Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań dotyczących rozruchu i eksploatacji obiektów jądrowych
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 38 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) granica ciśnieniowa obiegu chłodzenia reaktora:
w przypadku reaktora ciśnieniowego - system fizycznie połączonych elementów ciśnieniowych wyposażenia utrzymujących chłodziwo reaktora o określonych parametrach roboczych, w szczególności zbiornik ciśnieniowy lub kanały ciśnieniowe reaktora, rurociągi lub ich elementy, oraz pompy i armaturę, które tworzą obieg chłodzenia reaktora lub są połączone z obiegiem chłodzenia reaktora do następującej armatury włącznie:
- najbardziej zewnętrzny zawór odcinający na rurociągu systemu przechodzącego przez pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora,
- drugi z dwóch zaworów na rurociągu systemu nieprzechodzącego przez pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora, które podczas normalnej pracy reaktora są zamknięte,
- osprzęt zabezpieczający zamontowany na elementach obiegu chłodzenia reaktora,
w przypadku reaktora wrzącego - elementy ciśnieniowe wyposażenia od reaktora do najbardziej zewnętrznych zaworów odcinających obudowę bezpieczeństwa reaktora, zamontowanych na rurociągach pary świeżej i wody zasilającej włącznie;
2) jądrowy blok energetyczny - zespół składający się w szczególności z jądrowego reaktora energetycznego, obiegu chłodzenia reaktora, obiegu czynnika roboczego, jednego lub większej liczby turbozespołów, tworzący wraz z systemami pomocniczymi skoordynowany system konwersji energii cieplnej paliwa jądrowego w energię elektryczną;
3) limity (granice) bezpieczeństwa - wartości tych parametrów fizycznych i technologicznych, których przekroczenie jest niedopuszczalne i które bezpośrednio wpływają na stan barier fizycznych powstrzymujących rozprzestrzenianie się substancji promieniotwórczych (barier ochronnych);
4) nastawy systemów bezpieczeństwa - wartości parametrów, przy których systemy bezpieczeństwa są automatycznie uruchamiane w razie wystąpienia przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych lub warunków awaryjnych, w celu zapobieżenia przekroczeniu limitów (granic) bezpieczeństwa;
5) obudowa bezpieczeństwa reaktora:
w przypadku elektrowni jądrowej - pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora oraz wtórną obudowę bezpieczeństwa reaktora łącznie,
w przypadku reaktora badawczego - pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora;
6) pierwotna obudowa bezpieczeństwa reaktora - szczelną konstrukcję zaprojektowaną na wytrzymanie granicznych parametrów projektowych określonych dla rozpatrywanych awarii;
7) Prezes Agencji - Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki;
8) stan bezpiecznego wyłączenia - stan obiektu jądrowego po wystąpieniu przewidywanego zdarzenia eksploatacyjnego lub warunków awaryjnych, w którym fundamentalne funkcje bezpieczeństwa są wypełniane i stabilnie utrzymywane w długim czasie, a w przypadku elektrowni jądrowej i reaktora badawczego dodatkowo reaktor jest w stanie podkrytycznym;
9) stany eksploatacyjne - normalną eksploatację i przewidywane zdarzenia eksploatacyjne;
10) stany obiektu jądrowego - stany eksploatacyjne i warunki awaryjne;
11) system bezpieczeństwa - system obiektu jądrowego przeznaczony do zapobieżenia wystąpieniu lub ograniczenia skutków przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych i warunków awaryjnych, a w przypadku elektrowni jądrowej lub reaktora badawczego także do osiągnięcia stanu bezpiecznego wyłączenia;
12) system zabezpieczeń - system monitorujący pracę obiektu jądrowego, który po wykryciu odchyleń od normalnej eksploatacji automatycznie uruchamia działania w celu zapobieżenia wystąpieniu przewidywanego zdarzenia eksploatacyjnego i warunków awaryjnych;
13) ustawa - ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe;
14) wtórna obudowa bezpieczeństwa reaktora - zewnętrzną powłokę ograniczającą przestrzeń, gdzie znajdują się lub mogą znajdować się po awarii promieniotwórcze produkty rozszczepienia, otaczającą całkowicie przepusty i armaturę odcinającą pierwotnej obudowy bezpieczeństwa reaktora, oraz przynajmniej częściowo:
pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora,
część systemów i elementów wyposażenia obiektu jądrowego połączonych z granicą ciśnieniową obiegu chłodzenia reaktora lub z przestrzenią pierwotnej obudowy bezpieczeństwa reaktora, które w razie awarii mogą przenosić skażone płyny poza pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora.
