Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach

Treść rozporządzenia

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zarządza się, co następuje:

§ 1.

§ 2.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2012 r.

Załącznik - Podstawa programowa kształcenia w zawodach

Podstawa programowa, o której mowa w niniejszym załączniku, została określona w trzech częściach:

1) część I określa ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego oraz obejmuje tabelę zawierającą wykaz kwalifikacji wraz z ich powiązaniami z zawodami i efektami kształcenia;

2) część II określa: efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach;

3) część III określa opis kształcenia w poszczególnych zawodach zawierający: nazwy i symbole cyfrowe zawodów, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, cele kształcenia w zawodach, nazwy kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, warunki realizacji kształcenia w zawodach, minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego oraz możliwości uzyskania dodatkowych kwalifikacji w zawodach w ramach obszaru kształcenia określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.

Część I. OGÓLNE CELE I ZADANIA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO

• wielkiej litery alfabetu, wskazującej na przyporządkowanie do obszaru kształcenia,

• małej litery alfabetu, o charakterze porządkowym, odróżniającym poszczególne PKZ w ramach obszaru kształcenia.

1) ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego;

2) cele kształcenia w zawodzie, określone w części III;

3) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, określone w części II, w zakresie: bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (PDG), języka obcego ukierunkowanego zawodowo (JOZ), kompetencji personalnych i społecznych (KRS), a w przypadku zawodów nauczanych na poziomie technika, również organizacji pracy małych zespołów (OMZ), zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla danej kwalifikacji w tabeli zamykającej część I podstawy programowej kształcenia w zawodach;

4) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, określone w części II;

5) efekty kształcenia właściwe dla każdej kwalifikacji wyodrębnionej w danym zawodzie, określone w części II;

6) warunki realizacji kształcenia w danym zawodzie, określone w części III;

7) minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego, określoną w części III, przy czym w szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych danego typu, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej dla dorosłych, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.

1) ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego;

2) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, określone w części II, w zakresie: bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (PDG), języka obcego ukierunkowanego zawodowo (JOZ), kompetencji personalnych i społecznych (KPS), a w przypadku kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach nauczanych na poziomie technika, również organizacji pracy małych zespołów (OMZ), zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla danej kwalifikacji w tabeli zamykającej część I podstawy programowej kształcenia w zawodach;

3) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, określone w części II, dobierając te efekty dla danej kwalifikacji, zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla tej kwalifikacji wskazanymi w tabeli zamykającej część I podstawy programowej kształcenia w zawodach;

4) efekty kształcenia właściwe dla danej kwalifikacji, określone w części II;

5) warunki realizacji kształcenia w zawodzie, w którego ramach została wyodrębniona kwalifikacja, właściwe dla tej kwalifikacji, określone w części III;

6) minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego, określoną w części III dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

Część II. EFEKTY KSZTAŁCENIA

(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy

Uczeń:

1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią;

2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska w Polsce;

3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;

4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem zadań zawodowych;

5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;

6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;

7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;

8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;

9) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;

10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia i życia.

(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej

Uczeń:

1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;

3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;

4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;

5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;

6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;

7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;

8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;

9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej;

10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;

11) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.

(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo

Uczeń:

1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;

2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;

3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;

4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się w środowisku pracy;

5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.

(KPS). Kompetencje personalne i społeczne

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury i etyki;

2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;

3) przewiduje skutki podejmowanych działań;

4) jest otwarty na zmiany;

5) potrafi radzić sobie ze stresem;

6) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

7) przestrzega tajemnicy zawodowej;

8) potrafi ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania;

9) potrafi negocjować warunki porozumień;

10) współpracuje w zespole.

(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)

Uczeń:

1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;

2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;

3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;

4) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;

5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy;

6) komunikuje się ze współpracownikami.

