Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o nasiennictwie

Art. 1.

W ustawie z dnia 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 2 otrzymuje brzmienie:

Art. 2. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) odmiana rośliny uprawnej, zwana dalej «odmianą» - zbiorowość roślin w obrębie botanicznej jednostki systematycznej najniższego znanego stopnia: a) którą można określić na podstawie przejawianych właściwości wynikających z określonego genotypu lub kombinacji genotypów, b) którą można odróżnić od każdej innej zbiorowości roślin na podstawie co najmniej jednej przejawianej właściwości, c) która nie zmienia się po rozmnożeniu ani na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń lub krzyżowań, 2) mieszaniec - odmianę wytworzoną każdorazowo przez krzyżowanie określonych zbiorowości roślin, zgodnie z określonym sposobem i kolejnością, 3) składnik mieszańca - odmianę rośliny uprawnej wykorzystywaną w procesie tworzenia mieszańca, 4) populacja miejscowa - odmianę powstałą w kraju w wyniku długotrwałego oddziaływania miejscowych czynników przyrodniczych i rolniczych, 5) odmiana chroniona - odmianę, do której hodowca posiada wyłączne prawo do ochrony tej odmiany i do zarobkowego z niej korzystania, 6) hodowla roślin - działalność zmierzającą do wytworzenia i zachowania odmian roślin uprawnych, obejmującą: a) hodowlę twórczą, mającą na celu tworzenie nowych odmian, b) hodowlę zachowawczą, mającą na celu zachowanie charakterystycznych właściwości oraz wyrównania i trwałości wytworzonych odmian, 7) hodowca odmiany, zwany dalej «hodowcą» - osobę, która: a) wyhodowała lub odkryła i ujawniła odmianę lub b) jest pracodawcą lub zleceniodawcą osoby, o której mowa w lit. a), lub c) jest prawnym następcą osób, o których mowa w lit. a) i b), 8) twórca odmiany, zwany dalej «twórcą» - osobę fizyczną, która na podstawie umowy o pracę lub innej umowy wyhodowała lub odkryła odmianę, a w przypadku mieszańca również jeżeli wyhodowała lub odkryła składnik mieszańca wykorzystywany przy rozpoczynaniu cyklu hodowania mieszańca lub określiła sposób krzyżowania składników mieszańca, 9) materiał siewny - rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub rozmnażania roślin, 10) materiał szkółkarski - materiał siewny drzew, krzewów i bylin, 11) kwalifikowany materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca o stwierdzonej przez uprawnioną jednostkę tożsamości odmiany, zgodny z obowiązującymi wymaganiami co do wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi, 12) standardowy materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca o stwierdzonej przez hodowcę tożsamości odmiany, zgodny z obowiązującymi wymaganiami co do wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi, 13) handlowy materiał siewny - materiał siewny odpowiadający wymaganiom jakościowym, 14) materiał ze zbioru - rośliny lub ich części uzyskiwane z uprawy określonej odmiany, nieprzeznaczone do stosowania jako materiał siewny, 15) urzędowe badanie odmiany, zwane dalej «urzędowym badaniem» - badanie odmiany w celu jej urzędowej rejestracji lub przyznania jej hodowcy wyłącznego prawa do tej odmiany, 16) wartość gospodarcza odmiany - korzyść, jaką odmiana, przy uwzględnieniu całości jej właściwości wpływających na jej wartość, może przynieść w wytwarzaniu, przerobie, obrocie i użytkowaniu produktów uzyskiwanych z jej uprawy; pojedyncze niekorzystne właściwości odmiany mogą być uzupełnione innymi korzystnymi właściwościami, 17) obrót materiałem siewnym: a) nabycie lub przyjęcie w komis materiału siewnego w celu jego sprzedaży, b) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż materiału siewnego, c) przywóz materiału siewnego z zagranicy. 2. Przepis ust. 1 pkt 7 lit. a) nie dotyczy osób, które wyhodowały lub odkryły odmianę na podstawie umowy o pracę lub innej umowy. 3. Za odmianę macierzystą uznaje się odmianę, przy użyciu której odkryto lub z której wytworzono odmianę pochodną; odmiany pochodnej nie uważa się za odmianę macierzystą. 4. Odmianę uznaje się za odrębną, jeżeli różni się wyraźnie od innych znanych odmian. 5. Odmianę uznaje się za wyrównaną, jeżeli jej rośliny są wystarczająco podobne ze względu na charakterystyczne dla niej właściwości, przy uwzględnieniu sposobu rozmnażania właściwego tej odmianie. 6. Odmianę uznaje się za trwałą, jeżeli jej charakterystyczne właściwości nie zmieniają się po jej rozmnażaniu lub na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń albo krzyżowań.