Rozdział 2. Wymagania wspólne dla rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego
§ 2.
Rozruch i eksploatację obiektu jądrowego prowadzi się zgodnie z limitami i warunkami eksploatacyjnymi.
Limity i warunki eksploatacyjne podlegają przeglądom w toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego.
Prezes Agencji, dokonując modyfikacji limitów lub warunków eksploatacyjnych, uwzględnia doświadczenia eksploatacyjne, modyfikacje systemów lub elementów konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, wyniki nowych analiz bezpieczeństwa oraz postęp naukowo-techniczny.
Opis limitów i warunków eksploatacyjnych jest udostępniany pracownikom sterowni obiektu jądrowego w odrębnym dokumencie (specyfikacji technicznej dla - odpowiednio - rozruchu lub eksploatacji).
Do wniosku o modyfikację limitów i warunków eksploatacyjnych jest dołączana szczegółowa propozycja modyfikacji wraz z uzasadnieniem jej dokonania.
Do wniosku o wydanie zgody na modernizację systemu lub elementu konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego jest dołączana szczegółowa dokumentacja proponowanej modernizacji wraz z uzasadnieniem dokonania modernizacji.
§ 3.
Limity i warunki eksploatacyjne obejmują wszystkie tryby normalnej eksploatacji obiektu jądrowego, w szczególności pracę na mocy, stany podkrytyczne reaktora i przeładunek paliwa jądrowego, oraz przejścia pomiędzy tymi trybami.
Limity i warunki eksploatacyjne zawierają co najmniej:
1) limity (granice) bezpieczeństwa;
2) graniczne wartości nastaw systemów bezpieczeństwa;
3) limity i warunki dla normalnej eksploatacji;
4) wymagania dotyczące kontroli i nadzoru nad systemami oraz elementami konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mającymi istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej;
5) minimalną wymaganą obsadę pracowników eksploatacyjnych, w tym pracowników sterowni.
§ 4.
Limity (granice) bezpieczeństwa są ustalane z zastosowaniem zachowawczego podejścia uwzględniającego niepewności analiz bezpieczeństwa.
W przypadku przekroczenia limitów (granic) bezpieczeństwa w toku rozruchu lub eksploatacji elektrowni jądrowej lub reaktora badawczego niezwłocznie wyłącza się reaktor.
§ 5.
Limity i warunki dla normalnej eksploatacji określają warunki bezpiecznej eksploatacji obiektu jądrowego we wszystkich trybach jego normalnej eksploatacji. Obejmują one w szczególności:
1) zakresy i szybkości dopuszczalnych zmian parametrów fizycznych i technologicznych obiektu jądrowego;
2) wymagania dotyczące dyspozycyjności funkcjonalnej i wydajności systemów oraz elementów wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, tak żeby mogły one wypełniać funkcje bezpieczeństwa w określonych warunkach;
3) działania, jakie należy podjąć na wypadek, gdy wymagania, o których mowa w pkt 2, nie są spełnione, oraz czas w jakim należy te działania podjąć.
§ 6.
W sytuacji, w której jednostka organizacyjna posiadająca zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego nie jest w stanie zapewnić pracy obiektu jądrowego zgodnej z limitami i warunkami dla normalnej eksploatacji, a także w przypadku gdy obiekt jądrowy zachowuje się w sposób nieoczekiwany, niezwłocznie podejmuje się działania mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu bezpiecznego.
Obiekt jądrowy nie może być ponownie uruchomiony po nieplanowanym wyłączeniu, zanim nie zostanie wykazane, że takie uruchomienie jest bezpieczne.
§ 7.
Jeżeli okoliczności wymagają pracy obiektu jądrowego poza limitami i warunkami dla normalnej eksploatacji, to eksploatację prowadzi się zgodnie z zatwierdzoną przez Prezesa Agencji instrukcją, opracowaną przez kierownika jednostki organizacyjnej na podstawie analizy bezpieczeństwa, obejmującą także działania mające na celu przywrócenie stanu normalnej eksploatacji obiektu jądrowego.
§ 8.
W celu zapewnienia właściwego poziomu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej na etapie rozruchu oraz na etapie eksploatacji obiektu jądrowego, w jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego w szczególności:
1) decyzje w sprawach bezpieczeństwa jądrowego są podejmowane po przeprowadzeniu analiz uwzględniających wszelkie aspekty związane z bezpieczeństwem jądrowym;
2) zapewnia się wystarczającą liczbę pracowników o kwalifikacjach i doświadczeniu zawodowym odpowiednich do realizowanych zadań, przy czym:
liczba pracowników oraz ich kwalifikacje wymagane do prowadzenia bezpiecznej eksploatacji są systematycznie weryfikowane i dokumentowane,
obsady pracownikami stanowisk istotnych dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej dokonuje się z uwzględnieniem długoterminowego planu,
zmiany liczby pracowników, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, są planowane z wyprzedzeniem oraz oceniane po ich wdrożeniu;
3) wszelkie działania mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej prowadzi się zgodnie z procedurami rozruchowymi lub eksploatacyjnymi;
4) jeżeli z przeprowadzonej oceny bezpieczeństwa wynika, że jest dopuszczalne wykonanie nierutynowych testów lub czynności uznanych za potrzebne, które nie są objęte procedurami rozruchowymi lub eksploatacyjnymi, to wykonuje się je zgodnie z procedurą wykonywania nierutynowych testów lub czynności zatwierdzoną przez Prezesa Agencji;
5) zapewnia się niezbędne wyposażenie i właściwe warunki w miejscu pracy dla bezpiecznego wykonywania zadań przez pracowników obiektu jądrowego;
6) istnieje odpowiedni system przeglądu i oceny umożliwiający stałe monitorowanie zagadnień bezpieczeństwa jądrowego oraz przeprowadzanie ocen okresowych bezpieczeństwa jądrowego;
7) prowadzone są systematyczne analizy doświadczeń eksploatacyjnych, rozwoju międzynarodowych wymagań bezpieczeństwa, postępu technologicznego i nowej wiedzy, a wnioski z tych analiz są stosowane dla poprawy stanu bezpieczeństwa obiektu jądrowego;
8) zarządzanie konfiguracją obiektu jądrowego zapewnia spójność pomiędzy wymaganiami projektowymi, fizyczną konfiguracją obiektu oraz jego dokumentacją i obejmuje w szczególności zarządzanie zmianami konfiguracji obiektu wynikającymi z prowadzonych czynności utrzymania, prób, remontów, limitów i warunków eksploatacyjnych oraz modernizacji lub modyfikacji systemów lub elementów konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego;
9) wykonywane czynności oraz procesy zachodzące w obiekcie jądrowym, w tym działania dostawców i wykonawców systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego, mogące mieć wpływ na bezpieczną eksploatację obiektu, są kontrolowane z wykorzystaniem zintegrowanego systemu zarządzania;
10) nie prowadzi się eksperymentów mogących mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo jądrowe lub ochronę radiologiczną;
11) prowadzi się systematyczne oceny w celu potwierdzenia - w szczególności poprzez odpowiednie badania kwalifikacyjne - że systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej są zdolne funkcjonować zgodnie z wymaganiami projektowymi w stanach eksploatacyjnych i warunkach awaryjnych.
