Verdrag van de Raad van Europa tot bescherming van het advocatenberoep

Het doel van dit Verdrag is de versterking van de bescherming van het beroep van advocaat en het recht om dit beroep onafhankelijk en zonder discriminatie, ongepaste belemmering of inmenging uit te oefenen, of het slachtoffer te worden van aanvallen, bedreigingen, pesterijen of intimidatie.

Bij dit Verdrag wordt een specifiek mechanisme ingesteld om een doeltreffende uitvoering van de bepalingen ervan door de partijen te waarborgen.

Dit Verdrag is van toepassing op de beroepsactiviteiten van advocaten en hun beroepsverenigingen.

De bepalingen van de artikelen 5 tot en met 9 van dit Verdrag zijn, voor zover relevant voor hun specifieke situatie, van toepassing op de advocaten die onder hun oorspronkelijke beroepstitel juridisch advies, bijstand of vertegenwoordiging in een partij verlenen en die:

De bepalingen van de artikelen 6 (beroepsrechten van advocaten), 7 (vrijheid van meningsuiting) en 9 (beschermingsmaatregelen), vierde lid, van dit Verdrag zijn eveneens van toepassing op:

De bepalingen van de artikelen 6, derde lid, onderdelen b en c, en 9, vierde lid, van dit Verdrag zijn ook van toepassing op personen die door advocaten in dienst zijn genomen of ingeschakeld om hen bij te staan, voor zover zij rechtstreeks bijdragen tot de uitoefening van de beroepswerkzaamheden van die advocaten.

De bepalingen van artikel 9, vierde lid, van dit Verdrag zijn ook van toepassing op personen die in dienst zijn genomen of ingeschakeld om beroepsverenigingen bij te staan, voor zover het de uitoefening door hen van de beroepswerkzaamheden van deze verenigingen betreft.

De partijen waarborgen dat het nationale wet- en regelgevingskader waarborgt dat beroepsverenigingen onafhankelijke, zelfbesturende organen zijn. De verkiezing van hun uitvoerende organen geschiedt in overeenstemming met de toepasselijke regels en zonder inmenging van buitenaf.

De partijen waarborgen dat beroepsverenigingen:

De partijen waarborgen dat beroepsverenigingen tijdig en doeltreffend worden geraadpleegd over voorstellen van de overheid voor wijzigingen in wetgeving, procedurele en administratieve voorschriften die rechtstreeks van invloed zijn op de beroepsactiviteiten van advocaten en de reglementering van het beroep.

De partijen waarborgen dat de verplichting om lid te zijn van een beroepsvereniging advocaten niet belet andere verenigingen op te richten en daaraan deel te nemen om hun beroepsbelangen en -activiteiten te behartigen.

De partijen waarborgen dat de toelating tot, de voortgezette inschrijving van en de herintreding tot het beroep van advocaat bij wet worden voorgeschreven en:

De partijen waarborgen dat besluiten betreffende toelating, voortgezette inschrijving en herintreding tot het beroep van advocaat worden genomen door een beroepsvereniging of een ander onafhankelijk orgaan en kunnen worden aangevochten voor een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij wet is ingesteld.

De partijen dragen er zorg voor dat advocaten:

De partijen waarborgen dat advocaten niet civiel- of strafrechtelijk aansprakelijk zijn voor mondelinge en schriftelijke verklaringen die te goeder trouw en zorgvuldig zijn afgelegd bij het voeren van alle procedures namens hun cliënten.

De partijen waarborgen dat advocaten:

Aan de uitoefening van de in het eerste, tweede en derde lid van dit artikel vastgestelde rechten mogen geen andere beperkingen worden gesteld dan die welke bij wet zijn voorgeschreven en die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn. Dergelijke beperkingen omvatten, maar zijn niet beperkt tot, vereisten om de beschikbaarheid van juridisch advies, bijstand en vertegenwoordiging voor iedereen te waarborgen.

De partijen waarborgen dat advocaten geen nadelige gevolgen ondervinden als gevolg van identificatie met hun cliënten of de zaak van hun cliënten. Dit artikel wordt toegepast onverminderd de vrijheid van meningsuiting zoals beschermd door het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het nationale recht.

De partijen waarborgen het recht van advocaten om het publiek te informeren over aangelegenheden die verband houden met de zaken van hun cliënten, behoudens beperkingen die bij wet zijn voorgeschreven en die voortvloeien uit professionele verantwoordelijkheden, de vereisten van de rechtsbedeling en de eerbiediging van het privéleven, en die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn.

De partijen waarborgen het recht van advocaten, individueel en collectief, en van beroepsverenigingen om de rechtsstaat en de naleving ervan te bevorderen, deel te nemen aan openbare discussies over de inhoud, interpretatie en toepassing van bestaande en voorgestelde wettelijke bepalingen, rechterlijke beslissingen, de rechtsbedeling en toegang tot de rechter en de bevordering en bescherming van de mensenrechten, en om voorstellen voor hervormingen op dit gebied in te dienen.

De partijen waarborgen dat de gronden voor disciplinaire maatregelen tegen advocaten uitsluitend gebaseerd zijn op bij wet voorgeschreven professionele gedragsnormen die zelf in overeenstemming zijn met de rechten en vrijheden in het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.

De partijen waarborgen dat tuchtprocedures tegen advocaten:

Partijen waarborgen dat alle disciplinaire sancties die aan advocaten worden opgelegd in overeenstemming zijn met de beginselen van legaliteit, non-discriminatie en evenredigheid. Een verbod op het recht op uitoefening van het beroep mag alleen worden opgelegd voor de ernstigste inbreuken op de beroepsnormen.

De partijen waarborgen, behoudens de beperkingen die bij wet zijn voorgeschreven en in een democratische samenleving noodzakelijk zijn voor het voorkomen, onderzoeken of vervolgen van misdrijven of voor de bescherming van de rechten van anderen, dat advocaten:

De partijen waarborgen dat passende garanties aanwezig zijn en in acht worden genomen wanneer inspecties worden uitgevoerd of andere maatregelen worden genomen in het kader van het toezicht op het beroep.

De partijen waarborgen dat beroepsverenigingen in staat zijn, behoudens beperkingen die bij wet zijn voorgeschreven en in een democratische samenleving noodzakelijk zijn voor het voorkomen, onderzoeken en vervolgen van criminaliteit of voor het beschermen van de rechten van anderen, de in dit Verdrag neergelegde rechten te waarborgen, onder meer door:

De partijen

De partijen onthouden zich van het nemen van maatregelen of het onderschrijven van praktijken die de onafhankelijkheid en het zelfbestuur van beroepsverenigingen zouden ondermijnen.

De Groep van deskundigen inzake de bescherming van het advocatenberoep (hierna te noemen GRAVO) houdt toezicht op de uitvoering van dit Verdrag door de partijen.

GRAVO bestaat uit ten minste acht leden en ten hoogste twaalf leden. Haar leden worden, voor een termijn van vier jaar die eenmaal kan worden verlengd, gekozen door het Comité van de Partijen, opgericht ingevolge artikel 11 van dit Verdrag, uit door de partijen voorgestelde kandidaten die zijn gekozen uit onderdanen van de partijen.

De eerste verkiezing van acht leden geschiedt binnen een jaar na de inwerkingtreding van dit Verdrag. De verkiezing van vier aanvullende leden geschiedt na de 25e bekrachtiging of toetreding.

De keuze van de leden van GRAVO is op de volgende beginselen gebaseerd:

De procedure voor de verkiezing van leden van GRAVO wordt vastgesteld door het Comité van Ministers van de Raad van Europa na raadpleging en verkrijging van unanieme instemming van de partijen binnen zes maanden na de inwerkingtreding van dit Verdrag.

GRAVO stelt haar eigen reglement van orde vast.

De leden van GRAVO en andere leden van delegaties die de bezoeken aan landen omschreven in artikel 12 van dit Verdrag afleggen, genieten de voorrechten en immuniteiten vastgelegd in het aanhangsel bij dit Verdrag.

Het Comité van de Partijen bestaat uit vertegenwoordigers van de partijen bij dit Verdrag en de partijen streven naar genderevenwicht in de samenstelling ervan.

Het Comité van de Partijen wordt bijeengeroepen door de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. Het komt voor de eerste keer bijeen binnen een jaar na de inwerkingtreding van dit Verdrag. Daarna komt het bijeen telkens wanneer een derde van de partijen, de Voorzitter van het Comité van de Partijen of de Secretaris-Generaal daarom verzoeken.

Het Comité van de Partijen stelt zijn eigen reglement van orde vast.

De evaluatieprocedure wordt verdeeld in ronden. GRAVO bepaalt de reikwijdte en de passende middelen voor de uitvoering van deze procedure, zoals vragenlijsten die als basis kunnen dienen voor de evaluatieprocedure van de uitvoering door de partijen.

GRAVO ontvangt van de betrokken partij informatie over de uitvoering van het Verdrag. Bovendien kan het informatie over de uitvoering van het Verdrag ontvangen van non-gouvernementele organisaties en uit het maatschappelijk middenveld, beroepsverenigingen, alsmede van nationale instellingen voor de bescherming van de mensenrechten. GRAVO houdt ook terdege rekening met informatie die beschikbaar is uit andere instrumenten en organen van de Raad van Europa, alsmede uit andere regionale en internationale organisaties, op gebieden die binnen het toepassingsgebied van dit Verdrag vallen.

GRAVO kan landenbezoeken organiseren, in samenwerking met de nationale autoriteiten en, indien nodig, met de hulp van onafhankelijke nationale deskundigen, indien de verkregen informatie ontoereikend is en er geen andere haalbare manieren zijn om de informatie op betrouwbare wijze te verkrijgen of in de gevallen bedoeld in het tweede lid van artikel 13, van dit Verdrag. Bezoeken zijn subsidiair en beperkt tot de gebieden waar GRAVO besluit dat de informatie ontoereikend is en tot de gevallen bedoeld in het tweede lid van artikel 13 van dit Verdrag.

Bezoeken worden uitgevoerd door een delegatie van GRAVO. Tijdens deze bezoeken kan de delegatie worden bijgestaan door specialisten op specifieke gebieden. Tijdens bezoeken moet de delegatie:

GRAVO stelt een conceptrapport op met haar analyse van de uitvoering van de bepalingen waarop de evaluatie is gebaseerd, alsmede haar suggesties en voorstellen voor de wijze waarop de desbetreffende partij de vastgestelde problemen kan aanpakken. Het conceptrapport wordt voor commentaar verzonden naar de partij die het voorwerp is van de evaluatie. GRAVO neemt haar commentaar in aanmerking bij de vaststelling van haar rapport.

Op grond van alle ontvangen informatie en het commentaar van de partijen neemt GRAVO haar rapport en conclusies aan betreffende de door de partij genoemde maatregelen tot uitvoering van de bepalingen van dit Verdrag. Dit rapport en de conclusies worden naar de desbetreffende partij en het Comité van de Partijen gezonden. Het rapport en de conclusies van GRAVO worden vanaf de aanneming ervan openbaar gemaakt, tezamen met het eventuele commentaar van de desbetreffende partij.

Onverminderd de procedure van de leden 1 tot en met 6 van dit artikel kan het Comité van de Partijen, op basis van het verslag en de conclusies van GRAVO, tot de betrokken partij gerichte aanbevelingen aannemen:

Indien GRAVO betrouwbare informatie ontvangt die duidt op problemen die de onmiddellijke aandacht vergen teneinde ernstige schendingen van het Verdrag te voorkomen of de schaal of de frequentie ervan te beperken kan zij de betrokken partij verzoeken om met spoed een speciaal rapport te overleggen over de maatregelen die zijn getroffen om dergelijke schendingen te voorkomen.

Rekening houdend met de informatie overgelegd door de desbetreffende partij, alsmede andere betrouwbare informatie waarover zij beschikt, kan GRAVO een of meer van haar leden aanwijzen om een onderzoek uit te voeren en spoedig verslag uit te brengen aan GRAVO. Indien daar aanleiding toe is kan het onderzoek met de instemming van de desbetreffende partij een bezoek aan haar grondgebied omvatten.

Na bestudering van de uitkomsten van het onderzoek bedoeld in het tweede lid van dit artikel doet GRAVO deze, tezamen met eventuele commentaren en aanbevelingen, toekomen aan de desbetreffende partij en, indien relevant, aan het Comité van de Partijen en het Comité van Ministers en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa. Het rapport en de conclusies van GRAVO worden vanaf de aanneming ervan openbaar gemaakt, tezamen met het commentaar van de desbetreffende partij.

Dit Verdrag laat de rechten en verplichtingen onverlet die voortvloeien uit andere internationale instrumenten waarbij de partijen bij dit Verdrag partij zijn of zullen worden en die bepalingen bevatten inzake door dit Verdrag geregelde aangelegenheden en die een grotere bescherming waarborgen van de rechten van advocaten voor de vrije uitoefening van hun beroep.

De partijen bij dit Verdrag kunnen met elkaar bilaterale of multilaterale verdragen sluiten inzake de aangelegenheden die in dit Verdrag worden behandeld teneinde de bepalingen ervan aan te vullen of aan te scherpen of de toepassing van de erin vervatte beginselen te faciliteren.

Dit Verdrag staat open voor ondertekening door de lidstaten van de Raad van Europa, door staten die geen lid van de Raad zijn en die hebben deelgenomen aan de opstelling hiervan en door de Europese Unie.

Dit Verdrag dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd. De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

Dit Verdrag treedt in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum waarop acht ondertekenaars, waaronder ten minste zes lidstaten van de Raad van Europa, hun instemming door het Verdrag te worden gebonden tot uitdrukking hebben gebracht overeenkomstig het bepaalde in het voorgaande lid.

Met betrekking tot iedere ondertekenaar die later zijn instemming door het Verdrag te worden gebonden tot uitdrukking brengt, treedt het in werking op de eerste dag van de maand na het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van de nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring.

