δαπα?νών Βοήθειας. Υπόδειγμα Τοπικού Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης Ι. Περιεχόμενα υποδείγματος Τοπικού Σχεδίου Έκτα?κτης Ανάγκης. ΙΙ. Τοπικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης (Local Contingen?cy Plan) ΙΙΙ. Διάγραμμα Κεφάλαιο 1 Γενικές απαιτήσεις σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης 1.1 Αρμόδιος φορέας για το σχεδιασμό καταπολέμη?σης της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών από πε?τρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες. 1.1.1 Αρμόδιος φορέας για την κατάρτιση και παρακο?λούθηση εφαρμογής του εθνικού σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της ρύπανσης της θάλασ?σας και των ακτών από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες είναι το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας (Υ.Ε.Ν.). Ο σχεδιασμός υλοποιείται μέσω της Κεντρικής Υπηρε?σίας και των Λιμενικών Αρχών. 1.1.2 Στην ως άνω αποστολή το ΥΕΝ ενισχύεται και από άλλους φορείς της κεντρικής διοίκησης, της πρωτοβάθ?μιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης, τους φορείς δι?οίκησης των λιμένων, τις βιομηχανίες πετρελαίου καθώς και τις επιχειρήσεις ναυαγιαίρεσης, ρυμούλκησης και επι?θαλάσσιας αρωγής, τις εξειδικευμένες εταιρείες καταπο?λέμησης ρύπανσης, και τις εταιρείες εκτέλεσης υποθα?λάσσιων εργασιών - διατηρώντας σε κάθε περίπτωση τον κεντρικό συντονιστικό του ρόλο - δεδομένου ότι η επιτυχής καταπολέμηση κάθε τυχαίου περιστατικού προϋπο?θέτει την συνέργια πληθώρας συντελεστών που επιτρέ?πουν πρόσβαση σε πληροφορίες και υποδομές σχετικές με: επιθαλάσσια αρωγή - μετεωρολογία - ωκεανογραφία - ναυσιπλοΐα - αεροπλοΐα - προστασία περιβάλλοντος και αλιευτικών πόρων - διεπιστημονική προσέγγιση σύνθε?των προβλημάτων - τεχνικά έργα αιγιαλού και παραλίας - νομικά θέματα - τελωνειακή νομοθεσία και λογιστική πα?ρακολούθηση εργασιών των συνεργείων καταπολέμησης - υγιεινή και ασφάλεια εργαζομένων - τηλεπικοινωνίες και εκτέλεση γυμνασίων εκπαίδευσης προσωπικού. Οι εξειδικευμένες δράσεις προστασίας των εμβίων ει?δών που μολύνονται από τη διαφυγή πετρελαίου στο πε?ριβάλλον αναλαμβάνονται από ειδικά κέντρα που λει?τουργούν στη χώρα όπως για παράδειγμα το Κέντρο Πε?ρίθαλψης Άγριων Ζώων και Πουλιών. Στις κατά τόπου ενέργειες που αναλαμβάνονται βάσει του σχεδιασμού για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ρύπανσης των ακτών συνδράμουν μη κυβερνητικές ορ?γανώσεις και εθελοντές που έχουν τεθεί στη διάθεση της κατά περίπτωση Λιμενικής Αρχής και τα στοιχεία των οποίων περιλαμβάνονται στα σχετικά ευρετήρια του τοπι?κού σχεδίου έκτακτης ανάγκης. 1.2 Το σύστημα ετοιμότητας για την αντιμετώπιση της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών. 1.2.1 Το εθνικό σύστημα ετοιμότητας καθορίζει ως Εθνι?κό Συντονιστή το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (Ε.Κ.Σ.Ε.Δ.) του ΥΕΝ σε συνεργασία με την Διεύ?θυνση Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος (Δ.Π.Θ.Π.) του ΥΕΝ και προβλέπει την κλιμάκωση των ενεργειών αντι?μετώπισης ανάλογα με την βαρύτητα του κάθε περιστατι?κού ρύπανσης. Σε κάθε επίπεδο κινητοποίησης των Αρχών αντιστοιχεί το ανάλογο σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Το Εθνικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης (National Contin?gency Plan: NCP) καλύπτει το σύνολο της επικράτειας, ενώ το Τοπικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης (Local Contin?gency Plan : L.C.P) - όπως αναλύεται στο υπόδειγμα που επισυνάπτεται - αναφέρεται στο συγκεκριμένο γεωγρα?φικό τομέα χωρικής αρμοδιότητας της Λιμενικής Αρχής. Το Τοπικό Σχέδιο κάθε Λιμενικής Αρχής περιλαμβάνει και αξιοποιεί τις δυνατότητες σε στελεχικό δυναμικό, τεχνικά 30 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης εμφανίζουν δομική αντιστοιχία και διαφοροποιούνται μόνον ως προς την κλίμακα κινητο?ποίησης για την προάσπιση του θαλάσσιου περιβάλλο?ντος - ως προστατευόμενου δημόσιου αγαθού - και ως προς το βαθμό ανάλυσης των δράσεων των εμπλεκόμε?νων μερών για κάθε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, ανάλογα με το βαθμό περιβαλλοντικής ευαισθησίας της. 1.2.2 Σε περίπτωση ανάγκης για κινητοποίηση του μηχανισμού αντιμετώπισης ενός περιστατικού ρύπανσης που υπερβαίνει τα δεδομένα όρια αρμοδιότητας μιας Λι?μενικής Αρχής μπορεί να ενεργοποιούνται περισσότερα του ενός Τοπικά Σχέδια και να δρα ως Περιφερειακός Συ?ντονιστής ο ιεραρχικά ανώτερος μεταξύ των εμπλεκομέ?νων Τοπικών Συντονιστών, σύμφωνα με τις οδηγίες του Εθνικού Συντονιστή. 1.2.3 Οι παράκτιες εγκαταστάσεις διακίνησης πετρελαιο?ειδών, τα εμπορικά λιμάνια, οι εγκαταστάσεις εξόρυξης αρ?γού πετρελαίου μακριά από τις ακτές, όπως καθορίζονται στο Άρθρο 3 της Διεθνούς Σύμβασης (Δ.Σ) «για την ετοιμό?τητα , συνεργασία και αντιμετώπιση της ρύπανσης της θά?λασσας από πετρέλαιο, 1990» (International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Co-οper?ation,1990:OPRC 90), που κυρώθηκε με το Ν. 2252/94 (Α΄192), υποχρεούνται να διαθέτουν σχέδια έκτακτης ανά?γκης για την καταπολέμηση περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας, εναρμονισμένα με το τοπικό σχέδιο της οικείας Λιμενικής Αρχής και κατ’ επέκταση με το εθνικό σχέδιο. Με στόχο την αποτελεσματικότερη προστασία του θα?λάσσιου περιβάλλοντος τα κρατικά πλοία που δεν ασκούν εμπορικές δραστηριότητες καθώς και τα πολεμικά πλοία και οι ναύσταθμοι, οφείλουν στο μέτρο του δυνατού, να διαθέτουν σχεδιασμό και διαδικασίες συμβατές με τις ισχύουσες διεθνώς συστάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (International Maritime Organization : ΙΜΟ), καθώς και εξοπλισμό αντιμετώπισης περιστατικών ρύπαν?σης προερχόμενων από συνήθεις λειτουργικές διαδικα?σίες (πετρελεύσεις/εργασίες καθαρισμού κοκ), όπως επί?σης και ευκολίες υποδοχής μιγμάτων πετρελαίου/νερού, όπου θα συγκεντρώνονται και τα εκπλύματα δεξαμενών καυσίμων για τελική νόμιμη διάθεσή τους στην ξηρά. 1.2.4 Η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού καταπο?λέμησης περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο προϋποθέτει τον υψηλό βαθμό συνεργασίας των Αρχών με τα στελέχη των εξειδικευμένων επιχειρήσεων αντιμετώπισης ρύπαν?σης και τους υπεύθυνους προστασίας περιβάλλοντος των παράκτιων εγκαταστάσεων. Ο ρόλος των υπόψη φορέων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στους τομείς της εκπαίδευσης του προσωπικού στην χρή?ση του ειδικού εξοπλισμού και των μέσων καταπολέμη?σης ρύπανσης, στη διεξαγωγή τακτικών ασκήσεων ετοι?μότητας βάσει σεναρίων υποθετικών ατυχημάτων για προσομοίωση του συντονισμού των εμπλεκόμενων με?ρών του ευρύτερου δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και στην συμμετοχή τους στις Ομάδες Σχεδίασης που προ?βλέπονται από τα Τοπικά Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης. 1.2.5 Για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας από πετρέλαιο υιοθετείται κλιμακωτή ενεργο?ποίηση μηχανισμών αντιμετώπισης, βάσει του ακολουθού?μενου εθνικού συστήματος που περιλαμβάνει τρία επίπεδα κινητοποίησης σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα (1): ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 31 Υπόμνημα: P.C.P: (Port Contingency Plan): Εγκεκριμένο σχέδιο έκτακτης ανάγκης του φορέα διοίκησης ή εκμετάλλευσης του λιμένα. F.C.P: (Facility Contingency Plan): Εγκεκριμένο σχέδιο έκτακτης ανάγκης της παράκτιας ή υπεράκτιας εγκατά?στασης διακίνησης πετρελαιοειδών ή εξόρυξης πετρε?λαίου αντίστοιχα. L.C.P: (Local Contingency Plan): Εγκεκριμένο τοπικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης της Λιμενικής Αρχής. R.C.P: (Regional Contingency Plan): Περιφερειακό σχέδιο έκτακτης ανάγκης που αποτελεί συνδυασμό των τοπικών σχεδίων των εμπλεκομένων Λιμενικών Αρχών υπό τον γενικό συντονισμό του ιεραρχικά ανώτερου Τοπικού Συντονιστή. N.C.P: (National Contingency Plan): Εθνικό σχέδιο αντι?μετώπισης περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες. Σημείωση: Οι φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης των εμπορικών λιμένων εθνικής σημασίας, τα διυλιστήρια και οι κάθε είδους παράκτιες εγκαταστάσεις διακίνησης πετρελαιοειδών απαιτείται όπως διαθέτουν σχεδιασμό -προσωπικό, εξοπλισμό, μέσα και οργάνωση - για την αντιμετώπιση ρύπανσης που θα προέρχεται από ενδεχόμενη διαφυγή επιβλαβών ουσιών στο περιβάλλον συνεπεία ναυτι?κού ατυχήματος ή άλλης αιτίας και υποχρεούνται να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν άμεσα με μέσα που διαθέτουν αποκλειστικά για το σκοπό αυτό οποιοδήποτε παρόμοιο περιστατικό προερχόμενο από διαφυγή υδρογονανθράκων στη θάλασσα σε ποσότητα ανάλογη προς το ωφέλιμο φορτίο των προσεγγιζόντων δεξαμενοπλοίων (Δ/Ξ - πλοίων) σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα (2). απαιτεί τον συντονισμό περισσοτέρων φορέων διάθεσης τεχνικών μέσων, εξοπλισμού και προσωπικού καταπολέ?μησης. Η ποσότητα των 700 τόνων πετρελαίου αποτελεί το όριο ενεργοποίησης των δύο πρώτων επιπέδων. Ωστόσο, στην πράξη, δεν ακολουθείται απαρέγκλιτα η ως άνω κατηγο?ριοποίηση που συσχετίζεται μόνον με την ποσότητα, αφού οι επικρατούσες συνθήκες κατά την εκδήλωση του περιστατικού και οι βάσιμες προγνώσεις εξέλιξής του, με τις εκτιμώμενες συνακόλουθες συνέπειες, βαρύνουν κα?θοριστικά στην απόφαση για το επίπεδο ενεργειών που ενδείκνυται να αναληφθούν. Το «Επίπεδο 3» αναφέρεται σε μεγάλης έκτασης σοβα?ρά περιστατικά ρύπανσης όταν τίθενται σε ετοιμότητα όλα τα διαθέσιμα μέσα και ενεργοποιείται σε εθνική κλί?μακα το δυναμικό καταπολέμησης της ρύπανσης της θά?λασσας. Στις περιπτώσεις αυτές ενημερώνονται τα κέντρα διε?θνούς συνεργασίας και, εφόσον κριθεί αναγκαίο , αιτείται η συνδρομή άλλων χωρών, είτε μέσω του Περιφερειακού Κέντρου Άμεσης Επέμβασης για την Αντιμετώπιση της Ρύπανσης της Μεσογείου Θαλάσσης (Regional Marine Pollution Emergency Response Centre for the Mediter?ranean Sea: REMPEC ), στο πλαίσιο του περιφερειακού συστήματος προστασίας της Μεσογείου που έχει καθιε?ρωθεί από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών( United Nations Environment Programme: UNEP), είτε μέσω του Τμήματος Επείγουσας Επέμβασης για Ρύ?πανση ( Urgent Pollution Alert Section) Βρυξελλών στο πλαίσιο του σχεδιασμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συνεργασία των Κρατών Μελών(Κ.Μ) σε περιπτώσεις καταπολέμησης της ατυχηματικής ρύπανσης. Σε ανάλογες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντική η πρόνοια επίσπευσης των τελωνειακών διαδικασιών για την έγκαιρη μεταφορά του ειδικού εξοπλισμού και την ανάπτυξή του στις πληγείσες περιοχές. 1.3 Προσδιορισμός θαλάσσιων περιοχών πιθανής εκδή?λωσης σοβαρού περιστατικού ρύπανσης. Ο αρχιπελαγικός χαρακτήρας της χώρας επιβάλλει όπως κατά τον σχεδιασμό κατανομής των μέσων πρόλη?ψης και καταπολέμησης της ρύπανσης δίδεται έμφαση τόσο στις θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχει αντικειμενι?κά αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρού περιστατι?κού λόγω συχνής διέλευσης δεξαμενόπλοιων και λει?τουργίας παράκτιων εγκαταστάσεων διακίνησης πετρε?λαίου ή εξεδρών εξόρυξης, όσο και στις περιβαλλοντικά ευαίσθητες ειδικά προστατευόμενες περιοχές (θαλάσσια πάρκα, λιμνοθάλασσες, δέλτα ποταμών, περιοχές ωοτο?κίας προστατευόμενων ειδών, περιοχές ιδιαίτερου φυσι?κού κάλλους κοκ). 1.4 Συμπεριφορά του πετρελαίου στη θάλασσα. Τόσο οι φυσικοχημικές μεταβολές (εξάπλωση, εξάτμι?ση, διάλυση, βιοαποικοδόμηση, γαλακτωματοποίηση, φωτο-οξείδωση, καταβύθιση), στις οποίες υπόκειται το πετρέλαιο ύστερα από τη διαρροή του στην θάλασσα, όσο και η αρχική του σύνθεση σε συνδυασμό με τις ωκεα?νολογικές και καιρικές συνθήκες, θα επηρεάσουν σε με?γάλο βαθμό την επιλογή των τεχνικών καταπολέμησης. Η ανάλυση επιπτώσεων των ως άνω φυσικοχημικών διεργασιών περιλαμβάνεται στο Εγχειρίδιο Καταπολέμη?σης Ρύπανσης (ΕΚΡ), ενώ τα χαρακτηριστικά του πετρε?λαίου περιλαμβάνονται σε ειδικό παράρτημα των τοπικών σχεδίων των Λιμενικών Αρχών. 1.5 Επιφανειακή κίνηση του πετρελαίου. Για την εκτίμηση της κατεύθυνσης κίνησης μιας πετρε?λαιοκηλίδας εκτιμώνται τα υφιστάμενα εμπειρικά δεδο?μένα, και ιδίως, οτι κάθε κηλίδα κινείται κατά την έννοια της συνισταμένης του 3% του διανύσματος της ταχύτη?τας του ανέμου και του διανύσματος της ταχύτητας του θαλασσίου ρεύματος που επικρατεί στην περιοχή της ρύ?πανσης. Κοντά στις ακτές πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η ένταση των παλιρροιακών ρευμάτων για την ακριβέ?στερη πρόβλεψη της κίνησης του πετρελαίου. Ο Εθνικός Συντονιστής, αξιοποιεί, για την ασφαλέστερη πρόγνωση της κίνησης της κηλίδας, πληροφορίες και ερευνητικά πορίσματα που προέρχονται από την Εθνική Μετεωρολο?γική Υπηρεσία και από άλλα εξειδικευμένα κέντρα ή επι?στημονικά ιδρύματα, συγκεντρώνονται δε από τους ανω?τέρω φορείς με βάση διαρκώς επικαιροποιούμενα στοιχεία, που διαβιβάζονται ιδίως από πλοιάρχους επιβατηγών πλοίων και εναέριους παρατηρητές, και ανα?λύονται με ειδικά προγράμματα λογισμικού που αναπτύ?σουν οι φορείς αυτοί. 1.6 Χαρτογράφηση του βαθμού ευαισθησίας των ακτών και εξοπλισμός αποτροπής προσβολής παραγωγικών μο?νάδων. Για πρακτικούς λόγους καθορισμού προτεραιοτήτων προστασίας των επαπειλούμενων ακτογραμμών, σε περί?πτωση εκδήλωσης περιστατικού, είναι καταγεγραμμένα στα τοπικά σχέδια των Λιμενικών Αρχών τα οικονομικά ευ?παθή σημεία και οι περιβαλλοντικά ευαίσθητες θαλάσ?σιες και παράκτιες περιοχές και ειδικότερα: τα τμήματα της ακτής όπου υπάρχουν ιχθυοπαραγωγικές και οστρα?32 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) όπου πρέπει να αποφεύγεται η χρήση χημικών διασκορ?πιστικών ουσιών πετρελαίου. Στις παραπάνω ευαίσθητες παράκτιες εγκαταστάσεις πρέπει να διατίθεται ικανό έκταμα φράγματος και επαρ?κής ποσότητα απορροφητικών υλικών για προστασία τους σε περίπτωση εκδήλωσης περιστατικού ρύπανσης της θάλασσας από πετρέλαιο, στην ευρύτερη περιοχή. 1.7 Προτεραιότητα προστασίας. Σε πολλές περιπτώσεις είναι ανέφικτη η αποτροπή προ?σβολής των παραλίων και θεωρείται πλεονεκτική η εκτρο?πή της κηλίδας προς συγκεκριμένη περιοχή της ακτής, όπου υπάρχει ευχερής πρόσβαση και δυνατότητα πλή?ρους εκμετάλλευσης του διαθέσιμου τεχνικού εξοπλι?σμού ανάκτησης του διαρρεύσαντος πετρελαίου. Για το λόγο αυτό προκαθορίζονται με μέριμνα των Λιμε?νικών Αρχών στα αντίστοιχα τοπικά σχέδια οι περιοχές αυξημένης ανάγκης προστασίας, απεικονίζονται σε χάρ?τες περιβαλλοντικής ευαισθησίας (sensitivity maps) και δημοσιοποιούνται ευρέως στις τοπικές κοινωνίες, ώστε να αποφεύγεται η διάσταση απόψεων Αρχών και τοπικών φορέων εκπροσώπησης συμφερόντων κατά την πρώτη κρίσιμη φάση αντιμετώπισης κάθε τυχαίου περιστατικού. 1.8 Στρατηγική αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων. Ο προκαθορισμός μορφών και δικτύων επικοινωνίας υπό μορφή βάσεων δεδομένων (ευρετηρίων - πινάκων, ενσωματωμένων ως Παραρτημάτων στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης) όλων των εμπλεκόμενων στην αντιμε?τώπιση περιστατικών ρύπανσης φορέων επιταχύνει την ροή πληροφοριών μεταξύ των επιμέρους ομάδων επέμ?βασης και του συντονιστικού κέντρου (Τοπικού ή Εθνι?κού). Η τυποποίηση της διαδικασίας υποβοηθεί την ασφαλή και ταχεία εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και την αποτελεσματική κατανομή του εξοπλισμού καταπο?λέμησης. Η κατηγοριοποίηση του τύπου της ακτογραμμής και των παραλίων σε συνδυασμό με την προεπιλογή των κα?τάλληλων μέσων καταπολέμησης και τον προκαθορισμό περιοχών με αυξημένη σχετική προτεραιότητα προστα?σίας, διευκολύνει στην λήψη απόφασης για την ακολου?θητέα μέθοδο μεταξύ των παρακάτω εναλλακτικών δυνα?τοτήτων: (i) Διακοπή ή κατά το δυνατόν ελαχιστοποίηση του ρυθ?μού διαφυγής του πετρελαίου στο περιβάλλον. (ii) Παρακολούθηση της κίνησης της κηλίδας, εφόσον δεν συντρέχει κίνδυνος προσβολής ακτών, με πλωτά ή εναέρια μέσα. (iii) Ανάκτηση του πετρελαίου από την επιφάνεια της θά?λασσας. (iv) Διασκορπισμός του πετρελαίου στην ανοιχτή θάλασ?σα. (v) Προστασία των ευαίσθητων περιοχών (ευπαθών οικο?συστημάτων ή περιοχών οικονομικής δραστηριότη?τας). (vi) Ανάκτηση του πετρελαίου από κατάλληλα σημεία της ακτής και στη συνέχεια καθαρισμός της παραλίας (βά?σει των οδηγιών του Παραρτήματος ΧΙΧ του Εγχειρι?δίου Καταπολέμησης Ρύπανσης (ΕΚΡ)). (vii) Βιοαποκατάσταση ή (viii) Οποιοσδήποτε πρόσφορος συνδυασμός των παρα?πάνω. Η ταχύτητα στη λήψη των σχετικών αποφάσεων είναι πρωταρχικής σημασίας για τον περιορισμό και την εξου?δετέρωση των δυσμενών συνεπειών της ρύπανσης. Η αντιμετώπιση της ρύπανσης σε απομακρυσμένες ακτές που έχουν προσβληθεί από πετρέλαιο θεωρείται λι?γότερο επείγουσα και συχνά ενδείκνυται υπό προϋποθέ?σεις να συντελείται ο καθαρισμός από μόνη την δράση των φυσικών παραγόντων, αφού οι τεχνικές επεμβάσεις και οι εργασίες επιτείνουν σε ορισμένες περιπτώσεις την επιβάρυνση του περιβάλλοντος. 1.9 Οργάνωση για την καταπολέμηση της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών από πετρέλαιο. 1.9.1 Οι Λιμενικές Αρχές είναι υπεύθυνες για την κινη?τοποίηση των εμπλεκόμενων φορέων και αρχών και τον συντονισμό των ενεργειών τους, προκειμένου να αντιμε?τωπίζονται αποτελεσματικά τα περιστατικά ρύπανσης στην περιοχή δικαιοδοσίας τους βάσει του κατά περίπτω?ση εγκεκριμένου τοπικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης. 1.9.2 Για την αντιμετώπιση σοβαρού περιστατικού ρύ?πανσης προβλέπεται η υπαγωγή των επιμέρους ομάδων καταπολέμησης- οι οποίες συγκροτούνται βάσει των το?πικών σχεδίων των Λιμενικών Αρχών και των υπόχρεων εγκαταστάσεων -στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Κατα?πολέμησης (ΕΣΚΚ), που μεριμνά για τον συντονισμό των ομάδων καταπολέμησης σε ακτές και θάλασσα καθώς και την υποστήριξή τους κατά τις διαδοχικές φάσεις των ερ?γασιών απορρύπανσης στις περιοχές που επλήγησαν, όπως φαίνεται σχηματικά στο ακόλουθο διάγραμμα: ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 33 εκ των συνεργαζομένων φορέων, είτε σε κατάλληλο χώ?ρο εκμισθούμενο για το σκοπό αυτό (ad hoc), ο οποίος θα διαθέτει υποδομές τηλεπικοινωνιών, ενδιαιτήματα και γραμματειακή υποστήριξη, για τον ευχερή συντονισμό των επιχειρησιακών ομάδων επέμβασης και των ομάδων υποστήριξης, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε όλες τις περιοχές όπου έχουν αναληφθεί, συνεχίζονται ή ολοκλη?ρώνονται σταδιακά οι εργασίες καταπολέμησης, σύμφω?να με τις οδηγίες και τον προγραμματισμό που κατα?στρώνεται από το κλιμάκιο του Εθνικού Συντονιστή. Ο επικεφαλής έχει, στον επιχειρησιακό τομέα καταπο?λέμησης της ρύπανσης στη θάλασσα και καθαρισμού των ακτών, την πλήρη και αποκλειστική αρμοδιότητα συντονι?σμού/ κατανομής των διαθέσιμων μέσων στις πληγείσες περιοχές. Παράλληλα καθορίζει κατά την κρίση του το μέλος του κλιμακίου που συντονίζει και εποπτεύει το έργο όλων των Αξιωματικών Διοικητικής Μέριμνας των επιμέρους Λιμενι?κών Αρχών που εμπλέκονται στις διοικητικής φύσης ερ?γασίες υποστήριξης της αντιμετώπισης του περιστατικού και στην τήρηση των λογιστικών στοιχείων κόστους κατα?πολέμησης και των εξόδων του Δημοσίου ανά γεωγραφι?κή περιοχή ή τομέα δραστηριοποίησης επιχειρησιακών μέσων και προσωπικού. Το κλιμάκιο του Εθνικού Συντονιστή απαρτίζεται από έμπειρους και καταρτισμένους Αξιωματικούς Λ.Σ. σε θέ?ματα καταπολέμησης ρύπανσης και οργάνωσης της αντι?μετώπισης ανάλογων περιστατικών στη θάλασσα και στις ακτές, οι οποίοι επιλέγονται κατά περίπτωση από ειδικό πίνακα που καταρτίζεται κατ’ έτος με μέριμνα της ΔΠΘΠ και εγκρίνεται από τον Αρχηγό Λ.Σ. Κεφάλαιο 2 Οργανωτική συνάρθρωση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των παρακτίων εγκαταστάσεων διακίνησης πετρελαιοειδών (FCP), των εμπορικών λιμένων (PCP) και των Λιμενικών Αρχών (LCP) 2.1 Γενικά 2.1.1 Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης των λιμανιών και των παράκτιων εγκαταστάσεων διακίνησης πετρελαίου, προ?βλέπουν την κατάλληλη οργάνωση για αυτοδύναμη αντι?μετώπιση των πιθανότερων περιστατικών ρύπανσης από διαφυγή πετρελαίου στη θάλασσα (most likely spill sce?nario), ιδίως αυτών που συμβαίνουν μέσα σε λιμάνια ή αγκυροβόλια κατά τις πετρελεύσεις των πλοίων και τις φορτοεκφορτώσεις δεξαμενοπλοίων και αφορούν ποσό?τητες πετρελαίου μικρότερες των 7 τόνων. 2.1.2 Κατά την κατάρτιση ή αναθεώρηση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των υπόχρεων φορέων (FCPs και PCPs) απαιτείται η ύπαρξη πρόνοιας για την κλιμάκωση της κινητοποίησης αντιμετώπισης κάθε περιστατικού μέ?σω των δυνατοτήτων που παρέχει το τοπικό σχέδιο έκτα?κτης ανάγκης της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής (LCP) ή του εθνικού σχεδίου (NCP). Στο σχέδιο έκτακτης ανάγκης κάθε υπόχρεου φορέα υπάρχει πρόβλεψη για όλες τις κατηγορίες συμβάντων που έχουν επείγοντα χαρακτήρα και ενδέχεται να εξελιχθούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης-όπως για παρά?δειγμα: προσάραξη, σύγκρουση, πυρκαϊά, ναυάγιο, ατύχημα προσωπικού-για τις οποίες θα προδιαγράφονται μηχανισμοί αντιμετώπισης. 2.1.3 Τα σχέδια των υπόχρεων εγκαταστάσεων καθορί?ζουν σαφώς συγκεκριμένο στέλεχος του φορέα διοίκη?σης ως υπεύθυνο περιβάλλοντος (designated on scene commander) για θέματα αντιμετώπισης περιστατικών ρύ?πανσης και προβλέπουν τη διαίρεση εκπαιδευμένου προ?σωπικού σε ομάδες επάνδρωσης/ ενεργοποίησης των μέ?σων και του εξοπλισμού καταπολέμησης κηλίδας εμμενό?ντων πετρελαιοειδών ή διαφυγόντων επιβλαβών προϊόντων-υπό την άμεση εποπτεία της Λιμενικής Αρχής. 2.1.4 Διαρροή πετρελαίου στο θαλάσσιο περιβάλλον προερχόμενη από αντλητικές εγκαταστάσεις εφοδια?σμού σκαφών με καύσιμα που λειτουργούν εντός λιμέ?νων/ μαρινών πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα, με μέσα που υποχρεωτικά διαθέτουν οι εκμεταλλευόμενοι τις υπόψη εγκαταστάσεις. Οι υπεύθυνοι περιβάλλοντος των οικείων φορέων διοίκησης των λιμένων/ μαρινών και οι αρμόδιες Λιμενικές Αρχές ενημερώνονται άμεσα για οιο?δήποτε περιστατικό ρύπανσης εκδηλωθεί και παρακο?λουθούν από κοινού την εξέλιξη καταπολέμησής του, ώστε να περιορίζονται στο ελάχιστο οι επιπτώσεις στο θα?λάσσιο περιβάλλον. 2.2 Σκοπός των σχεδίων και γεωγραφική περιοχή εφαρ?μογής τους. Τα σχέδια στοχεύουν στην διατήρηση ικανοποιητικού επιπέδου επιχειρησιακής ετοιμότητας του μηχανισμού αντιμετώπισης λειτουργικών ή ατυχηματικών περιστατι?κών ρύπανσης της θάλασσας από πετρέλαιο ή άλλες επι?βλαβείς ουσίες. Στο σχέδιο κάθε υπόχρεης εγκατάστασης περιγράφο?νται επακριβώς τα είδη των εκτάκτων περιστατικών που αντιμετωπίζονται και προσδιορίζεται το εξουσιοδοτημέ?νο πρόσωπο (designated person) που είναι αρμόδιο για την ενεργοποίηση του σχεδίου της συγκεκριμένης εγκα?τάστασης. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης κάθε υπόχρεου φορέα (FCP/ PCP) είναι συμβατό με το τοπικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης της οικείας Λιμενικής Αρχής (LCP). Η γεωγραφική περιοχή εφαρμογής του Εθνικού Σχεδί?ου Έκτακτης Ανάγκης (NCP) είναι η θαλάσσια περιοχή που αντιστοιχεί στο Σύστημα Πληροφόρησης Πτήσεων Αθηνών (Flight Information Region: FIR) που ταυτίζεται με την Ελληνική Περιοχή Έρευνας και Διάσωσης (Search and Rescue Region: HSRR) και οι ακτές της μητροπολιτι?κής και νησιωτικής Ελλάδας. 2.3 Καθήκοντα του προσωπικού και απαιτήσεις συμβα?τότητας των σχεδίων. 2.3.1 Στο σχέδιο έκτακτης ανάγκης κάθε υπόχρεου φο?ρέα καθορίζονται ο ρόλος και τα καθήκοντα όλου του εμπλεκόμενου προσωπικού και προδιαγράφονται αναλυ?τικά οι διαδικασίες άμεσης ενημέρωσης των αρμόδιων κατά περίπτωση αρχών, ανάλογα με τη φύση του συμβά?ντος. 2.3.2 Ο υπεύθυνος κάθε εγκατάστασης θέτει σε εφαρ?μογή το σχέδιο έκτακτης ανάγκης και ο τοπικός συντονι?στής της Λιμενικής Αρχής εποπτεύει ή κατευθύνει τις ερ?γασίες. Η συμβατότητα των σχεδίων όλων των υπόχρεων φορέ?ων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο αποτελεί προϋπόθεση 34 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) παροχής υγειονομικής βοήθειας, οι Τεχνικές Υπηρεσίες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Αυτοδιοίκησης και οι γειτνιάζουσες μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων. 2.3.3 Ιδιαίτερα πεδία ενδιαφέροντος που περιλαμβάνο?νται στα σχέδια αφορούν σε: - Διαδικασίες περιορισμού ή απαγόρευσης της κίνησης αεροσκαφών, πλωτών μέσων, οχημάτων και περιοίκων στην περιοχή του περιστατικού. - Διαδικασία εκκένωσης των εγκαταστάσεων από το προ?σωπικό τους ή απομάκρυνσης των κατοίκων από περιοχές υψηλού κινδύνου και πρόνοια παροχής προσωρινών καταλυμάτων, εφόσον συντρέχει περίπτωση. - Μεταφορά ασθενών σε νοσηλευτήρια και παροχή πρώ?των βοηθειών σε ατυχηματίες. - Τήρηση στοιχείων κόστους ενεργειών και δαπανών σχε?τιζόμενων με την καταπολέμηση. - Πρόνοια για διαδικασίες μεταφοράς τυχόν επιπρόσθε?των μέσων και υλικών που θα απαιτηθούν στην περιοχή του συμβάντος και τελική νόμιμη διάθεση των περισυλ?λεγμένων καταλοίπων, αποβλήτων και απορριμμάτων από τις παράκτιες περιοχές προσωρινής τους αποθή?κευσης. 2.4 Κλιμάκωση κινητοποίησης για την αντιμετώπιση πε?ριστατικού ρύπανσης. 2.4.1 Σε περιοχές όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ρύπανσης, συνεπεία υψηλής συγκέντρωσης βιομηχανιών και διυλιστηρίων ή εγκαταστάσεων αποθήκευσης πετρε?λαιοειδών στην παραθαλάσσια ζώνη, τα επιμέρους σχέ?δια των υπόχρεων φορέων ολοκληρώνονται μέσω του το?πικού σχεδίου της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής, βάσει του οποίου είναι δυνατόν να διατεθεί πρόσθετος εξοπλισμός καταπολέμησης από τα υφιστάμενα αποθέματα ασφαλεί?ας της Κεντρικής Αποθήκης Υλικών Απορρύπανσης (ΚΑΥΑ). Τα τοπικά σχέδια των υπόχρεων φορέων αντιμετωπί?ζουν και τις περιπτώσεις ρύπανσης της θάλασσας από πε?τρελαιοειδή προερχόμενα από επίγειους αγωγούς ή βυ?τιοφόρα οχήματα και συρμούς. 2.4.2 Σε περίπτωση ανεπάρκειας των μέσων του τοπι?κού σχεδίου της Λιμενικής Αρχής, θα ενεργοποιείται το εθνικό σχέδιο και θα προωθείται κατάλληλος εξοπλισμός από την ΚΑΥΑ, όσο και πρόσθετα μέσα από το υφιστάμε?νο δίκτυο Περιφερειακών Σταθμών Καταπολέμησης Ρύ?πανσης (ΠΣΚΡ) και τους συνεργαζόμενους φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Σε ιδιαίτερα σοβαρά περι?στατικά θα αξιοποιούνται οι δυνατότητες διεθνούς βοή?θειας. 2.5 Εκπαίδευση και ασκήσεις ετοιμότητας. 2.5.1 Η διασφάλιση ικανοποιητικού βαθμού επιχειρη?σιακής ετοιμότητας του μηχανισμού αντιμετώπισης περι?στατικών ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών από πε?τρέλαια και άλλες επιβλαβείς ουσίες επιτυγχάνεται με την εκτέλεση τακτικών ασκήσεων και συχνή εκπαίδευση των χειριστών του εξοπλισμού σε θέματα λειτουργίας, συντή?ρησης και μακροχρόνιας αποθήκευσής του. 2.5.2 Πέραν των τακτικών ασκήσεων, θα διενεργούνται περιοδικά και ασκήσεις επικοινωνιών, με μέριμνα των το?πικών συντονιστών, για προσομοίωση των ενεργειών αντιμετώπισης κηλίδας, σε τρόπο ώστε να ελέγχεται ο χρόνος απόκρισης και ο βαθμός συμμετοχής των συνερ?γαζόμενων φορέων δημόσιου και ιδιωτικού φορέα κατά τις διαδοχικές φάσεις της άσκησης. 2.5.3 Μετά το πέρας των ως άνω ασκήσεων θα διενερ?γείται με μέριμνα του τοπικού συντονιστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους, για διαπίστωση δυσλειτουρ?γιών, προκειμένου αυτές στη συνέχεια να αποφευχθούν μέσω αναθεώρησης και βελτίωση του σχεδιασμού και την καταχώριση των συνακόλουθων μεταβολών στα σχετικά παραρτήματα στοιχείων και πληροφοριών (βάσεις δεδο?μένων: ευρετήρια και πίνακες) του τοπικού σχεδίου της Λιμενικής Αρχής. Η διενέργεια ασκήσεων μεγάλης έκτασης με πραγματι?κή ενεργοποίηση του διαθέσιμου εξοπλισμού καταπολέ?μησης της ρύπανσης είναι καθοριστικής σημασίας για την διαπίστωση της άρτιας συνάρθρωσης των αναλαμβανο?μένων δράσεων από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Ωστόσο, συνιστάται και ο περιοδικός έλεγχος καλής λει?τουργίας του δικτύου επικοινωνιών των επιμέρους συ?ντονιστών και υπευθύνων, των μελών της ομάδας σχεδία?σης και του τοπικού συντονιστή της Λιμενικής Αρχής, ιδι?αίτερα προτού εκτελεστούν ασκήσεις προσομοίωσης καταπολέμησης ρύπανσης μεγάλης κλίμακας. Κεφάλαιο 3 Εθνικό σύστημα ετοιμότητας και αντιμετώπισης περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας 3.1 Εισαγωγή. 3.1.1 Στο εθνικό σύστημα ετοιμότητας καθορίζεται ως αρμόδιος φορέας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας από πετρέ?λαιο το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, δεδομένου ότι η θαλάσσια κυκλοφορία εντός των χωρικών υδάτων συνι?στά απειλή κινδύνου για το θαλάσσιο περιβάλλον, ο οποί?ος ενδέχεται να προέλθει από πετρελεύσεις πλοίων, φορ?τοεκφορτώσεις υδρογονανθράκων, άλλες εμπορικές πράξεις, συνήθεις λειτουργικές διαδικασίες ή ναυτικά ατυχήματα. Πρόσθετο κίνδυνο για το θαλάσσιο περιβάλλον αποτε?λούν δυνάμει οι παράκτιες βιομηχανικές εγκαταστάσεις καθώς και οι πλατφόρμες εξόρυξης αργού πετρελαίου. 3.1.2 Η αντιμετώπιση ατυχηματικών ρυπάνσεων από πε?τρέλαιο επιβάλλει τον προσεκτικό σχεδιασμό έγκαιρης και αποτελεσματικής κινητοποίησης όλων των εμπλεκό?μενων στην καταπολέμηση της ρύπανσης φορέων του ευ?ρύτερου δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, βάσει μιας προ?καθορισμένης οργανωτικής και επικοινωνιακής δομής, ευέλικτης και ικανής να ανταποκριθεί σε κάθε ενδεχόμε?νο περιστατικό μη απόλυτα προβλεπτής εξέλιξης. 3.2 Στοχοθεσία. 3.2.1 Το εθνικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης συστηματο?ποιεί την συνάρθρωση των φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων ή δυσμενών συμ?βάντων, τα οποία ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα την διαφυγή πετρελαίου ή επιβλαβών ουσιών στο θαλάσσιο περιβάλλον. 3.2.2 Οι αντικειμενικοί στόχοι του σχεδίου αποβλέπουν στην διασφάλιση όρων έγκαιρης και αποτελεσματικής ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 35 υπηρεσίες της Κεντρικής Διοίκησης, της Περιφέρειας και της Αυτοδιοίκησης, οι Ένοπλες Δυνάμεις, τα Σώμα?τα Ασφάλειας, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις καθώς και εξει?δικευμένα ερευνητικά κέντρα και επιστημονικά ιδρύμα?τα, (ii) προσδιορισμού των περιοχών υψηλού κινδύνου, (iii) προσδιορισμού των παράκτιων περιοχών υψηλής προτεραιότητας προστασίας, (iv) διατήρησης αποθεμάτων ασφαλείας σε μέσα, υλικά και εξοπλισμό καταπολέμησης, (v) εκπαίδευσης των χειριστών του αντιρρυπαντικού εξο?πλισμού και των διοικητικών στελεχών των υπόχρεων φορέων και του Λιμενικού Σώματος, (vi) εκτέλεσης ασκήσεων για την διαπίστωση και βελτίω?ση του βαθμού επιχειρησιακής ετοιμότητας. 3.3 Σκοπός και περιεχόμενο του Σχεδίου. 3.3.1 Η δομική αντιστοιχία του Εθνικού Σχεδίου, των Το?πικών Σχεδίων των Λιμενικών Αρχών και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των υπόχρεων φορέων ή εγκαταστά?σεων που καθορίζονται από το άρθρο πέμπτο του Ν. 2252/94 (Α΄192) διευκολύνει την κλιμάκωση των κινητο?ποιήσεων για την αντιμετώπιση των περιστατικών ρύπαν?σης ανάλογα με την τροπή εξέλιξής τους. 3.3.2 Το Εθνικό Σχέδιο οριοθετεί τις λειτουργικές αρμο?διότητες των συνεργαζόμενων φορέων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και των Ενόπλων Δυνάμεων, ώστε σε κά?θε περίπτωση ρύπανσης ή ενδεχόμενου κινδύνου ρύπαν?σης της θάλασσας και των ακτών να αναλαμβάνονται οι απαραίτητες ενέργειες για την εξουδετέρωση ή τον πε?ριορισμό των δυσμενών επιπτώσεών της και να διασφαλί?ζονται τα συμφέροντα των πολιτών στις θιγόμενες τοπι?κές κοινωνίες. 3.4 Ορισμοί Η συμπερίληψη ορισμών στοχεύει στην αποσαφήνιση των εννοιών των συνήθως χρησιμοποιούμενων όρων: «Πετρέλαιο», καλείται κάθε είδος ή μίγμα αργού ή καυ?σίμου πετρελαίου ή προϊόντων διύλισης αυτού, ή πετρε?λαιοειδή κατάλοιπα προερχόμενα από χώρους μηχανο?στασίων πλοίων ή χώρους φορτίων δεξαμενοπλοίων, ή εγκαταστάσεις, ή οποιαδήποτε μίγματα υδρογονανθρά?κων / ύδατος που προσομοιάζουν με πετρελαιοειδή. «Επιβλαβείς ουσίες», καλούνται ουσίες διαφορετικές από πετρέλαιο , οι οποίες εφόσον διαφύγουν στο θαλάσ?σιο περιβάλλον ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, στο θαλάσσιο οικοσύστημα και να προξενήσουν ζημιές σε περιοχές αναψυχής ή να παρα?βλάψουν άλλες νόμιμες χρήσεις της θάλασσας. «Αντιμετώπιση», καλείται κάθε ενέργεια η οποία ανα?λαμβάνεται με σκοπό την αποτροπή εκδήλωσης ή επέ?κτασης της ρύπανσης, τον περιορισμό των δυσμενών συ?νεπειών στο περιβάλλον, την καταπολέμηση ή την παρα?κολούθηση της κίνησης της κηλίδας. «Εθνικός Συντονιστής», είναι η Διεύθυνση Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος του ΥΕΝ (ΠΔ 242/99 (Α΄ 201)) και το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (Ν. 2252/94 (Α΄ 192) σε συνδυασμό με το Ν.1844/90 (Α΄ 100)). Σε εξαιρετικές περιπτώσεις σοβαρών περιστατικών είναι δυνατόν να αναλαμβάνονται καθήκοντα Εθνικού Συ?ντονιστή από Ανώτατο Αξιωματικό ΛΣ ή τον Αρχηγό ΛΣ. «Φορέας Υποστήριξης», καλείται κάθε εμπλεκόμενος κρατικός φορέας, υπηρεσία της Αυτοδιοίκησης, επιχεί?ρηση του ιδιωτικού τομέα της ναυτιλίας ή μονάδα των Ενόπλων Δυνάμεων, η οποία αναλαμβάνει συγκεκριμένες υποστηρικτικές δράσεις βάσει του Εθνικού Σχεδιασμού κατά την αντιμετώπιση περιστατικού ρύπανσης. «Τοπικός Συντονιστής (On - Scene Commander)», κα?λείται ο υπεύθυνος οργάνωσης της αντιμετώπισης της ρύπανσης σε τοπικό επίπεδο και κατά κανόνα είναι ο προϊ?στάμενος της Λιμενικής Αρχής ή ο Επικεφαλής του Εθνι?κού Συντονιστικού Κέντρου Καταπολέμησης, σε περίπτω?ση καταπολέμησης εκτεταμένης ρύπανσης στις περιοχές ευθύνης περισσότερων της μιας Λιμενικών Αρχών. «Κατάσταση έκτακτης ανάγκης», καλείται οιοδήποτε ατύχημα, γεγονός, συμβάν ή περιστατικό, ανεξάρτητα από το αίτιο πρόκλησής του, συνεπεία του οποίου προκα?λείται σοβαρή ρύπανση ή ενδέχεται να προκύψει σοβαρή απειλή κινδύνου ρύπανσης του θαλασσίου περιβάλλο?ντος από πετρέλαιο ή άλλες επιβλαβείς ουσίες και περι?λαμβάνει, μεταξύ άλλων, συγκρούσεις, προσαράξεις και άλλα συμβάντα σε πλοία, διαφυγή πετρελαίου ή επιβλα?βών ουσιών από θαλάσσιες και παράκτιες εγκαταστάσεις καθώς και την παρουσία πετρελαίου ή επιβλαβών χημι?κών στο περιβάλλον συνεπεία βλάβης ή ατυχήματος σε βιομηχανικές μονάδες ή σε θαλάσσιες εγκαταστάσεις μα?κριά από τις ακτές. «Εθνικός Σύνδεσμος Καταπολέμησης Ρύπανσης (ΕΣΚΡ) (National On - Scene Commander :NOSC)», κα?λείται ο οριζόμενος για το σκοπό αυτό Αξιωματικός ΛΣ της Διεύθυνσης Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος, ο οποίος συμμετέχει στην καταπολέμηση ενός μεγάλου περιστατικού στο πλαίσιο παροχής διεθνούς βοήθειας σε τρίτη χώρα. «Ανώτατος Συντονιστής Καταπολέμησης Ρύπανσης (ΑΣΚΡ) (Supreme On - Scene Commander :SOSC)», κα?λείται ο γενικός συντονιστής οργάνωσης της αντιμετώπι?σης ενός περιστατικού ρύπανσης μεγάλης έκτασης, για το οποίο υπάρχει διεθνής κινητοποίηση. Κατά κανόνα ο ρόλος αυτός αναλαμβάνεται από στέλεχος του Εθνικού Συντονιστή της πληγείσας χώρας ή εκείνου του παράκτι?ου κράτους που ευρίσκεται πλησιέστερα προς την κηλί?δα, σε περίπτωση αντιμετώπισης μεγάλου περιστατικού ρύπανσης στα διεθνή ύδατα. «Κεντρική Συμβουλευτική Επιτροπή (ΚΣΕ)», καλείται η επιτελική ομάδα εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζει τον Εθνικό Συντονιστή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την εξασφάλιση άρτιας διατομεακής προσέγγισης θεμά?των που ανακύπτουν κατά την αντιμετώπιση σοβαρών πε?ριστατικών ρύπανσης. Αποτελείται από μόνιμους εκπρο?σώπους των εμπλεκόμενων φορέων της Κεντρικής Διοί?κησης και πλαισιώνεται από ειδικούς επιστημονικούς συμβούλους, οι οποίοι ορίζονται κατά περίπτωση ανάλο?γα με τη φύση του συμβάντος από τον Υπουργό Εμπορι?κής Ναυτιλίας κατόπιν εισήγησης της ΔΠΘΠ. Για τα μη μόνιμα μέλη της Επιτροπής είναι δυνατόν να προβλέπεται αποζημίωση από το Γαλάζιο Ταμείο βάσει του άρθρου 18 του Ν. 743/77 (Π.Δ 55/98). 3.5 Υποστήριξη από συναρμόδιους φορείς. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση μεγάλης έκτασης ρύ?πανσης της θάλασσας και των ακτών από πετρέλαιο και άλλες επιβλαβείς ουσίες, η οποία στοχεύει στην προά?σπιση της δημόσιας υγείας, της αισθητικής αξίας των πα?ράκτιων περιοχών, της τουριστικής βιομηχανίας, των αλι?36 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) Τα εμπλεκόμενα μέρη διεκπεραιώνουν τις αποστολές και επιτελούν τις λειτουργίες που αναφέρονται παρακά?τω: 3.5.1 Γενικό Επιτελείο Στρατού: - Κυβερνήτες αεροσκαφών ή ελικοπτέρων της Αεροπο?ρίας Στρατού ενημερώνουν τον Εθνικό Συντονιστή (ΕΚΣΕΔ) για κάθε περιστατικό ρύπανσης του Ελληνικού θαλάσσιου χώρου που υποπίπτει στην αντίληψη των κυ?βερνητών τους. - Εφαρμόζει κατάλληλο σχεδιασμό αποτροπής ρύπαν?σης της θάλασσας από παράκτιες στρατιωτικές εγκατα?στάσεις. - Διαθέτει - ιδίως μέσω μονάδων Μηχανικού - μηχανή?ματα έργου κατάλληλα για την διενέργεια καθαρισμού ακτών ή μεταφοράς καταλοίπων και απορριμμάτων στις καθοριζόμενες στα τοπικά σχέδια των Λιμενικών Αρχών περιοχές ενδιάμεσης αποθήκευσης ή τελικής νόμιμης διάθεσής τους. - Εφόσον συντρέχει σοβαρός λόγος και υφίσταται σχε?τική δυνατότητα διατίθενται στο Εθνικό Συντονιστικό Κέ?ντρο Καταπολέμησης προσωπικό, προς το οποίο παρέχε?ται η αναγκαία διοικητική υποστήριξη για την ενίσχυση των ομάδων αντιμετώπισης της ρύπανσης στις ακτές. 3.5.2 Γενικό Επιτελείο Ναυτικού: - Εφαρμόζει κατάλληλο σχεδιασμό αποτροπής ρύπαν?σης της θάλασσας σε παράκτιες στρατιωτικές εγκατα?στάσεις και ναύσταθμους. - Μεριμνά για την συγκρότηση και εκπαίδευση αγημά?των αντιμετώπισης περιστατικών ρύπανσης που προκα?λούνται από πολεμικά πλοία και ναυτικές υπηρεσίες ή εγκαταστάσεις. - Συμμετέχει με πολεμικά πλοία, αεροσκάφη και ελικό?πτερα στον μηχανισμό επιτήρησης των Ελληνικών θα?λασσών για τον έγκαιρο εντοπισμό περιστατικών ρύπαν?σης από πετρέλαιο και διαθέτει, εφόσον απαιτείται, στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Καταπολέμησης Ρύπανσης κατάλληλα σκάφη, τεχνικά μέσα και προσωπικό για την αντιμετώπιση ενός περιστατικού μεγάλης έκτασης. 3.5.3 Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας: - Συμμετέχει με ειδικό κλιμάκιο στο Ενιαίο Κέντρο Συ?ντονισμού Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου Εμπο?ρικής Ναυτιλίας. - Συνδράμει μέσω αναφορών των χειριστών των αερο?σκαφών και ελικοπτέρων της Πολεμικής Αεροπορίας στον εντοπισμό και την παρακολούθηση της κίνησης πε?τρελαιοκηλίδων στον Ελληνικό θαλάσσιο χώρο και στην ανοιχτή θάλασσα. - Διαθέτει κατάλληλα μεταγωγικά αεροσκάφη και ελικό?πτερα για την ταχεία αποστολή υλικών και μέσων σε πλη?γείσες περιοχές της χώρας, προερχόμενων κυρίως από την ΚΑΥΑ, όπως επίσης και προς τρίτες χώρες στο πλαί?σιο παροχής διεθνούς βοήθειας. - Αναλαμβάνει -σε εξαιρετικές περιπτώσεις- την κατα?στροφή με πολεμικά αεροσκάφη πλοίων ή πλωτών ναυ?πηγημάτων που τελούν σε διαρκή ακυβερνησία και έχουν εγκαταλειφθεί από το πλήρωμά τους και τα οποία συνι?στούν άμεση απειλή καταστροφής του θαλάσσιου περι?βάλλοντος κατόπιν ειδικής απόφασης του Εθνικού Συ?ντονιστή που λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον πλοιο?κτήτη και τους ασφαλιστές, εφόσον είναι δυνατόν να ανε?βρεθούν. - Παρέχει διευκολύνσεις σε στρατιωτικά αεροδρόμια για τις αφίξεις αεροσκαφών τρίτων χωρών που μετα?φέρουν υλικά απορρύπανσης στις Λιμενικές Αρχές στο πλαίσιο διεθνούς βοήθειας. 3.5.4 ΥΠΕΣΔΔΑ - Υπουργείο Ανάπτυξης - ΥΠΕΧΩΔΕ - Υπουργείο Υγείας - Πρόνοιας: Σε περιπτώσεις περιστατικού ρύπανσης εξαιρετικά μεγάλης έκτασης ο Εθνικός Συντονιστής ενημερώνει την Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, ενώ η οικεία Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και οι ΟΤΑ διαθέτουν το δια?θέσιμο εξοπλισμό και προσωπικό για την καταπολέμηση του περιστατικού σύμφωνα με τα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Μαζί με τις κατά τόπους αρμόδιες Υπηρεσίες των Περι?φερειών και των εποπτευόμενων Νομαρχιακών, Δημοτι?κών και Κοινοτικών Αρχών προβαίνουν στις ακόλουθες ενέργειες: (i) μεριμνούν στο πλαίσιο της κείμενης νομοθεσίας και των υφιστάμενων υγειονομικών κανονισμών για την απο?φυγή διάθεσης, απόρριψης ή εκβολής πετρελαιοειδών ουσιών από χερσαίες πηγές ρύπανσης. (ii) συνδράμουν μέσω των αποκεντρωμένων Υπηρεσιών τους το έργο των Λιμενικών Αρχών με τεχνικά μέσα, επι?στημονικά στελέχη και προσωπικό στην καταπολέμηση της ρύπανσης των ακτών και παρέχουν οικονομικά στοιχεία για πραγματοποιηθέντα έξοδα αντιμετώπισης του περιστατικού και τις συνακόλουθες δυσμενείς επιπτώ?σεις του στην τοπική οικονομική ζωή. Εκπρόσωποι των ανωτέρω Υπουργείων στελεχώνουν την Κεντρική Συμβουλευτική Επιτροπή (ΚΣΕ) που λει?τουργεί ως μόνιμη επιτελική ομάδα συνδέσμων/ εμπειρο?γνωμόνων του Εθνικού Συντονιστή και διασφαλίζει διυ?πουργικό συντονισμό των διοικητικών δράσεων κατά τις φάσεις αντιμετώπισης των σοβαρών περιστατικών, ειση?γούμενοι έκτακτα μέτρα περιορισμού των οχληρών επι?πτώσεων του περιστατικού ρύπανσης στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. 3.5.5 Υπουργείο Εξωτερικών: - Ενημερώνει τις διπλωματικές Αρχές ξένων κρατών εφόσον υπήκοοί τους εμπλέκονται στο περιστατικό με οποιοδήποτε τρόπο. - Ενημερώνει δια των Ελληνικών διπλωματικών Αρχών άλλες χώρες και Οργανισμούς για παροχή βοήθειας ή από κοινού αντιμετώπιση συμβάντος που επηρεάζει και τις δύο χώρες. 3.5.6 Υπουργείο Δημόσιας Τάξης (ΕΛ.ΑΣ - Π.Σ): - Σε περίπτωση ανάγκης παρέχει βοήθεια με τις κατά τό?πους Υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας και του Πυ?ροσβεστικού Σώματος. - Ειδικότερα, το Πυροσβεστικό Σώμα μεριμνά για την πυρασφάλεια στις περιπτώσεις διαρροής πετρελαίου και παραγώγων του στην ξηρά και διασφαλίζει όρους προ?στασίας των παρακείμενων χερσαίων εγκαταστάσεων και κατοικιών σε περιπτώσεις διαρροής εύφλεκτων προϊό?ντων, κινητοποιώντας την Ειδική Μονάδα Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΜΑΚ) όταν απαιτείται. - Η Ελληνική Αστυνομία μεριμνά για τη λήψη μέτρων τά?ξης και ασφάλειας στην ευρύτερη χερσαία περιοχή του ΦΕΚ 6 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 37 3.5.7 Υπουργείο Οικονομικών: Μέσω των αρμόδιων τελωνειακών υπηρεσιών μεριμνά για την ταχεία διεκπεραίωση των διατυπώσεων που σχε?τίζονται αφενός μεν με την διακίνηση ειδών και εξοπλι?σμού διεθνούς τεχνικής βοήθειας, αφετέρου δε με την διάθεση σε χερσαίες εγκαταστάσεις του πετρελαίου που περισυλλέγεται από την επιφάνεια της θάλασσας ή τις δε?ξαμενές κινδυνεύοντος πλοίου ή ναυαγίου κατά την αντι?μετώπιση περιστατικών έκτακτης ανάγκης. 3.5.8 Υπουργείο Γεωργίας: Σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού ρύπανσης ειση?γείται μέτρα που αφορούν σε θέματα αλιείας, υδατοκαλ?λιέργειας, προστασίας αλιευτικών πόρων και βιοποικιλό?τητας. 3.5.9 Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ): Συνδράμει με αναφορές των χειριστών της Πολιτικής Αεροπορίας τον Εθνικό Συντονιστή στις προβλέψεις με?τακίνησης των πετρελαιοκηλίδων για καλύτερη σχεδίαση και προγραμματισμό αντιμετώπισης του περιστατικού. 3.5.10 Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ): Εκδίδει τακτικές και ειδικές προγνώσεις μετεωρολογι?κών και ωκεανογραφικών στοιχείων που αφορούν σε πε?ριοχές ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την ευρύτερη λεκά?νη της Ανατολικής Μεσογείου στο πλαίσιο του ισχύοντος επιχειρησιακού σχεδίου ενεργειών σε περίπτωση ρύπαν?σης της θάλασσας από πετρελαιοκηλίδα (MPERSS: Ma?rine Pollution Emergency Response Support System). 3.5.11 Υδρογραφική Υπηρεσία: Εκδίδει ειδικές οδηγίες προς τους ναυτιλλόμενους για τις θαλάσσιες περιοχές όπου αντιμετωπίζεται περιστατι?κό ρύπανσης. 3.5.12 Γενικό Χημείο του Κράτους (Γ.Χ.Κ): - Προβαίνει σε χημικές αναλύσεις επείγοντος χαρακτή?ρα που του ζητούνται από τον Εθνικό Συντονιστή στο πλαίσιο των αποφάσεων της ΚΣΕ. - Προβαίνει σε αναλύσεις για την ταυτοποίηση των πε?τρελαϊκών ρύπων, διευκολύνοντας το έργο των Λιμενικών Αρχών στον εντοπισμό των υπαιτίων ρύπανσης. - Προβαίνει σε ειδικές αναλύσεις για τον προσδιορισμό των επιτρεπόμενων τύπων χημικών διασκορπιστικών ου?σιών (Χ.Δ.Ο), με τις οποίες καταπολεμάται η ρύπανση της θάλασσας από πετρέλαιο. 3.5.13 Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (Ε.Κ.Θ.Ε): - Παρέχει πληροφορίες για την τοξικότητα των χρησι?μοποιούμενων διασκορπιστικών ουσιών. - Υποδεικνύει περιοχές ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος από πλευράς ιχθυοπαραγωγής και προτείνει όρους καλύτε?ρης προστασίας τους. - Παρέχει επιστημονική υποστήριξη για τον τρόπο/ μέ?θοδο αντιμετώπισης περιστατικών ρύπανσης ανάλογα με το είδος των φυσικών οικοσυστημάτων των περιοχών που επηρεάζονται από το περιστατικό ρύπανσης. - Παρέχει πληροφορίες για τη συμπεριφορά των διαφό?ρων τύπων πετρελαίου στην θάλασσα. - Παρακολουθεί με επιστημονικό προσωπικό τις επιχει?ρήσεις εξουδετέρωσης περιστατικών ρύπανσης καθώς και τις βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στη θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα προσβεβλημένων πε?ριοχών και αποφαίνεται για την ποιότητα αποκατάστασης του περιβάλλοντος. - Συμμετέχει με εκπρόσωπό του στη Κεντρική Συμβου?λευτική Επιτροπή. 3.5.14 Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (Ε.Ε.Α.Ε)- Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Ε.Φ.Ε) «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ: Παρέχει στον Εθνικό Συντονιστή κατευθυντήριες οδη?γίες για τη λήψη των ενδεικνυόμενων μέτρων προστασίας και τη μεθοδολογία αντιμετώπισης περιστατικού κατά το οποίο ραδιενεργά απόβλητα ή κατάλοιπα καταλήγουν στον θαλάσσιο αποδέκτη και συμμετέχει δυνητικά στη Κε?ντρική Συμβουλευτική Επιτροπή. 3.5.15 Φορείς Διοίκησης των Ελληνικών Λιμένων: - Σε περιπτώσεις ρύπανσης λιμένων και αγκυροβολίων επεμβαίνουν για την αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο του κατά περίπτωση εγκεκριμένου σχεδίου (P.C.P) υπό τη συ?ντονιστική καθοδήγηση της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής ή / και του Εθνικού Συντονιστή κατά περίπτωση, ανάλογα με τη βαρύτητα του περιστατικού. - Υποχρεούνται να εξασφαλίζουν κατάλληλους χώρους για την εγκατάσταση των Σταθμών Πρόληψης και Κατα?πολέμησης Ρύπανσης, την αποθήκευση του μηχανικού εξοπλισμού και τον ελλιμενισμό των πλωτών επιχειρησια?κών μέσων ΛΣ. - Υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ύπαρξη επαρκών και κατάλληλων ευκολιών υποδοχής πετρελαιοειδών κα?ταλοίπων και απορριμμάτων για την εξυπηρέτηση των πλοίων που προσεγγίζουν στα συγκεκριμένα λιμάνια κα?τά περίπτωση. 3.5.16 Παράλιοι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α): Μεριμνούν για τον καθαρισμό των παραλίων, σε περι?πτώσεις προσβολής ακτών, υπό την συντονιστική καθο?δήγηση της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής ή/ και του Εθνικού Συντονιστή στο πλαίσιο του εγκεκριμένου τοπικού σχεδί?ου έκτακτης ανάγκης (L.C.P) ή του εθνικού σχεδίου (N.C.P) κατά περίπτωση, ανάλογα με τη βαρύτητα του πε?ριστατικού. 3.5.17 Βιομηχανικές μονάδες διύλισης και εγκαταστά?σεις διακίνησης υδρογονανθράκων: - Επεμβαίνουν για την εξουδετέρωση της ρύπανσης στη θαλάσσια περιοχή και την παράκτια ζώνη των εγκαταστά?σεων στο πλαίσιο του κατά περίπτωση εγκεκριμένου σχε?δίου (F.C.P) υπό την εποπτεία της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής. - Συμμετέχουν με στελέχη τους στην μόνιμη Ομάδα Σχε?δίασης (Ο.Σ), η οποία προβλέπεται από το τοπικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης της αρμόδιας κατά περίπτωση Λιμενι?κής Αρχής (L.C.P). - Διοργανώνουν από κοινού με την τοπική Λιμενική Αρχή και τον Εθνικό Συντονιστή τα τακτικά γυμνάσια καταπο?λέμησης ρύπανσης και τις ασκήσεις ενσύρματων και ασύρματων επικοινωνιών. - Συνδράμουν με υλικά, μέσα, εξοπλισμό και προσωπικό τις Λιμενικές Αρχές κατά την αντιμετώπιση της ρύπανσης της θάλασσας στο πλαίσιο εφαρμογής του κατά περί?πτωση τοπικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης (L.C.P). 3.5.18 Επιχειρήσεις ρυμούλκησης - επιθαλάσσιας αρω?γής και ναυαγιαίρεσης: - Ενεργοποιούνται μέσω ΕΚΣΕΔ για διάσωση του κινδυ?νεύοντος πλοίου και του φορτίου ενεργώντας κατά τρό?πο ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος για το θαλάσσιο 38 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) - Συμμετέχουν με στελέχη τους στην μόνιμη Ο.Σ, η οποία προβλέπεται από το τοπικό σχέδιο έκτακτης ανά?γκης της εμπλεκόμενης Λιμενικής Αρχής (L.C.P). - Συμμετέχουν στα τακτικά γυμνάσια ετοιμότητας και τις ασκήσεις επικοινωνιών. 3.5.19 Εξειδικευμένες επιχειρήσεις αντιμετώπισης ρύ?πανσης: - Αναλαμβάνουν την καταπολέμηση της ρύπανσης στη θάλασσα και τις ακτές που προέρχεται από γνωστά υπαίτια πλοία και πλωτά ναυπηγήματα, εγκαταστάσεις ή ναυάγια. - Συνδράμουν τις Λιμενικές Αρχές και τους αρμόδιους κατά περίπτωση ΟΤΑ στην αντιμετώπιση της ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών. - Συμμετέχουν με εκπρόσωπό τους στην μόνιμη ομάδα σχεδίασης (Ο.Σ), η οποία προβλέπεται από το τοπικό σχέ?διο έκτακτης ανάγκης της αρμόδιας κατά περίπτωση Λι?μενικής Αρχής (L.C.P). - Συμμετέχουν στην εκπαίδευση του προσωπικού των εκ του Ν. 2252/94 υπόχρεων εγκαταστάσεων σε θέματα κα?ταπολέμησης ρύπανσης. - Συμμετέχουν στα τακτικά γυμνάσια καταπολέμησης ρύπανσης και τις ασκήσεις επικοινωνιών που διοργανώ?νονται από τις Λιμενικές Αρχές ή/ και τον Εθνικό Συντονι?στή στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδιασμού. 3.6 Διαδικασία αναφορών. Με το άρθρο 8 και το Πρωτόκολλο Ι της Δ.Σ. για την πρό?ληψη της ρύπανσης της θάλασσας από πλοία( Inter?national Convention for the Prevention of Pollution from Ships 73/78: MARPOL 73/78) που κυρώθηκε με τον Ν. 2269/82 (Α΄ 89)και το άρθρο 4 της Δ.Σ. OPRC 90 καθιερώ?νεται η υποχρέωση αναφορών για τα περιστατικά ρύπαν?σης της θάλασσας. Αρμόδια Κεντρική Υπηρεσία για τη συγκέντρωση όλων των ως άνω αναφορών καθώς και των καταγγελιών οιασ?δήποτε προέλευσης είναι το ΕΚΣΕΔ, το οποίο διαβιβάζει περαιτέρω στη ΔΠΘΠ και τις εμπλεκόμενες Λιμενικές Αρχές πληροφορίες σχετικά με τα παρακάτω: - στοιχεία αναφερόντος - στοιχεία επικοινωνίας - ημερομηνία και χρόνος παρατήρησης - ακριβές στίγμα ή στοιχεία της θαλάσσιας περιοχής εκ?δήλωσης του συμβάντος - συναφείς με το περιστατικό πληροφορίες - πηγή πρόκλησης ρύπανσης ή αίτιο ενδεχόμενου κιν?δύνου για το θαλάσσιο περιβάλλον - τύπος / είδος και εκτιμώμενη ποσότητα πετρελαίου που διέρρευσε στο θαλάσσιο αποδέκτη και πιθανότητα περαιτέρω ρύπανσης - κατάσταση θαλάσσης και πρόγνωση καιρού περιοχής - πρώτες ενέργειες αντιμετώπισης/περιορισμού δυσμε?νών συνεπειών. 3.7 Διαδικασία ενεργοποίησης του κρατικού μηχανι?σμού. Το προσωπικό του ΕΚΣΕΔ, το οποίο στελεχώνεται σε 24ωρη βάση, ενεργεί βάσει του ισχύοντος «Μνημονίου Ενεργειών Αντιμετώπισης Περιστατικών Ρύπανσης» και θέτει σε ετοιμότητα τη ΔΠΘΠ, τις εμπλεκόμενες Λιμενικές Αρχές και τους κατά περίπτωση εμπλεκόμενους φορείς υποστήριξης. 3.8 Εκτίμηση κινδύνου λόγω πετρελαιοκηλίδας. Εφόσον μετά τις αρχικές πληροφορίες διαπιστωθεί από χειριστές επιχειρησιακών μέσων ΛΣ η ύπαρξη πετρελαιο?κηλίδας, εφαρμόζεται πρόγραμμα τακτικής εναέριας πα?ρατήρησής της, ώστε - σε συνδυασμό με τα μετεωρολο?γικά και υδρογραφικά δεδομένα - να γίνονται βάσιμες προβλέψεις για την κίνησή της και εκτιμήσεις για την απει?λή που συνιστά για τα ευαίσθητα είδη πανίδας και χλωρί?δας στην ευρύτερη περιοχή του περιστατικού. 3.9 Προκαταρκτικές εκτιμήσεις για λήψη μέτρων επιθα?λάσσιας αρωγής και μετάγγισης φορτίου πετρελαίου. 3.9.1 Στις περιπτώσεις εκδήλωσης ναυτικών ατυχημά?των υφίσταται συνήθως κίνδυνος ρύπανσης συνεπεία της κατάστασης του πλοίου και της ενδεχόμενης διαρροής πετρελαίου από τις δεξαμενές φορτίου ή τις δεξαμενές καυσίμων του σκάφους. 3.9.2 Η φύση των εργασιών ρυμούλκησης και επιθα?λάσσιας αρωγής απαιτεί συνεργασία και ενημέρωση του Εθνικού Συντονιστή ή της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής και των ενδιαφερόμενων μερών: του πλοιάρχου, του πλοιο?κτήτη, του ναυλωτή, διαχειριστή ή του εκμεταλλευόμενου το πλοίο, του ιδιοκτήτη του φορτίου και των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών επιθαλάσσιας αρωγής. Θεμελιώδης στόχος της Αρχής είναι η αποφυγή επιβά?ρυνσης της θάλασσας από πετρέλαιο ή άλλες επιβλαβείς ουσίες, μέσω: (i) άμεσης ενεργοποίησης του μηχανισμού αντιμετώπι?σης του έκτακτου περιστατικού βάσει του υφιστάμενου σχεδιασμού για διάσωση του κινδυνεύοντος πλοίου και του φορτίου. (ii) υπόδειξης προς τον πλοίαρχο ασφαλών αγκυροβο?λίων ή λιμένων καταφυγής όπου είναι δυνατή η ασφαλής εκτέλεση εργασιών μετάγγισης φορτίου, καθαρισμού δε?ξαμενών ή προσωρινών επισκευών. 3.9.3 Κατά τη μετάγγιση μέρους του φορτίου σε άλλο κατάλληλο δεξαμενόπλοιο για ελάττωση του βυθίσματος του κινδυνεύοντος πλοίου πρέπει να ακολουθούνται οι σχετικές οδηγίες του ΙΜΟ (Εγχειρίδιο Ρύπανσης από Πε?τρέλαιο, Tμήμα ΙΙΙ / Section III Manual on Oil Pollution). 3.9.4 Ειδικά σε περιπτώσεις προσάραξης έμφορτου δε?ξαμενόπλοιου όταν ο ιδιοκτήτης του φορτίου είναι και τε?λικός χρήστης, ενδείκνυται η Αρχή ή ο Εθνικός Συντονι?στής να αναθέτει κατά προτεραιότητα σε αυτόν την εξεύ?ρεση κατάλληλου δεξαμενόπλοιου για τις εργασίες μεταφόρτωσης (lightering operation). 3.10 Εναέρια επιτήρηση. 3.10.1 Η τακτική επιτήρηση του Ελληνικού θαλάσσιου χώρου στα όρια του FIR/SAR Αθηνών για την αποτροπή ρύπανσης διενεργείται προληπτικά από πλωτά μέσα, αε?ροσκάφη και ελικόπτερα του Λιμενικού Σώματος. 3.10.2 Κατά τις διαδοχικές φάσεις εξέλιξης κάθε περι?στατικού ρύπανσης της θάλασσας και των ακτών επιβάλ?λεται η τακτική εναέρια παρατήρηση της ευρύτερης πε?ριοχής του συμβάντος για την συνολική εκτίμηση της βα?ρύτητας του περιστατικού και την ενδεχόμενη εξέλιξή του. 3.10.3 Η ακριβής εικόνα και ο βαθμός προσβολής των ακτογραμμών διαπιστώνεται μόνον κατόπιν επιτόπιας εξέτασης και ελέγχου των ακτών για την ανίχνευση πε?τρελαίου στο υπόστρωμα των παραλίων. 3.11 Μεθοδολογία αντιμετώπισης. Κατά το σχεδιασμό αντιμετώπισης ενός τυχαίου περι?στατικού επιβάλλεται η εξέταση των ακόλουθων εναλλα?κτικών δυνατοτήτων δράσης κατά περίπτωση: ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 39 υφίσταται κίνδυνος προσβολής ακτών.

• γ) Εφόσον συντρέχει περίπτωση προσβολής ακτών και

η αρμόδια Λιμενική Αρχή διαθέτει περιορισμένα ή ανε?παρκή μέσα αντιμετώπισης της πετρελαιοκηλίδας, λήψη απόφασης για καταπολέμηση της ρύπανσης στην ανοιχτή θάλασσα ή ανάπτυξη των διαθέσιμων μέσων (πλωτών φραγμάτων) για προστασία των ευαίσθητων περιοχών της ακτογραμμής.

• δ) Καθορισμός προτεραιοτήτων για καθαρισμό των

ακτών που έχουν προσβληθεί, όταν οι καιρικές συνθήκες είναι απαγορευτικές για την αξιοποίηση του ειδικού εξο?πλισμού καταπολέμησης στη θάλασσα.

• ε) Ενημέρωση και κινητοποίηση των φορέων υποστήρι?ξης των Λιμενικών Αρχών για την παροχή συνδρομής στην

οργάνωση συνεργείων καταπολέμησης όπως προβλέ?πουν τα κατά περίπτωση τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. 3.12 Εργασίες ανάκτησης διαρρεύσαντος πετρελαίου από τη θάλασσα και καθαρισμός ακτών. 3.12.1 Ο εγκλωβισμός του διαρρεύσαντος πετρελαίου με πλωτά φράγματα και η ανάκτησή του στη θάλασσα με τη βοήθεια ειδικών αντλιών και μηχανικών διατάξεων (SKIMMERS) είναι κατά κανόνα προτιμότερη από την χρή?ση χημικών ουσιών διασκορπισμού της κηλίδας. 3.12.2 Η απομάκρυνση του συγκεντρωμένου πετρελαί?ου από τις ακτές των φυσικών κολπίσκων, λιμενίσκων και όρμων διενεργείται με συνεργεία εργατοτεχνιτών, οι οποίοι υποστηρίζονται από κατάλληλα μηχανήματα έρ?γου και ειδικό εξοπλισμό ανάκτησης (αντλίες κενού, κ.ο.κ) βάσει των σχετικών οδηγιών του ισχύοντος Εγχει?ριδίου Καταπολέμησης Ρύπανσης . 3.12.3 Η απόφαση για τερματισμό των εργασιών καθαρι?σμού των ακτών λαμβάνεται από τον τοπικό συντονιστή ή τον επικεφαλής του συντονιστικού κέντρου καταπολέμη?σης με σύμφωνη γνώμη των εμπλεκόμενων φορέων της Αυ?τοδιοίκησης, εφόσον περαιτέρω συνέχιση των εργασιών κριθεί από πλευράς αποτελέσματος ατελέσφορη και επι?τευχθεί ο επιθυμητός βαθμός καθαρότητας των παραλίων. 3.13 Τηλεπικοινωνίες. Κατά την αντιμετώπιση των περιστατικών χρησιμοποι?ούνται οι διεθνείς συχνότητες κλήσης και κινδύνου και οι υπηρεσιακές συχνότητες του εκάστοτε διαθέσιμου εν?σύρματου και ασύρματου τηλεπικοινωνιακού δικτύου των Αρχών και των επιχειρησιακών μέσων Λ.Σ. Κατά προτίμη?ση ο συντονισμός διενεργείται σε δίαυλο ραδιοτηλεφω?νίας πολύ υψηλών συχνοτήτων (Very High Frequency: VHF) μέσω του οποίου επιτυγχάνεται ικανοποιητική ποιό?τητα επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων αντιμετώπισης της ρύπανσης στις πληγείσες περιοχές. 3.14 Τελική διάθεση του περισυλλεγμένου πετρελαίου και των απορριμμάτων. 3.14.1 Στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης των Λιμενι?κών Αρχών περιλαμβάνονται στοιχεία για τα μέσα μετα?φοράς πετρελαίου και απορριμμάτων που διαθέτουν οι συνεργαζόμενοι φορείς του ευρύτερου δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και των συνεργαζόμενων μονάδων των Ενόπλων Δυνάμεων (βυτιοφόρα οχήματα, φορτηγά ανοι?κτού τύπου, εκσκαφείς, λοιπά μηχανήματα έργου), μέσω των οποίων είναι δυνατόν να μεταφέρονται από τις θέσεις προσωρινής συγκέντρωσής τους τα κατάλοιπα και τα ρυ?πανθέντα υλικά σε προεπιλεγμένους χώρους ή εγκατα?στάσεις τελικής νόμιμης διάθεσής τους, σύμφωνα με τις υποδείξεις των Υπηρεσιών Υγιεινής και Περιβάλλοντος των κατά περίπτωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, στο πλαίσιο του εκάστοτε ισχύοντος περιφερειακού σχεδια?σμού διαχείρισης πετρελαιοειδών καταλοίπων/ λιπαντε?λαίων και απορριμμάτων. 3.14.2 Για την αποφυγή επηρεασμού των υπόγειων νε?ρών, τόσο από τις ποσότητες των περισυλλεγμένων απορ?ριμμάτων που έχουν ρυπανθεί από εμμένοντα πετρελαιο?ειδή, όσο και από τα κατάλοιπα πετρελαίου που ανακτώ?νται στη θάλασσα ή τις ακτές, θα προκαθορίζονται στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης των Λιμενικών Αρχών - βάσει των οδηγιών των αρμόδιων Περιφερειακών Υπηρε?σιών Περιβάλλοντος - οι θέσεις τελικής νόμιμης διάθεσης των απορριμμάτων και οι χώροι εκσκαφής τάφρων ή αυ?τοσχέδιων λάκκων, επιστρωμένων με αδιαπέραστα ισχυ?ρά συνθετικά ελαστικά φύλλα (πολυαιθυλένιο-πολυβινυ?λοχλωρίδιο), για την διάθεση των περισυλλεγμένων πε?τρελαιοειδών καταλοίπων σύμφωνα με τις οδηγίες του ισχύοντος Εγχειριδίου Καταπολέμησης Ρύπανσης. 3.15 Αποκατάσταση του περιβάλλοντος στις περιοχές που επλήγησαν και παρακολούθηση των επιπτώσεων του συμβάντος. 3.15.1 Ο επιθυμητός βαθμός αποκατάστασης του περι?βάλλοντος στις θαλάσσιες περιοχές και τις ακτές που επηρεάστηκαν από το συμβάν, προσδιορίζεται σε συνερ?γασία με το ΕΚΘΕ και τους εμπλεκόμενους ΟΤΑ, με συνε?κτίμηση τυχόν συστάσεων και οδηγιών των Υπηρεσιών των Υπουργείων: Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημο?σίων Έργων, Ανάπτυξης (τομέας τουρισμού ή βιομηχα?νίας κατά περίπτωση), Γεωργίας (τομέας αλιείας). Η απο?κατάσταση περιλαμβάνει και επεμβάσεις αντικατάστα?σης υλικών της ακτογραμμής ανάλογα με τον τύπο και το είδος χρήσης της. 3.15.2 Στις περιοχές που προσδιορίζονται στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης των Λιμενικών Αρχών σαν ευαί?σθητες περιοχές αυξημένης ανάγκης προστασίας, απαι?τείται κατά κανόνα επιστημονική έρευνα πεδίου για την εκτίμηση των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επι?πτώσεων της ρύπανσης στη θαλάσσια ζωή. 3.16 Τήρηση στοιχείων εξόδων καταπολέμησης και προετοιμασία διεκδικήσεων αποζημίωσης (claims). 3.16.1 Ο Τοπικός Συντονιστής ή ο επικεφαλής του Εθνι?κού Συντονιστικού κλιμακίου καταπολέμησης λαμβάνει κάθε εύλογο και πρόσφορο μέτρο κατά την οργάνωση της αντιμετώπισης του περιστατικού ρύπανσης στο πλαί?σιο του υφιστάμενου σχεδιασμού. Στις περιπτώσεις περι?στατικών από εμμένοντα πετρελαιοειδή προερχόμενα από πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια, το καθεστώς των Δ.Σ. Αστικής Ευθύνης 1992 (Protocol of 1992 to ammend the International Convention on Civil Liability for Oil Pol?lution Damage 1969:C.L.C 92) που κυρώθηκε με το Π.Δ. 197/95 (A΄ 106) και Διεθνούς Κεφαλαίου Αποζημίωσης (Protocol of 1992 to ammend the International Convention on the Establisment of an International Fund for Compen?sation for Oil Pollution Damage 1971:FUND 92) που έγινε αποδεκτό με το Π.Δ. 270/95 (A΄ 151), αναγνωρίζει τις εύ?λογες απαιτήσεις αποζημίωσης κρατικών και τοπικών αρχών, νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, επιχειρήσεων και ιδιωτών για έξοδα ενεργειών πρόλη?ψης, περιορισμού των δυσμενών επιπτώσεων και κατα?πολέμησης της ρύπανσης. 40 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3.16.3 Όσοι ιδιώτες, πέραν της άμεσης ζημίας στην πε?ριουσία τους, υπέστησαν οικονομικές απώλειες συνεπεία της ρύπανσης, πρέπει να προβάλλουν συγκριτικά στοιχεία εσόδων προηγουμένων ετών και μειωμένων οικονο?μικών αποτελεσμάτων κατά την περίοδο του περιστατι?κού, ώστε να γίνονται αποδεκτές οι απαιτήσεις τους και να αποζημιωθούν από τους ασφαλιστές ή το Διεθνές Κε?φάλαιο Αποζημίωσης για ζημιές ρύπανσης από πετρέ?λαιο (Τhe International Oil Pollution Compensation Fund: IOPC Fund). 3.16.4 Ο Εθνικός Συντονιστής και οι ενδιαφερόμενοι ενημερώνουν τη Γραμματεία του Διεθνούς Κεφαλαίου IOPC Fund για κάθε περιστατικό που εκτιμάται ότι συνε?πάγεται αποζημίωση από μέρους του τελευταίου και συ?νεργάζονται με τους εμπλεκόμενους εκπροσώπους του αρμόδιου ασφαλιστικού οργανισμού και τους εμπειρο?γνώμονες του Κεφαλαίου. 3.16.5 Η στοιχειοθέτηση των αιτημάτων αποζημίωσης ενισχύεται με φωτογραφικό και αποδεικτικό υλικό που συλλέγεται κατά την αντιμετώπιση περιστατικού καθώς και με αποτελέσματα /ευρήματα επιστημονικών ερευνών πεδίου που αφορούν στις επιπτώσεις της ρύπανσης στην πανίδα και χλωρίδα. 3.17 Ενημέρωση της κοινής γνώμης - κανόνες δημοσιό?τητας. Η ενημέρωση των τοπικών Μέσων Μαζικής Ενημέρω?σης (ΜΜΕ) στις περιπτώσεις περιστατικών ρύπανσης μι?κρής έκτασης διενεργείται σύμφωνα με τα προβλεπόμε?να στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Κατά την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης μεγά?λης έκτασης, η ενημέρωση των εκπροσώπων του Τύπου, του Ραδιοφώνου και της Τηλεόρασης διενεργείται απο?κλειστικά μέσω του ΥΕΝ/Γρ. Επικοινωνίας και Μέσων Μα?ζικής Ενημέρωσης, το οποίο μεριμνά για την έκδοση και διανομή τακτικών δελτίων και κατάλληλου ενημερωτικού ραδιοτηλεοπτικού υλικού που υποβάλλεται έγκαιρα και στο Υπουργείο Τύπου και αφορά στις εξελίξεις του περι?στατικού, προκειμένου οι εμπλεκόμενοι με την καταπολέ?μηση φορείς να επιτελούν απερίσπαστοι το έργο τους και να αποφεύγεται η κυκλοφοριακή συγκέντρωση στις πλη?γείσες περιοχές. Τα στοιχεία στο ΥΕΝ/Γρ. Επικοινωνίας και Μέσων Μαζι?κής Ενημέρωσης θα παρέχονται με μέριμνα του εθνικού συντονιστή (ΔΠΘΠ). 3.18 Εκπαίδευση προσωπικού και ασκήσεις. 3.18.1 Οι επιμέρους απαιτήσεις εκπαίδευσης του προ?σωπικού ΛΣ περιλαμβάνονται στα Τοπικά Σχέδια των Λι?μενικών Αρχών. Η ΔΠΘΠ είναι αρμόδια για την ανάπτυξη και υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τους χειριστές των πλωτών και εναερίων μέσων ΛΣ, τους χειριστές του εξο?πλισμού απορρύπανσης, το προσωπικό των γραφείων Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος και των Περιφε?ρειακών Σταθμών Καταπολέμησης Ρύπανσης των Λιμενι?κών Αρχών και τα στελέχη ΛΣ που ασκούν συντονιστικά καθήκοντα κατά την καταπολέμηση και την διοικητική υποστήριξη των επιχειρήσεων αντιμετώπισης περιστατι?κών ρύπανσης. Κατά την σχεδίαση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων ενδείκνυται να τηρούνται οι σχετικές οδηγίες του ΙΜΟ. 3.18.2 Τα γυμνάσια έκτακτης ανάγκης που πρέπει να εκτελούν οι εκ του Ν. 2252/94 φορείς θα είναι τόσο εσω?τερικού χαρακτήρα, για διαπίστωση της επάρκειας της οργανωτικής δομής αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης από τον υπόχρεο φορέα/ εγκατάσταση, όσο και εξωτερι?κού χαρακτήρα με συμμετοχή των Τοπικών Αρχών και των λοιπών εμπλεκόμενων επιχειρήσεων της ναυτιλίας, των εγκαταστάσεων διακίνησης / αποθήκευσης / επεξεργα?σίας πετρελαίου και των λιμένων, για διαπίστωση του βαθμού απόδοσης και λειτουργικότητας των επιμέρους σχεδίων έκτακτης ανάγκης σε συνδυασμό με το ισχύον ακολουθούμενο κατά περίπτωση Τοπικό Σχέδιο της Λιμε?νικής Αρχής (L.C.P). 3.18.3 Τα σενάρια ασκήσεων κινητοποίησης ευρείας κλίμακας καταστρώνονται από τη ΔΠΘΠ σε συνεργασία με τις εμπλεκόμενες Λιμενικές Αρχές, τους υπεύθυνους περιβάλλοντος των παράκτιων εγκαταστάσεων διακίνη?σης/ επεξεργασίας/ αποθήκευσης πετρελαίου και τις επιχειρήσεις καταπολέμησης ρύπανσης. 3.19. Αναθεωρήσεις των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των φορέων που συμμετέχουν στον εθνικό σχεδιασμό. - Οι βάσεις δεδομένων (πίνακες εμπειρογνωμόνων - χάρτες και πληροφορίες - εκπροσώπων φορέων της κε?ντρικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης κλπ) του Εθνι?κού Σχεδίου επικαιροποιούνται βάσει των κατ΄ έτος κοινο?ποιούμενων από τις Λιμενικές Αρχές μεταβολών που επέρχονται στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. - Ειδικά οι πίνακες με τα αποθέματα ειδικού εξοπλισμού καταπολέμησης ρύπανσης της ΚΑΥΑ, των ΠΣΚΡ και των εξειδικευμένων επιχειρήσεων καταπολέμησης της ρύ?πανσης θα τηρούνται διαρκώς ενήμεροι από το αρμόδιο Τμήμα της ΔΠΘΠ. - Σε οργανωτικό επίπεδο, όλες οι νομοθετικές ρυθμίσεις που επηρεάζουν τις σχέσεις συνάρθρωσης και συντονι?σμού δράσης των εμπλεκόμενων στην αντιμετώπιση φο?ρέων, ενσωματώνονται στα τοπικά σχέδια έκτακτης ανά?γκης των Λιμενικών Αρχών και στο εθνικό σχέδιο. - Οι αναθεωρήσεις και ενημερώσεις των εγκεκριμένων σχεδίων έκτακτης ανάγκης των υπόχρεων βάσει του Ν. 2252/94 φορέων πρέπει να γνωστοποιούνται άμεσα στην αρμόδια Λιμενική Αρχή, η οποία και υποβάλει στη ΔΠΘΠ την ετήσια συγκεντρωτική ενημέρωση μεταβολών των στοιχείων του τοπικού κατά περίπτωση σχεδίου (L.C.P). - Ειδικά οι παράκτιες εγκαταστάσεις διακίνησης υδρο?γονανθράκων και οι θαλάσσιες εγκαταστάσεις εξόρυξης πετρελαίου μακριά από τις ακτές υποβάλλουν κατ΄ έτος αντίγραφο του ισχύοντος σχεδίου έκτακτης ανάγκης (F.C.P) και στη ΔΠΘΠ μέσω της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής. - Ελληνικά πλοία που υπάγονται στη Δ.Σ. MARPOL 73/78 και πλωτά ναυπηγήματα που λειτουργούν ως πλωτές ευ?κολίες παραλαβής/ αποθήκευσης/ επεξεργασίας πετρε?λαιοειδών καταλοίπων σε ελληνικά λιμάνια καθώς και πλωτές δεξαμενές ή δεξαμενόπλοια που λειτουργούν ως αποθήκες υγρών καυσίμων, οφείλουν να διαθέτουν σχέ?δια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας από πετρέλαιο (Shipboard Oil Pollution Emergency Plan: SOPEP). Τα υπόψη σχέδια καταρτίζονται/αναθεωρούνται, σύμ?φωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες οδηγίες του ΙΜΟ, και εγκρίνονται από την Διεύθυνση Μελετών Κατασκευών ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 41 Το αρμόδιο Τμήμα της ΔΠΘΠ τηρεί ευρετήρια για άμε?ση κινητοποίηση, εφόσον απαιτηθεί, των μελών της Κε?ντρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής, των υπευθύνων πε?ριβάλλοντος των διυλιστηρίων, των παράκτιων μονάδων διακίνησης υδρογονανθράκων, των εγκαταστάσεων εξό?ρυξης πετρελαίου μακριά από τις ακτές, των μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων όπου προσεγγίζουν πλοία για την εκτέλεση εμπορικών πράξεων, των μεγάλων ναυ?πηγοεπισκευαστικών μονάδων, των φορέων διοίκησης των λιμένων εθνικής σημασίας, των φορέων διαχείρισης ειδικά προστατευόμενων περιοχών (θαλάσσιων πάρκων κλπ), των εξειδικευμένων επιχειρήσεων παροχής υπηρε?σιών ναυαγιαίρεσης, ρυμούλκησης και εκτέλεσης υποθα?λάσσιων εργασιών, των αναγνωρισμένων επιχειρήσεων καταπολέμησης ρύπανσης της θάλασσας και των κατα?σκευαστών εξοπλισμού απορρύπανσης. Παράλληλα μεριμνά για τον έλεγχο, την έγκριση, την ενημέρωση και την τροποποίηση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των Λιμενικών Αρχών της Χώρας. Κεφάλαιο 4 Σύστημα διεθνών αναφορών περιστατικών επείγουσας ανάγκης. Ο Εθνικός Συντονιστής, βάσει του Πρωτοκόλλου που αφορά στη συνεργασία για την καταπολέμηση της ρύ?πανσης της Μεσογείου από πετρέλαιο ή άλλες επιβλα?βείς ουσίες σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης, ενημε?ρώνει στο πλαίσιο των ρυθμίσεων της Δ.Σ. Βαρκελώνης 76, που κυρώθηκε με το Ν. 855/78 (Α΄ 235) «Περί κυρώσε?ως της υπογραφείσης εις Βαρκελώνην το 1976 Διεθνούς Συμβάσεως «περί προστασίας της Μεσογείου θαλάσσης εκ της ρυπάνσεως» μετά του συνημμένου εις αυτήν Πα?ραρτήματος, ως και των Πρωτοκόλλων αυτής «περί προ?λήψεως ρυπάνσεως της Μεσογείου Θαλάσσης εκ της απορρίψεως ουσιών εκ των πλοίων και αεροσκαφών»και «περί συνεργασίας για την καταπολέμηση ρυπάνσεως της Μεσογείου θαλάσσης εκ πετρελαίου και άλλων επι?βλαβών ουσιών» μετά των συνημμένων εις αυτά Παραρ?τημάτων», τις αρμόδιες εθνικές αρχές των κρατών - με?ρών στην υπόψη Δ.Σ. απευθείας ή μέσω του Περιφερεια?κού Κέντρου της Μάλτας (REMPEC) για τα ακόλουθα: (i) όλα τα ατυχήματα που προξενούν ή ενδέχεται να προκαλέσουν ρύπανση της θάλασσας από πετρέλαιο ή άλλες επιβλαβείς ουσίες, (ii) την παρουσία, τα χαρακτηριστικά και την έκταση των πετρελαιοκηλίδων ή των ρυπάνσεων από άλλες επιβλα?βείς ουσίες που παρατηρούνται στη θάλασσα και ενδέχε?ται βάσιμα να αποτελούν σοβαρή και μόνιμη απειλή στο θαλάσσιο περιβάλλον ή τις παράκτιες περιοχές ενός ή πε?ρισσοτέρων παράκτιων κρατών, (iii) τις εκτιμήσεις του για τις ενέργειες αντιμετώπισης ρύπανσης που αναλήφθηκαν ή συστήνεται να αναλη?φθούν εκ μέρους του, (iv) την εξέλιξη της κατάστασης επείγουσας ανάγκης. Ο τύπος των αναφορών ρύπανσης, ο οποίος τηρείται για επίσπευση της διαδικασίας πληροφόρησης των αρ?μόδιων εθνικών αρχών και ανταπόκρισής τους στα πιθα?νά αιτήματα βοήθειας, έχει καθοριστεί από τον ΙΜΟ ως εναρμονισμένο σύστημα αναφοράς ρύπανσης (Pollution Reporting System:POLREP). Κεφάλαιο 5 Ανάκτηση των δαπανών για τις ενέργειες αντιμετώπισης ρύπανσης 5.1 Διεθνές καθεστώς αποζημίωσης ζημιών ρύπανσης από πετρελαιοφόρα. Το ισχύον νομικό σύστημα αντικειμενικής ευθύνης του πλοιοκτήτη - που έχει καθιερωθεί με την Δ.Σ. Αστικής Ευ?θύνης (C.L.C 92) και τη συμπληρωματική της Δ.Σ. Κεφα?λαίου (FUND 92) για την αποζημίωση ζημιών ρύπανσης από εμμένον πετρέλαιο, το οποίο διέφυγε, διέρρευσε ή απορρίφθηκε από πετρελαιοφόρο - αναγνωρίζει κριτήρια αποδοχής συγκεκριμένων, στοιχειοθετημένων και ποσο?τικοποιήσιμων απαιτήσεων αποζημίωσης, τις οποίες οφείλουν να καλύπτουν ο πλοιοκτήτης ή ο ασφαλιστικός του οργανισμός και το IOPC Fund. Ο όρος «εμμένον πετρέλαιο» αν και δεν προσδιορίζεται ρητά, περιλαμβάνει σε κάθε περίπτωση τα ακόλουθα είδη πετρελαίου: το αργό πετρέλαιο (crude), το καύσιμο πε?τρέλαιο (fuel), το βαρύ δήζελ (heavy diesel) και τα λιπα?ντέλαια (lub oils). Ως «μη εμμένον» θεωρείται εκείνο το φορτίο κατά τη φόρτωση του οποίου τουλάχιστον το 50% κ.ο των υδρογονανθρακικών του κλασμάτων αποστάζο?νται σε θερμοκρασία 340ο C και το 95% κ.ο. τουλάχιστον των υδρογονανθρακικών του κλασμάτων αποστάζονται στους 370ο C, με βάση την πρότυπη εργαστηριακή μέθο?δο ASTM D86/78 ή μεταγενέστερη αναθεώρησή της. Ειδικά τα πλοία και τα πλωτά ναυπηγήματα που κατα?πλέουν ή αποπλέουν από ελληνικό λιμένα ή όρμο ή θα?λάσσιο τερματικό σταθμό, και μεταφέρουν φορτίο χύμα εμμένοντος πετρελαίου ποσότητας έως 2000 τόνους ή βρίσκονται μόνιμα ή προσωρινά αγκυροβολημένα ή προ?σορμισμένα εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και οι δεξαμενές φορτίου των χρησιμοποιούνται για την αποθή?κευση ή επεξεργασία πετρελαίου χύμα ανεξαρτήτως πο?σότητας και δεν υπάγονται στις διατάξεις της Δ.Σ. Αστικής Ευθύνης (C.L.C 92), υποχρεούνται να διατηρούν σε ισχύ ασφάλιση ή άλλη χρηματική ασφάλεια ποσού ίσου με το γινόμενο της χωρητικότητάς τους εκφρασμένης σε (κό?ρους oλικής χωρητικότητας:κ.ο.χ) επί 600 ειδικά τραβη?κτικά δικαιώματα (Special Drawing Right:S.D.R) ανά κόρο, μετατρεπόμενα σε εθνικό νόμισμα ή ευρώ σύμφωνα με την ισοτιμία κατά την ημερομηνία παροχής της ασφάλειας. 5.2 Προσδιορισμός του υπαίτιου ρύπανσης. Στις περιπτώσεις εκτεταμένων περιστατικών ρύπανσης, συνεπεία ναυτικού ατυχήματος ή εκτάκτου συμβάντος επί πλοίου, είναι κατά κανόνα γνωστός ο υπαίτιος. Στις λοιπές περιπτώσεις, η μεθοδολογικά ορθή λήψη δειγμάτων τόσο από τις ρυπογόνες ουσίες που συλλέγονται από την επι?φάνεια της θάλασσας ή τις ακτές, όσο και από τις δεξαμε?νές φορτίου/ καυσίμων/ καταλοίπων/ και τους χώρους υδροσυλλεκτών μηχανοστασίου των ύποπτων πλοίων - σύμφωνα με τις σχετικές εγκυκλίους οδηγίες της ΔΠΘΠ - διευκολύνουν την εργαστηριακή ταυτοποίηση των παρα?βατών και τον εντοπισμό του υπαίτιου πλοίου. 5.3 Προετοιμασία των αιτημάτων αποζημίωσης (claims). Όταν σημειωθεί περιστατικό ρύπανσης της θάλασσας ή/ και των ακτών από εμμένον πετρέλαιο μπορούν να εγερ?θούν απαιτήσεις αποζημίωσης για το κόστος καθαρισμού 42 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) που προβλέπει η Δ.Σ. Αστικής Ευθύνης 1992 (C.L.C 92). 5.3.1 Κάθε αίτηση αποζημίωσης από το IOPC Fund θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: (i) στοιχεία του αιτούντος ή του εκπροσώπου του (ii) όνομα του πλοίου που εμπλέκεται στο περιστατικό (iii) ημερομηνία, τόπο και χαρακτηριστικές ειδικές συν?θήκες/ λεπτομέρειες για το περιστατικό (iv) αναλυτική περιγραφή των μέτρων απορρύπανσης που αναλήφθηκαν, το είδος της ζημίας ή βλάβης συνε?πεία της ρύπανσης και το εύρος των περιοχών που επη?ρεάστηκαν από την κηλίδα. (v) Το ποσό της απαίτησης αποζημίωσης. 5.3.2 Ανάλογα με τη φύση της απαίτησης και το ύψος του διεκδικούμενου ποσού αποζημίωσης συνιστάται να ακολουθείται ο παρακάτω τρόπος επιμερισμού/ παρου?σίασης της απαίτησης, ανά κατηγορία δράσης προστα?σίας του περιβάλλοντος:

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