Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου — ΦΕΚ A' 83/2022

ΠΡΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Πράξη 11 της 29.4.2022 Έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων. ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Έχοντας υπόψη: Τις διατάξεις:

• α) Του άρθρου 57 του ν. 4819/2021 «Ολοκληρωμένο

πλαίσιο για τη διαχείριση των αποβλήτων - Ενσωμάτωση των Οδηγιών 2018/851 και 2018/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαΐου 2018 για την τροποποίηση της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ περί αποβλήτων και της Οδηγίας 94/62/ΕΚ περί συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασιών, πλαίσιο οργάνωσης του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης, διατάξεις για τα πλαστικά προϊόντα και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, χωροταξικές πολεοδομικές, ενεργειακές και συναφείς επείγουσες ρυθμίσεις» (A’ 129), ιδίως της παρ. 3,

• β) του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α’ 98),

σε συνδυασμό με την παρ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 133),

• γ) του π.δ. 80/2019 «Διορισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη του Κωνσταντίνου, Αρχηγού του Κόμματος

της «Νέας Δημοκρατίας» (Ν.Δ.), ως Πρωθυπουργού» (Α΄ 118),

• δ) του π.δ. 83/2019 «Διορισμός Αντιπροέδρου της

Κυβέρνησης, Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 121 και Α΄ 126),

• ε) του π.δ. 6/2020 «Διορισμός Υπουργού και Αναπληρωτή Υπουργού» (Α΄ 5),

• στ) του π.δ. 62/2020 «Διορισμός Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 155).

• ζ) του π.δ. 2/2021 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 2),

• η) του π.δ. 56/2021 «Διορισμός Υπουργού και Υφυπουργών» (Α΄ 142),

• θ) του π.δ. 68/2021 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρώτριας Υπουργού και Υφυπουργών» (Α΄ 155),

• ι) του π.δ. 71/2021 «Διορισμός Υπουργού και Υφυπουργού» (Α΄ 162), και

• ια) του π.δ. 8/2022 «Διορισμός Υπουργού Αγροτικής

Ανάπτυξης και Τροφίμων» (Α’ 19).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Υφιστάμενες δράσεις πρόληψης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙI. Νομοθεσία, Πολιτικές και Στρατηγικές

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙII. Αντιστοιχία μέτρων και δράσεων του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης Δημιουργίας

Αποβλήτων με τους στόχους των μέτρων πρόληψης, όπως προβλέπονται από το Άρθρο 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV. Αντιστοιχία μέτρων/δράσεων που προβλέπονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης

Δημιουργίας Αποβλήτων με τα Παραδείγματα Μέτρων Πρόληψης του Παραρτήματος IV της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ EMAS: Eco-Management and Audit Scheme EWWR: European Week for Waste Reduction FSC: Forest Stewardship Council ISO: International Organization for Standardization PAYT: PayAs You Throw PEFC: Programme for the Endorsement of Forest Certification PET: Polyethylene Terephthalate SWAN: Solid Waste reuse plAtform for BalkaN ΑΔΑ: Αριθμός Διαδικτυακής Ανάρτησης ΑΕΑ: Άλλα Επικίνδυνα Απόβλητα ΑΕΙ: Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα ΑΕΚΚ: Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων ΑΕΠΟ: Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ΑΗΗΕ: Απόβλητα Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού Α(Λ)Ε: Απόβλητα (Λιπαντικών) Ελαίων ΑΣΑ: Αστικά Στερεά Απόβλητα ΑΣΟΒ: Απόβλητα Συσσωρευτών Οχημάτων και Βιομηχανίας ΒΔΤ: Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές ΒΕΑ: Βιομηχανικά επικίνδυνα απόβλητα ΒΜΕΑ: Βιομηχανικά Μη Επικίνδυνα Απόβλητα ΓΓΕΚ: Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας ΕΑΑΜ: Επικίνδυνα Απόβλητα Αμιγώς Μολυσματικά ΕΑΥΜ: Επικίνδυνα Απόβλητα Υγειονομικών Μονάδων ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση ΕΟΑΝ: Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ: Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ΕΣΔΑ: Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων ΕΣΗΔΗΣ: Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων ΕΣΔΕΑ: Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων ΕΣΠΑ: Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης ΕΣΣΠΔΑ: Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων ΕΠΠΔΑ: Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων ΕΦΕΤ: Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων ΗΗΕ: Ηλεκτρικός και Ηλεκτρονικός Εξοπλισμός ΚΑΠΕ: Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΚΔΕΥ: Κέντρο Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών ΚΥΑ: Κοινή Υπουργική Απόφαση Κ/Υ: Κλωστοϋφαντουργικά Υλικά ΜΕΑ: Μικτά Επικίνδυνα Απόβλητα ΜΕΟ: Μεταχειρισμένα Ελαστικά Οχημάτων ΜΚΟ: Μη Κυβερνητική Οργάνωση ΜΜΕ: Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας ΜΠΕΑ: Μικρές Ποσότητες Επικίνδυνων Αποβλήτων ΟΗΕ: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ΟΤΑ: Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΟΤΚΖ: Οχήματα στο Τέλος Κύκλου Ζωής ΠΔΣ: Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις ΠΕΔΜΕΔΕ: Πανελλήνια Ένωση Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων ΠΕΣΔΑ: Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων ΠΜΧ: Πλαστικά μίας Χρήσης ΠΣΜ: Πλαστικές Σακούλες Μεταφοράς ΠΟΕΣΕ: Πανελλήνια Ομοσπονδία Εστιατορικών & Συναφών Επαγγελμάτων ΠΟΞ: Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων ΠΟΠ: Πληρώνω Όσο Πετάω ΠΥΣ: Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου ΣΑΤΕ: Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρειών ΣΕΔ: Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης ΣΕΒ: Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών ΣΕΒΤ: Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων ΣΕΠΕΕ: Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πλεκτικής - Ετοίμου Ενδύματος Ελλάδος ΣΚΕΕ: Σύνδεσμος Κατασκευαστών Ετοίμων Ενδυμάτων ΣΠΔ: Σύστημα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης ΣΣΕΔ: Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων ΤΠΕ: Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών ΤΣΔΑ: Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων ΥΜΕ: Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ΥΠΑΑΤ: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ΥΠΑΙΘ: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ΥΠΑΝΕ Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων ΥΠΕΝ: Υπουργείο Περιβάλλοντος Και Ενέργειας ΥΠΟΙΚ: Υπουργείο Οικονομικών ΦΕΚ: Φύλλο Εφημερίδας της Κυβέρνησης ΦοΔΣΑ: Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων ΦΠΑ: Φόρος Προστιθέμενης Αξίας αποσκοπείται:

αναφοράς 2018 (τόνοι) Πρόβλεψη παραγωγής έτους 2030 (τόνοι) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 30.943.819 33.207.318 1.2 ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι κυριότερες υφιστάμενες ή/και πρόσφατα ολοκληρωμένες δράσεις, που σχετίζονται με την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, οι οποίες αφορούν στην περίοδο από το 2015 (οπότε και υιοθετήθηκε η ΠΥΣ 49/2015 για την έγκριση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων) έως το 2020, δηλαδή την περίοδο εφαρμογής του προηγούμενου Εθνικού Σχεδίου. Ειδικότερα: 9 Δράσεις χρηματοδοτούμενες μέσω προγραμμάτων (π.χ. LIFE), που αφορούν στην πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων 9 Δράσεις πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και βιώσιμης κατανάλωσης που πραγματοποιούνται από ιδιωτικές επιχειρήσεις 9 Δράσεις πρόληψης μέσω ΜΚΟ, Σωματείων και Εθελοντικών Οργανώσεων 9 Εθνική Συμμαχία για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων 9 Ανταλλαγή αγαθών με σκοπό την επαναχρησιμοποίησή τους 9 Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ) 9 Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (ΠΔΣ). Οι περισσότερες δράσεις πρόληψης, που υλοποιούνται στη χώρα, στοχεύουν κατά βάση στα ρεύματα προτεραιότητας που έθετε το υφιστάμενο ΕΣΣΠΔΑ (απόβλητα τροφίμων, χαρτί, υλικά/απόβλητα συσκευασίας και ΑΗΗΕ). Σε μικρότερο βαθμό υλοποιούνται δράσεις, που σχετίζονται με τη μείωση της παραγόμενης ποσότητας ογκωδών αποβλήτων, ΜΠΕΑ (κυρίως φάρμακα, τόνερ και μελάνια), γεωργοκτηνοτροφικών αποβλήτων, βιομηχανικών αποβλήτων και ΑΕΚΚ. Η πλειονότητα των δράσεων απευθύνεται στα νοικοκυριά, στον δημόσιο τομέα, στις εμπορικές δραστηριότητες (λιανικό εμπόριο, επιχειρήσεις), στα σχολεία και λιγότερο στον τουρισμό, στη γεωργία, στην κτηνοτροφία και στη βιομηχανία. Ως προς την αποτελεσματικότητα των δράσεων σημειώνεται ότι: x Πολλές από τις δράσεις πρόληψης έχουν ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια και συνεπώς τα αποτελέσματά τους σε ορισμένες περιπτώσεις δεν έχουν ακόμα διαφανεί, ενώ σε άλλες περιπτώσεις είτε δεν έχουν ακόμα καταγραφεί είτε δεν έχουν αναλυθεί και αξιολογηθεί ως προς την επίτευξη του στόχου τους. x Επίσης, αρκετές από τις δράσεις πρόληψης είναι αποσπασματικές (κυρίως πιλοτικές εφαρμογές) ή σε τοπικό επίπεδο, δηλαδή απουσιάζει μέχρι τώρα ικανοποιητικός αριθμός δράσεων με εφαρμογή σε ευρεία κλίμακα.

συντελεστών τους. Στο Παράρτημα I παρουσιάζονται επιγραμματικά οι υφιστάμενες δράσεις πρόληψης, όπως Αποβλήτων. 1.3 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται τα μέτρα (ανά τομέα), που επιλέχθηκαν από το υφιστάμενο ΕΣΣΠΔΑ και γίνεται η αξιολόγηση της υλοποίησής τους, λαμβάνοντας υπόψη τις δράσεις πρόληψης που παρατίθενται στο Παράρτημα I. Πίνακας 2: Μέτρα ανά τομέα προτεραιότητας του υφιστάμενου ΕΣΣΠΔΑ και αξιολόγηση της υλοποίησής τους ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 9 Ανάπτυξη σχεδίων πρόληψης από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 9 Ανάπτυξη τομεακών σχεδίων πρόληψης. 9 Προώθηση της ομοιόμορφης εφαρμογής της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και σε εγκαταστάσεις που δεν υπάγονται στην Οδηγία 2010/75/ΕΕ. 9 Προαγωγή των συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης σε οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και επέκταση των υφιστάμενων συστημάτων εισάγοντας πτυχές πρόληψης αποβλήτων. 9 Συστηματοποίηση και καταγραφή δράσεων πρόληψης (μέτρο που δεν περιλαμβάνεται στο Παράρτημα IV του Μέρους Β του Ν. 4819/2021). o Δεν έχουν αναπτυχθεί σχέδια πρόληψης από τους ΟΤΑ, εντούτοις τα ΤΣΔΑ εκπονήθηκαν λαμβάνοντας υπόψη την ιεραρχία διαχείρισης των αποβλήτων (πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση κ.λπ.). o Πρόσφατα εκπονήθηκαν οδηγοί πρόληψης παραγωγής αποβλήτων με πρακτικές συμβουλές για Δήμους και πολίτες. o Η εφαρμογή της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και σε εγκαταστάσεις που δεν υπάγονται στην Οδηγία 2010/75/ΕΕ, καθώς και η συστηματοποίηση και καταγραφή των δράσεων πρόληψης βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. o Στον Ν. 4685/2020, αναφέρεται ότι για έργα ή δραστηριότητες που διαθέτουν ΣΠΔ σε ισχύ παρατείνεται (για συγκεκριμένα χρόνια) η διάρκεια ισχύος της ΑΕΠΟ τους. Η προώθηση των συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης σε οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά και η επέκταση των υφιστάμενων συστημάτων έχουν υλοποιηθεί σε πολύ μικρό βαθμό και αποσπασματικά. o Η συστηματοποίηση και καταγραφή δράσεων πρόληψης δεν έχει επιτευχθεί. Προτεινόμενα μέτρα τομέων προτεραιότητας Ειδικά μέτρα του τομέα προτεραιότητας «Απόβλητα Τροφίμων» Μέτρα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις/βιομηχανίες/υγειονομικές μονάδες 9 Δημιουργία, συνέχιση και ολοκλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. o Τα προγράμματα που ήταν σε εξέλιξη ολοκληρώθηκαν, ενώ «νέα» προγράμματα άρχισαν να υλοποιούνται τα τελευταία χρόνια. Γενικά, υπάρχει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον για τα απόβλητα τροφίμων τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. o Μέχρι στιγμής οι εθελοντικές συμφωνίες για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων είναι πολύ λίγες. Στις περισσότερες

προγραμμάτων και έχουν πιλοτική εφαρμογή. Μέτρα που απευθύνονται σε καταναλωτές 9 Ενίσχυση της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων κατά την αγορά προϊόντων και προσφυγή σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Εισαγωγή και δράσεις εφαρμογής της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων στην εκπαίδευση. 9 Προώθηση δωρεών τροφίμων. o Δράσεις και εκστρατείες για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων έχουν υλοποιηθεί, αλλά αποσπασματικά και συνήθως στο πλαίσιο υλοποίησης προγραμμάτων ή εορτασμού παγκοσμίων ημερών. o Μέσω του προγράμματος «Οικολογικό Σχολείο», αλλά και μέσω άλλων προγραμμάτων ή πρωτοβουλιών των ίδιων των σχολείων υλοποιούνται δράσεις που σχετίζονται με τη μείωση των αποβλήτων. o Η προώθηση της δωρεάς τροφίμων υλοποιείται μέσω δράσεων ΜΚΟ, Δήμων, ιδρυμάτων, Σωματείων και τοπικών Εκκλησιών, αλλά και πρωτοβουλιών ιδιωτών (π.χ. σουπερμάρκετ, εστιατόρια). Ειδικά μέτρα του τομέα προτεραιότητας «Χαρτί» Μέτρα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις/βιομηχανίες 9 Δημιουργία, συνέχιση και ολοκλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση του οικολογικού σήματος EU-Ecolabel. o Τα προγράμματα που ήταν σε εξέλιξη ολοκληρώθηκαν, ενώ «νέα» προγράμματα άρχισαν να υλοποιούνται τα τελευταία χρόνια. o Η περαιτέρω προώθηση του οικολογικού σήματος EU-Ecolabel έχει μείνει αρκετά πίσω. Μέτρα που απευθύνονται σε καταναλωτές 9 Ενίσχυση της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων κατά την αγορά προϊόντων και προσφυγή σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Εισαγωγή και δράσεις εφαρμογής της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων στην εκπαίδευση. 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης. 9 Προώθηση ηλεκτρονικών συναλλαγών, τόσο με το δημόσιο, όσο και με τον ιδιωτικό τομέα. o Δράσεις και εκστρατείες για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων έχουν υλοποιηθεί, αλλά αποσπασματικά και συνήθως στο πλαίσιο υλοποίησης προγραμμάτων ή εορτασμού παγκοσμίων ημερών. o Μέσω του προγράμματος «Οικολογικό Σχολείο», αλλά και μέσω άλλων προγραμμάτων ή πρωτοβουλιών των ίδιων των σχολείων υλοποιούνται δράσεις που σχετίζονται με τη μείωση των αποβλήτων. o Οι δράσεις επαναχρησιμοποίησης αφορούν κυρίως τα βιβλία για τα οποία πραγματοποιούνται κάθε χρόνο σε αρκετές περιοχές της χώρας παζάρια, ενώ γίνονται και δωρεές σε δανειστικές βιβλιοθήκες. o Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές τόσο με τον δημόσιο όσο και με τον ιδιωτικό τομέα, γίνονται καθημερινά (π.χ. e-bill, e-banking, TAXISnet, e-syntagografisi, e-Παράβολο, e-ΕΦΚΑ) και το τελευταίο διάστημα έχουν επεκταθεί σχεδόν σε όλο το φάσμα των καθημερινών συναλλαγών, καθώς πέρα από δράση πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, αποτελούν και μέτρο περιορισμού της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19. Ειδικά μέτρα του τομέα προτεραιότητας «Υλικά/Απόβλητα Συσκευασιών» (ΑΣ) έρευνας/καινοτόμες πληροφορίες/πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση με έμφαση στην πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. o Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, για την αποφυγή της σπατάλης πόρων, και η διάχυσή της έχουν υλοποιηθεί σε πολύ μικρό βαθμό και αποσπασματικά. Θα πρέπει να προωθηθεί και να στηριχθεί περισσότερο. Μέτρα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις/βιομηχανίες 9 Διάχυση πληροφορίας για τον οικολογικό σχεδιασμό και την αποφυγή της σπατάλης o Ο οικολογικός σχεδιασμός των προϊόντων βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο.

• περαιτέρω ενθάρρυνση του οικολογικού σχεδιασμού μέσω των δημοσίων συμβάσεων. 9 Δημιουργία, συνέχιση και ολοκλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. 9 Προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο. 9 Προώθηση ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών κριτηρίων και των κριτηρίων πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων σε δημοπρασίες και συμβάσεις. o Τα προγράμματα που ήταν σε εξέλιξη ολοκληρώθηκαν, ενώ «νέα» προγράμματα άρχισαν να υλοποιούνται τα τελευταία χρόνια. o Η περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και η προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο έχουν μείνει αρκετά πίσω. o Έχει ολοκληρωθεί η διαβούλευση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προώθηση των Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων (2020 - 2023), το οποίο αφορά σε όλα τα είδη δημοσίων συμβάσεων (προμήθεια αγαθών, παροχή υπηρεσιών και δημόσια έργα). Μέτρα που απευθύνονται σε καταναλωτές 9 Οικονομικά μέσα για μείωση ποσοτήτων πλαστικών τσαντών μιας χρήσης. 9 Ενίσχυση της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων κατά την αγορά προϊόντων και προσφυγή σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης. o Η Ελλάδα έχει υιοθετήσει συγκεκριμένα μέτρα για τις πλαστικές σακούλες μεταφοράς με τον Ν. 4496/2017 και την ΚΥΑ 18036/952/2017. Οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς υπόκειται σε περιβαλλοντικό τέλος, το οποίο αποδίδεται στο κράτος και «επιστρέφεται» στον πολίτη μέσω συγκεκριμένων ενεργειών που λαμβάνει η πολιτεία. Περαιτέρω με τις διατάξεις του Ν. 4685/2020 το μέτρο επεκτάθηκε και σε σακούλες μεγαλύτερου πάχους των 50 μm. o Δράσεις και εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των καταναλωτών έχουν υλοποιηθεί και υλοποιούνται, κυρίως μέσω προγραμμάτων ή/και δράσεων (π.χ. LIFE+, EWWR). o Η νομοθεσία υποχρεώνει τους εμπόρους να διαθέτουν επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες μεταφοράς, ώστε να επιλέγονται από τους καταναλωτές αντί των πλαστικών σακουλών μιας χρήσης. Επίσης, αρκετοί Δήμοι σε συνεργασία με αρμόδιους φορείς (π.χ. ΕΟΑΝ) έχουν υλοποιήσει και υλοποιούν πιλοτικά προγράμματα διανομής τσαντών πολλαπλών χρήσεων στους δημότες τους. Ειδικά μέτρα του τομέα προτεραιότητας «Ηλεκτρικός και Ηλεκτρονικός Εξοπλισμός (ΗΗΕ)/Απόβλητα Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού»(ΑΗΗΕ) 9 Προώθηση ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών κριτηρίων και των κριτηρίων πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων σε δημοπρασίες και συμβάσεις (Στο πλαίσιο δημόσιων και εταιρικών προμηθειών εισάγονται κριτήρια πρόληψης δημιουργίας ΑΗΗΕ μέσω της προώθησης της επαναχρησιμοποίησης του ΗΗΕ). 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης (Η επαναχρησιμοποίηση των ΑΗΗΕ θα προωθηθεί μέσω εκστρατειών ενημέρωσης και της διανομής μεταχειρισμένων προϊόντων μέσω συνεργασίας Δήμων και o Έχει ολοκληρωθεί η διαβούλευση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προώθηση των Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων (2020 - 2023). Μεταξύ των άλλων για την προμήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών και οθονών προβλέπεται η κατ' ελάχιστον εγγύηση δύο ετών που καλύπτει την επισκευή ή αντικατάσταση, τη συνεχή διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και τον σχεδιασμό με γνώμονα τη δυνατότητα επισκευής. o Στο πλαίσιο υλοποίησης ερευνητικού προγράμματος έχουν υλοποιηθεί δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και έχουν δημιουργηθεί δύο κέντρα διαλογής και ταξινόμησης παλιών ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών (στις Περιφέρειες Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας), που μπορούν να επισκευαστούν και να επαναχρησιμοποιηθούν. Υπάρχει προηγούμενο συνεργασίας Δήμων και ΜΚΟ στo πλαίσιo του Εθνικού Δικτύου Άμεσης Κοινωνικής Παρέμβασης, όμως δεν

τα Πράσινα Σημεία/ΚΑΕΔΙΣΠ). 9 Προώθηση κέντρων επαναχρησιμοποίησης και επιδιόρθωσης. είναι γνωστά τα όποια αποτελέσματα (π.χ. ποσότητες ΗΗΕ που διανεμήθηκαν). o Αυτή τη στιγμή λειτουργούν στην Ελλάδα ιδιωτικά κέντρα επαναχρησιμοποίησης και επιδιόρθωσης, καθώς και δύο RepairCafes, το ένα στην Πάτρα και το άλλο στη Λευκάδα, με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και επιδιόρθωση, μεταξύ άλλων και ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών. Υπάρχει, όμως, πρόβλημα βιωσιμότητας και τα κέντρα αυτά θα πρέπει να προσφέρουν ανταγωνιστικότερες υπηρεσίες και τιμές σε σχέση με την υπάρχουσα αγορά. Προτεινόμενα μέτρα εκτός τομέων προτεραιότητας Αστικά Στερεά Απόβλητα (ΑΣΑ) Μέτρα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις 9 Παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις από δημόσιους φορείς σχετικά με τις δυνατότητες πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων. 9 Δημιουργία, συνέχιση και ολοκλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση οικολογικού σήματος EU-Ecolabel. 9 Προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο. 9 Περαιτέρω προώθηση ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών κριτηρίων και των κριτηρίων πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων σε δημοπρασίες και συμβάσεις. 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης ή/και επιδιόρθωσης. o Παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις από δημόσιους φορείς σχετικά με την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων έχει γίνει σε μικρό βαθμό, αποσπασματικά και για συγκεκριμένους κλάδους, κυρίως μέσω προγραμμάτων/δράσεων (π.χ. προγράμματα LIFE) που υλοποιούνται. o Τα προγράμματα που ήταν σε εξέλιξη ολοκληρώθηκαν, ενώ «νέα» προγράμματα άρχισαν να υλοποιούνται τα τελευταία χρόνια. o Η περαιτέρω προώθηση του οικολογικού σήματος EU-Ecolabel και η προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο έχουν μείνει αρκετά πίσω. o Έχει ολοκληρωθεί η διαβούλευση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προώθηση των Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων (2020 - 2023). Μέτρα που απευθύνονται σε καταναλωτές 9 Εισαγωγή των Συστημάτων «Πληρώνω όσο πετάω» στην Ελλάδα. 9 Ενίσχυση της πρόληψης αποβλήτων κατά την αγορά προϊόντων και εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα πρόληψης. 9 Εισαγωγή και δράσεις εφαρμογής της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων στην εκπαίδευση. 9 Περαιτέρω προώθηση οικολογικού σήματος EU-Ecolabel. 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης ή/και επιδιόρθωσης. 9 Προώθηση κέντρων επαναχρησιμοποίησης και επιδιόρθωσης. o Μέχρι σήμερα το σύστημα ΠΟΠ έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα μόνο σε πιλοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο υλοποίησης προγραμμάτων/δράσεων. o Δράσεις για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων έχουν υλοποιηθεί, αλλά αποσπασματικά και συνήθως στο πλαίσιο υλοποίησης προγραμμάτων ή εορτασμού παγκοσμίων ημερών. o Μέσω του προγράμματος «Οικολογικό Σχολείο», αλλά και μέσω άλλων προγραμμάτων ή πρωτοβουλιών των ίδιων των σχολείων υλοποιούνται δράσεις που σχετίζονται με τη μείωση των αποβλήτων. o Η περαιτέρω προώθηση του οικολογικού σήματος EU-Ecolabel έχει μείνει αρκετά πίσω. o Αυτή τη στιγμή λειτουργούν στην Ελλάδα δύο RepairCafes, το ένα στην Πάτρα και το άλλο στη Λευκάδα, με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και επιδιόρθωση. Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ)

έρευνας/καινοτόμες πληροφορίες/πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση με έμφαση στην πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. 9 Διάχυση πληροφορίας για τον οικολογικό σχεδιασμό και την αποφυγή της σπατάλης πόρων κατά τον σχεδιασμό των προϊόντων. Περαιτέρω ενθάρρυνση του οικολογικού σχεδιασμού μέσω των δημοσίων συμβάσεων. 9 Παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις από δημόσιους φορείς σχετικά με τις δυνατότητες πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων. 9 Δημιουργία, συνέχιση και ολοκλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων σε θέματα πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων. 9 Περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. 9 Προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο. 9 Προώθηση ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών κριτηρίων και των κριτηρίων πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων σε δημοπρασίες και συμβάσεις. 9 Προαγωγή της επαναχρησιμοποίησης ή/και επιδιόρθωσης. o Η ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και τεχνικών χαμηλής παραγωγής αποβλήτων, καθώς και η διάχυσή τους έχουν υλοποιηθεί σε πολύ μικρό βαθμό και αποσπασματικά. Θα πρέπει να προωθηθούν και να στηριχθούν από το κράτος περισσότερο. o Ο οικολογικός σχεδιασμός και η επαναχρησιμοποίηση των δομικών υλικών βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, ενώ η βάση δεδομένων για τα δομικά υλικά δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί. o Πρόσφατα εκπονήθηκε μελέτη για τη βελτίωση του πλαισίου διαχείρισης Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών & Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) στην Ελλάδα. o Η περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και η προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία και το εμπόριο έχουν μείνει αρκετά πίσω. Βιομηχανικά απόβλητα (ΒΜΕΑ/ΒΕΑ) 9 Κατάρτιση των αρχών αδειοδότησης ώστε να λαμβάνουν υπόψη την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. 9 Προώθηση της ομοιόμορφης εφαρμογής της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και σε εγκαταστάσεις που δεν υπάγονται στην Οδηγία 2010/75/ΕΕ (Οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές): Σχεδιασμός προγράμματος – κορμού που θα περιλαμβάνει εκπόνηση εγχειριδίων πρόληψης με ΒΔΤ, εσωτερικούς κανονισμούς, εργαλεία αυτοελέγχου κ.λπ. 9 Παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις από δημόσιους φορείς σχετικά με τις δυνατότητες πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων. 9 Προώθηση βιομηχανικής συμβίωσης. 9 Περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών για πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. o Με τη θέσπιση της ΚΥΑ 36060/2013 (σε εφαρμογή της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ), οι αδειοδοτούσες αρχές εφαρμόζουν τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΔΤ) πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων στις διαδικασίες αδειοδότησης των βιομηχανιών. o Παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις από δημόσιους φορείς σχετικά με την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων έχει γίνει σε μικρό βαθμό, αποσπασματικά και για συγκεκριμένους κλάδους, κυρίως μέσω προγραμμάτων/δράσεων (π.χ. LIFE+) που υλοποιούνται. o Συνέργειες μεταξύ βιομηχανικών εγκαταστάσεων για συνεπεξεργασία/αξιοποίηση των βιομηχανικών αποβλήτων με στόχο να μειωθούν οι ποσότητες που καταλήγουν για διάθεση και να ανακτηθούν αξιοποιήσιμα υλικά δεν έχουν ακόμα επιτευχθεί, η δε εισαγωγή Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών (ΒΔΤ) στην παραγωγική διαδικασία των βιομηχανιών (που δεν υπάγονται στην Οδηγία 2010/75/ΕΕ) για πρόληψη/μείωση της παραγωγής βιομηχανικών αποβλήτων είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο. o Η περαιτέρω προώθηση εθελοντικών συμφωνιών απευθύνεται (κυρίως) στις επιχειρήσεις/βιομηχανίες τροφίμων.

βελτίωσης σε όλους τους τομείς. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη το 2019 Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος της Ελλάδας του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης, η παραγωγή αστικών στερεών αποβλήτων ανηγμένη σε όρους ΑΕΠ είναι κατά πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με την ΕΕ και ανέρχεται στους 28,9 t/εκατ. € ΑΕΠ/έτος το 2017, ενώ η αντίστοιχη στην ΕΕ είναι 17,5 t/εκατ. € ΑΕΠ/έτος. Ειδικότερα για τα απόβλητα τροφίμων, απαιτείται να ενταθούν οι ενέργειες, καθώς η χώρα μας κατέχει την 4η θέση στη σπατάλη τροφίμων στην Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ, σε κάθε Έλληνα αντιστοιχούν κατά μέσο όρο περί τα 196 κιλά τροφίμων που σπαταλούνται σε ετήσια βάση, ενώ η σπατάλη τροφίμων συνυπάρχει, δυστυχώς, με υψηλά επίπεδα επισιτιστικής ανασφάλειας (1,4 εκατ. άτομα, 12,9% του πληθυσμού της χώρας, 2015). Επιπλέον, επισημαίνεται η έλλειψη ολοκληρωμένης και συστηματικής καμπάνιας ευαισθητοποίησης του πληθυσμού που είχε ως αποτέλεσμα την ελλιπή ενημέρωση και την επαγόμενη μη ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. Όμως, χωρίς την ενεργό συμμετοχή των πολιτών η επίτευξη των στόχων της πρόληψης δεν είναι δυνατή. Συνοψίζοντας, οι ενέργειες που έχουν υλοποιηθεί έως σήμερα προς την κατεύθυνση της πρόληψης έχουν αποσπασματικό χαρακτήρα, δεν έχει αποτιμηθεί το αποτέλεσμα αυτών ενώ έχουν υλοποιηθεί, σε μικρό βαθμό, μέτρα και δράσεις σχετικά με την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων στη χώρα. Επισημαίνεται πάντως ότι τα τελευταία δύο χρόνια έγιναν νομοθετικές ρυθμίσεις με στόχο τον περαιτέρω περιορισμό της πλαστικής σακούλας μεταφοράς, ενσωματώθηκε νωρίτερα από την προβλεπόμενη προθεσμία η Οδηγία 2019/904 στο εθνικό δίκαιο με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης και την απαγόρευση ορισμένων πλαστικών μιας χρήσης (Ν. 4736/2020), ενώ έχει παραχθεί και διανεμηθεί από το ΥΠΕΝ ενημερωτικό υλικό στην Τοπική Αυτοδιοίκηση που απευθύνεται στους Δήμους, αλλά και στους πολίτες για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων. Η πρόληψη θα πρέπει να αποτελέσει εμπράκτως την κορυφαία προτεραιότητα στην Εθνική Στρατηγική για την ορθολογική και αειφόρο διαχείριση των αποβλήτων. 2.1 ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Στο πλαίσιο της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία (ΕΕ) 2018/851, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν την υποχρέωση να εκπονούν προγράμματα για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων στα οποία περιλαμβάνονται, κατ’ ελάχιστο, μέτρα τα οποία συμβάλλουν στην πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, όπως καθορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1. Ο στόχος και τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην αποσύνδεση της σχέσης μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνδέονται με την παραγωγή αποβλήτων. Το επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων αφορά στην πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και απευθύνεται σε μια ευρεία ομάδα εμπλεκόμενων μερών της εφοδιαστικής αλυσίδας, που περιλαμβάνει τους παραγωγούς προϊόντων, τους οικονομικούς παράγοντες και τους πολίτες/καταναλωτές. Επίσης, στο πλαίσιο των γενικών στόχων που αυτό καλείται να υιοθετήσει αναφορικά με: 9 τη μείωση της ποσότητας των αποβλήτων 9 τη μείωση των αρνητικών συνεπειών των παραγόμενων αποβλήτων 9 τη μείωση της περιεκτικότητας των υλικών και προϊόντων σε επικίνδυνες ουσίες, το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων 2020-2030,αναφέρεται σε και περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες μη επικίνδυνων και επικίνδυνων αποβλήτων: ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ o Αστικά Στερεά Απόβλητα (ΑΣΑ) o Ιλύες αστικού τύπου ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ (μη συμπεριλαμβανομένων όσων εντάσσονται στην εναλλακτική διαχείριση ή σε άλλες κατηγορίες): o Βιομηχανικά μη επικίνδυνα απόβλητα (ΒΜΕΑ) o Βιομηχανικά επικίνδυνα απόβλητα (ΒΕΑ) ΓΕΩΡΓΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΛΟΙΠΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ o Απόβλητα που περιέχουν αμίαντο o Απόβλητα συσκευασιών επικίνδυνων ουσιών ΛΟΙΠΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΠΟΥ ΕΜΠΙΠΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ o Απόβλητα (Λιπαντικών) Ελαίων (ΑΕ) o Οχήματα Τέλους Κύκλου Ζωής (ΟΤΚΖ) o Απόβλητα Συσσωρευτών Οχημάτων και Βιομηχανίας (ΑΣΟΒ) o Απόβλητα Ηλεκτρικού Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) o Μεταχειρισμένα Ελαστικά Οχημάτων (ΜΕΟ) ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ (ΕΑΥΜ) o Επικίνδυνα Απόβλητα Αμιγώς Μολυσματικά (ΕΑΑΜ) o Μικτά Επικίνδυνα Απόβλητα (ΜΕΑ) o Άλλα Επικίνδυνα Απόβλητα (ΑΕΑ) 2.2 ΡΕΥΜΑΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 27 χώρες έχουν εκπονήσει μέχρι σήμερα Σχέδιο Πρόληψης και στις περισσότερες από αυτές (>50%), εξετάστηκαν τα ακόλουθα ρεύματα αποβλήτων: o Αστικά στερεά απόβλητα o Βιομηχανικά απόβλητα - Απόβλητα μεταποίησης o Επικίνδυνα απόβλητα o Απόβλητα εκσκαφών κατασκευών και κατεδαφίσεων o Απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού/μπαταριών, καθώς και τα ακόλουθα υπορεύματα αποβλήτων: o Τρόφιμα/Οργανικά απόβλητα o Απόβλητα συσκευασίας o Χαρτί/Χαρτόνι o Ογκώδη απόβλητα. Στην Ελλάδα, στο επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων, γίνεται ειδική μνεία στα ρεύματα αποβλήτων προτεραιότητας που παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα, για τον καθορισμό των οποίων ελήφθησαν υπόψη τόσο η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης στη χώρα όσο και οι ανωτέρω τάσεις που επικρατούν στην ΕΕ στον τομέα της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων: τον Απόβλητα τροφίμων Σύμφωνα με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα, όπως τροποποιήθηκε με την 2018/851, και την παρ. 4α του άρθρου 3 του ν.

ορίζονται στο άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, τα οποία έχουν καταστεί απόβλητα. Χαρτί Το χαρτί αποτελεί τμήμα των ανακυκλώσιμων υλικών (ΑΥ), τα οποία είναι υπορεύμα των συλλεγόμενων αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ). Μπορεί να διαχωρίζεται σε τρεις ποιότητες, από τις οποίες μπορεί να μετατραπεί ξανά σε χαρτοπολτό και να παρασκευαστεί εκ νέου ανακυκλωμένο χαρτί, χαρτόνι και άλλα προϊόντα που έχουν ως βάση το χαρτί. Υλικά/Απόβλητα Συσκευασίας (ΑΣ) Τα απόβλητα συσκευασίας (κωδικός ΕΚΑ 15 01) περιλαμβάνουν κάθε συσκευασία ή υλικό συσκευασίας που καλύπτεται από τον ορισμό των αποβλήτων του άρθρου 3 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ. Διευκρινίζεται ότι στα απόβλητα συσκευασίας των ΑΣΑ συμπεριλαμβάνονται και τα βιομηχανικά και εμπορικά απόβλητα συσκευασίας (ΒΕΑΣ). Ειδικές κατηγορίες πλαστικών προϊόντων/αποβλήτων Πλαστικά Προϊόντα Μιας Χρήσης (ΠΜΧ) (Οδηγία 2019/904/ΕΕ – Ν. 4736/2020): Ως πλαστικό προϊόν μίας χρήσης ορίζεται το προϊόν που κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από πλαστική ύλη και το οποίο δεν έχει μελετηθεί, σχεδιαστεί ή διατεθεί στην αγορά, προκειμένου να εκπληρώσει κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του πολλαπλές διαδρομές ή επιστροφές, με επιστροφή στον παραγωγό για επαναπλήρωση ή επαναχρησιμοποίηση για τον ίδιο σκοπό για τον οποίο σχεδιάστηκε. Πλαστικές Σακούλες Μεταφοράς (ΠΣΜ) : Σύμφωνα με το άρθρο 2 της ΚΥΑ 180036/952/2017 (ΦΕΚ 2812/Β/10-82017), όπως ορίζεται στο άρθρο 1, παρ.1 της Οδηγίας 2015/720/ΕΕ, η έννοια της πλαστικής σακούλας μεταφοράς υπάγεται ευρύτερα στην έννοια της συσκευασίας, και περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες: 9 «πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: σακούλες μεταφοράς με ή χωρίς λαβή, από πλαστικό υλικό, οι οποίες διατίθενται στους καταναλωτές στο ταμείο του σημείου πώλησης εμπορευμάτων ή προϊόντων. Οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς υπάγονται ευρύτερα στην έννοια της συσκευασίας, όπως ορίζεται στην παρ. 1 (περ. γ) του άρθρου 77 του Ν. 4819/2021, όπως εκάστοτε ισχύει, 9 «λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: πλαστικές σακούλες μεταφοράς με πάχος τοιχώματος μικρότερο των 50 μικρών (μm), 9 «πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: πλαστικές σακούλες μεταφοράς με πάχος τοιχώματος μικρότερο από 15 μικρά (μm) που απαιτούνται για λόγους υγιεινής ή παρέχονται ως πρωτογενής συσκευασία χύδην τροφίμων, όταν η χρήση τους συμβάλλει στην αποφυγή σπατάλης τροφίμων, 9 «οξο-διασπώμενες πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: πλαστικές σακούλες μεταφοράς από πλαστικό υλικό το οποίο περιλαμβάνει πρόσθετα που, μέσω οξείδωσης, οδηγούν στη διάσπαση του πλαστικού υλικού σε μικρο-τμήματα ή σε χημική αποσύνθεση, 9 «επαναχρησιμοποιήσιμες σακούλες ή τσάντες μεταφοράς»: οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς εμπορευμάτων ή προϊόντων με πάχος τοιχώματος μεγαλύτερο ή ίσο των 50 μικρών (μm), που είναι

ισοδύναμο πρότυπο, καθώς επίσης οι πλαστικές σακούλες/τσάντες μεταφοράς εμπορευμάτων ή προϊόντων με μεγαλύτερες διαστάσεις από αυτές που καλύπτει το ανωτέρω πρότυπο και οι τσάντες από κάθε άλλο είδος υλικού, που έχουν σχεδιασθεί με σκοπό την επαναχρησιμοποίησή τους (σακούλες ή τσάντες πολλαπλών χρήσεων). Οι επαναχρησιμοποιήσιμες σακούλες ή τσάντες μεταφοράς υπάγονται ευρύτερα στην έννοια της συσκευασίας σύμφωνα με την παρ. 1 (περ. γ) του άρθρου 77 του ν. 4819/2021. 9 «βιοαποδομήσιμες (ή βιοαποικοδομήσιμες)/λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς οι οποίες, στο πλαίσιο τήρησης των απαιτήσεων των υποπερ. γγ’ και γδ’ της περ. γ’ της πα. 1 του άρθρου 87 του ν. 4819/2021, υπόκεινται σε ανακύκλωση μέσω βιοαποδόμησης ή λιπασματοποίησης, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13432 «Απαιτήσεις για συσκευασία ανακτήσιμη μέσω λιπασματοποίησης και βιοαποικοδόμησης - Σχήμα δοκιμής και κριτήρια αξιολόγησης για την τελική αποδοχή της συσκευασίας» ή με άλλο ευρωπαϊκό πρότυπο. Απόβλητα Ηλεκτρικού Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) οικιακής προέλευσης Τα ΑΗΗΕ που εμπεριέχονται στο ρεύμα των ΑΣΑ είναι τα ΑΗΗΕ οικιακής προέλευσης, τα οποία σύμφωνα με την ΚΥΑ 23615/651/Ε.103/2014 (Β΄ 1184) ορίζονται ως τα ΑΗΗΕ που προέρχονται από νοικοκυριά και από εμπορικές, βιομηχανικές, ιδρυματικές και άλλες πηγές, η φύση και η ποσότητα των οποίων είναι παρόμοιες με εκείνες των ΑΗΗΕ που προέρχονται από νοικοκυριά. Τα απόβλητα από ΗΗΕ, που ενδέχεται να χρησιμοποιείται τόσο από ιδιωτικά νοικοκυριά όσο και από χρήστες πλην των ιδιωτικών νοικοκυριών, θεωρούνται σε κάθε περίπτωση ΑΗΗΕ οικιακής προέλευσης. Ειδικές κατηγορίες αστικών αποβλήτων Απόβλητα κλωστοϋφαντουργίας: Ως κλωστοϋφαντουργικά απόβλητα νοούνται τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, όπως αυτά ορίζονται στον Κανονισμό 1007/2011, και τα οποία έχουν καταστεί απόβλητα, όπως τα απόβλητα ορίζονται στο άρθρο 3 παρ. 1 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ. Ογκώδη απόβλητα: Τα ογκώδη απόβλητα που εμπεριέχονται στο ρεύμα των ΑΣΑ περιλαμβάνουν ένα ευρύτατο φάσμα αποβλήτων, κυρίως έπιπλα, στρώματα, μεγάλα παιχνίδια, βαλίτσες, ποδήλατα, χαλιά, καρότσια. Στο παρόν Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων, καλύπτεται η κατηγορία των επίπλων.

Βιομηχανικά Μη Επικίνδυνα Απόβλητα (ΒΜΕΑ): Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται όλα τα μη επικίνδυνα κατάλοιπα και υπολείμματα, τα οποία προκύπτουν κατά την παραγωγική διαδικασία στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της χώρας και τα οποία ο κάτοχός τους προτίθεται ή υποχρεούται να απορρίψει. Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι η πηγή παραγωγής τους, ήτοι μία βιομηχανική εγκατάσταση και όχι το είδος τους, καθώς δύναται να περιλαμβάνουν διάφορα ρεύματα αποβλήτων. Οι κύριοι κλάδοι παραγωγής ΒΜΕΑ στην Ελλάδα είναι ο τομέας της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού (D) και η παραγωγή βασικών μετάλλων, η κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού (C24-C25), η βιομηχανία τροφίμων και ποτοποιίας (C10-C12), η παραγωγή χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων και η κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες (C20-C22). Βιομηχανικά Επικίνδυνα Απόβλητα (ΒΕΑ): Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται όλα τα επικίνδυνα κατάλοιπα και υπολείμματα, τα οποία προκύπτουν κατά την παραγωγική διαδικασία στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της χώρας και τα οποία ο κάτοχός τους προτίθεται ή υποχρεούται να απορρίψει. Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι η πηγή παραγωγής τους, ήτοι μία βιομηχανική εγκατάσταση και όχι το είδος τους καθώς δύναται να περιλαμβάνουν διάφορα ρεύματα αποβλήτων. Οι κύριοι κλάδοι παραγωγής ΒΕΑ στην Ελλάδα είναι η παραγωγή βασικών μετάλλων και η κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού (C24-C25), η παραγωγή οπτάνθρακα (κωκ) και προϊόντων διύλισης πετρελαίου (C19), η παραγωγή χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων και η κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες (C20-C22), ο τομέας της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού (D) και η κατασκευή Η/Υ, ηλεκτρονικών και οπτικών προϊόντων, ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού (C26-C30). Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) Ο ορισμός της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 αναφέρεται στα απόβλητα που προέρχονται από κατασκευές και από κατεδαφίσεις. Στο παρόν εξετάζονται τα μη επικίνδυνα υλικά που περιλαμβάνονται στο Κεφάλαιο 17 του ΕΚΑ.