2) art. 5 i 6 otrzymują brzmienie:

Art. 5. 1. Rejestr odmian roślin uprawnych, zwany dalej «rejestrem», jest urzędowym wykazem odmian, których materiał siewny może być wprowadzony do obrotu. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy roślin ozdobnych. Art. 6. 1. Odmianę wpisuje się do rejestru po sprawdzeniu, czy jest ona odrębna, wyrównana i trwała, oraz jeżeli: 1) odmiana rośliny wymienionej w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 2, ma zadowalającą wartość gospodarczą, 2) hodowca: a) prowadzi jej hodowlę zachowawczą i posiada jej materiał siewny w ilości co najmniej wystarczającej do urzędowych badań, b) nadał jej nazwę. 2. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy odmian przeznaczonych wyłącznie na eksport. 3. Wpis do rejestru jest ważny do końca 10 roku kalendarzowego następującego po roku wpisania odmiany do rejestru, a dla odmian drzew, krzewów i bylin - do końca 20 roku kalendarzowego następującego po roku wpisania do rejestru. 4. Okres ważności wpisu odmiany do rejestru może być przedłużony, na wniosek hodowcy, odpowiednio o 10 i 20 lat, jeżeli odmiana ta nadal spełnia wymagania niezbędne do wpisania jej do rejestru. 5. Wniosek o przedłużenie ważności wpisu odmiany do rejestru powinien być złożony co najmniej dwa lata przed upływem ważności tego wpisu. 6. Wartość gospodarczą odmian roślin wymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 3, bada się po ich wpisaniu do rejestru w celu sporządzenia list opisowych odmian.

3) w art. 8 skreśla się ust. 3 i 5;

4) w art. 10 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

1. Jeżeli do rejestru zgłoszono dwie odmiany lub więcej odmian nieróżniących się wyraźnie od siebie, do rejestru wpisuje się odmianę zgłoszoną najwcześniej.

5) art. 11-14 otrzymują brzmienie:

Art. 11. 1. Zgłoszenie odmiany do rejestru, jej urzędowe badanie, wpisanie do rejestru, zgłoszenie przedłużenia ważności wpisu, przedłużenie okresu ważności i utrzymywanie jej wpisu w rejestrze podlegają opłacie rejestrowej. 2. Urzędowe badanie odmiany zgłoszonej do rejestru rozpoczyna się po uiszczeniu przez hodowcę odpowiedniej opłaty rejestrowej. 3. Minister właściwy do spraw rolnictwa może, w uzasadnionych gospodarczo przypadkach, zwolnić hodowcę, na jego wniosek, całkowicie lub częściowo z obowiązku uiszczenia opłaty rejestrowej. Art. 12. 1. Rejestr zawiera: 1) nazwę odmiany, 2) imię i nazwisko lub nazwę hodowcy oraz jego adres zamieszkania lub siedziby, 3) datę wpisania odmiany do rejestru lub skreślenia jej z rejestru, 4) informacje o właściwościach odmiany lub jej charakterystykę, 5) oznaczenie kraju hodowcy odmiany. 2. Dane zawarte w rejestrze mogą być udostępniane zainteresowanym. Art. 13. 1. W sprawach związanych z urzędowym badaniem i oceną odmian, prowadzeniem rejestru, przyznawaniem hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oraz lustracją hodowli odmian właściwy jest Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwany dalej «Centralnym Ośrodkiem». 2. Centralny Ośrodek prowadzi urzędowe badania odmian w stacjach doświadczalnych oceny odmian będących gospodarstwami pomocniczymi oraz może zlecać przeprowadzanie tych badań innym wykonawcom, a także uznawać za równorzędne badania przeprowadzane przez inne osoby fizyczne lub prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. 3. Centralny Ośrodek może nie przeprowadzać urzędowych badań odrębności, wyrównania i trwałości odmian zbadanych za granicą, jeżeli z umów międzynarodowych wynika, że na zasadzie wzajemności uznaje się wyniki badań zagranicznych. 4. Centralny Ośrodek, realizując zadania, o których mowa w ust. 1: 1) opracowuje metodyki urzędowych badań, 2) sporządza i udostępnia informacje o odmianach zarejestrowanych i chronionych, 3) sporządza i udostępnia listy opisowe odmian, które zawierają informacje o plonach, cechach jakościowych i użytkowych, 4) przeprowadza okresowe badania odrębności, wyrównania i trwałości oraz tożsamości odmian wpisanych do rejestru, 5) współpracuje z Międzynarodowym Związkiem do Spraw Ochrony Nowych Odmian Roślin (UPOV) oraz zagranicznymi jednostkami rejestrowymi. 5. Centralny Ośrodek może świadczyć usługi badawcze, doświadczalne, informatyczne i szkoleniowe w zakresie nasiennictwa. 6. Centralny Ośrodek publikuje w swoim diariuszu informacje o zgłoszeniu, wpisaniu odmian do rejestru i skreśleniu ich z rejestru oraz z księgi ochrony wyłącznego prawa. Art. 14. 1. Centralny Ośrodek jest państwową jednostką organizacyjną podległą ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa. 2. Centralny Ośrodek prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014, z 1999 r. Nr 38, poz. 360, Nr 49, poz. 485, Nr 70, poz. 778 i Nr 110, poz. 1255 oraz z 2000 r. Nr 6, poz. 69, Nr 12, poz. 136 i Nr 48, poz. 550) dla państwowej jednostki budżetowej. 3. Wpływy Centralnego Ośrodka uzyskiwane ze świadczenia usług badawczych, doświadczalnych, szkoleniowych i informatycznych stanowią środki specjalne w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych i są gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym. 4. Środkami specjalnymi, o których mowa w ust. 3, dysponuje dyrektor Centralnego Ośrodka, zgodnie z rocznym planem obejmującym przychody i rozchody. 5. Środki specjalne, o których mowa w ust. 3, przeznacza się na pokrycie kosztów świadczonych usług. 6. W przypadku sfinansowania w pełni kosztów świadczonych usług pozostałe środki finansowe, o których mowa w ust. 3, mogą być przeznaczone na dofinansowanie kosztów działalności Centralnego Ośrodka, w tym szkoleń i doskonalenia zawodowego pracowników.

6) w art. 15, w art. 39 w ust. 1, w art. 66 w ust. 2 i w art. 70 w ust. 2 i 3 wyrazy „Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej” użyte w różnych przypadkach zastępuje się użytymi w tych samych przypadkach wyrazami „minister właściwy do spraw rolnictwa”;

7) w art. 16 w ust. 2:

8) art. 17 otrzymuje brzmienie:

Art. 17. 1. Wpisanie odmiany do rejestru, odmowa wpisania, przedłużenie wpisu i skreślenie odmiany z rejestru następuje w drodze decyzji dyrektora Centralnego Ośrodka, po zasięgnięciu opinii odpowiedniej komisji do spraw rejestracji odmian, z zastrzeżeniem ust. 3. 2. Komisje, o których mowa w ust. 1, działają w zakresie: 1) roślin zbożowych, 2) kukurydzy, 3) roślin strączkowych, 4) roślin motylkowatych drobnonasiennych i traw, 5) roślin korzeniowych, 6) ziemniaka, 7) roślin oleistych, 8) roślin pozostałych. 3. Zasięgnięcia opinii komisji nie wymagają decyzje, o których mowa w ust. 1, dotyczące odmian, których wartości gospodarczej się nie bada, oraz decyzje o skreśleniu odmian z rejestru z powodu, o którym mowa w art. 20 pkt 2 lit. a) i c). 4. W skład komisji powinni wchodzić przedstawiciele organizacji naukowych, zawodowych i gospodarczych zainteresowanych użytkowaniem odmian. 5. Komisje do spraw rejestracji odmian, o których mowa w ust. 1, oraz jej członków powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw rolnictwa na wniosek dyrektora Centralnego Ośrodka. 6. Członkom komisji do spraw rejestracji odmian, o których mowa w ust. 1, przysługuje za udział w posiedzeniu wynagrodzenie ryczałtowe równe 10% najniższego wynagrodzenia za pracę, którego wysokość jest ogłaszana na podstawie art. 774 pkt 1 Kodeksu pracy, oraz zwrot kosztów podróży na zasadach ogólnych. 7. Koszty działalności komisji pokrywa Centralny Ośrodek.

9) w art. 18 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

1. Twórcy odmiany wpisanej do rejestru, wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą albo odkrytej i ujawnionej w kraju, wydaje się stosowne świadectwo.

10) art. 19 otrzymuje brzmienie:

Art. 19. 1. Stałe lub okresowe badania i ocenę wartości gospodarczej odmian wpisanych do rejestru, zwane dalej «porejestrowym doświadczalnictwem odmianowym», prowadzi Centralny Ośrodek w stacjach doświadczalnych oceny odmian i innych podmiotach, we współpracy z samorządami województw i izbami rolniczymi. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy badań, o których mowa w art. 6 ust. 6. 3. Porejestrowe doświadczalnictwo odmianowe prowadzi się dla ważnych gospodarczo gatunków roślin uprawnych dla terenu działania samorządu województwa, zgodnie z metodyką opracowaną przez Centralny Ośrodek. 4. Na podstawie wyników porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego Centralny Ośrodek we współpracy z samorządem województwa i izbą rolniczą ustalają listę najbardziej przydatnych i polecanych do uprawy odmian (listę odmian rekomendowanych).

11) w art. 20 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:

1) nie jest odrębna, wyrównana i trwała, 2) hodowca: a) zgłosił wniosek o skreślenie jej z rejestru lub b) zaprzestał prowadzenia jej hodowli zachowawczej i nie dostarcza bezpłatnie jej materiału siewnego w ilości wystarczającej do badań, lub c) zalega ponad 6 miesięcy z uiszczeniem opłat rejestrowych.

12) w art. 21 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:

1) przestała mieć zadowalającą wartość gospodarczą, 2) hodowca: a) nie dostarcza informacji potrzebnych do jej badania i oceny lub b) nie zezwolił na przeprowadzenie lustracji hodowli, lub c) nie nadał odmianie nowej nazwy, a dotychczasowa nazwa nie spełnia obowiązujących wymagań.

13) w art. 22 skreśla się wyraz „oryginalnej”;

14) art. 23-26 otrzymują brzmienie:

Art. 23. Minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, określi: 1) wykaz roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru, biorąc pod uwagę konieczność ustalenia gatunków i odmian, których materiał siewny, po ocenie, może być w obrocie, 2) wykaz roślin uprawnych, których wpisanie do rejestru wymaga stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej, kierując się ich przydatnością użytkową, 3) wykaz roślin, których wartość gospodarczą odmian bada się po ich wpisaniu do rejestru, mając na względzie rozwiązania uznawane w krajach Unii Europejskiej, 4) szczegółowe wymagania obowiązujące przy zgłaszaniu, wpisywaniu i skreślaniu odmian z rejestru, nadawaniu im nazw, urzędowym badaniu odmian, prowadzeniu rejestru oraz przy dokonywaniu lustracji hodowli lub zachowania w inny sposób odmian zgłoszonych lub wpisanych do rejestru, mając na względzie jednolite wymagania w tym zakresie stosowane w krajach Unii Europejskiej, 5) stawki opłat rejestrowych i terminy ich uiszczania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, biorąc pod uwagę koszty związane z prowadzeniem urzędowych badań i rejestracji odmian. Art. 24. Hodowcy przysługuje prawo do ochrony i zarobkowego korzystania z odmiany, zwane dalej «wyłącznym prawem». Art. 25. 1. Wyłączne prawo obejmuje: 1) prowadzenie hodowli zachowawczej, a w odniesieniu do jej materiału siewnego wytwarzanie lub rozmnażanie oraz przygotowanie do rozmnażania, 2) zarobkowe korzystanie z odmiany w zakresie: a) oferowania do sprzedaży, sprzedaży i wszelkich innych form zbywania materiału siewnego, b) eksportu i importu materiału siewnego, c) przechowywania materiału siewnego do celów wymienionych w pkt 1 i pkt 2 lit. a) i b), d) przygotowania materiału siewnego do obrotu. 2. Jeżeli hodowca nie miał możliwości wykonywania wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego chronionej odmiany, prawo to odnosi się do materiału ze zbioru tej odmiany i produktów wytworzonych bezpośrednio z tej odmiany. 3. Wyłączne prawo odnosi się także do: 1) odmian pochodnych odkrytych lub wytworzonych z chronionej odmiany macierzystej niebędącej odmianą pochodną, 2) odmian, które nie różnią się wyraźnie od odmiany chronionej, 3) odmian, w wypadku których wytworzenie materiału siewnego wymaga powtarzalnego używania chronionej odmiany lub odmian wymienionych w pkt 2. 4. Odmianę uznaje się za pochodną od chronionej odmiany macierzystej, jeżeli jest ona wyraźnie odrębna od odmiany macierzystej oraz jeżeli: a) w przeważającej mierze pochodzi od odmiany macierzystej lub od innej odmiany pochodnej tej samej odmiany macierzystej i zachowuje istotne właściwości wynikające z genotypu bądź kombinacji genotypów odmiany macierzystej, b) jest zgodna w zakresie ujawnionych istotnych właściwości odmiany macierzystej wynikających z jej genotypu bądź kombinacji genotypów, z wyjątkiem różnic, które wynikają ze stosowania metod hodowlanych polegających na selekcji naturalnej bądź stosowania indukowanych mutantów, selekcji nowych form w odmianach macierzystych, krzyżowań wstecznych. 5. Wyłączne prawo nie dotyczy materiału siewnego i materiału ze zbioru: 1) sprzedanego lub zbytego w inny sposób przez hodowcę lub za jego zgodą, chyba że materiał został wykorzystany przez nabywcę w celu: a) ponownego wytworzenia materiału siewnego, b) eksportu, z zachowaniem warunków umożliwiających wytworzenie materiału siewnego danej odmiany w kraju, który nie chroni wyłącznego prawa hodowcy do odmian tego samego rodzaju lub gatunku rośliny, 2) przeznaczonego: a) do celów doświadczalnych, b) na własne niezarobkowe potrzeby, c) do tworzenia nowych odmian, z wyjątkiem odmian wymienionych w ust. 3 pkt 1-3 wykorzystywanych na potrzeby zarobkowe, do których mają zastosowanie przepisy ust. 1-3. Art. 26. 1. Posiadacz gruntów może, bez zgody hodowcy, stosować materiał ze zbioru jako materiał siewny odmiany chronionej lub odmian, o których mowa w art. 25 ust. 3 pkt 1 i 2, roślin określonych w wykazie, o którym mowa w art. 41 pkt 3, w ilości potrzebnej na obsianie lub obsadzenie uprawy gruntowej rośliny rolniczej do 2 ha. 2. Przepis ust. 1 dotyczy materiału ze zbioru wytworzonego i zastosowanego jako materiał siewny na gruntach tego samego posiadacza. 3. Stosowanie materiału siewnego, o którym mowa w ust. 1, odbywa się bez uiszczania wynagrodzenia na rzecz hodowcy.

15) w art. 27, w art. 33 w ust. 2 i 3, w art. 36 w ust. 3, w art. 38 w ust. 1 i 3-5 oraz w art. 39 wyrazy „uprawniony hodowca” użyte w odpowiednim przypadku i liczbie zastępuje się wyrazem „hodowca” w tym samym przypadku i liczbie;

16) w art. 28 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

1. Wyłączne prawo: 1) odnosi się do odmian wszystkich rodzajów i gatunków roślin, 2) powstaje od dnia jego przyznania, 3) trwa 30 lat - w odniesieniu do odmian winorośli oraz drzew i ich podkładek, 4) trwa 25 lat - w odniesieniu do odmian niewymienionych w pkt 3.

17) art. 35 otrzymuje brzmienie: