Vaststelling selectielijsten handelingen beleidsterrein waarborgen van (platina), gouden en zilveren werken, Ministerie van Financiën

Gelet op artikel 5, tweede lid, onder b, van de Archiefwet 1995;

De Raad voor Cultuur gehoord (advies van de Raad voor Cultuur van 23 juni 1998, nr. arc-98.7743/1),

Besluiten:

Artikel 1

De bij dit besluit gevoegde ‘selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Financiën op het beleidsterrein waarborgen van (platina), gouden en zilveren werken over de periode 1945-1995’ en de daarbij behorende toelichting worden vastgesteld.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking met ingang van de tweede dag na de dagtekening van de Staatscourant waarin het wordt geplaatst.

Bijlage

1. Inleiding

Tussen de secretaris-generaal van het ministerie van Financiën en de Algemene Rijksarchivaris werd op 25 juni 1992 een convenant afgesloten. Hierin werd onder meer afgesproken dat een institutioneel onderzoek ‘naar de taakontwikkeling en de daaraan gekoppelde organisatorische ontwikkeling van het ministerie in de periode na 1945’ zou plaatsvinden. Dit onderzoek leidde tot o.a. het rapport ‘Echt goud, echt zilver?’; dit rapport vormt de basis voor dit Basis Selectie Document (BSD).

Het doel van dit rapport is een instrument te bieden dat leidt tot het formuleren van selectiecriteria ten aanzien van de handelingen van de minister van Financiën en andere actoren op het beleidsterrein invoerrechten en accijnzen over de periode na 1945.

1.1. Taken van de rijksoverheid op het beleidsterrein

De bemoeienis van de Rijksoverheid met het beleidsterrein invoerrechten en accijnzen was drieledig, te weten:

Hiertoe behoorden ook de invoerrechten op platina, gouden en zilveren werken maar ook de zgn. Waarborgbelasting en het essaailoon. Binnen het ministerie van Financiën waren de afdeling Invoerrechten en de afdeling Accijnzen o.a. belast met het waarborgen van gouden en zilveren werken. Het bureau Verificatie van de afdeling accijnzen had tot taak het verifiëren, opnemen en sluiten van de rekeningen, registers en schrifturen met betrekking tot het beheer van de directe belastingen, de invoerrechten en accijnzen en van de waarborg en de belasting van de gouden en zilveren werken.

Het handelen van de overheid is voornamelijk vastgelegd in wet- en regelgeving.

2. Overzicht van actoren

In dit BSD zijn de handelingen van onderstaande actoren opgenomen:

3. De organisatie van het ministerie van Financiën.

In 1995 is voor het Pivot-onderzoek binnen het ministerie van Financiën een viertal beleidsterreinen te onderkennen, t.w.:

Er zijn dan ook binnen het ministerie vier Directoraten-generaal te onderscheiden, die verantwoordelijk zijn voor een beleidsterrein, te weten:

Het ministerie van Financiën kende in 1945 een aantal afdelingen, zoals de Afdeling Kabinet en Secretarie, de administratie der Generale Thesaurie en de administratie der belastingen. Onder deze laatste afdeling ressorteerden de afdelingen en bureaus die belast waren met de Waarborg.

Het bureau Verificatie had tot taak het verifiëren, opnemen en sluiten van de rekeningen, registers en schrifturen met betrekking tot het beheer van de directe belastingen, de invoerrechten en accijnzen en van de waarborg en de belasting van de gouden en zilveren werken.1

Het bureau Accijnzen was belast met de uitvoering van wetgeving betreffende de accijnzen op suiker, wijn, gedistilleerd, zout, bier, geslacht en tabak, en in-, uit- en doorvoer van accijnsgoederen, omzetbelasting, rijwielbelasting, recht op de mijnen, zekerheidsstelling voor accijns, omzetbelasting of invoerrechten, waarborg en belasting van de gouden en zilveren werken.

In 1958 werd de Administratie der Belastingen gewijzigd in het Directoraat-generaal der Belastingen.

De organisatie van dit Directoraat-Generaal was voor wat betreft de periode 1973 - 1989 als volgt:

Tot aan de privatisering in 1987 berustte de Waarborg onder de Directie Verbruiksbelastingen van het Directoraat-generaal der Belastingen van het ministerie van Financiën. Vanaf 1 maart 1987 is de minister van Economische Zaken politiek verantwoordelijk voor de Waarborg Platina, Goud, Zilver N.V.

4. Uitgangspunten bij de selectie

De selectie richt zich op de neerslag van het handelen van die overheidsorganen welke vallen onder de werking van de Archiefwet 1995. Het uitgangspunt hierbij is het maken van een onderscheid tussen ’te bewaren’ en ’te vernietigen’ neerslag van handelingen; met als doel het mogelijk maken van een ‘reconstructie van het overheidshandelen op hoofdlijnen’. Door het convent van rijksarchivarissen werd deze doelstelling vertaald als ‘het selecteren van handelingen van de overheid om bronnen voor de kennis van de Nederlandse samenleving en cultuur veilig te stellen voor blijvende bewaring.’

5. Selectiecriteria

Door PIVOT zijn selectiecriteria opgesteld welke het mogelijk maken de in het rapport institutioneel onderzoek verwoorde handelingen te wegen en zo de doelstelling van de selectie te realiseren. Deze criteria zijn zodanig geformuleerd zodat deze voor meerdere beleidsterreinen toepasbaar zijn. De door PIVOT ontwikkelde criteria zijn hierna opgenomen:

Handelingen die worden gewaardeerd met B(ewaren)

6. Uitzonderingscriterium

Ingevolge artikel 5, onder e, van het Archiefbesluit 1995 kan neerslag van bepaalde, als te vernietigen gewaardeerde handelingen betreffende personen en/of gebeurtenissen van bijzonder cultureel of maatschappelijk belang, van vernietiging worden uitgezonderd.

6a. Vaststelling BSD

Op 12 november 1997 is het ontwerp-BSD door het hoofd Algemene Secretarie van het ministerie van Financiën aan de Staatssecretaris van OC&W aangeboden. Op 16 januari 1988 werd het ontwerp-BSD voor wat betreft de handelingen van de minister van Economische Zaken ingediend door het hoofd Documentaire Informatievoorziening van het ministerie van Economische Zaken. Van het gevoerde driehoeksoverleg over de waarderingen van de handelingen is een verslag gemaakt, dat tegelijk met het ontwerp-BSD naar de Raad voor Cultuur is verstuurd. Vanaf 24 februari 1998 lag de selectielijst gedurende acht weken ter publieke inzage bij de registratiebalie van het Algemeen Rijksarchief evenals in de bibliotheken van de zorgdragers, het ministerie van OC&W en de rijksarchieven in de provincie, hetgeen was aangekondigd in de Staatscourant nr. 33 van 18 februari 1998.

Tijdens het driehoeksoverleg was, op verzoek van de Archiefcommissie van het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap, ook een deskundige op het beleidsterrein aanwezig. Van andere (historische) organisaties of individuele burgers is geen commentaar ontvangen.

In de vergadering d.d. 12 mei 1998 van de Uitvoeringscommissie Archieven van de Raad voor Cultuur is het ontwerp-BSD behandeld, waarbij ook het verslag van het driehoeksoverleg bij de voorbereiding van het advies is meegenomen.

Op 23 juni 1998 bracht de Raad voor Cultuur advies uit (arc. 98.7743/1), hetwelk naast enkele tekstuele correcties aanleiding heeft gegeven tot de volgende wijzigingen in de ontwerp-selectielijst:

7. Selectielijst

De handelingen zoals in dit basis-selectiedocument zijn opgenomen komen overeen met de handelingen in het rapport institutioneel onderzoek ‘Echt goud, echt zilver?’. De handelingen zijn per actor gegroepeerd en zijn tevens overeenkomstig de handelingen in het rapport genummerd.

Aan iedere handeling is een waardering toegekend. Deze waardering kan zijn een B(ewaren) of een V(ernietigen). Wanneer een B is toegekend wordt tevens het selectiecriterium opgenomen; bij een V is de termijn na afloop waarvan de neerslag van de handeling vernietigd kan worden vermeld.

Actor: de Minister van Financiën

Actor: de Staatssecretaris van Financiën

Actor: ambtenaren van de Waarborg/ambtenaren van de Directe Belastingen, Invoer en Accijnzen/de Dienst Invoerrechten en Accijnzen

Actor: de Minister van Economische Zaken

Actor: de Minister van Justitie

Actor: de (buitengewoon) opsporingsambtenaren Waarborg platina, goud en zilver

Actor: de procureur-generaal bij het gerechtshof Den Haag

Actor: de hoofdofficier van Justitie bij het arrondissementsparket Den Haag/de korpschef van het politiekorps Hollands-Midden

Actor: Werkgroep onderzoek en privatisering van de Dienst van de Waarborg

Actor: Projectgroep privatisering Waarborg

Actor: Waarborg platina, goud en zilver N.V.

Actor: Raad van Advies van de Waarborg platina, goud en zilver

Actor: College van beroep voor het bedrijfsleven

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is belast met de uitvoering van dit besluit dat met de daarbij behorende selectielijst en toelichting in de Staatscourant zal worden geplaatst.