Vaststellingsbesluit selectielijst neerslag handelingen beleidsterrein Beroepenkwaliteit vanaf 1945 (Nederlandse Orde Accountant-administratieconsulenten)

Gelet op artikel 5, tweede lid, onder b, van de Archiefwet 1995;

De Raad voor Cultuur gehoord (advies van de Raad voor Cultuur van 30 augustus 2007, nr. arc-2007.03943/6);

Besluit:

Artikel 1

De bij dit besluit gevoegde ‘selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Nederlandse Orde van Accountant-administratieconsulenten en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Beroepenkwaliteit over de periode vanaf 1945’ en de daarbij behorende toelichting worden vastgesteld.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking met ingang van de tweede dag na de dagtekening van de Staatscourant waarin het wordt geplaatst.

Basisselectiedocument

Instrument voor de selectie – ter vernietiging dan wel blijvende bewaring – van de administratieve neerslag voor de zorgdragers

Minister van Economische Zaken;

Minister van Justitie;

Minister van Financiën;

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;

Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;

College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB);

Octrooicentrum Nederland;

Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA); en

Nederlandse Orde van Accountants-administratieconsulenten (NOvAA)

Nederlandse Orde van Accountants-administratieconsulenten (NOvAA),

Doxis b.v., en

Project Wegwerken Archiefachterstanden (PWAA)

in samenwerking met het Nationaal Archief

1. Lijst van afkortingen

AA: Accountants-Administratieconsulenten

AID: Algemene Inspectiedienst

amvb: Algemene maatregel van bestuur

Arbo: Arbeidsomstandigheden

art.: Artikel

B: Bewaren

BAVK: Besluit Algemeen Verbod Kleinbedrijf 1941

BSD: Basisselectiedocument

CEDEC: Centrale Dienst voor Economische Controle, met als taak ‘de coördinatie, centralisatie en leiding van de controlewerkzaamheden van de onder het ministerie […] ressorterende diensten en instellingen’; voorganger van de Economische Controledienst

ECD: Economische Controledienst

EEG: Europese Economische Gemeenschap

EG: Europese Gemeenschap

EIMK: Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf

EU: Europese Unie

federatiediploma: diploma van de Nederlandse Federatie van Makelaars, uitgereikt aan aspirant-makelaars

HdTK: Handelingen der Tweede Kamer

juridisering: het verschijnsel waarbij de bedrijfsvoering van een onderneming of bedrijfstak in toenemende mate wordt aangestuurd door wettelijke regelgeving van een overheidsinstelling; bijvoorbeeld door de Arbowet of Wet Milieubeheer

KB: Koninklijk Besluit

KNOV: Koninklijke Nederlandse Ondernemersbond

KvK(s): Kamer(s) van Koophandel en Fabrieken

MDW: Marktwerking, Deregulering, Wetgevingskwaliteit; projectgroep van het Ministerie van Economische Zaken, opgezet in 1994

MKB: Midden- en Kleinbedrijf

NCOV: Nederlandse Christelijke Ondernemersverbond

NFM: Nederlandse Federatie van Makelaars

NIVRA: Nederlands Instituut van Registeraccountants

NOvAA: Nederlandse Orde van Accountants-administratieconsulenten

OC&W: Minister(ie) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

PIVOT: Project Invoering Verkorting Overbrengingstermijn

RIO: Rapport Institutioneel Onderzoek

SER: Sociaal-Economische Raad

spertijd: tijdsbestek waarvoor een Vbg geldig is; afkondiging van een spertijd = vaststellen van een Vbg.

Stb.: Staatsblad

STEVES: Stichting toezicht examens vestigingswet

Stcrt.: Staatscourant

V: Vernietigen

Vb: Vestigingsbesluit: amvb, waarbij aan een bepaald bedrijf (tot 1954: aan een inrichting, vallende onder een bepaalde bedrijfstak) een vergunning verplicht wordt gesteld

Vbg: Vestigingsbeschikking: ministeriële regeling, waarbij in afwachting van een vestigingsbesluit aan een bepaald bedrijf (tot 1954: aan een inrichting, vallende onder een bepaalde bedrijfstak) een verbod wordt opgelegd zonder vergunning van een bepaalde instantie te opereren; de geldigheidsduur van deze beschikking is beperkt

VEDAA: Voortgezette Educatie Accountants-Administratieconsulenten

VVK: Vereniging van Kamers van Koophandel

VWB: Vestigingswet Bedrijven 1954

VWD: Vestigingswet Detailhandel 1971

VWK: Vestigingswet Kleinbedrijf 1937

WAA: Wet op de accountants-administratieconsulenten

WRA: Wet op de registeraccountants

WVC: Minister(ie) van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur

2. Verantwoording

2.1. Het doel en de werking van het Basis Selectiedocument

Een Basis Selectiedocument (BSD) is een bijzondere vorm van een selectielijst. In de regel heeft een BSD niet zozeer betrekking op (alle) archiefbescheiden van één (enkele) organisatie, als wel op het geheel van de bescheiden die de administratieve neerslag vormen van het overheidshandelen op een bepaald beleidsterrein. Een BSD kan bestaan uit één of meer selectielijsten.

Het BSD geldt dus voor de archiefbescheiden van verschillende overheidsorganen (veelal ook diverse zorgdragers), en wel voor zover de desbetreffende actoren op het terrein in kwestie werkzaam zijn (geweest). Dit betekent dat er geen handelingen van particuliere actoren worden opgenomen.

Een BSD wordt opgesteld op basis van institutioneel onderzoek. In een Rapport Institutioneel Onderzoek (RIO) wordt dan het betreffende beleidsterrein beschreven, evenals de taken en bevoegdheden van de betrokken actoren op dat beleidsterrein. De handelingen van de overheid op het beleidsterrein staan in het RIO in hun functionele context geplaatst. In het BSD zijn de handelingen overgenomen, alleen nu geordend naar de actor. Bovendien is bij elke handeling aangegeven of de administratieve neerslag hiervan bewaard dan wel vernietigd moet worden.

Door de beleidsterreingerichte benadering komen verschillende aspecten betreffende het beheer van de eigen organisatie van de zorgdrager (personeelsbeleid, financieel beleid, etc.) niet aan bod. Voor het selecteren van de administratieve neerslag die betrekking heeft op de instandhouding en ontwikkeling van de eigen organisaties van overheidsorganen dienen een aantal zogeheten ‘horizontale’ BSD’s. Deze horizontale BSD’s zijn van toepassing op alle organisaties van de rijksoverheid.

Het niveau waarop geselecteerd wordt, is dus niet dat van de stukken zelf, maar dat van de handelingen waarvan die archiefbescheiden de administratieve neerslag vormen. Een BSD is derhalve geen opsomming van (categorieën) stukken, maar een lijst van handelingen van overheidsactoren, waarbij elke handeling is voorzien van een waardering en indien van toepassing een vernietigingstermijn.

2.2. De definitie van het beleidsterrein

Beroepenkwaliteit kan worden omschreven als de kwaliteitszorg voor de bedrijfsvoering en de beroepsuitoefening. Het begrip kwaliteitszorg is nauw verbonden met betrouwbaarheid of vertrouwen. Wanneer de kwaliteit van de ondernemers in bepaalde bedrijfstakken goed is, omdat ze voldoen aan de specifieke inhoudelijke eisen die aan hen worden gesteld, neemt vrijwel automatisch het gevoel van vertrouwen van de consument in deze groep ondernemers toe. Kwaliteitszorg heeft de volgende kenmerken:

Om vorm te geven aan deze kwaliteitszorg stond de regering een aantal middelen ter beschikking:

2.3. Afbakening van het (deel)beleidsterrein

Het beleidsterrein kwaliteitszorg voor de bedrijfsvoering en de beroepsuitoefening heeft raakvlakken met een aantal andere gebieden. Hiermee valt het stimuleren van de kwaliteitszorg samen met beleidsterreinen van verschillende ministeries:

2.4. Afbakening ten opzichte van andere Rapporten Institutionele Onderzoeken (RIO’s)

De Kamers van Koophandel en Fabrieken speelden in het beleid met betrekking tot de kwaliteitszorg een belangrijke rol, met name op het gebied van de vestigingswetgeving. Handelingen van de Kamer van Koophandel en Fabrieken zijn echter niet in dit RIO opgenomen, en wel om de volgende reden. De Kamers van Koophandel zijn afzonderlijke zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s). Deze ZBO’s zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen selectielijst(en). Er bestaat een gezamenlijk door de Kamers van Koophandel opgestelde vernietigingslijst. Naar aanleiding van de Archiefwet van 1995 (Stb. 1995, 276) werd het door de Vereniging van Kamers van Koophandel (VVK) wenselijk geacht het selectiebeleid in overeenstemming te brengen met de nieuwe regelgeving. Er is toen dan ook gezocht naar een geschikt moment waarop een gezamenlijke selectielijst volgens de Archiefwet 1995 de bestaande vernietigingslijst zou kunnen vervangen. Omdat op 1 januari 1998 de nieuwe Wet op de Kamers van Koophandel en Fabrieken (Stb. 1997, 783) in werking trad en bovendien de nieuwe Handelsregisterwet 1996 van kracht was geworden aan het einde van 1997 (Stb. 1996, 181), is er uiteindelijk voor gekozen om 1998 als scheidslijn te hanteren en de selectielijst vanaf dat jaar te laten gelden. Het RIO dat is opgesteld over het handelen van de Kamers van Koophandel en Fabrieken heeft dan ook 1998 als begindatum.

Voor de Sociaal-Economische Raad geldt voor een deel hetzelfde als voor de Kamers van Koophandel. Hoewel de SER verschillende taken en bevoegdheden had op het gebied van de kwaliteitszorg voor de bedrijfsvoering en de beroepsuitoefening, zijn handelingen waarbij hij als actor optreedt niet opgenomen in dit RIO. Als ZBO beschikt de SER namelijk reeds over een eigen rapport.

Voor de verschillende productschappen en (hoofd)bedrijfschappen geldt eigenlijk hetzelfde. Als publiekrechtelijke bedrijfsorganen dienen hun taken en handelingen in een apart rapport aan de orde gesteld te worden. In het onderhavige RIO zal dan ook geen van deze bedrijfslichamen als actor opgevoerd worden.

Ook in een aantal andere RIO’s komen aspecten van het beleidsterrein kwaliteitszorg voor de bedrijfsvoering en beroepsuitoefening, aan de orde, te weten in de rapporten over Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (in verband met diploma’s die verplicht werden gesteld voor het verkrijgen van een vestigingsvergunning), Milieubeheer (met betrekking tot de milieueisen die aan het vestigen van en bedrijf werden gesteld), Prijsbeleid en economische controle (voor het handelen van de Economische Controle Dienst) en Mededingingsbeleid (voor informatie over de Octrooiraad en octrooigemachtigden).

Handelingen van de Octrooiraad/BIE zijn tot slot ook terug te vinden in het BSD Mededingingsbeleid (Stcrt. 2002, nr. 187).

2.5. Doelstelling van de overheid op het beleidsterrein Beroepenkwaliteit

Het kwaliteitsbeleid voor bedrijven is aanvankelijk bedoeld geweest als een door de overheid gevoerd selectiebeleid om ondeugdelijke en voor de economie schadelijke bedrijfsvoering tegen te gaan. Later veranderde de kwaliteitszorg van het midden- en kleinbedrijf in het weren van niet-gezonde concurrentie. Voorkomen moest worden dat onbekwame personen ondernemer konden worden.

Het handelsregister was oorspronkelijk bedoeld als informatiebron voor de Kamers van Koophandel en Fabrieken met betrekking tot het reilen en zeilen van meer complexe handelszaken onder firma, zoals een maatschap of coöperatie. Gaandeweg ontwikkelde het register zich als informatiebron voor en controlemiddel van goede handelspraktijken.

Het beleid van het Ministerie van Economische Zaken met betrekking tot de makelaardij richt zich op de vraag of de praktijk voldoende waarborgen biedt voor de betrouwbaarheid van de makelaardij. Dit beleid kent twee aspecten:

Als beleidsadviserende instantie traden de Kamers van Koophandel op, die afzonderlijk of in verenigingsverband de Minister van Economische Zaken van advies dienden.

2.6. De actoren op het beleidsterrein, voor zover hun selectielijsten in het BSD zijn opgenomen

Ministeries:

Minister van Economische Zaken, (1940) 1945–;

Staatscommissie Van der Grinten, 1954–1959;

Curatorium voor de opleiding van registeraccountants, 1967–;

(Dit Curatorium is vanaf 1994 ook het curatorium voor accountants-administratieconsulenten.);

Stichting Toezicht Examens Vestigingswet (STEVES), 1995–;

ECD, 1949–1999.

Minister van Justitie, (1940) 1945–

Raad van Beroep voor registeraccountants, 1968.

Minister van Financiën, (1940) 1945–;

ECD, (1985) 1999–

Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, 1962–1965

Curatorium, 1967–1994

Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, 1972–1994

Overige actoren:

College van Beroep voor het Bedrijfsleven, 1954–;

Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten

Bureau voor Examens van accountants-administratieconsulenten, 1967–;

Commissie voor de toelating van accountants-administratieconsulenten, 1974–1994;

Commissie voor de inschrijving van accountants-administratieconsulenten, 1974–1994;

Commissie van Beroep, 1972–1994;

Stichting Voortgezette Educatie Accountants-administratieconsulenten (VEDAA), 1981–1993;

Stichting Beroepsopleiding NOvAA, 1988–1993

Examencommissie, 1974–1994;

Examenadviescommissie voor de examens van accountants-administratieconsulenten, 1974–1994;

Examenbureau AA, 1994–;

Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA) te Amsterdam, 1967–;

Octrooiraad, 1912–

2.7. Wijzigingen ten opzichte van het RIO

Dit BSD is gebaseerd op het rapport institutioneel onderzoek nr. 104, Beroepenkwaliteit, door dr. J.A.A. Bervoets en A.H. Poelwijk. Ten opzichte van het RIO zijn een aantal dingen gewijzigd.

Een aantal actoren die in het RIO worden genoemd, zijn niet in het BSD opgenomen:

Vervolgens zijn handeling 122 en 131 van de actor NIVRA vervallen. Handeling 121 wordt niet door de NIVRA uitgevoerd maar door de Raad van Geschillen. Handeling 135 wordt door de Raad van Beroep uitgeoefend, die onder de Minister van Justitie valt.

Hiernaast zijn er twee actoren onder de zorgdrager Octrooicentrum Nederlands ondergebracht: de Octrooiraad en diens opvolger Octrooicentrum Nederland. Voor de laatstgenoemde actor zijn twee handeling opgenomen, beginnend in 2004, toen de Octrooiraad werd opgeheven (handeling 352 en 353).

Tot slot is aan dit basisselectiedocument een nieuwe selectielijst toegevoegd, die is opgesteld door de zorgdrager NOvAA. Het BSD is in 2001 opgesteld door drs. I.E. Guicherit (Doxis b.v.) en spitst zich toe op actoren die onder de zorg voor het archiefbeheer van de NOvAA vallen. De selectielijst is gebaseerd op handelingen betreffende de NOvAA uit het toenmalige concept PIVOT-Rapport Institutioneel Onderzoek (RIO), nr. 104: Beroepenkwaliteit. Aan de oorspronkelijke lijst van de NOvAA zijn een aantal nieuwe handelingen toegevoegd. Deze handelingen zijn doorgenummerd vanaf het RIO (vanaf nr. 326).

De selectielijst van de NOvAA behandelt de periode 1972–2001 (juli). In deze periode was het dagelijks bestuur van de NOvAA verantwoordelijk voor het archiefbeheer van de NOvAA en verzorgde de NOvAA ook het archief van het Examenbureau. Daarom heeft de selectielijst zowel betrekking op het archief van de NOvAA als dat van het Examenbureau.

Het dagelijks bestuur van de NOvAA is in het kader van dit BSD zorgdrager voor de volgende actoren:

Hoewel de NOvAA het secretariaat en het archief van het Examenbureau AA verzorgt, is het presidium van het Examenbureau, dat in de praktijk als dagelijks bestuur optreedt, in het kader van dit BSD zorgdrager voor de archiefbescheiden van het Examenbureau en voor de volgende actoren:

Omdat het secretariaat zich bij de NOVAA bevindt, is in het BSD is het Examenbureau onder het zorgdragerschap van de NOVAA geplaatst.

3. Selectiedoelstelling

In de productbeschrijving BSD van maart 2004 is de selectiedoelstelling van het Nationaal Archief als volgt verwoord. ‘De doelstelling van het Nationaal Archief bij de selectie van overheidsarchieven is dat de belangrijkste grondslagen van de Nederlandse samenleving en cultuur veilig worden gesteld voor blijvende bewaring. Met het te bewaren materiaal moet het mogelijk zijn om een reconstructie te maken van de hoofdlijnen van het handelen van de rijksoverheid ten opzichte van haar omgeving, maar ook van de belangrijkste historisch-maatschappelijke gebeurtenissen en ontwikkelingen, voor zover deze zijn te reconstrueren uit overheidsarchieven.’

4. Selectiecriteria

Uitgaande van de algemene selectiedoelstelling heeft PIVOT in 1998 een (gewijzigde) lijst van algemene selectiecriteria geformuleerd. Met behulp van die algemene criteria wordt in een BSD een waardering toegekend aan de handelingen die door middel van het institutioneel onderzoek in kaart zijn gebracht.

De algemene selectiecriteria van PIVOT zijn positief geformuleerd; het zijn bewaarcriteria. Is een handeling op grond van een criterium gewaardeerd met B (‘blijvend te bewaren’), dan betekent dit dat de administratieve neerslag van die handeling te zijner tijd geheel dient te worden overgebracht naar het NA.

De neerslag van een handeling die niet aan één van de selectiecriteria voldoet, wordt op termijn vernietigd. De waardering van de desbetreffende handeling luidt dan V (vernietigen), onder vermelding van de periode waarna de vernietiging dient plaats te vinden. De neerslag die uit dergelijke handelingen voortvloeit, is dus niet noodzakelijk geacht voor een reconstructie van het overheidshandelen op hoofdlijnen.

Handelingen die worden gewaardeerd met B (ewaren)

Toelichting: Hieronder wordt verstaan agendavorming, het analyseren van informatie, het formuleren van adviezen met het oog op toekomstig beleid, het ontwerpen van beleid of het plannen van dat beleid, evenals het nemen van beslissingen over de inhoud van beleid en terugkoppeling van beleid. Dit omvat het kiezen en specificeren van de doeleinden en de instrumenten.

Toelichting: Hieronder wordt verstaan het beschrijven en beoordelen van de inhoud, het proces of de effecten van beleid. Hieronder valt ook het toetsen van en het toezien op beleid. Hieruit worden niet per se consequenties getrokken zoals bij terugkoppeling van beleid.