OBSZAR ADMINISTRACYJNO-USŁUGOWY (A)

PKZ(A.a) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator urządzeń przemysłu szklarskiego, technik technologii szkła

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeń;

2) rozróżnia części maszyn i urządzeń oraz określa ich zastosowanie;

3) określa właściwości materiałów konstrukcyjnych;

4) rozróżnia schematy technologiczne;

5) posługuje się dokumentacją techniczną;

6) posługuje się przyrządami pomiarowymi;

7) wykonuje prace z zakresu obróbki ręcznej i maszynowej materiałów;

8) rozróżnia elementy układów automatyki;

9) charakteryzuje układy sterowania pracą maszyn i urządzeń;

10) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.b) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator urządzeń przemysłu ceramicznego, technik technologii ceramicznej

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeń;

2) interpretuje schematy technologiczne;

3) klasyfikuje surowce ceramiczne;

4) rozróżnia surowce ceramiczne i określa ich właściwości oraz zastosowanie;

5) odczytuje wskazania przyrządów pomiarowych;

6) rozróżnia systemy i elementy układów automatyki;

7) określa właściwości materiałów konstrukcyjnych;

8) rozróżnia maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle ceramicznym;

9) posługuje się dokumentacją techniczną i technologiczną oraz instrukcjami obsługi i konserwacji maszyn i urządzeń;

10) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.c) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator maszyn w przemyśle włókienniczym, rękodzielnik wyrobów włókienniczych, technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych, technik włókiennik

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeń;

2) wykonuje kompozycje kolorystyczne oraz kompozycje płaskie i przestrzenne z zastosowaniem technik rysunkowych;

3) rozróżnia surowce, półprodukty i wyroby włókiennicze;

4) charakteryzuje sposoby otrzymywania surowców, półproduktów i wyrobów włókienniczych;

5) rozróżnia parametry budowy wyrobów włókienniczych;

6) charakteryzuje procesy wytwarzania wyrobów włókienniczych;

7) klasyfikuje odpady powstałe podczas wytwarzania wyrobów włókienniczych;

8) odczytuje oznaczenia i symbole stosowane w rysunkach technicznych;

9) rozpoznaje maszyny i urządzenia włókiennicze;

10) rozpoznaje części maszyn i urządzeń włókienniczych;

11) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.d) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator urządzeń przemysłu chemicznego, technik technologii chemicznej

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeń;

2) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące w procesach technologicznych przemysłu chemicznego;

3) prowadzi i kontroluje procesy jednostkowe w skali laboratoryjnej;

4) posługuje się wiedzą z zakresu mechaniki technicznej i elektrotechniki;

5) rozpoznaje części maszyn i urządzeń oraz określa ich zastosowanie;

6) przestrzega zasad eksploatacji i konserwacji maszyn i urządzeń;

7) rozróżnia silniki elektryczne i elementy instalacji elektrycznych;

8) rozróżnia elementy sterowania oraz układy automatyki w maszynach i urządzeniach;

9) przestrzega zasad eksploatacji urządzeń automatyki przemysłowej;

10) posługuje się dokumentacją techniczną;

11) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.e) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: kaletnik, kuśnierz, obuwnik, technik technologii wyrobów skórzanych, technik obuwnik

Uczeń:

1) wykonuje rysunki wyrobów skórzanych;

2) rozróżnia rodzaje skór, tworzyw sztucznych i skóropodobnych, wyrobów włókienniczych i papierniczych;

3) określa topograficzny układ skór;

4) rozpoznaje wady i uszkodzenia skór surowych i wyprawionych;

5) określa właściwości materiałów stosowanych w produkcji wyrobów skórzanych;

6) klasyfikuje odpady powstające podczas rozkroju skór;

7) posługuje się dokumentacją techniczną i technologiczną;

8) odczytuje oznaczenia i symbole stosowane w rysunkach technicznych;

9) charakteryzuje narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane w procesie produkcji wyrobów skórzanych;

10) lokalizuje nieprawidłowości w pracy maszyn i urządzeń;

11) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.f) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: garbarz skór, technik garbarz

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki techniczne, w tym schematy techniczne i technologiczne;

2) posługuje się dokumentacją techniczną oraz instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń;

3) rozróżnia części maszyn i urządzeń;

4) rozróżnia elementy automatyki przemysłowej;

