Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o rachunkowości

Treść obwieszczenia

1) ustawą z dnia 6 lutego 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze i ustawy o rachunkowości ,

2) ustawą z dnia 19 marca 1997 r. o zmianie niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych ,

3) ustawą z dnia 6 czerwca 1997 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny ,

4) ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi ,

5) ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych ,

6) ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych ,

7) ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe ,

8) ustawą z dnia 4 września 1997 r. o funduszach przemysłowych i ich prywatyzacji w związku z reformą systemu ubezpieczeń społecznych ,

9) ustawą z dnia 19 lutego 1998 r. o zmianie ustawy o rachunkowości ,

10) ustawą z dnia 23 lipca 1998 r. o zmianie ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy o rachunkowości oraz ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych ,

11) ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa ,

12) ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych ,

13) ustawą z dnia 8 stycznia 1999 r. o zmianie ustawy o rachunkowości ,

14) ustawą z dnia 10 września 1999 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy ,

15) ustawą z dnia 29 czerwca 2000 r. o uchyleniu ustawy o funduszach przemysłowych i ich prywatyzacji w związku z reformą systemu ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw ,

16) ustawą z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych ,

17) ustawą z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o rachunkowości ,

18) ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw ,

19) ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw ,

20) ustawą z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw

i zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.

1) art. 84 i art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości , które stanowią:

Art. 84. 1. W ustawie z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim w art. 52 w pkt 1 wyrazy «jednolite zasady rachunkowości, typowy plan kont dla banków oraz» skreśla się. 2. W rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 178 dodaje się § 5 w brzmieniu: « § 5. Po powzięciu uchwały wspólników zarządzającej dopłaty, roszczenia o dopłaty ujmuje się w odrębnej pozycji aktywów, a ich równowartość - pasywów bilansu. Dopłaty wykazuje się jako składnik kapitału zapasowego dopóty, dopóki nie będą użyte w sposób uzasadniający ich odpisanie. » , 2) w art. 390 w § 1 wyraz «czterech» zastępuje się wyrazem «sześciu» oraz zdanie ostatnie skreśla się. 3. W ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej w art. 42 w ust. 7 i w art. 50 w ust. 1 wyrazy «wynikających z działalności ubezpieczeniowej» zastępuje się wyrazami «jakie mogą wyniknąć z zawartych umów ubezpieczenia». 4. W ustawie z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe wprowadza się następujące zmiany: 1) art. 51 otrzymuje brzmienie: « Art. 51. Minister Finansów określi, w porozumieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego, zasady i terminy sporządzania sprawozdawczości budżetowej. » , 2) po art. 51 dodaje się art. 51a w brzmieniu: « Art. 51a. 1. Zasady prowadzenia rachunkowości państwowych i gminnych jednostek budżetowych i ich gospodarstw pomocniczych, zakładów budżetowych, państwowych i gminnych funduszy celowych oraz gmin i ich związków określa odrębna ustawa, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Minister Finansów określi szczególne zasady prowadzenia rachunkowości oraz jednolite plany kont dla jednostek wymienionych w ust. 1. 3. Minister Finansów określi zasady rachunkowości i plan kont dla organów podatkowych. »”

Art. 85. 2. Przepisy, o których mowa w ust. 1, zachowują moc w stosunku do jednostek, których rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, do czasu zakończenia przez te jednostki roku obrotowego, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 1995 r.

2) art. 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze i ustawy o rachunkowości , który stanowi:

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 1996 r.

3) art. 24 ust. 1 i art. 25 ustawy z dnia 19 marca 1997 r. o zmianie niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych , które stanowią:

Art. 24. 1. Przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie upoważnień zawartych w ustawach wymienionych w art. 1-4, 6, 8, 9, 18, 20 i 22, które zostały zmienione niniejszą ustawą, zachowują moc do czasu wydania przepisów na podstawie upoważnień w brzmieniu określonym niniejszą ustawą.

Art. 25. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

4) art. 18 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny , który stanowi:

Art. 18. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r.

5) art. 192 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi , który stanowi:

Art. 192. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 7, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, 2) art. 26 ust. 1 pkt 5, który w stosunku do osób wpisanych przed dniem jej wejścia w życie na listy maklerów papierów wartościowych lub doradców w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi wchodzi w życie po upływie 2 lat od dnia ogłoszenia.

6) art. 161 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych , który stanowi:

Art. 161. Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.

7) art. 231 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych , który stanowi:

Art. 231. Ustawa wchodzi wżycie z dniem 1 kwietnia 1999 r., z wyjątkiem: 1) art. 199-214 i art. 230, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 1998 r., 2) art. 1-60, art. 92-94, art. 152, art. 157-164, art. 197, art. 215-222 i art. 230a, które wchodzą w życie z dniem 1 sierpnia 1998 r., 3) art. 81-85, art. 90, art. 98 i art. 189-190, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 1999 r.

8) art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe , który stanowi:

Art. 194. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.

9) art. 48 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o funduszach przemysłowych i ich prywatyzacji w związku z reformą systemu ubezpieczeń społecznych , który stanowi:

Art. 48. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z tym że art. 45 wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

10) art. 2 ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zmianie ustawy o rachunkowości , który stanowi:

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art. 1 pkt 2 dotyczy również sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy 1997.

11) art. 5 i 6 ustawy z dnia 23 lipca 1998 r. o zmianie ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy o rachunkowości oraz ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych , które stanowią:

Art. 5. Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie zachowują moc przepisy dotychczas obowiązujące. Art. 6. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

12) art. 150 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa , który stanowi:

Art. 150. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 26, art. 128 pkt 2, art. 139 pkt 1 i 10, art. 145 ust. 2 i 4, art. 146 ust. 2 i 4 oraz art. 147 ust. 2 i 3, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, i art. 34 pkt 1, art. 36 pkt 23, art. 48 pkt 1 i 3, art. 84, art. 97 pkt 1-3, 5-10 i 12-36 oraz art. 139 pkt 9 lit. a), które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.

13) art. 204 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych , który stanowi:

Art. 204. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 151 ust. 5, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.

14) art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. o zmianie ustawy o rachunkowości , który stanowi:

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1999 r.

15) art. 17 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy , który stanowi:

Art. 17. Ustawa wchodzi w życie z dniem 17 października 1999 r.

16) art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 2000 r. o uchyleniu ustawy o funduszach przemysłowych i ich prywatyzacji w związku z reformą systemu ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw , który stanowi:

Art. 8. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

17) art. 633 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych , który stanowi:

Art. 633. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

18) art. 2 i 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o rachunkowości , które stanowią:

Art. 2. Jednostki, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zaliczyły do wartości niematerialnych i prawnych koszty organizacji poniesione przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki akcyjnej, w tym opłatę ewidencyjną oraz wynagrodzenia dla subemitentów inwestycyjnych i usługowych, a które nie dokonały w całości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od tych wartości, pozostałą kwotę zaliczają do rozliczeń międzyokresowych i rozliczają według dotychczasowych zasad.

Art. 4. 1. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2002 r., z zastrzeżeniem ust. 2-5. 2. Przepisy art. 1 pkt 42 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. i mają zastosowanie do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2000 r. 3. Dla spełnienia obowiązku określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o rachunkowości można stosować przepisy art. 3 ust. 4 i art. 34a-34d tej ustawy do umów zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. 4. Skutki finansowe zastosowania przepisów, o których mowa w ust. 3, dotyczące roku lub lat poprzednich odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako «zysk (strata) z lat ubiegłych». 5. Przepisy art. 50 ust. 2, art. 56 ust. 1 oraz - w odniesieniu do spółdzielni - art. 70 ust. 2 ustawy o rachunkowości mają zastosowanie do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2001 r.

19) art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:

Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 4, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

20) art. 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw , który stanowi:

Art. 8. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów: 1) art. 1 pkt 28, pkt 44, pkt 53 oraz art. 2, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., 2) art. 1 pkt 39, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., 3) art. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a), pkt 19, pkt 24 w zakresie dotyczącym art. 63g oraz pkt 51, pkt 52 i pkt 58 lit. b), które wchodzą w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

21) art. 81 ustawy z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw , który stanowi:

Art. 81. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2002 r., z wyjątkiem: 1) art. 31, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 2002 r., 2) art. 52 pkt 12 lit. a), art. 59, art. 62 pkt 1, art. 71 ust. 2 i art. 79, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, 3) art. 1 ust. 1 pkt 1, ust. 5 oraz ust. 6 i art. 10 pkt 1, które wchodzą w życie z dniem 31 marca 2002 r., 4) art. 50 pkt 7, który wchodzi w życie z dniem 6 kwietnia 2002 r., 5) art. 2 ust. 3, art. 25, art. 36 pkt 1, 2 i 4, art. 41, art. 48, art. 52 pkt 5, art. 63 pkt 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2002 r., 6) art. 2 ust. 1, art. 14, art. 19 pkt 3, art. 27, art. 33, art. 35, art. 40, art. 46 pkt 1 i 4, art. 52 pkt 2 oraz pkt 13 w zakresie dotyczącym art. 33a ust. 1 pkt 9, art. 54 oraz art. 63 pkt 3 i pkt 9, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 1.

Ustawa określa zasady rachunkowości oraz tryb badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów.

Art. 2.

1) spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym również w organizacji) oraz spółek cywilnych, z zastrzeżeniem pkt 2, a także innych osób prawnych, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego,

2) osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 800 000 euro,

3) jednostek organizacyjnych działających na podstawie Prawa bankowego, Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, przepisów o funduszach inwestycyjnych, przepisów o działalności ubezpieczeniowej lub przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bez względu na wielkość przychodów,

4) gmin, powiatów, województw i ich związków, a także państwowych, gminnych, powiatowych i wojewódzkich:

5) jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek, o których mowa w pkt 1 i 2,

6) zagranicznych osób prawnych, zagranicznych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz zagranicznych osób fizycznych, prowadzących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność osobiście, przez osobę upoważnioną, przy pomocy pracowników - w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na wielkość przychodów,

7) jednostek niewymienionych w pkt 1-6, jeżeli otrzymują one na realizację zadań zleconych dotacje lub subwencje z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub funduszów celowych - od początku roku obrotowego, w którym dotacje lub subwencje zostały im przyznane.

Art. 3.

1) jednostce - rozumie się przez to podmioty i osoby określone w art. 2 ust. 1,

2) banku - rozumie się przez to jednostkę działającą na podstawie przepisów Prawa bankowego,

3) zakładzie ubezpieczeń - rozumie się przez to jednostkę prowadzącą działalność ubezpieczeniową na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej,

4) udziałach lub udziałowcach - rozumie się przez to również odpowiednio akcje lub akcjonariuszy,

5) krajowych środkach płatniczych, walutach obcych i dewizach - rozumie się przez to krajowe środki płatnicze, waluty obce i dewizy, o których mowa w przepisach Prawa dewizowego,

6) kierowniku jednostki - rozumie się przez to osobę lub organ jedno- lub wieloosobowy (zarząd), który - zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, statutem, umową lub na mocy prawa własności - uprawniony jest do zarządzania jednostką, z wyłączeniem pełnomocników ustanowionych przez jednostkę. W przypadku spółki jawnej i spółki cywilnej za kierownika jednostki uważa się - wspólników prowadzących sprawy spółki, w przypadku spółki partnerskiej - wspólników prowadzących sprawy spółki albo zarząd, a w odniesieniu do spółki komandytowej i spółki komdandytowo-akcyjnej - komplementariuszy prowadzących sprawy spółki. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą za kierownika jednostki uważa się tę osobę; przepis ten stosuje się odpowiednio do osób wykonujących wolne zawody. Za kierownika jednostki uważa się również likwidatora lub syndyka,

7) organie zatwierdzającym - rozumie się przez to organ, który zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, statutem, umową lub na mocy prawa własności jest uprawniony do zatwierdzania sprawozdania finansowego jednostki. W przypadku spółki osobowej, z wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej, oraz spółki cywilnej przez organ zatwierdzający rozumie się jej wspólników,