Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023

1. Inleiding

Dit Model Jaarverslaggeving CAK vormt een uitwerking van de afspraken voor het financieel verslag als onderdeel van de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 van het CAK. Het CAK moet de verantwoordingsdocumenten vergezeld van de controleverklaring en het accountantsverslag vóór 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar toezenden aan het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De regels voor het accountantsonderzoek en de op te leveren accountantsproducten heeft de NZa vastgelegd in het Protocol accountantsonderzoek CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2023 (hierna: protocol).

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen legt het CAK verantwoording af met betrekking tot de uitvoering van 18 wettelijke regelingen en taken. Dit betreffen:

Het Ministerie van VWS beoordeelt de uitvoering van de (begrotingsgefinancierde) burgerregelingen. Dit betreffen de hierboven genoemde taken 1 en 2. De NZa houdt toezicht op de rechtmatige uitvoering van de premiegefinancierde burgerregelingen. Dit betreffen de hierboven genoemde taken 3 tot en met 18.

Om toezicht uit te kunnen oefenen moeten de NZa en het Ministerie van VWS over informatie beschikken. Artikel 27 van de Wmg en artikel 6.2.6 van de Wlz (juncto artikel 4.3.1 van de Wlz) wijzen de verantwoordingsdocumenten en de accountantsproducten aan die jaarlijks door het CAK moeten worden ingediend. Op basis van artikel 27 en artikel 31 van de Wmg kan de NZa regels stellen voor de wijze waarop het CAK haar verantwoordingsdocumenten inricht. Door middel van dit model wordt hier invulling aan gegeven.

Het inhoudelijk takenpakket van de burgerregelingen vloeit voort uit internationale en nationale wet- en regelgeving. Dit zijn:

2. Verantwoordingsstructuur

Het financieel verslag2Conform artikel 6.2.6 van de Wlz en artikel 27 van de Wmg. is opgenomen in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen. In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen wordt verantwoording afgelegd over het financieel beheer ter borging van de rechtmatigheid van de uitvoering van de wettelijke regelingen en taken door het CAK en de rechtmatige totstandkoming van de daaruit voortvloeiende baten en lasten en activa en passiva van de financiële stromen. De nadere eisen die worden gesteld aan de bestuurlijke verantwoording van het CAK zijn opgenomen in dit model. De bestuurlijke verantwoording burgerregelingen bestaat uit drie componenten:

De andere informatie in de bestuurlijke verantwoording bestaat minimaal uit bovengenoemde onderdelen a tot en met h. Onderdeel a spreekt hierbij voor zich. De verantwoording bij de overige onderdelen wordt onderstaand nader beschreven.

In dit onderdeel beschrijft het CAK onder andere in hoeverre de organisatorische maatregelen ter borging van de rechtmatigheid gedurende het verantwoordingsjaar hebben gefunctioneerd. Voor een nadere toelichting op de minimaal voorgeschreven inhoudelijke aandachtpunten wordt verwezen naar paragraaf 3.1.

Bij de verantwoording over de borging van de rechtmatigheid geeft het CAK aan op welke manier en in hoeverre de rechtmatigheid van de in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen opgenomen financiële stromen is gewaarborgd. Als in de uitvoering van de wettelijke regelingen en taken wordt voldaan aan de voorschriften van de wet- en regelgeving, dan zijn de betreffende processen en de daaruit voortvloeiende baten en lasten en activa en passiva van de financiële stromen rechtmatig. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 4.

In de bestuursverklaring geeft de Raad van Bestuur van het CAK aan of de informatie in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen een getrouw beeld geeft van de uitvoering van de wettelijke regelingen en taken, in overeenstemming met het model en de voor het CAK geldende wet- en regelgeving.

Indien een burger naar het buitenland reist en medicijnen bij zich heeft die een of meer bestanddelen bevatten die onder de Opiumwet vallen, is de burger verplicht om een Schengen- of Engelstalige medicijnverklaring bij zich te dragen. Het CAK geeft deze verklaringen af. Ten aanzien van de beide verklaringen gelden specifieke regels.

