Protocol van Nagoya inzake toegang tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van voordelen voortvloeiende uit hun gebruik bij het Verdrag inzake biologische diversiteit

Type Verdrag

Publication 2016-11-17

State In force

Source BWB

De partijen bij dit Protocol,

Partij zijnde bij het Verdrag inzake biologische diversiteit, hierna te noemen „het Verdrag”,

In herinnering roepende dat de eerlijke en billijke verdeling van voordelen voortvloeiende uit het gebruik van genetische rijkdommen een van de drie kerndoelen van het Verdrag is en erkennende dat met dit Protocol wordt beoogd dit doel binnen het kader van het Verdrag te verwezenlijken,

Opnieuw de soevereine rechten van staten bevestigende met betrekking tot hun natuurlijke rijkdommen en overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag,

Voorts in herinnering roepende artikel 15 van het Verdrag,

De belangrijke bijdrage aan duurzame ontwikkeling door overdracht van en samenwerking met betrekking tot technologie erkennende ten behoeve van de opbouw van onderzoeks- en innovatiecapaciteit ten einde waarde toe te voegen aan genetische rijkdommen in ontwikkelingslanden in overeenstemming met de artikelen 16 en 19 van het Verdrag,

Erkennende dat de bewustmaking van het publiek van de economische waarde van ecosystemen en biodiversiteit en de eerlijke en billijke verdeling van deze economische waarde met de beheerders van biodiversiteit belangrijke stimulansen zijn voor het behoud van biologische diversiteit en het duurzaam gebruik van de bestanddelen daarvan,

De mogelijke rol erkennende van toegang en verdeling van voordelen als bijdrage aan het behoud en het duurzaam gebruik van biologische diversiteit, aan de uitbanning van armoede en aan ecologische duurzaamheid, waarmee aldus wordt bijgedragen aan de verwezenlijking van de millennium ontwikkelingsdoelen,

Het verband erkennende tussen toegang tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik van die rijkdommen,

Het belang erkennende van het verschaffen van rechtszekerheid met betrekking tot de toegang tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik daarvan,

Voorts het belang erkennende van het bevorderen van eerlijkheid en billijkheid in onderhandelingen tussen leveranciers en gebruikers van genetische rijkdommen over onderling overeen te komen voorwaarden,

Tevens de vitale rol erkennende die vrouwen spelen bij toegang en verdeling van voordelen en de noodzaak bevestigende dat vrouwen op alle niveaus volwaardig betrokken worden bij de beleidsvorming en -uitvoering ten behoeve van het behoud van biodiversiteit,

Vastbesloten de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de bepalingen omtrent toegang en verdeling van voordelen uit het Verdrag te blijven ondersteunen,

Erkennende dat een innovatieve oplossing nodig is voor de eerlijke en billijke verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische rijkdommen en traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen in grensoverschrijdende situaties of wanneer het onmogelijk is voorafgaande geïnformeerde toestemming te verlenen of te verkrijgen,

Het belang erkennende van genetische rijkdommen voor voedselzekerheid, volksgezondheid, behoud van biodiversiteit en het beperken van en aanpassen aan klimaatverandering,

De bijzondere aard erkennende van agrarische biodiversiteit, haar onderscheidende kenmerken en problemen waarvoor specifieke oplossingen nodig zijn,

De onderlinge afhankelijkheid erkennende van alle landen wat betreft genetische rijkdommen voor voedsel en landbouw alsmede hun bijzondere aard en het belang daarvan voor de verwezenlijking van wereldwijde voedselzekerheid en voor de duurzame ontwikkeling van de landbouw in het kader van armoedeverlichting en klimaatverandering en de fundamentele rol in dit verband erkennende van het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw en de Commissie voor Genetische Hulpbronnen voor Voeding en Landbouw van de FAO,

Indachtig de Internationale Gezondheidsregeling (2005) van de Wereldgezondheidsorganisatie en het belang van het waarborgen van toegang tot menselijke pathogenen voor paraatheid en bestrijdingsdoeleinden op het gebied van de volksgezondheid,

De lopende werkzaamheden van andere internationale fora erkennende ten behoeve van de toegang tot en verdeling van voordelen,

In herinnering roepende het multilateraal systeem van toegang en verdeling van voordelen ingesteld krachtens het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw dat in lijn met het Verdrag is ontwikkeld,

Erkennende dat internationale instrumenten over toegang en verdeling van voordelen elkaar zouden moeten ondersteunen ten einde de doelen van het Verdrag te verwezenlijken,

Het belang van artikel 8, onderdeel j, van het Verdrag in herinnering roepende, aangezien het betrekking heeft op traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik van die kennis,

Gelet op het onderlinge verband tussen genetische rijkdommen en traditionele kennis, die voor inheemse en lokale gemeenschappen niet los van elkaar kunnen worden gezien, het belang van traditionele kennis voor het behoud van biologische diversiteit en het duurzaam gebruik van de bestanddelen daarvan en voor de duurzame wijze van levensonderhoud van deze gemeenschappen,

Zich rekenschap gevende van de uiteenlopende omstandigheden waaronder inheemse en lokale gemeenschappen bezitter of eigenaar zijn van traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen,

Zich bewust van het feit dat inheemse en lokale gemeenschappen het recht hebben vast te stellen wie de rechtmatige bezitters zijn van hun traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen binnen hun gemeenschap,

Voorts de unieke omstandigheden erkennende waaronder traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen in landen wordt bezeten, ongeacht of dat in mondelinge, gedocumenteerde of enige andere vorm gebeurt en dat een rijk cultureel erfgoed vertegenwoordigt dat van belang is voor het behoud en duurzaam gebruik van biologische diversiteit,

Gelet op de verklaring van de Verenigde Naties inzake de rechten van inheemse volken, en

Bevestigend dat niets in dit Protocol mag worden uitgelegd als een beperking of beëindiging van bestaande rechten van inheemse en lokale gemeenschappen,

Zijn het volgende overeengekomen:

Artikel 1. Doel

Het doel van dit Protocol is de eerlijke en billijke verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische rijkdommen, onder meer via passende toegang tot genetische rijkdommen en passende overdracht van relevante technologieën, rekening houdend met alle rechten ter zake van die bronnen en technologieën, en via passende financiering, zodat wordt bijgedragen aan het behoud van biologische diversiteit en het duurzaam gebruik van de bestanddelen daarvan.

Artikel 2. Begripsomschrijvingen

De termen omschreven in artikel 2 van het Verdrag zijn van toepassing op dit Protocol. Voor de toepassing van dit Protocol wordt voorts verstaan onder:

a. „Conferentie van de partijen”: de Conferentie van de partijen bij het Verdrag;

b. „Verdrag”: het Verdrag inzake biologische diversiteit;

c. „gebruik van genetische rijkdommen”: het verrichten van onderzoek naar en de ontwikkeling op de genetische en/of biochemische samenstelling van genetische rijkdommen, mede door de toepassing van biotechnologie zoals omschreven in artikel 2 van het Verdrag;

d. „biotechnologie” zoals omschreven in artikel 2 van het Verdrag: elke technologische toepassing waarbij biologische systemen, levende organismen of afleidingen daarvan, worden gebruikt om producten of processen tot stand te brengen of te veranderen voor specifieke doeleinden;

e. „derivaat”: een in de natuur voorkomende biochemische verbinding die voortkomt uit de genetische expressie of het metabolisme van biologische of genetische rijkdommen, ook wanneer deze geen functionele eenheden van erfelijkheid bevat.

Artikel 3. Werkingssfeer

Dit Protocol is van toepassing op de genetische rijkdommen binnen de werkingssfeer van artikel 15 van het Verdrag en op de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van deze rijkdommen. Dit Protocol is tevens van toepassing op traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen binnen de werkingssfeer van het Verdrag en op de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van deze kennis.

Artikel 4. Verhouding tot internationale verdragen en instrumenten

De bepalingen van dit Protocol laten de rechten en verplichtingen van elke partij die voortvloeien uit bestaande internationale verdragen onverlet, behalve indien de uitoefening van die rechten of de nakoming van die verplichtingen een ernstige schade zou veroorzaken aan, of een bedreiging zou vormen voor, de biologische diversiteit. Met dit lid wordt niet beoogd een hiërarchie aan te brengen tussen dit Protocol en andere internationale instrumenten.

Niets in dit Protocol belet de partijen andere relevante internationale verdragen, waaronder specifieke verdragen voor toegang tot en verdeling van voordelen, op te stellen en uit te voeren, mits deze de doelen van het Verdrag en dit Protocol ondersteunen en er niet tegen indruisen.

Dit Protocol wordt tezamen met andere voor dit Protocol relevante internationale instrumenten op een wederzijds ondersteunende wijze uitgevoerd. Voldoende rekening zou moeten worden gehouden met nuttige en relevante lopende werkzaamheden of praktijken uit hoofde van deze internationale instrumenten en die van relevante internationale organisaties, mits deze de doelen van het Verdrag en dit Protocol ondersteunen en er niet tegen indruisen.

Dit Protocol is het instrument voor de tenuitvoerlegging van de bepalingen van het Verdrag voor toegang en verdeling van voordelen. Indien een specifiek internationaal instrument voor toegang tot en verdeling van voordelen van toepassing is dat verenigbaar is met en niet indruist tegen de doelen van het Verdrag en dit Protocol, is dit Protocol niet van toepassing op de partij of partijen bij het specifieke instrument voor wat de specifieke genetische rijkdom betreft die onder dat specifieke instrument valt en voor wat het doel van dat instrument betreft.

Artikel 5. Eerlijke en billijke verdeling van voordelen

Overeenkomstig artikel 15, derde en zevende lid, van het Verdrag worden voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische rijkdommen alsmede uit daaruit voortvloeiende toepassingen en de commercialisering daarvan op een eerlijke en billijke wijze gedeeld met de partij die de rijkdommen heeft geleverd en het land van oorsprong daarvan is of een partij is die de genetische rijkdommen heeft verworven in overeenstemming met het Verdrag. De verdeling geschiedt op grond van onderling overeengekomen voorwaarden.

Elke partij neemt maatregelen van wetgevende of bestuurlijke aard, dan wel beleidsmaatregelen, waar passend, met de bedoeling te waarborgen dat de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische rijkdommen die gehouden worden door inheemse en lokale gemeenschappen, in overeenstemming met de interne wetgeving ter zake van de verworven rechten van deze inheemse en lokale gemeenschappen op deze genetische rijkdommen op een eerlijke en billijke wijze met de betrokken gemeenschappen worden gedeeld op grond van onderling overeengekomen voorwaarden.

Ter uitvoering van het eerste lid neemt elke partij maatregelen van wetgevende of bestuurlijke aard, dan wel beleidsmaatregelen, waar passend.

Voordelen kunnen van financiële of niet-financiële aard zijn, met inbegrip van maar niet beperkt tot de voordelen vermeld in de Bijlage.

Elke partij neemt maatregelen van wetgevende of bestuurlijke aard, dan wel beleidsmaatregelen, waar passend, teneinde te bewerkstelligen dat de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen op een eerlijke en billijke wijze worden gedeeld met de inheemse en lokale gemeenschappen die deze kennis houden. De verdeling geschiedt op grond van onderling overeengekomen voorwaarden.

Artikel 6. Toegang tot genetische rijkdommen

Bij de uitoefening van soevereine rechten over natuurlijke rijkdommen en met inachtneming van de eisen krachtens interne wet- of regelgeving over toegang en verdeling van voordelen, is de toegang tot genetische rijkdommen voor hun gebruik onderworpen aan de voorafgaande geïnformeerde toestemming van de partij die deze rijkdommen levert en het land van oorsprong van deze rijkdommen is of van een partij die de genetische rijkdommen in overeenstemming met het Verdrag heeft verworven, tenzij anderszins bepaald door die partij.

In overeenstemming met het interne recht neemt elke partij maatregelen, waar passend, met de bedoeling te waarborgen dat de voorafgaande geïnformeerde toestemming of goedkeuring en betrokkenheid van inheemse en lokale gemeenschappen wordt verkregen voor de toegang tot genetische rijkdommen, indien zij het recht tot het verlenen van toegang tot deze rijkdommen hebben verworven.

Ingevolge het eerste lid van dit artikel neemt elke partij die voorafgaande geïnformeerde toestemming vereist de nodige maatregelen van wetgevende of bestuurlijke aard, dan wel beleidsmaatregelen, waar passend, teneinde:

a. te voorzien in rechtszekerheid, duidelijkheid en transparantie van hun interne wet- en regelgeving over toegang en verdeling van voordelen;

b. te voorzien in eerlijke en niet-willekeurige regels en procedures voor de toegang tot genetische rijkdommen;

c. informatie te verschaffen over hoe om voorafgaande geïnformeerde toestemming kan worden verzocht;

d. op kosteneffectieve wijze en binnen een redelijke termijn te voorzien in een duidelijke en transparante schriftelijke beslissing van een bevoegde nationale instantie;

e. te voorzien dat op het tijdstip van toegang een vergunning of een vergelijkbaar document wordt verstrekt als bewijs van de beslissing tot het verlenen van voorafgaande geïnformeerde toestemming en van de vaststelling van onderling overeengekomen voorwaarden, en dat het uitwisselingscentrum voor toegang en verdeling van voordelen dienovereenkomstig in kennis wordt gesteld;

f. indien van toepassing en met inachtneming van interne wetgeving, criteria en/of procedures vast te stellen voor het verwerven van voorafgaande geïnformeerde toestemming of goedkeuring en betrokkenheid van inheemse en lokale gemeenschappen voor de toegang tot genetische rijkdommen; en

g. duidelijke regels en procedures vast te stellen voor het vereisen en vaststellen van onderling overeen te komen voorwaarden. Deze voorwaarden worden schriftelijk vastgesteld en kunnen mede het volgende omvatten:

i. een geschillenbeslechtingsclausule;

ii. voorwaarden voor verdeling van voordelen, waaronder met betrekking tot intellectuele-eigendomsrechten;

iii. voorwaarden voor later gebruik door een derde; en

iv. waar toepasselijk, voorwaarden voor het wijzigen van het doel.

Artikel 7. Toegang tot traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen

In overeenstemming met het interne recht neemt elke partij maatregelen, waar passend, met de bedoeling te waarborgen dat toegang tot traditionele kennis met betrekking tot genetische rijkdommen die gehouden worden door inheemse en lokale gemeenschappen wordt verkregen met de voorafgaande en geïnformeerde toestemming of goedkeuring en betrokkenheid van deze inheemse en lokale gemeenschappen, en dat onderling overeengekomen voorwaarden zijn vastgesteld.

Artikel 8. Bijzondere overwegingen

Bij het uitwerken en uitvoeren van zijn wet- en regelgeving over toegang tot en verdeling van voordelen, dient elke partij:

De raadpleging van dit document komt niet in de plaats van het lezen van het oorspronkelijke Staatsblad of de Staatscourant. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor eventuele onnauwkeurigheden die voortvloeien uit de omzetting van het origineel naar dit formaat.