5) wyjaśnia zasady działania pomp, wentylatorów i sprężarek;

6) charakteryzuje budowę oraz wyjaśnia zasady działania napędów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

7) przestrzega zasad konserwacji maszyn i urządzeń;

8) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.g) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: tapicer, stolarz, cieśla, koszykarz-plecionkarz, technik technologii drewna

Uczeń:

1) rozpoznaje gatunki drewna, materiały drzewne i tworzywa drzewne;

2) określa właściwości drewna i tworzyw drzewnych;

3) rozpoznaje wady drewna oraz określa przyczyny ich powstawania;

4) rozróżnia rodzaje uszkodzeń materiałów;

5) określa materiały pomocnicze stosowane w produkcji;

6) sporządza szkice i rysunki techniczne;

7) posługuje się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń;

8) posługuje się terminologią stosowaną w przemyśle drzewnym;

9) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.h) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: krawiec, technik technologii odzieży

Uczeń:

1) wykonuje rysunki modelowe wyrobów odzieżowych;

2) dobiera kompozycje kolorystyczne;

3) korzysta z projektów wyrobów odzieżowych;

4) wykonuje rysunki techniczne wyrobów odzieżowych;

5) rozróżnia surowce włókiennicze oraz określa ich właściwości;

6) rozróżnia rodzaje wyrobów włókienniczych;

7) rozróżnia materiały odzieżowe i określa ich zastosowanie;

8) przestrzega zasad wykonywania pomiarów krawieckich;

9) wykonuje ściegi ręczne;

10) rozróżnia rodzaje ściegów maszynowych i określa ich zastosowanie;

11) charakteryzuje metody konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych;

12) rozpoznaje rodzaje maszyn odzieżowych;

13) rozróżnia mechanizmy w maszynach i urządzeniach odzieżowych;

14) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.i) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: drukarz, introligator, technik procesów drukowania, technik procesów introligatorskich, technik cyfrowych procesów graficznych

Uczeń:

1) posługuje się terminologią poligraficzną;

2) odczytuje schematy i rysunki techniczne stosowane w poligrafii;

3) rozróżnia produkty poligraficzne;

4) charakteryzuje materiały poligraficzne;

5) posługuje się miarami poligraficznymi;

6) charakteryzuje procesy przygotowalni poligraficznej;

7) charakteryzuje techniki drukowania;

8) charakteryzuje procesy introligatorskie i wykończeniowe;

9) rozpoznaje maszyny i urządzenia poligraficzne oraz ich główne zespoły;

10) posługuje się poligraficzną dokumentacją techniczną i technologiczną;

11) identyfikuje elementy cyfrowych systemów produkcyjnych w poligrafii;

12) stosuje techniki komputerowego wspomagania procesów technologicznych;

13) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.j) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: sprzedawca, technik handlowiec, technik księgarstwa, technik usług pocztowych i finansowych

Uczeń:

1) posługuje się terminologią z zakresu towaroznawstwa;

2) klasyfikuje towary według określonych kryteriów;

3) przestrzega zasad magazynowania, przechowywania i transportu towarów;

4) przestrzega norm towarowych oraz norm jakości dotyczących przechowywania i konserwacji towarów;

5) przestrzega zasad odbioru towarów;

6) rozróżnia rodzaje opakowań towarów;

7) przestrzega zasad pakowania i oznakowania towarów;

8) przestrzega zasad gospodarki opakowaniami;

9) stosuje przepisy prawa dotyczące praw konsumenta;

10) przestrzega procedur postępowania reklamacyjnego;

11) określa znaczenie marketingu w działalności reklamowej oraz rozróżnia jego elementy;

12) sporządza dokumenty związane z wykonywaną pracą;

13) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.

PKZ(A.k) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: fryzjer, technik usług fryzjerskich

Uczeń:

1) sporządza szkice i rysunki fryzur;

2) sporządza rysunki fryzur z zachowaniem proporcji i światłocienia;

3) rozróżnia typy budowy głowy i twarzy dzieci oraz osób dorosłych;

4) rozpoznaje rodzaje włosów ludzkich oraz określa ich właściwości;