Het CAK neemt op verzoek van het Ministerie van VWS onder dit onderdeel op hoeveel Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen zijn afgegeven in het verslagjaar. Verder wordt een prognose opgenomen van het verwachte aantal aanvragen voor het volgende jaar. Er is geen specifieke financiële stroom voor de afgifte van de Schengen- en Engelstalige medicijnverklaringen. De door het CAK in dit kader gemaakte kosten worden verantwoord onder de beheerskosten van het CAK. Deze kosten worden verantwoord in de jaarrekening van het CAK.

Over de uitvoering van de SOV stelt het CAK op verzoek van het Ministerie van VWS separaat een verantwoording op, voorzien van een controleverklaring van de externe accountant. Volledigheidshalve neemt het CAK in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen de bijlage op over de rechtmatige uitvoering van de SOV in het boekjaar.

In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen besteedt het CAK aandacht aan de interne beheersing van de klachten- en bezwaarbehandeling binnen het CAK. Hierbij besteedt het CAK aandacht aan de wijze waarop zij bewaakt dat klachten en bezwaarschriften volgens de voorschriften van de Algemene wet bestuursrecht(Awb) worden afgehandeld.

Het CAK geeft hierbij in een totaaloverzicht toelichting op de stand van zaken en de voortgang in de opvolging van verbeterpunten in de uitvoering van de wettelijke regelingen en taken door het CAK waarover de NZa heeft gerapporteerd in de toezichtsrapportage(s) in voorgaand jaar en ook eerdere jaren indien die rapportagepunten nog niet zijn afgewikkeld. Daarnaast dient een overzicht van (nog) niet opgevolgde onrechtmatigheden, fouten en onzekerheden te worden verantwoord (van voorgaand verslagjaar en eerdere jaren).

In de financiële overzichten worden de baten en lasten van de financiële stromen opgenomen in een totaaloverzicht en in specificatieoverzichten per financiële stroom met toelichtingen daarop.

In de financiële overzichten worden de activa en passiva van de financiële stromen opgenomen in een totaaloverzicht en in specificatieoverzichten per regeling, minimaal in verloopoverzichten met balansstanden, balansmutaties en vergelijkende cijfers, met toelichtingen daarop. In de toelichting wordt per financiële stroom opgenomen welke taken het CAK uitvoert, het normenkader, de gehanteerde waarderingsgrondslag en eventuele bijzonderheden en/of analyses van financiële ontwikkelingen ten overstaan van voorgaand boekjaar. Dit betreffen de verloopoverzichten van de rekening-courantposities en de openstaande vorderingen en een uitsplitsing per financiële stroom (m.u.v. de baten en lasten van het verbindingsorgaan) voor de rekening-courant CAK – Zorginstituut.

Het CAK neemt in de financiële overzichten van de activa en passiva, indien van toepassing, per financiële stroom debiteurenvorderingen op. Deze vorderingen worden gewaardeerd tegen de reële waarde, gewoonlijk de nominale waarde, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen (zie bijlage 1). In de toelichting wordt een nadere uiteenzetting gegeven.

Daarnaast dient in de toelichting het verloop van de voorziening wegens oninbaarheid van vorderingen op onverzekerden en wanbetalers te worden weergegeven. Het CAK vormt deze conform de intern gehanteerde methodiek, met inachtneming van de procedures zoals vastgelegd in het debiteurenbeleid cluster Buitenland en het debiteurenbeleid ‘Wanbetalers- en Onverzekerdenregeling CAK’, alsmede de bepalingen uit de Awb omtrent verjaring. De te hanteren sjablonen en modellen die gebruikt worden in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen volgen de inrichtingsvoorschriften zoals opgenomen in bijlage 2 van dit model. De te hanteren uitgangspunten en waarderingsgrondslagen zijn opgenomen in bijlage 1 van dit model.

3. Begrippenkader

3.1. Ordelijkheid en controleerbaarheid

Het CAK beschrijft in het onderdeel ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer (onderdeel b van de andere informatie) de organisatorische maatregelen die gedurende het jaar bij het CAK aanwezig zijn geweest om de rechtmatige uitvoering van de wettelijke regelingen en taken te borgen. In dit onderdeel moet het CAK in elk geval aan de volgende zes punten aandacht besteden:

De uitwerking van deze onderdelen richt zich bij de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen op de uitvoering van deze regelingen. De wijze waarop de Raad van Bestuur van het CAK zich verantwoordt, is vormvrij. Als enige voorwaarde geldt dat in ieder geval afzonderlijk wordt ingegaan op de hieronder genoemde zes punten.

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:

3.2. Getrouwheid

Het CAK dient ervoor te zorgen dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen een getrouw (juist en volledig) beeld geeft van de uitvoering van de wettelijke taken. Juistheid en volledigheid houden in hun algemeenheid in dat het beeld dat de verstrekte verantwoordingsinformatie oproept overeenkomt met de feiten (de werkelijkheid) en geschikt is voor het doel waartoe deze informatie aan de gebruiker wordt verstrekt. In dit kader dienen de in de financiële verantwoording opgenomen baten en lasten, activa en passiva en toelichtingen daarop een feitelijke weergave te zijn van de transacties, de uitgevoerde werkzaamheden en de gebeurtenissen in het verslagjaar. De baten en lasten en de activa en passiva in de financiële overzichten dienen te worden verantwoord met inachtneming van de waarderingsgrondslagen zoals opgenomen in bijlage 1.

3.3. Rechtmatigheid

Rechtmatigheid in algemene zin wil zeggen dat de verantwoordingsinformatie in overeenstemming is met de geldende wet- en regelgeving.

Afhankelijk van de financiële dimensie van het rechtmatigheidsbegrip kan onderscheid worden gemaakt tussen financiële rechtmatigheid en procedurele rechtmatigheid. Bij financiële rechtmatigheid hebben handelingen en beslissingen van een organisatie directe financiële gevolgen. De rechtmatige uitvoering van taken is direct gekoppeld aan de financiële stromen. Bij procedurele rechtmatigheid heeft de rechtmatige uitvoering van taken in beginsel geen financiële dimensie3Met uitzondering van gevallen waarbij een procedurele rechtmatigheid wel gekoppeld kan worden aan een specifieke stroom en derhalve (direct) leidt tot een financiële onrechtmatigheid.. De uitvoering van deze taken kan niet direct worden gekoppeld aan een financiële stroom, maar kan op een later moment in de tijd wel een financiële consequentie met zich meebrengen. Het betreffen bepaalde procedurele (tussen)prestaties en/of inspanningsverplichtingen die het CAK moet leveren om te komen tot een juiste, volledige en tijdige eindprestatie richting de cliënt, de fondsen, het Ministerie van VWS, zorgverzekeraars of zorgaanbieders.

Het CAK dient zich in de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen te verantwoorden over bijzonderheden die hieromtrent mogelijk hebben gespeeld of nog spelen bij de verschillende wettelijke regelingen en taken. Het CAK dient zich in ieder geval te verantwoorden over de uitvoering door het CAK met betrekking tot:

Het betreffen hier puur de taken die onder de directe verantwoordelijkheid en binnen de invloedsfeer van het CAK vallen. Het tijdigheidsaspect is bij deze taken in de uitvoering door het CAK van groot belang, gelet op de mogelijke latente nadelige financiële consequentie voor onder andere een cliënt en/of een fonds en/of een zorgaanbieder.

Bij de rechtmatige uitvoering van taken kan voor de daarbij gebruikte gegevens onderscheid worden gemaakt tussen directe verantwoordelijkheid en gebruikersverantwoordelijkheid.

Bij directe verantwoordelijkheid is het CAK geheel verantwoordelijk voor de uitkomsten van een proces en moet de organisatie instaan voor de volledigheid, juistheid en tijdigheid van de daarmee samenhangende uitkomsten of informatie.

Bij gebruikersverantwoordelijkheid moet het CAK ook zorgen voor de juiste, volledige en tijdige uitvoering van een bepaald proces en is de organisatie verantwoordelijk voor de uitkomsten daarvan. Het CAK mag echter uitgaan van de betrouwbaarheid (juistheid, volledigheid en tijdigheid) van de gegevens die derden aanleveren. Op de betrouwbaarheid van deze gegevens hoeft de organisatie zelf geen controle uit te voeren. Voorbeelden hiervan zijn gegevens die door en/of namens de zorgverzekeraars, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de Belastingdienst, buitenlandse verbindingsorganen, de Organen van de woonplaats of (tijdelijk) verblijf aan het CAK worden verstrekt.

Als voorwaarde hierbij geldt dat de aanleverings- en (opvraag)procedures en de ingerichte infrastructuur van het CAK (technisch) goed functioneren, zodat deze procedures en infrastructuur in voldoende mate waarborgen dat gegevens beschikbaar zijn voor de eigen administratie van het CAK en geen problemen veroorzaken die de uitvoering van de wettelijke taken door het CAK belemmeren of vertragen.

3.4. Fouten en onzekerheden

Uitgangspunt is dat het CAK alle fouten en onzekerheden in het verslagjaar uitzoekt, oplost en indien mogelijk corrigeert. Ongecorrigeerde fouten en onzekerheden dienen in het eerstvolgende verslagjaar alsnog opgevolgd te worden teneinde deze onzekerheden en fouten op te heffen, tenzij de betreffende toezichthouder (in samenspraak met de keten in zijn toezichtsrapport of goedkeuringsbrief) aangeeft het ‘niet corrigeren’ te honoreren vanwege bepaalde zwaarwegende belangen. Wanneer geen correctie heeft plaatsgevonden moet het CAK dit duidelijk motiveren. Dit geldt ook voor fouten en/of onzekerheden uit voorgaande jaren die nog niet zijn afgewikkeld. Indien het CAK om een bepaalde reden onvoldoende of niet de geschikte informatie kan verkrijgen, doet het CAK opgave van de verhindering, tenzij het een verhindering in een financiële stroom betreft waarvoor gebruikersverantwoordelijkheid geldt. In dit geval licht het CAK een (mogelijk) geïmporteerde fout of onzekerheid toe in de bestuurlijke verantwoording. Over het algemeen is het, voor een adequate onderbouwing van het rechtmatigheidsoordeel van de accountant, noodzakelijk dat het CAK mogelijke fouten en onzekerheden zoveel mogelijk kwantificeert. Saldering van fouten of onzekerheden met betrekking tot een getrouw beeld of een rechtmatigheid is niet toegestaan.

Geconstateerde procedurele (niet financiële) rechtmatigheidsfouten en/of onzekerheden, die niet te kwantificeren zijn, worden separaat verantwoord door het CAK, met een toelichting op de oorzaak, het plan van aanpak richting de oplossing en de werkwijze om dit in het vervolg te voorkomen.

4. Rechtmatigheidskader

4.1. Inleiding

Gelet op de diversiteit van de regelingen is het rechtmatigheidskader onderverdeeld naar de desbetreffende wettelijke regelingen en taken die het CAK uitvoert. Als bij de uitvoering van deze wettelijke regelingen en taken en daarover afgelegde verantwoording wordt voldaan aan de relevante bepalingen uit de geldende wet- en regelgeving, dan zijn de daaruit voortvloeiende financiële stromen als rechtmatig aan te merken.

4.2. Financiële stromen

4.2.1. Onverzekerbare vreemdelingenregeling

Het CAK is verantwoordelijk voor het verstrekken van een wettelijke bijdrage aan zorgverleners die inkomsten derven als gevolg van de medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerbare vreemdelingen. Deze groep omvat:

Wettelijk uitgangspunt is dat de onverzekerbare vreemdeling zelf verantwoordelijk is voor de betaling van de geleverde zorg. Slechts in die gevallen waarin, ondanks inspanningen van de zorgaanbieder, geen kosten verhaald kunnen worden op de patiënt, biedt de wet een mogelijkheid om een beroep te doen op een bijdrage uit de onverzekerbare vreemdelingenregeling. Het CAK vergoedt alleen de zorg die valt onder de Zvw of onder de Wlz-aanspraken. Het CAK dient voor deze zorgkosten jaarlijks een begroting in bij het Ministerie van VWS en verantwoordt zich daarover. De zorglasten voor onverzekerbare vreemdelingen komen niet ten laste van het Zorgverzekeringsfonds. De balansposities verantwoordt het CAK in rekening-courant bij het Ministerie van VWS. Voor het bepalen van de tarieven bij de declaraties van de ziektekosten maakt het CAK gebruik van de aangeleverde NZa-tarieven. Voor de juistheid van deze aangeleverde NZa-tarieven geldt voor het CAK een gebruikersverantwoordelijkheid.

Het CAK is op grond van de Wlz (artikel 6.1.2 onder i), de Zvw (artikel 122a), de Vreemdelingenwet 2000 (artikel 10), het Besluit Zorgverzekeringen (artikel 3b.1) en de Regeling Zorgverzekering (artikel 7a.1) belast met de uitvoering van de regeling Onverzekerbare vreemdelingen.