Protocol Accountantsonderzoek 2015 Wlz-uitvoerders

Vooraf

Wlz-uitvoerders zijn op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz) verplicht om jaarlijks een uitvoeringsverslag (artikel 4.3.2 Wlz) en een financieel verslag (artikel 4.3.1 Wlz) op te stellen. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft de voorschriften hiervoor nader uitgewerkt in het Model uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015 Verantwoording Wlz-uitvoerders over de uitvoering Wlz (Model uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015).

In het Protocol Prestatiemeting Wlz 2015 Normenkader onderzoek uitvoering Wlz (Protocol Prestatiemeting 2015) hebben wij het normenkader opgenomen. U kunt dit protocol raadplegen op www.nza.nl. Dit normenkader is mede als gevolg van de invoering van de Wlz aangepast. De indeling in prestatievelden is vervangen door een indeling in hoofddoelen.

In dit Protocol Accountantsonderzoek 2015 Wlz-uitvoerders stelt de NZa regels voor de controle door de Wlz-uitvoerders, de inhoud en inrichting van de verklaring en het accountantsverslag. Het protocol heeft betrekking op de Wlz en voor bepaalde onderdelen heeft dit protocol ook betrekking op de uitvoering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) over eerdere jaren.

Voor de uitvoering van de Wlz hebben zich in totaal twaalf Wlz-uitvoerders aangemeld. De Staatssecretaris van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft voor 2015 tien Wlz-uitvoerders aangewezen als zorgkantoor. Een Wlz-uitvoerder is als zorgkantoor voor één of meer van de 32 zorgkantoorregio’s aangewezen.

Het zorgkantoor is verantwoordelijk voor de rechtmatige en doelmatige regionale uitvoering van het persoonsgebonden budget (pgb). Het zorgkantoor is daarnaast verantwoordelijk voor de administratieve werkzaamheden. De overige taken vallen, uitgaande van de wet, onder de verantwoordelijkheid van de Wlz-uitvoerder. Voor het jaar 2015 hebben de zorgkantoren, het ministerie van VWS en de NZa de afspraak gemaakt om het uitvoeringsjaar 2015 te beschouwen als een jaar waarin de uitvoeringsstructuur van de AWBZ, als het ware nog doorloopt.

Inmiddels is er een convenant gesloten tussen Zorgverzekeraars Nederland (ZN) namens de Wlz-uitvoerders en het ministerie van VWS. De NZa en Zorginstituut Nederland (het Zorginstituut) hebben zich hieraan verbonden. De belangrijkste afspraak daarin is dat het uitgangspunt dat de Wlz wordt uitgevoerd voor de verzekerden van de Wlz-uitvoerder, wordt vervangen door het uitgangspunt dat de Wlz regionaal wordt uitgevoerd. Verder is hierin een nadere toelichting gegeven over hoe de beheerskosten en de wettelijke reserve Wlz verantwoord moeten worden in de financiële verantwoording.

De twee Wlz-uitvoerders die geen zorgkantoorfunctie uitoefenen, vallen buiten het domein van het Protocol Prestatiemeting. Zij hebben echter wel een rol bij de beoordeling van het functioneren van de zorgkantoren zoals neergelegd in het convenant. Ook voeren zij, net als de Wlz-uitvoerders die wel als zorgkantoor zijn aangewezen, enkele niet gemandateerde en specifieke taken uit. De NZa houdt ook toezicht op de uitvoering van de niet gemandateerde en specifieke Wlz-taken door alle Wlz-uitvoerders.

De NZa maakt een voorbehoud voor wijzigingen die mogelijk in een addendum op dit protocol bekend moeten worden gemaakt.

Bijlage

1. Inleiding

1.1. Algemeen

Op 1 januari 2015 is de Wlz in werking getreden. Tot 1 januari 2015 was de AWBZ van toepassing. Hierdoor houdt vanaf 1 januari 2015 de NZa ook toezicht op de financiële rechtmatigheid van het pgb. Voorheen was dit de verantwoordelijkheid van het Zorginstituut.

In hoofdstuk 11 van de Wlz zijn de invoeringsbepalingen en het overgangsrecht opgenomen. Hierin is onder andere opgenomen dat alle rechten en verplichtingen van een zorgverzekeraar van rechtswege overgaan op de Wlz-uitvoerder waarbij de verzekerde is ingeschreven. Indien van toepassing zijn de overgangsbepalingen over de afwikkeling van de AWBZ in dit document opgenomen bij de betreffende onderdelen.

De NZa heeft voorschriften voor de inrichting van het uitvoeringsverslag en het financieel verslag nader uitgewerkt in het Model uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015. Het model bevat voorschriften over hoe Wlz-uitvoerders deze verantwoordings-documenten moeten inrichten.

Op grond van artikel 31 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) kan de NZa regels stellen voor de controle door de Wlz-uitvoerders, de inhoud en inrichting van de verklaring en het accountantsverslag. De regels voor het accountantsonderzoek en de inhoud en inrichting van het accountantsverslag heeft de NZa vastgelegd in dit Protocol Accountantsonderzoek 2015.

Dit Protocol Accountantsonderzoek 2015 geeft richtlijnen voor het door de accountant uit te voeren onderzoek naar de getrouwheid van de financiële verantwoording en de rechtmatige uitvoering van de Wlz. Het doel van het protocol is niet om de aanpak van het onderzoek voor te schrijven, maar om kaders te geven waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden.

De accountant geeft de uitkomst van zijn onderzoek weer in een gecombineerde controleverklaring over de getrouwheid en de rechtmatigheid. Ook stelt hij een samenvattende rapportage (een accountantsrapport en een rapport van feitelijke bevindingen) op. Voor de tekst van de controleverklaring maakt de accountant gebruik van het model dat in hoofdstuk 5 van dit protocol is opgenomen. Het accountantsrapport en het rapport van feitelijke bevindingen maakt de accountant op in overeenstemming met de bepalingen in hoofdstuk 6.

De Wlz-uitvoerder moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de accountantsproducten voor 1 juli van het jaar volgende op het verslagjaar toezenden aan de NZa.

De NZa maakt bij haar toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz zoveel mogelijk gebruik van de verantwoordingsdocumenten van de Wlz-uitvoerder en van de controleverklaring, het accountantsrapport en het rapport van feitelijke bevindingen van de accountant. Daarbij beoordeelt de NZa de toereikendheid van de door de accountant uitgevoerde werkzaamheden en stelt op basis van haar bevindingen haar eigen onderzoekswerkzaamheden vast. Op grond van de verzamelde informatie vormt de NZa zich een oordeel over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz door de Wlz-uitvoerders en over de rechtmatigheid van de daarmee samenhangende ontvangsten en uitgaven. Jaarlijks brengt de NZa voor 1 december verslag uit over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz door de Wlz-uitvoerders en het CAK.1Voor het CAK is een separaat model en protocol van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.nza.nl.

1.2. Inzet interne accountant

Het is onder voorwaarden toegestaan dat de interne accountant van een Wlz-uitvoerder het accountantsproduct afgeeft bij enkele deelonderzoeken in plaats van de externe accountant. Het gaat hier om deelonderzoeken in het kader van NV COS 4400 (non-assurance). Het betreffen de volgende deelonderzoeken:

Hiervoor gelden de volgende randvoorwaarden:

De NZa kan een Wlz-uitvoerder weigeren voor de interne certificering als naar de mening van de NZa niet aan de randvoorwaarden is voldaan en/of de controleaanpak onvoldoende kwaliteitsborging biedt.

1.3. Mededeling in Staatscourant

De raad van bestuur van de NZa heeft op 15 december 2015 dit ‘Protocol Accountantsonderzoek 2015 Wlz-uitvoerders’ vastgesteld. Dit protocol treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin deze mededeling is geplaatst en werkt terug tot en met 1 januari 2015. U kunt dit protocol en alle andere in dit protocol genoemde documenten raadplegen op www.nza.nl.

2. Doel van het accountantsonderzoek

Het accountantsonderzoek 2015 bij de Wlz-uitvoerders bestaat uit drie deelonderzoeken. Deze onderzoeken worden in het vervolg van dit protocol verder uitgewerkt:

De accountant rapporteert over de bevindingen en conclusies van zijn onderzoek in:

Het onderzoek naar de financiële verantwoording leidt tot een gecombineerde controleverklaring van de accountant over de getrouwheid en de rechtmatigheid van de financiële verantwoording over 2015.

In deze controleverklaring geeft de accountant aan:

In hoofdstuk 4 wordt de inhoud van het accountantsonderzoek verder uitgewerkt.

Samenvattende rapportage accountant

De samenvattende rapportage bevat de uitkomsten van het onderzoek van de accountant naar de hiervoor genoemde drie deelonderzoeken. In hoofdstuk 6 wordt de inhoud van de samenvattende rapportage verder uitgewerkt.

3. Procedure onderzoek

De procedure van het onderzoek naar de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz in 2015 is hierna beschreven.

De Wlz-uitvoerder geeft de accountant opdracht om een onderzoek uit te voeren naar:

Bij deze opdracht vormen het Model Uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015, het Protocol Accountantsonderzoek 2015 en het Protocol Prestatiemeting Wlz 2015 het uitgangspunt. De NZa voorziet de Wlz-uitvoerder en de accountant van een exemplaar en stelt deze ook via haar website beschikbaar.

De accountant voert zijn onderzoek uit volgens het Protocol Accountantsonderzoek 2015. De accountant rapporteert aan de Wlz-uitvoerder over de uitkomsten van dit onderzoek door middel van een controleverklaring over de getrouwheid en rechtmatigheid en een samenvattende rapportage.

De Wlz-uitvoerder en de accountant maken voor de uitvoering van het onderzoek afspraken over de samenwerking. De accountant maakt bij zijn onderzoek voor zover mogelijk gebruik van de interne controlewerkzaamheden van de Wlz-uitvoerder.

De accountant hanteert dit protocol als kader voor zijn werkzaamheden. Daarnaast voert de accountant zijn controle uit in overeenstemming met het Nederlands recht, de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), de geldende beroepsvoorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en de Nadere Voorschriften Controle- en overige Standaarden (NV COS).

De samenvattende rapportage bestaat uit twee separate onderdelen:

Het verdient de voorkeur dat de accountant beide delen van de samenvattende rapportage separaat uitbrengt, dit om verwarring tussen het assurance en non-assurance deel te voorkomen.

De NZa trekt in voorkomende gevallen, mede aan de hand van de rapportages van de accountant, conclusies. De accountant houdt hiermee rekening bij de formulering van de opdrachtbevestiging, bij de uitvoering van zijn werkzaamheden, bij de dossiervorming en bij de rapportage.

De Wlz-uitvoerder stuurt vóór 1 juli 2016 naar de NZa:

De NZa kan haar onderzoek naar de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz door de Wlz-uitvoerder uitvoeren op de locatie van de Wlz-uitvoerder. De NZa neemt voor het tijdstip van onderzoek vooraf contact op met de Wlz-uitvoerder.

De NZa maakt bij haar onderzoek zoveel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de accountant. Hiertoe beoordeelt de NZa door middel van een review of de accountant het Protocol Accountantsonderzoek 2015 Wlz-uitvoerders en de van toepassing zijnde wet- en regelgeving volledig en juist heeft gevolgd.

Daarbij beoordeelt de NZa de toereikendheid van de door de accountant uitgevoerde werkzaamheden en stelt onder meer op basis van haar bevindingen haar eigen onderzoekswerkzaamheden vast.

De NZa kan zonder verdere tussenkomst van de Wlz-uitvoerder contact opnemen met de accountant over eventueel aanvullend te verstrekken informatie en over vaktechnische aangelegenheden.

De NZa richt een dossier in waarin de onderbouwing van haar oordeel is opgenomen. Hiervoor is het nodig om bepaalde stukken uit het accountantsdossier te kopiëren en/of digitaal op te vragen. Op grond van artikel 61 van de Wmg is de NZa hiertoe bevoegd. De NZa beschouwt de gegevens die in het dossier van de accountant zijn opgenomen als bedrijfsgevoelige gegevens in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Dit betekent dat de NZa deze gegevens als niet openbare informatie aanmerkt.

De NZa rapporteert, indien nodig, over de uitkomsten van de review aan de accountant via een reviewmemorandum. De NZa stelt de accountant in de gelegenheid om op het concept van het reviewmemorandum te reageren en verwerkt deze reactie in het definitieve memorandum6De NZa maakt het reviewmemorandum niet openbaar. Alle reviewmemoranda (inclusief de reactie van de accountant), die door de NZa zijn opgesteld in het kader van haar toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz, zijn beschikbaar voor de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het is de accountant toegestaan het reviewmemorandum te verstrekken aan de Wlz-uitvoerder..

De NZa stelt per Wlz-uitvoerder een conceptrapportage op over de uitvoering van de Wlz. In deze conceptrapportage zijn de bevindingen en conclusies van de NZa opgenomen over de uitvoering van de Wlz in 2015 door de Wlz-uitvoerder. De NZa stemt deze conceptrapportage af met de Wlz-uitvoerder. De Wlz-uitvoerder krijgt de gelegenheid in een formele hoorprocedure te reageren op de bevindingen en conclusies in de rapportage. Bovendien kan de Wlz-uitvoerder reageren op het voorgenomen besluit, indien van toepassing, om de rapportage openbaar te maken.

De raad van bestuur van de NZa stelt de definitieve versie van de rapportage vast en neemt een besluit over het openbaarmaken. De NZa stuurt deze versie toe aan de Wlz-uitvoerder en maakt, indien van toepassing, de rapportage openbaar.

Jaarlijks brengt de NZa verslag uit over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wlz door de Wlz-uitvoerders en het CAK. Dit rapport stelt zij jaarlijks vóór 1 december vast en maakt zij openbaar.

4. Inhoud van het accountantsonderzoek

4.1. Object van onderzoek

De Wlz-uitvoerders moeten vóór 1 juli van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar bij de NZa de volgende producten aanleveren.

In het uitvoeringsverslag rapporteert de Wlz-uitvoerder over de uitvoering van de Wlz in het verantwoordingsjaar en geeft hij een overzicht van zijn voornemens voor de uitvoering van de Wlz in het daarop volgende jaar. Hierbij maakt de Wlz-uitvoerder gebruik van kengetallen en indicatoren. Aan het uitvoeringsverslag moet een bestuursverklaring toegevoegd worden.

Het Financieel verslag bestaat uit een:

De financiële verantwoording bestaat uit een balans, een exploitatierekening en een toelichting op beide. Hierin verantwoordt de Wlz-uitvoerder zowel de geldstromen die rechtstreeks via de Wlz-uitvoerder lopen, als de geldstromen die via andere rechtspersonen gaan, zoals de betaling van zorgaanspraken via het CAK en de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Aan de financiële verantwoording moet een bestuursverklaring inclusief foutentabel toegevoegd worden.

In de bestuurlijke verantwoording legt de Wlz-uitvoerder verantwoording af over het gevoerde financieel beheer en over de borging van de rechtmatigheid van de baten en lasten die in de financiële verantwoording zijn opgenomen. Aan de bestuurlijke verantwoording moet een bestuursverklaring toegevoegd worden.

Het normenkader voor deze verantwoordingen wordt gevormd door het Model uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015 en het Protocol Prestatiemeting Wlz 2015.

4.2. Het begrippenkader

Het onderzoek naar de getrouwheid van de financiële verantwoording en de rechtmatige uitvoering van de Wlz is gericht op het vaststellen of:

Voor het onderzoek naar de rechtmatigheid van de financiële verantwoording is de invulling van het rechtmatigheidsbegrip van belang.

Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen: in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving. Een proces (of de uitkomsten daarvan) voldoet wel of niet aan de geldende wet- en regelgeving. In die zin is rechtmatigheid een absoluut begrip. De concrete invulling van het begrip is echter afhankelijk van de gekozen normstelling, de aard en reikwijdte van de regelgeving, het soort organisatie en het karakter van het betreffende proces of de uitkomst daarvan. Rechtmatigheid vormt dus een begrip dat gekoppeld is aan het object van onderzoek.

In hoofdstuk 2 van het Model uitvoeringsverslag en financieel verslag 2015 is het rechtmatigheidsbegrip in detail uitgewerkt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen financiële en procedurele rechtmatigheid en tussen directe en gebruikersverantwoordelijkheid. Het model geeft ook aan welke randvoorwaarden bij de invulling van het rechtmatigheids-begrip van toepassing zijn.