§ 9.
W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego we wszystkich stanach eksploatacyjnych obiektu jądrowego zapewnia się spełnienie wymagań ochrony radiologicznej służących wdrożeniu zasady optymalizacji, o której mowa w art. 9 ustawy, w szczególności poprzez:
1) podział lokalizacji miejsc pracy oraz kontrolę dostępu pracowników i ruchu substancji promieniotwórczych oraz uzyskiwanie informacji o rzeczywistych mocach dawki i skażeniach promieniotwórczych;
2) określenie zasad współpracy w opracowywaniu procedur ruchowych i utrzymania dla prac w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące;
3) stosowanie aparatury pomiarowej i sprzętu do monitorowania zagrożenia;
4) stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej pracowników;
5) szkolenie pracowników obiektu jądrowego i pracowników zewnętrznych w zakresie ochrony radiologicznej;
6) monitoring radiologiczny na terenie obiektu jądrowego;
7) dekontaminację osób, systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego.
W całym okresie rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego zapewnia się, że inspektor ochrony radiologicznej oraz wyodrębniona organizacyjnie służba ochrony radiologicznej:
1) zachowują niezależność od komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za eksploatację obiektu jądrowego, zwłaszcza odnośnie do proponowania środków i działań mających na celu zapewnienie ochrony radiologicznej;
2) posiadają wystarczające środki do realizacji swoich zadań.
W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego weryfikuje się prawidłowość wdrożenia zintegrowanego systemu zarządzania w zakresie ochrony radiologicznej oraz ocenia się, czy spełnia on założone cele, i w razie potrzeby podejmuje się odpowiednie działania korygujące i aktualizujące w zakresie jego wdrożenia, w świetle doświadczeń eksploatacyjnych.
§ 10.
W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego gromadzenie, segregowanie, przetwarzanie, przemieszczanie i przechowywanie na terenie obiektu oraz przygotowanie do transportu poza teren obiektu jądrowego odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego w toku rozruchu lub eksploatacji obiektu jądrowego następuje zgodnie z programem bezpiecznej gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, stanowiącym część opisu procesów zachodzących w jednostce organizacyjnej, o którym mowa w art. 36k ust. 2 pkt 7 ustawy.
§ 11.
W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego w toku rozruchu lub eksploatacji obiektu jądrowego:
1) prowadzi się:
monitoring uwolnień substancji promieniotwórczych do środowiska w celu sprawdzenia, czy roczne dawki skuteczne (efektywne) od wszystkich dróg narażenia, otrzymywane przez osoby z ogółu ludności, są utrzymywane na minimalnym rozsądnie osiągalnym poziomie, oraz
systematyczne analizy wyników tego monitoringu;
2) przedstawia się analizy, o których mowa w ust. 1 lit. b, na żądanie Prezesa Agencji.
W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego w toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego prowadzi się w otoczeniu obiektu jądrowego monitoring radiologiczny środowiska w celu oceny wpływu radiologicznego uwolnień substancji promieniotwórczych na środowisko, zgodnie z programem opracowanym przez kierownika jednostki organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego.
§ 12.
W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego regulację oraz kontrolę reżimu wodno-chemicznego i radiochemicznego systemów i elementów wyposażenia obiektu jądrowego prowadzi się zgodnie z programem opracowanym przez kierownika jednostki organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego.
§ 13.
W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego część obiektu jądrowego, w której są prowadzone roboty budowlano-montażowe, oddziela się od pozostałej części obiektu jądrowego poddawanego rozruchowi albo będącego w eksploatacji, w szczególności od jądrowego bloku energetycznego, tak żeby prowadzone roboty oraz ewentualne wypadki i awarie związane z budową nie miały negatywnego wpływu na bezpieczeństwo jądrowe lub ochronę radiologiczną części obiektu, w której te prace nie są prowadzone.
§ 14.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.