Na de inwerkingtreding van dit Verdrag kan het Comité van Ministers van de Raad van Europa, na raadpleging en verkrijging van unanieme instemming van de partijen bij dit Verdrag, elke staat die geen lid is van de Raad van Europa en die niet heeft deelgenomen aan de opstelling van het Verdrag, uitnodigen tot dit Verdrag toe te treden, door een door de meerderheid als voorzien in artikel 20, onderdeel d, van het Statuut van de Raad van Europa genomen besluit en door de unanieme stemming door de vertegenwoordigers van de verdragsluitende staten die recht hebben op een zetel in het Comité van Ministers.

Ten aanzien van elke toetredende staat treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging van de akte van toetreding bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

Een partij die geen lidstaat van de Raad van Europa is draagt bij aan de financiering van de activiteiten van GRAVO en het Comité van de Partijen, op een door het Comité van Ministers vastgestelde wijze.

Elke staat of de Europese Unie kan, op het tijdstip van ondertekening of bij de nederlegging van zijn of haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, het grondgebied of de grondgebieden waarop dit Verdrag van toepassing is nader aanduiden.

Elke partij kan op een later tijdstip door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa de toepassing van dit Verdrag uitbreiden tot elk ander grondgebied dat in de verklaring wordt genoemd en voor de internationale betrekkingen van welk grondgebied zij verantwoordelijk is of namens welk grondgebied zij bevoegd is verbintenissen aan te gaan. Ten aanzien van een dergelijk grondgebied treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van die verklaring door de Secretaris-Generaal.

Elke krachtens de twee voorgaande leden gedane verklaring kan, met betrekking tot elk in die verklaring genoemd grondgebied, worden ingetrokken door middel van een aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa gerichte kennisgeving. De intrekking wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal.

Elke verdragsluitende partij bij het Verdrag geeft op het tijdstip van ondertekening of bij de nederlegging van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, door middel van een aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa gerichte verklaring, de beroepstitels aan die vallen onder de reikwijdte van dit Verdrag ten behoeve van de uitvoering van artikel 3, onderdeel a. Deze verklaring kan nadien te allen tijde op dezelfde wijze worden gewijzigd. Deze verklaring en eventuele wijzigingen daarvan doen geen afbreuk aan het doel van dit Verdrag en de door dit Verdrag geboden bescherming.

Elke verdragsluitende partij kan, op het tijdstip van ondertekening of bij het nederleggen van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, bij een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa verklaren dat de begripsomschrijving „overheidsorganen” tevens op een of meer van de volgende entiteiten van toepassing is:

Elke staat of de Europese Unie kan, op het tijdstip van ondertekening of bij de nederlegging van zijn of haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa verklaren dat hij of zij zich het recht voorbehoudt de bepalingen in artikel 6 met betrekking tot artikel 2, derde lid, onderdeel b van dit Verdrag niet toe te passen of slechts in specifieke gevallen of omstandigheden toe te passen. Ten aanzien van de bepalingen van dit Verdrag kunnen geen andere voorbehouden worden gemaakt.

Elke partij kan een voorbehoud geheel of gedeeltelijk intrekken door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. Een dergelijke verklaring wordt van kracht met ingang van de datum van ontvangst door de Secretaris-Generaal.

Elk voorstel tot wijziging van dit Verdrag dat door een partij wordt ingediend, wordt medegedeeld aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa en door hem of haar toegezonden aan de lidstaten van de Raad van Europa, de niet-lidstaten die hebben deelgenomen aan de opstelling, elke ondertekenende staat, elke staat die partij is, de Europese Unie en elke staat die overeenkomstig de bepalingen van het eerste lid van artikel 18, is uitgenodigd dit Verdrag te ondertekenen.

Elke door een partij voorgestelde wijziging wordt doorgegeven aan het Comité van de Partijen die zijn oordeel over die voorgestelde wijziging voorlegt aan het Comité van Ministers.

Het Comité van Ministers onderzoekt de voorgestelde wijziging en het oordeel ingediend door het Comité van de Partijen en kan, na raadpleging van de staten die geen partij zijn bij dit Verdrag, de wijziging aannemen.

De tekst van elke wijziging aangenomen door het Comité van Ministers overeenkomstig het derde lid van dit artikel, wordt toegezonden aan de partijen voor aanvaarding.

Iedere overeenkomstig het derde lid van dit artikel aangenomen wijziging treedt in werking op de eerste dag van de maand na het verstrijken van een tijdvak van een maand na de datum waarop alle partijen de Secretaris-Generaal hebben medegedeeld dat zij haar hebben aanvaard.

Elke partij kan dit Verdrag te allen tijde opzeggen door middel van een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

Deze opzegging wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal.